Bij verdwijnen ideologie, bepleit paus spirituele opleving (1)

Raúl Castro zat als jongen op een school van de Jezuïeten voordat hij communist werd. Na een ontmoeting met de huidige paus Franciscus in juni jl. zei hij zo onder de indruk te zijn geweest dat hij overwoog naar de kerk terug te keren. De journalisten lachten, maar de 83-jairge Cubaanse leider zei: ‘Ik ben serieus’. Als dat zo is dan zal hij niet de eerste Cubaan zijn die de weg naar Jezus en de kerk heeft teruggevonden, aldus Nick Miroff in de Washington Post van 1 juli 2015 die in een reportage As ideology fades in Cuba, spirituality and popes intervene verslag doet over de religieuze opleving in de afgelopen 25 jaar in Cuba. Miroff beperkt zich daarbij niet alleen tot de katholieke kerk daar.

Op de ochtend van Pasen komen leden van de pinkstergemeente Victory Outreach bijeen aan de Malecón in Havana. Victory Outreach, gesticht in Los Angeles en bekend om activiteiten onder thuislozen en drugsverslaafden, heeft daarvoor toestemming gekregen van de Cubaanse autoriteiten.

Op de ochtend van Pasen komen leden van de pinkstergemeente Victory Outreach bijeen aan de Malecón in Havana. Victory Outreach, gesticht in Los Angeles en bekend om activiteiten onder thuislozen en drugsverslaafden, heeft daarvoor toestemming gekregen van de Cubaanse autoriteiten.

Cuba is nooit een diepgelovige natie geweest zoals andere Latijns-Amerikaanse landen dat ooit waren. Maar de katholieke kerk en andere geloofsgenootschappen komen van ver uit de jaren zestig en zeventig toen de revolutie van Fidel Castro gelovigen naar werkkampen stuurde en het atheïsme in de Cubaanse grondwet was opgenomen. Vandaag zijn Kerstmis en Goede Vrijdag officiele vrije dagen en voelen kerkgangers zich niet langer achtergesteld. Voor de eerste keer in 50 jaar kreeg de katholieke kerk toestemming een kathedraal te bouwen. ‘Er bestaat de vrijheid je geloof te belijden,‘ zegt priester Roberto Betancourt, parochiepriester van Onze Lieve Vrouw van Regla, een van de bekendere kerken in Cuba. ‘Maar dat is niet hetzelfde als vrijheid van godsdienst.’ Inderdaad, geen ander land in Latijns-Amerika is zo restrictief als Cuba. De Cubaanse regering verbiedt de kerk scholen te bouwen of uitzendingen te verzorgen via de radio- en televisie. Publieke bijeenkomsten ter evangelisatie en bekering zijn verboden.

Prioriteit Vaticaan
Dat kan de reden zijn waarom Cuba de aandacht blijft houden van het Vaticaan, ondanks de reputatie dat zij de zondagsmis slecht bezoeken. Uit een onderzoek van Univisón onder 1.200 Cubaanse volwassenen noemt 27% zich katholiek en 44% zegt ‘niet religieus’ te zijn. Volgens hetzelfde opinieonderzoek heeft 70% van de Cubanen een positieve opvatting over de katholieke kerk in het land, omschrijft 80% van hen paus Franciscus als positief en worden beiden gezien als krachtige pleitbezorgers voor politieke en economische verandering.

In juni bezocht de Cubaanse leider Raúl Castro het Vaticaan

Op 10 mei 2015 bezocht de Cubaanse leider Raúl Castro het Vaticaan

Atheïsme
Als Franciscus hier op 19 september aankomt, zal sprake zijn van het derde bezoek van een paus sinds 1992, toen de regering van Castro een streep zette onder het atheïstische karakter van de Cubaanse staat. In 1998 riep de bezoekende paus Johannes Paulus II Cuba op ‘zich te openen naar de wereld en de wereld zich te openen naar Cuba.’ Paus Benedictus XVI bezocht Cuba in 2012. Franciscus, een Argentijn en de eerste paus uit Latijn Amerika, lijkt erop gespitst de oproep van Johannes Paulus II verder waar te maken. Hij speelde een centrale rol in de geheime onderhandelingen tussen de VS en Cuba, die leidden tot het officiële herstel van de diplomatieke betrekkingen. Op een bepaald moment was het Vaticaan gastheer voor de Amerikaanse en Cubaanse onderhandelaars. De instemming van de paus bood Obama weer politieke steun voor zijn ontspanningspolitiek toen hij werd geconfronteerd met de weerstand van enkele Cubaans-Amerikaanse volksvertegenwoordigers. Door nu zowel Cuba als de VS te bezoeken, maakt Franciscus van het ontluikende thema van verzoening een centraal thema van zijn reis. ‘Op plekken waar er conflicten zijn op de wereld, zorgt de paus dat hij zichtbaar is,’ aldus de priester Betancourt.

Mensen komen op de ochtend van Pasen bijeen in de Methodistenkerk van Marianao in Havana. In 1990 telde deze kerk minder dan 400 leden; nu zijn het er 3200.

Mensen komen bijeen in de Methodistenkerk van Marianao in Havana. In 1990 telde deze kerk minder dan 400 leden; nu zijn het er 3200.

Kritiek systeem
Of Franciscus openlijk het één-partijsysteem zal veroordelen en Castro zal oproepen zich opener op te stellen naar de wereld en inclusief een democratisch systeem zal bepleiten, blijft een kernvraag. Opponenten van de communistische regering zouden zeer teleurgesteld zijn als de paus zijn platform niet zou gebruiken voor veranderingen. Hij lijkt zelf meer te voelen voor kleine stappen. Franciscus volgt, zoals Obama de weg die ook Johannes Paulus II bewandelde toen hij pleitte voor stapsgewijze veranderingen door de Castro’s er bij te betrekken in plaats van de confrontatie, zoals de kerk in de jaren zestig en zeventig deed.

logo-franciscus-cuba-officieelVoordelen
De voordelen van deze strategie worden duidelijk in de rehabilitatie van de katholieke kerk als enige betekenisvol en onafhankelijk instituut. Kardinaal Jaime Ortega, Cuba’s hoogste functionaris in de katholieke kerk, heeft rechtstreeks onderhandeld met de regering over de vrijlating van politieke gevangenen. De kerk publiceert magazines, organiseert bijeenkomsten waar ook dissidenten aan deelnemen en organiseert trainingen om toekomstige ondernemers op te leiden. Die privileges leiden weer tot irritaties bij andere christelijke kerkgenootschappen op het eiland,  die zich niet kunnen meten met het institutionele profiel van de katholieke kerk. Katholieke leiders vrezen op hun beurt de concurrentie van evangelische groeperingen die nauwe banden met de VS hebben.

Link
* Nick Miroff in de Washington Post, 1 juli 2015

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s