Commentaar The Economist: Be more libre

Het is 5 maanden geleden dat Cuba en de VS aankondigden dat zij een einde zouden maken aan de Koude Oorlog tussen beide landen. President Raúl Castro lijkt nog na te genieten van de gevolgen van die historische gebeurtenis. Op weg naar Rusland deed hij het Vaticaan aan en zei misschien terug te keren tot het katholieke geloof. Even later bezocht voor de eerste maal in de geschiedenis de Franse president Cuba. Hollande kon rekenen op een ontmoeting met Fidel Castro, de zieke broer van Raúl die de revolutie van 1959 leidde en tot 2008 aan de macht was.

blokkade-ketting-vs en cubaMaar achter de wellevendheid gaan ongemakken verscholen. De krakkemikkige revolutionairen in Cuba gaven een halve eeuw lang de schuld van alle ellende in het land aan de VS. Nu verzetten zij zich tegen het Amerikaanse kapitalisme uit angst overruled te worden. Het resultaat is niet te veel veranderingen voor de gewone Cubaan, maar te weinig. Het eiland is armer dan veel van zijn buren. Dokters verdienen nu 60 dollar per maand, na een salarisstijging van 150%. Voedsel en andere basisartikelen zijn vaak niet voorradig en bootvluchtelingen kiezen nog steeds voor de kusten van Florida.

Stevige markteconomie
Cuba verdient een eigen democratie en een stevige markteconomie. Maar het is treurig dat dit niet op korte termijn zal gebeuren. Sommige dingen veranderen. Particulieren mogen hun kamers verhuren aan toeristen, er zijn particuliere restaurants, kapperszaken en de animo voor dit soort initiatieven, die de kern kunnen vormen van een ondernemende middenklasse, groeit. Maar of de Cubanen zullen profiteren van de opening richting VS is de vraag; hun leider moeten steviger en sneller hervormen dan tot nu toe gebeurt.

Een cocktail van hervormingen
Waar te beginnen? Cuba zou meer sectoren moeten openen voor particuliere initiatieven. Op dit moment kunnen Cubanen een eigen zaak beginnen in 201 beroepen, inclusief het lezen van de Tarot, maar voor slechts weinig van die beroepen is een universitaire opleiding vereist. In plaats van een ‘positieve lijst’ met toegestane privé-activiteiten zou de overheid een negatieve lijst moeten publiceren met enkel de beroepen die juist zijn voorbehouden aan de staat. Alle anderen kunnen dan overgelaten worden aan private initiatieven, inclusief beroepen in de sfeer van de architectuur, medicijnen, educatie en juridische zaken. De nieuwe burgerij is de nieuwe klant van deze professionele diensten; als men zich op die vraag concentreert zal dit ook leiden tot uitbreiding van de middenklasse.

Een particuliere schoenmaker.

Een particuliere schoenmaker. ‘Ik ben schoenmaker, geen tovenaar’.

Groothandel
Liberalisering is ook noodzaak in de groothandel. Nu zijn particuliere restaurants nog gedwongen hun voorraad op supermarkten van de staat te kopen waar ook de gewone man zijn boodschappen doet en dat vergroot de tekorten. Dat ondermijnt de steun van de bevolking voor de groeiende particuliere sector. Het klimaat voor buitenlandse investeringen moet ook verbeteren. Cuba dingt naar de hand van buitenlandse investeringen vanwege de expertise, banen en deviezen, maar behandelt hen armzalig. Ook onder de nieuwe wet op buitenlandse investeringen, die vriendelijker veronderstelde te zijn tegenover buitenlandse investeerders, moeten deze hun personeel nog steeds rekruteren via een staatsarbeidsbureau, dat zij in harde valuta moeten betalen. Die overheidsinstelling betaalt armzalige salarissen uit in nationale peso’s. Geïmporteerde goederen en diensten moeten geïmporteerd worden via bureaucratische staatsondernemingen. Het ergste is dat wettelijke kaders vaag zijn en de toepassing ervan arbitrair. In de afgelopen jaren zijn diverse buitenlandse ondernemers gevangen genomen (en later vrijgelaten) met weinig uitleg. Hoeveel van dit soort onkruid Raúl Castro wil verwijderen is onzeker. De leiders van de partij hebben aangegeven dat zij de Nationale Assemblee willen versterken, tot nu toe een ja-knik-parlement. Eigen wetgevende organen die ook wetten kunnen uitvaardigen zouden zekerheid bieden aan de ondernemers. Cuba staat ook nog voor een pijnlijke eenwording van de huidige twee munteenheden waarmee ook een einde zal komen aan de reusachtige overheidssteun aan staatsbedrijven.

Risico
Voor veel van de bejaarde leiders van de revolutie zijn hervorming en privatisering lelijke termen die geïnspireerd zijn door de Yankees. Het regime kijkt naar China en Vietnam waar communistische regeringen het kapitalisme hebben omarmd zonder de macht los te laten. De Cubaanse communisten zijn op hun hoede: zij vrezen dat als zij teveel economische controle opgeven, zij zichzelf zullen verwijderen net als de communisten in Oost Europa dat eerder deden. Nog groter is het risico enkel wat te sleutelen aan een systeem dat de Cubanen arm houdt terwijl juist nu hun ambities groeien.

Bron
* The Economist, 16 mei 2015

Linken
* The Economist van deze week bevat nog twee artikelen over Cuba
Picturesque, but doing poorly (over de Cubaanse economie) en
Day zero or D-Day? (over de unificatie van de munten in Cuba).

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s