Militairen in Cuba zullen machtspositie niet loslaten in ruil voor vrije markt

In de Washington Post beschrijft José Azel een mogelijk scenario voor de periode na de Castro’s. Azel is docent aan het Institute for Cuban and Cuban-American Studies van de Universiteit van Miami en auteur van het boek Mañana in Cuba. Zijn conclusie luidt dat de Cubaanse militairen op dit moment 70% van de economie controleren. Het is onwaarschijnlijk dat zij die positie zullen inruilen voor een vrije markt. De conclusies die Azel trekt, lijken sterk op die van de onafhankelijke marxist Campos uit Cuba zelf.
En in de Financial Times van vandaag (Could Cuba be Vietnam in the Caribbean?) schrijft Richard Feinberg: ‘Let op het opmerkelijke economische succes van Vietnam, ooit een sterk gecentraliseerde planeconomie als Cuba nu.’

Samen goed voor 252 jaar; De huidige leiders van Cuba, van links naar rechts José R. Machado Ventura, Ramiro Valdés-en  Raúl Castro -

Samen goed voor 252 jaar; de huidige leiders van Cuba. Van links naar rechts: José R. Machado Ventura, Ramiro Valdés en Raúl Castro –

De opvolging in 2008 van Fidel naar Raúl Castro was efficiënt en effectief. Maar de euforie buiten het eiland, waarbij generaal Castro krachtig tussenbeide komt om een einde te maken aan de periode van het communisme en kiest voor een democratisch marktgeoriënteerd Cuba zal deze fase niet afsluiten. Gezien Raúl’s leeftijd – 84 – zal er in de nabije toekomst opnieuw sprake zijn van een opvolging. De kritische vraag is niet welke economische hervormingen Raúl introduceert, maar wie hem opvolgt. José Ramón Machado Ventura, tweede secretaris van de partij, is 84 jaar oud en Cuba watchers zien hem niet als de volgende leider. Als de eerste vicepresident van Cuba, Miguel Díaz-Canel (55), president wordt, zal hij het ‘burgerlijke’ gezicht van de generaals worden om te presenteren aan de internationale gemeenschap.

Het militair complex
Raúl was 50 jaar opperbevelhebber van de strijdkrachten en nu als leider van het land benoemt hij zijn officieren uit het leger en hun familieleden in posities in regering en de industrie. Een mogelijk scenario nadat hij weg is, is een terugkeer naar een militaire dictatuur zoals we die kenden tijdens Batista, in Brazilië tussen 1964 en 1986 of in het Egypte van vandaag. Toch is er nog een andere uitkomst mogelijk. Volgens verschillende schattingen, inclusief het Miami’s Institute for Cuban and Cuban-American Studies, controleren de Cubaanse Revolutionaire Strijdkrachten meer dan 70% van de economie. De ondernemersgroep GAESA, de commerciële bedrijvengroep binnen het Cubaanse Ministerie van Defensie, is actief in alle sectoren van de economie. Met filialen die het eigendom van de staat zijn, is GAESA nauw betrokken bij het toerisme, midden- en kleinbedrijf, mijnbouw, landbouw en energie plus joint ventures met buitenlandse investeerders.

Bezit is lucratief
Raúl heeft, om redenen van overleven en niet vanwege de ideologie, enkele aarzelende economische hervormingen geïntroduceerd, maar de metamorfose van legerofficieren tot zakenlieden gaat door. Sommigen zullen dit als een positieve ontwikkeling zien, omdat oorlogsvoerders hun wapens inruilen voor rekenmachientjes. Maar wat betekent het voor de toekomst van Cuba als het tijdperk van Raúl ten einde komt en legerofficieren de politieke en economische controle verwerven? In een systeem waar bedrijven in bezit van de staat zijn en door de staat worden geleid, zullen de legerofficieren die veranderd zijn in CEO’s de privileges genieten van de heersende élite. Dan zal het niet lang meer duren voor de militaire elite zich realiseert dat leiding geven aan staatsbedrijven slechts beperkte voordelen oplevert, maar dat het bezit van deze bedrijven een veel lucratiever optie is.

remedios sigarenfabriek 173Kapitalistische miljonairs
Als de Castrobroeders niet langer in beeld zijn, kan de militaire oligarchie besluiten een verregaande maar fakehervorming af te kondigen. In feite is dan sprake van de gemanipuleerde privatisering van de industrie onder de leidinggevende controle van de militairen. Die hervorming is vergelijkbaar met de privatisering in Rusland in de jaren negentig en dat onwettige en corrupte privatiseringsproces kan leiden tot een nieuwe klasse van door de regering gevormde oligarchen of instant kapitalistische miljonairs, de nieuwe Cubaanse ‘captains of industry’. De Cubaanse bevolking zal deze veranderingen van eigenaren niet als kwalijk of ongewenst vervaren, omdat men deze ten onrechte ervaart als een positieve transitie naar vrije markten en vooruitgang. De internationale gemeenschap zal de veranderende generaals toejuichen als agenten van de verandering naar markthervorming in Cuba. En in de VS zullen de beleidswijzigingen van president Obama als oorzaak van het succes worden gezien. Het Cubaanse communisme zal zeker ten einde komen en de generaals die captains-of-industry worden en deel gaan uitmaken van de nieuwe nouveau riche in het land, zullen gespeend zijn van enige democratische allure. En zoals in Rusland na de val van de Sovjet Unie, zal Cuba vergeven zijn van monopolies. De bazen daarvan zijn in staat internationale investeerders en beleid gericht op concurrentie waardoor hun posities worden bedreigd, te weerstaan.

Politieke hervormingen
Er wordt vaak beweerd dat de introductie van economische hervormingen, zelfs zonder politieke hervormingen, uiteindelijk onafwendbaar zullen leiden tot democratie. Maar in het geval van China na Mao, was dit niet noodzakelijk het geval. Zonder diepgaande politieke hervormingen zullen de vermoedelijke economische hervormingen uitgevoerd door Cuba’s militaire klasse enkel leiden tot de verplaatsing van de rijkdommen naar de regerende militaire en politieke elite. Het zal niet leiden tot democratie of welvaart.

Discipline is de overwinning

Discipline is de overwinning

Bron
* José Azel, Wall Street Journal, 15 juni 2015

Linken
* The Wall Street Journal is een erkend pleitbezorger voor het vrije ondernemerschap in en buiten de VS. De onafhankelijke Cubaanse marxist Pedro Campos komt op de website KaosenlaRed (Spaanstalig) echter tot een vergelijkbare conclusies. Citaat: ‘De werkelijke doelstellingen van de ‘actualisering’ (de veranderingen zoals beoogd door Raúl Castro) zijn niet gericht op de ‘opbouw van het socialisme’, maar op de transitie van het monopolistisch staatskapitaal naar particulier kapitalisme onder leiding van de hogere bureaucratie in Cuba, in alliantie met het buitenlands kapitaal’.

In de Financial Times vraagt Richard E. Feinberg, professor internationale politieke economie aan de Universiteit van California, zich af hoe Cuba er over tien jaar zal uitzien, wanneer het bejaarde leiderschap van het toneel is verdwenen. ‘Let op het opmerkelijke economische succes van Vietnam, ooit een sterk gecentraliseerde planeconomie als Cuba nu. Vietnam is geëvolueerd in een hybride systeem meet dynamische uitwisseling tussen de publieke sector van staatsbedrijven en een levendige en zich uitbreidende klasse van particuliere ondernemingen. Bij Nike, Honda, Canon en Samsung werken op dit moment miljoenen Vietnamezen.’ Het gehele katern van de FT van gisteren was gewijd aan investeren in Cuba, zoals 14ymedio meldt.

En Diario de Cuba publiceert vandaag een artikel van de hand van Roberto Quinoñes met de titel: Stalinisten met de ideeën van hervormers?

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s