Mariel: icoon van Cuba’s economische liberalisering (2)

Ondanks de slaperige indruk die Mariel maakt, heeft het stadje altijd een hoofdrol gespeeld in de Cubaanse geschiedenis. Als de dichtst bijzijnde haven voor de VS was Mariel jarenlang de toegangspoort tussen beide landen. Tweemaal daags was er destijds een veerbootverbinding. Het was er zo druk dat de Amerikaanse gangster Lucky Luciano plannen had een casino te bouwen op de heuvel die over Mariel uitkeek, maar daar kwam de revolutie van 1959 tussen. Drie jaar later in 1962 was het de plaats waar de Russische zeeschepen aanlegden om er hun nucleaire kernkoppen te lossen en dat leidde tot de raketten crisis.  In 1980 ging de aandacht van de wereld ook naar Mariel toen de bekende exodus plaatsvond, die leidde tot 120.000 Cubanen die per boot hun land verlieten op weg naar de VS.

Paard en wagen bij een bouwput in Mariel: voor de bewoners van Mariel betekent de aanleg van het Marielproject meer werk

Paard en wagen bij een bouwput in Mariel: voor de bewoners van Mariel betekent de aanleg van het Marielproject meer werk

María Vitória Bernase van de Asociación de Economía de América Latina y el Caribe (LACEA) in Havana, zegt dat de veranderingen van nu een economische revolutie betekenen: ‘Wij moderniseren nu alles. Je ziet de veranderingen in het dagelijks leven en op straat waar mensen restaurants openen en zaken beginnen. Er is sinds vorig jaar sprake van een explosie die maakt dat we nauwelijks in staat zijn die in cijfers uit te drukken’. Sommige ondernemers gaan full-speed vooruit, soms ook met zaken die nog niet zijn toegestaan. Het is een kwestie van tijd, verzekeren zij ons, voordat het feitelijk mogelijk is. Aan de rand van de baai van Mariel in het metalen en roestige omhulsel van een oude boot, is een verlaten bar. Het water in de plas is vuil en er cirkelen aasgieren boven. Het enige nieuwe object is een speeltafel, prachtig gepolijst en uit hout gesneden met lederen bekleding. Het is een prototype gemaakt door een jonge ondernemer, Osvaldo Pejuero, die zo snel mogelijk een speelhal wil inrichten als de overheid de ban op deze taak van sport – vaak geassocieerd met gokken en kapitalisme – heeft opgeheven. ‘Ik heb mezelf geleerd hoe ik deze moest maken,’ zegt Pejuero, die met sport een gouden horloge en halsketting verdiende. Ik heb die verkocht en ik probeer nu een nationale poolfederatie op te richten. Het is nog steeds niet officieel toegestaan, maar er verschijnen overal steeds meer pooltafels.’ (…) ‘Deze bar is steeds meer achteruitgegaan door het slechte management van de staat, maar misschien kan die in de toekomst overgenomen worden door particuliere investeerders. In overheidshanden gaan de zaken allemaal te traag. Als particuliere ondernemers de zaak overnemen gaat het sneller,’

ARebiders betrokken bij de aanleg van een nieuwe haven in Mariel

Arbeiders betrokken bij de aanleg van een nieuwe haven in Mariel

Hindernissen
Als redenen voor de vermolmde economie worden het Amerikaanse embargo genoemd, maar ook de vergrijzing die de kosten voor de zorg van het indrukwekkende gezondheidssysteem opjagen, maar dat de regering wil handhaven. Maar er zijn meer hindernissen bij hervormingen, tot grote frustratie van de lokale zakenlieden. Alvaro Ramos, de manager van een cementfabriek, zegt dat hij zou kunnen binnenlopen vanwege de zeer hoge kwaliteit cement die wordt gemaakt en die via een derde partij (om het embargo te omzeilen) ook wordt aangekocht door Amerikaanse militaire instellingen om hun bases in het Midden Oosten te verbeteren. Maar de zaken worden gefrustreerd door vier staatsbedrijven die aandelen hebben in zijn bedrijf en de lage financiële vergoedingen voor de lokale staf. Zoals veel Cubanen moet hij er baantjes bij nemen want van zijn reguliere salaris per maand ($30) kan hij niet leven. Een van zijn bazen – in dienst van een joint-venture  – krijgt $12. 000 per maand. ‘Er is weinig motivatie’ zegt hij. ‘Ik verwacht geen grote veranderingen. Ik sympathiseer met die oude leiders. Zij kunnen niet snel veranderen en dus kost het tijd.’ Pejuero hoopt dat de bar tijdig gerenoveerd wordt voordat de verwachte bedrijvigheid van zaken en ondernemers op gang komt wanneer volgend jaar het eerste fase van het plan is uitgevoerd.

De nieuwe snelweg wordft aangelegd

De nieuwe snelweg wordf aangelegd

Twijfels
Op dit moment staat de staatssector nog garant voor 90% van de Cubaanse economie. Sceptici betwijfelen of de vele kleine stappen die de laatste jaren genomen werden, zullen leiden tot ingrijpende veranderingen op langere termijn, vooral omdat Castro spreekt over ‘updating’ van het socialisme en niet over de invoering van marktgerichte hervormingen. De Europese diplomaat zegt dat de koers van Havana er een is die permanent in ontwikkeling is: ‘Wat is het einde? Eerlijk ik weet het niet.’ Zeker is dat er geen weg  terug is. Castro heeft de modernisering van de economie ‘onomkeerbaar’ genoemd. En hoewel zijn commentaren over de ontwikkeling van socialisme en kapitalisme soms tegenstrijdig zijn, geldt dat ook voor die van Chinese leiders ten tijde van de verregaande opening van hun land. China’s ontwikkeling was aanvankelijk mogelijk door een stroom van buitenlands, vooral Amerikaans kapitaal. Of de Cubaanse hervormingen even ingrijpend zullen zijn, zal voor een groot deel afhangen van de buitenwereld. Daarom is Mariel belangrijk. Het is niet alleen een infrastructureel project, maar het kan ook worden beschouwd als een deurmat met de tekst ‘welkom.’

Amerikanen
Nu nog hebben Amerikaanse investeerders geen toegang vanwege het economische embargo. Er zijn echter zwakke signalen dat Washington bereid is dit standpunt te versoepelen. Barack Obama heeft opgeroepen tot een nieuwe benadering van Cuba en de leiders van beide landen schudden voor de eerste maal de hand tijdens de begrafenisdienst voor Nelson Mandela. Het is nog te vroeg om te zeggen dat zij een verandering in de Amerikaanse politiek aankondigen, maar een ding is duidelijk: de beleidsverandering die het grote verschil zal maken in Cuba wordt niet bepaald in Havana maar in Washington.

Bron
* Jonathan Watts, The Guardian, 19 januari 2014

Linken
* Reportage Vocie of America, 4 februari 2014: Amerikanen willen nauwere banden met Cuba met o.a. uitspraken van John Kerry en Yoani Sánchez
(4 minuten)
* De dissidente econome Miram  Leiva benadrukte op de website Cubanet dat Cuba zijn geografische positie door het project Mariel wil versterken. Zij noemt het project ‘het enige grote werk van de revolutie’ dat zal uitgroeien tot het legaat van Raúl Castro.
De dissidente Manuel Cuesta Morua, die vorige week in afwachting van een mogelijk proces de gevangenis mocht verlaten, zegt in een interview met Le Monde dat het doel van het Marielproject vooral de integratie van Cuba in de wereldeconomie is. ‘Het doel is ook het continueren van de macht van de militairen en enkele geprivilegieerde families, zoals eerder gebeurde in Midden-Amerika.’

Noot

 lfonso 'Fany' Fanjul, de superrijke Amerikaan is Democraat. Zijn even rijke broer is lid van de Republikeinen.

lfonso ‘Fany’ Fanjul, de superrijke Amerikaan is Democraat. Zijn even rijke broer is lid van de Republikeinen. Een week voor hij Cuba bezocht, had Fanjul samen met de Cubaanse vertegenwoordiger in de VS enkele gesprekken gevoerd en ontmoetingen gehad met vooraanstaande Cubaanse-Amerikanen in Tampa, Florida

* Opvallend is het bezoek dat Alfonso Fanjul vorige week aan Cuba bracht. Hij ontvluchtte als kind Cuba nadat de suikerrietvelden van de familie Fanjul door Fidel Castro waren genationaliseerd. In de VS bouwde hij een nieuw nog groter suikerimperium op en werd een van de rijkste Amerikanen. Op dit moment behoort hij tot de groep Amerikaanse zakenlieden die hun activiteiten zouden willen uitbreiden tot Cuba. Hij sprak bij dit laatste bezoek aan Havana ook met hoge functionarissen en met de Minister van Buitenlandse Zaken, Bruno Rodriguez. Fanjul heeft een uitgebreid netwerk onder leden van het Congres en tot voor kort konden anti-Castrogroepen rekenen op zijn genereuze steun. Nu zegt Fanjul: ‘Als er een akkoord gesloten wordt tussen Cuba en de VS, de handel wordt legaal en er is een juridisch kader, dan zullen wij die mogelijkheid tot handeldrijven zeker onderzoeken. Wij hebben een open mind.’  Het Republikeins Congreslid Ileana Ros-Lehtinen spreekt ‘schande’ over Fanjul’s reis en zijn uitspraken: ‘En terwijl Alfy zijn toekomstige voordelige deals met de Minister van Buitenlandse Zaken van Cuba regelt, waren er meer dan 1.000 arrestaties in de afgelopen maand. Een record. Waar gaat dit over, Alfy? Het gaat over een volk dat smacht naar vrijheid en niet over een tycoon die zijn portemonnee vult ten koste van dit volk,’ aldus de Cubaans-Amerikaanse Lehtinen.

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s