Yoani Sánchez: In het Vaderland van de Solidariteit zijn geen vreemdelingen

Pepes, yumas* en toeristen zijn enkele van de woorden die wij geven aan hen die ons land bezoeken. Voor veel Cubanen zijn deze reizigers de belangrijkste bron van inkomsten via logies, vervoer, dans en taalcursussen. Sommigen delen met ons een plek in de aula van de universiteit of werken in een joint-venture onderneming. Maar in de meeste gevallen is hun verblijf kort, zijn zij onderweg, enkele dagen of maanden. Wat zal er gebeuren als zij zouden blijven?

Een graffititekening in Havana toont ons de tegenstelling tussen het officiële discours waarin we ons zelfs prijzen vanwege de solidariteit van het land, maar waar de immigrant geen plek heeft. Dat beeld van Che Guevara op een muur in Havana, met een citaat uit een ‘controversiele’ toespraak. Zijn woorden: ‘In het thuisland van de solidariteit zijn geen vreemdelingen’ hield maar enkele uren stand. Toen kwam de censuur in de vorm van een strook blauwe verf. Zolang vreemdelingen per cruiseschip ons land aandoen, enkele dagen overnachten en cash achterlaten in de kassa’s, is het voor de regering een goede zaak. Maar het wordt anders als ze besluiten te blijven. Dan wordt de nationalistische vijandigheid zichtbaar waardoor het Cubaans politiek systeem wordt gekenmerkt.
Grafitti-pintado-borrado-posteriormente-Habana_en-la-patrai-de-la-solidaridad.kpg
De Cubaanse migratiewetgeving is waarschijnlijk een van de meest strikte ter wereld voordat een buitenlander zich kan vestigen op dit nationale territorium. Tientallen jaren was wonen hier een privilege dat was voorbehouden aan de ‘kameraden’ uit Oost-Europa, personen die guerrillero’s opleidden en politieke asielzoekers uit dictaturen. Diplomaten, vertegenwoordigers van de buitenlandse pers en enkele uitgekozen academici completeerden het beeld van de inwoners van buitenlandse herkomst die min of meer permanent in het Cuba mochten wonen. Het eiland was niet langer meer een natie van immigranten, waar in de smeltkroes van identiteiten culturen van dichtbij en veraf, elkaar ontmoetten. Chinezen, Fransen, Arabieren, Haitianen, Spanjaarden en Polen leerden ons hun gewoonten, culinaire voorkeuren en ondernemersinitiatieven waardoor een wonderlijke diversiteit ontstond. Vandaag gebeurt het zelden dat er personen aan tafel zitten die niet in dit land zijn geboren.

Scherpe daling residenten
Het Bureau van de Statistiek in Cuba meldde eind 2014 dat het aantal personen, dat in Cuba resideert slecht 0,05% van de bevolking in 2012 uitmaakte. Dat cijfer contrasteert met dat in 1981 toen er nog 128.392 buitenlanders in ons land woonden, 1,3% van de totale bevolking. Twee factoren verklaren die scherpe daling; de ineenstorting van het Oost-Europese communisme waar veel ‘technici’ destijds vandaan kwamen, maar vooral omdat ons land al lang niet meer een natie van mogelijkheden was. Terwijl de buitenlanders vertrokken, werden tijdelijke bezoekers de economische ‘reddingslijn’ toen de materiële ellende toenam. Zij waren lange tijd de enigen die met deviezen in staat waren shampoo in een dollarwinkel te kopen of zich de luxe van een koud biertje in een hotelbar konden permitteren. De toerist werd de Prins op het witte paard waar veel Cubaanse jongeren van droomden, de schoonzoon die elke schoonvader zich zou wensen en de gewenste huurder van een kamer in huis. Vandaag de dag worden toeristen door veel Cubanen beschouwd als geldautomaten op pootjes die door de straten wandelen en die ontdaan moeten worden van elke munt. Voor een buitenlander is het moeilijk om in Cuba vast te stellen, in hoeverre de vriendelijkheid die men op straat tegenkomt zich verhoudt tot de natuurlijke vriendelijkheid van ons volk of een stukje toneel is, met de bedoeling de hand in de portemonnee te stoppen.

Cuba. altijd socialisme

Cuba. altijd socialistisch

Eilandbewoners
De Cubaan heeft ook het vermogen verloren om op gelijke voet met ‘de ander’ te verkeren. Werk delen met immigranten, accepteren dat in het openbaar vervoer ook andere talen worden gesproken. Onze keuken is verarmd doordat er geen contacten meer waren met andere eettradities, we zijn minder universeler en meer uitgesproken eilandbewoners geworden in de slechte betekenis van het woord. We hebben de mogelijkheid verloren om te tolereren en andere manieren van met elkaar omgaan, te spreken en te leven, welkom te heten. ‘Hoe zouden wij reageren als ons land opnieuw een bestemming voor immigranten zou worden. Zouden zij veroordeeld zijn tot de slechtste baantjes? Zouden er xenofobe groepen opduiken die hun komst zouden veroordelen? Zouden er ngo’s zijn die hen beschermen? Programma’s die helpen bij de integratie? Politici die niet bang zijn? Al deze vragen moeten op een kortere termijn dan wij nu denken, worden beantwoord. Cuba kan weer snel een natie worden met mensen, die afkomstig zijn uit alle delen in de wereld.

Yoani Sánchez, Havana, 12 oktober 2015

* Pepe (Giuseppe) en Yuma zijn de namen waarmee buitenlandse bezoekers en toeristen in Cuba worden aangeduid. Yuma heeft vooral betrekking op Amerikaanse bezoekers. De term zou afkomstig zijn van een stad in de VS Yuma genoemd. Yuma komt ook voor in de titel van een Amerikaanse western over de trein van 3:10 to Yuma, een western uit de jaren vijftig die ongetwijfeld in Cuba populair was.

Advertenties

One thought on “Yoani Sánchez: In het Vaderland van de Solidariteit zijn geen vreemdelingen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s