De lach en de humor zijn onze sterkste wapens

De website Habanero 2000 bevat veel teksten en herinneringen van Cubanen die in de VS wonen, maar ook van Cubanen die voor langere of kortere tijd weer naar Cuba terugkeren. De column van 19 januari 2015 was gewijd aan de lach en de humor. Hoewel de meeste Cubanen met afschuw terugdenken aan de zogeheten Speciale Periode*, wordt er ook gelachen bij het ophalen van oude herinneringen aan die tijd.

periodo-especial-cuba-venezuelaTijdens mijn laatste reis naar Havana kwam ik een oude vriendin tegen, zo’n vriendin waarmee je gezamenlijke gebeurtenissen uit het verleden ophaalt en je dan beide realiseert hoe jong je toen was. Ze vertelde me dat ze eens naar het strand was gegaan met een groep vrienden, waaronder een Spaanse vriendin die in Cuba op vakantie was. Terwijl ze hun tenten opzetten en zich voorbereiden op de dag, haalden ze herinneringen op aan de vreselijke Speciale Periode.*

Herinner jij je die biefstuk van grapefruitschil nog?, vroeg een van ons onder luid schatergelach. En wat te denken van masa carnica? De oudere dame die het trachtte te verhullen, door het te frituren, maar er was niemand die het eten wilde, bracht een vriend uit.  Er is zeker niemand meer die zich nog het gehakt van een bananenschil herinnert? In een aantal restaurants op het platteland stond dat zelfs op het menu. Dat was echt om te janken. Zoals ze nu zouden zeggen: ‘Huilen alsof je een borst verliest.’
En de apagones of black outs van 8 ’s ochtends tot 8 uur ’s avonds. Wie met licht naar bed ging, had vervolgens tot 4 uur ’s ochtends geen elektriciteit. Niemand kon een hele nacht slapen.
En wat te denken van de Jabon angolano of Angolese zeep? Heel veel water, en verder met je handen afdrogen.

De Speciala periode was ook het moment waarop de fiets in Cuba op grote schaal werd geintorduceerd, op veel manieren

De Speciale Periode was ook het moment waarop de fiets in Cuba op grote schaal werd geintroduceerd, op veel manieren..

Talisman
De vriendengroep lachte om de herinneringen aan de verschrikkelijke jaren negentig. De Spaanse keek hen serieus aan en zei: ‘Ik snap niet waarom jullie lachen. Wat jullie vertellen is om te huilen en jullie vertellen het alsof het iets heel grappigs is. Waar lachen jullie om?.’ Zonder te lachen keken de vrienden elkaar aan. Een van hen besloot namens hen allen te spreken: ‘Wij Cubanen zijn zo, wij lachen zelfs om de heilige Maria en de moeder van de tomaten. Lachen is onze beste remedie. Ik geloof dat het precies hier om gaat vandaag, dat wij hier zijn en verhalen vertellen die jouw ogen vochtig maken en waarvan wij in een deuk liggen. Wij hebben geleerd om ons het lachen niet te laten vergaan, omdat dit in feite hetzelfde is als de hoop niet verliezen. De lach is als een bescherming, een talisman die fungeerde om onze dromen te realiseren, om niet de reden en het gevoel te verliezen. Het waren erbarmelijke tijden, voor velen de zwaarste jaren die ze kenden. Nu herinneren we ons die tijden, die we hebben overleefd, onder andere door te lachen, vanwege het feit dat we ons gevoel voor humor niet zijn verloren.

Beeldend kunstenaar Xavier Cortada presenteerde de 'masa carnica' tijdens een expositie

Beeldend kunstenaar Xavier Cortada presenteerde de ‘masa carnica’ tijdens een expositie

Eerst zien
Mijn vriendin vertelde wat er was gebeurd en was het met hen eens. Een glimlach niet laten verdwijnen, altijd lachen, ook om onszelf. In de ergste situatie het positieve boven brengen, het negatieve omvormen en om alles en iedereen lachen. Vaak is een lach, humor het enige wapen geweest waarover we beschikten om lastige situaties onder ogen te zien en te overleven. Een goede Cubaan is onvolledig en verwelkt zonder te lachen en de humor. Ik betwijfel niet dat wanneer men in de straten van Havanna op de hoogte zal zijn van de nieuwe maatregelen die de regering Obama heeft aangekondigd een buurvrouw zal schreeuwen: ‘Eens kijken wie ze de schuld gaan geven van alles als de Amerikaanse boycot verdwijnt!’ En onder bulderend gelach zal meer dan een persoon zeggen: ‘Veranderingen? Eerst zien, dan geloven.’

 Link
* De website Habanero 2000 bevat veel teksten en herinneringen van Cubanen die in de VS wonen maar Cuba regelmatig bezoeken.
* Het recept van Bistek de Toronja

Noot
* Over de Speciale Periode
De Periode Especial in de jaren negentig valt samen met het einde van de miljarden steun van de toenmalige Sovjet Unie aan het Cubaanse regime. Er was gebrek aan alles: voedsel, kleding, zaken voor de persoonlijke hygiene, elektriciteit en vervoer. Tekorten aan olijfolie werden aangevuld met een soort cocosmelk, consumptie-ijs werd aangelengd met maizena en de schaal van eieren werd vermalen en vermengd in de rijst, de zogeheten arroz vikingo. Katten verdwenen uit het straatbeeld en dieren verdwenen uit de dierentuin van Havana. Berucht werd de Bistec de Toronja, biefstuk Bistoron, die officieel gepresenteerd werd tijdens een culinaire wedstrijd op de Cubaanse televisie. De biefstuk bestond uit gefrituurde schil van een grapefruit (of banaan) en zou hét voorbeeld zijn van de slimheid van patriottische koks in Cuba bij hun strijd tegen het Yankee-embargo. En dan was er nog Jabón angolano, Angolese zeep. Zeep om te wassen hadden de meeste Cubanen toen niet; hen restte slechts jabón angolano: ‘Gooi een emmer water over je heen en gebruik je handen.’

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s