Opkomst en ondergang van het bisdom Pinar del Río

‘Wat is er veel veranderd. En wat is de kathedraal met de omliggende gebouwen mooi geworden’, riep een katholieke leek toen hij afgelopen lente na dertig jaar ballingschop opnieuw zijn geboortestad Pinar del Río bezocht. De veranderingen van de infrastructuur van het bisdom, die begonnen met het aantreden van bisschop Jorge Enrique Serpa Pérez maken indruk. De bouwwerken breiden zich gestaag uit en de oude problemen met het verkrijgen van vergunningen zijn verdwenen. Maar de prijs voor deze aanpak, blijft niet verborgen. De bisschop klaagt over de geringe betrokkenheid van zijn gelovigen en de tekort schietende vrijgevigheid. Op sociaal terrein spreekt de katholieke kerk van Pinar del Río geen rol van betekenis meer.

De uitbreiding van de bisschoppelijke gebouwen in Pinar del Río

De uitbreiding van de bisschoppelijke gebouwen in Pinar del Río

Kardinaal Jaime Ortega van Havana en bisschop Serpa hebben dezelfde aanpak gevolgd om de autoriteiten ter wille te zijn. Zij maakten een deel van de lekenactiviteiten onmogelijk in ruil voor bepaalde voorrechten van de autoriteiten. Toen in januari 2007 bisschop José Siro González Bacallao zijn opvolger Serpa in het bisdom verwelkomde begon een nieuw hoofdstuk in het pastorale, religieuze en sociale leven van de lokale kerk. De benoeming van Serpa viel samen met de toenadering tussen de autoriteiten en een deel van de leiders van de katholieke kerk in Cuba, aangevoerd door de aartsbisschop van Havana, Jaime Ortega y Alamino.

Dagoberto Valdes (links) was de directeur van het kritische tijdschrift Vitral en de teruggetreden bisschop Siro In januari 2007 verscheen het laatste nummer van Vitral, het kerkelijk tijdschrift uit het bisdom Pinar del Río. Uitgever Dagoberto Valdés maakte toen bekend dat het kritische blad vanwege gebrek aan middelen niet meer kon verschijnen. In 1999 ontving Dagoberto Valdés ín Amsterdam uit handen van Prins Claus een belangrijke onderscheiding voor zijn inspanningen op cultureel en sociaal gebied in Cuba. Bisschop De Siro had het tijdschrift Vitral op momenten dat het blad in het voortbestaan werd bedreigd door de communistische machthebbers, altijd publiekelijk in bescherming genomen. Onafhankelijk journaliste Miriam Leiva noemde de sluiting van een schande. Zij voegde er aan toe dat de Cubaanse regering 13 jaar lang heeft geprobeerd ‘deze ruimte voor vrije reflexie in een totalitaire omgeving te sluiten en te vernietigen’. (…) ‘Schande voor allen die de afgelopen jaren hebben gevochten tegen Vitral en het Centro de Formación Civica y Religiosa de Pinar del Río. Dat God ieder moge vergeven die aan deze sluiting heeft bijgedragen.’

Dagoberto Valdes (links) was de directeur van het kritische tijdschrift Vitral met de teruggetreden bisschop Siro (rechts).
In januari 2007 verscheen het laatste nummer van Vitral, het kerkelijk tijdschrift van het bisdom Pinar del Río. Uitgever Dagoberto Valdés maakte toen bekend dat het blad vanwege gebrek aan middelen niet meer kon verschijnen. In 1999 ontving Dagoberto Valdés ín Amsterdam uit handen van Prins Claus een belangrijke onderscheiding voor zijn inspanningen op cultureel en sociaal gebied in Cuba. Bisschop De Siro had het tijdschrift Vitral op momenten dat het blad in het voortbestaan werd bedreigd door de communistische machthebbers, altijd publiekelijk in bescherming genomen. Onafhankelijk journaliste Miriam Leiva noemde de sluiting destijds ‘een schande’. Zij voegde er aan toe dat de Cubaanse regering 13 jaar lang had geprobeerd ‘deze ruimte voor vrije reflexie in een totalitaire omgeving te sluiten en te vernietigen’. (…) ‘Schande voor allen die de afgelopen jaren hebben gevochten tegen Vitral en het Centro de Formación Civica y Religiosa de Pinar del Río. Dat God ieder moge vergeven die aan deze sluiting heeft bijgedragen.’

Toenadering
Die toenadering beleefde zijn hoogtepunt met het bezoek in maart 2012 van paus Benedictus XVI aan Cuba en de vrijlating van een groep gevangen Cubanen die sinds de Zwarte Lente van 2003 gevangen zaten. De Cubaanse Bisschoppenconferentie in zijn geheel koos ook voor toenadering. De twee bisschoppen die daar de meeste moeite mee hadden en de scherpste kritiek op het regime hadden, stonden op het punt het ambt te verlaten vanwege hun leeftijd. In Santiago de Cuba droeg Pedro Meurice, oud en ziek, zijn bisdom over aan een leerling, Dionisio García. Aan de andere kant van het eiland trok José Siro zich terug en vertrok naar Italië om de weg vrij te maken zodat het pact tussen kerk en staat mogelijk werd. Nog geen drie maanden na de overdracht in Pinar del Río, begon de ontmanteling van al die activiteiten die blijkbaar een obstakel waren om de relaties met het regime te verbeteren. Men dwong de leden van de redactieraad van het tijdschrift Vitral zich terug te trekken en reorganiseerde het scholingscentrum en de uitgeverij. Ook de Broederschap voor Hulp aan Gevangen en hun Familieleden, het jongerenpastoraat, de katholieke Commissie voor de Cultuur en de Lekenraad van het bisdom werden ontbonden. Op die manier verdwenen de katholieke leken uit de kerkelijke structuren.

De nieuw benoemde bisschop Serpa (midden) met rechts kardinaal Jaime Ortega en links de aartsbisschop van Bogotat

De nieuw benoemde bisschop Serpa (midden) met rechts kardinaal Jaime Ortega en links de aartsbisschop van Bogota

Kerk groeit
Toen bisschop Serpa in Pinar del Río begon nadat hij 31 jaar werkzaam was geweest in het aartsbisdom Bogota, telde het bisdom Pinar del Río 17 priesters, minder dan 30 religieuzen en een grote groep betrokken leken. De kerkgebouwen waren vervallen en men kreeg nauwelijks vergunning om de restauratie ervan ter hand te nemen. Alle parochies hebben nu voor de eerste keer in vijftig jaar weer priesters, het aantal leden van religieuze congregaties is gegroeid en andere religieuze orden zoals de Brigitinnen (Orde van de Redder van de Heilige Brigitta) hebben hun werkterrein uitgebreid van Havana naar de provincie. Behalve de restauratie van de kathedraal is het parochiehuis uitgebreid en is een complex verschenen voor catechese en ontmoetingen. Ook heeft de kerk midden in de stad een gebouw kunnen kopen voor Caritas, vlak bij de provinciale zetel van de communistische partij. En verder is men er binnen 8 jaar in geslaagd dat in de gemeente Sandino de eerste gloednieuwe Cubaanse kerk sinds 1959 wordt gebouwd. De vorige bisschop Siro ontving 25 jaar lang een negatieve reactie van de autoriteiten wanneer hij daarom verzocht. Ook de mogelijkheid in het hele diocees processies te kunnen houden moet op het conto van bisschop Serpa worden geschreven.

Negatieve gevolgen
Maar de negatieve gevolgen van zijn pontificaat worden ook voelbaar. De bisschop klaagde over de geringe motivatie en het gebrek aan betrokkenheid van de gelovigen, inclusief hun geringe vrijgevigheid. De sociale en maatschappelijke betrokkenheid is bijna nul en het pastoraat binnenkerkelijk, anderen spreken over klerikaal. Behalve de bisschop zelf spelen leden van de kerk geen rol in het maatschappelijk leven van Pinar del Río. ‘Het verlies van morele autoriteit vindt niet van de ene op het andere moment plaats,’ fluistert een katholiek in Pinar del Río.’(…) ‘Dat weer terugwinnen kost meer tijd dan de bouw van een willekeurige kerk.’ De erfenis die deze bisschop achterlaat als hij zich binnenkort op 75 jarige leeftijd terugtrekt, is een indrukwekkende architectonische infrastructuur. Moeilijker zal het zijn de kerk die gevormd werd door leken en is afgebroken, weer op te bouwen.

Bron
* Juan Carlos Fernández, Pinar del Río in de internetkrant 14ymedio, 26 maart 2015

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s