Wie herinnert zich nog de buurtbioscopen?

De bioscoop kwam naar Cuba op 15 januari 1897, na de aankomst in Havana van de Fransman Gabriel Veyre, vertegenwoordiger van de gebroeders Lumière. Het is bekend dat een paar maanden eerder de bewoners van Havana en de Spanjaarden al konden genieten van de Kinetoscope (de voorloper van de filmprojector) ontwikkeld door fotograaf en ingenieur Dickson die toen samenwerkte met de uitvinder Thomas Alva Edison. Onafhankelijk journalist Léon Padrón Azcuy beschreef op de website Cubanet de teloorgang van de buurtbioscoop.

Cine-Maravillas

De bioscoop Maravillas nu

Gabriel Veyre huurde een pand in de Paseo del Prado, naast het Teatro Tacón, waar hij zijn donkere kamer inrichtte, die hij Cinematograph Lumière noemde, met een capaciteit van ongeveer tachtig zitplaatsen. De toegang was ‘50 centavos voor volwassenen en twintig voor kinderen en militairen zonder rang.’ Ook werden op 7 februari 1897 de beelden van een operatie van de brandweer van Havana opgenomen. Deze film, getiteld Brandoefening, duurde een minuut en wordt beschouwd als ‘de eerste film van de Cubaanse cinema’. De maand daarna, op 16 maart, was er een echte brand in de zaal, waarna hij niet meer gebruikt kon worden. Tegen die tijd had de Fransman in ons land al ongeveer twintigduizend peso’s verdiend.

payret

De bioscoop Payret nu, voorheen ook een theaterzaal en nog steeds in gebruik

Voordat theater Payret ook als bioscoop gebruikt zou worden in de eerste jaren van de twintigste eeuw, werd met het ontstaan van de Republiek Cuba (1902) in de buurt Cerro de eerste filmzaal gebouwd, en niet als theater dat ook kon dienen om films te vertonen. De zaal was gelegen aan de Calzada del Cerro, op de hoek met Palatino. De naam was Florodora, later omgedoopt tot Alaska. Verderop in dezelfde richting zou Maravillas verrijzen, dat in gebruik bleef tot de jaren ’90.

Zeven bioscopen in één wijk
CubaNet sprak met enkele bewoners van dit gebied en liep door de stad om de huidige staat van de zeven bioscopen te onderzoeken. ‘De bioscoop Maravillas, zegt Sierra, een bejaarde van 82 jaar, was eigendom van Valentín Díaz, Spanjaard en ook eigenaar van de bioscoop Valentino, gelegen op Esquina de Tejas, en gesloopt in 1960. Ik herinner me dat er soms op zondag in Maravillas theatervoorstellingen gegeven werden; Olga en Tony, Tintán en Tongolele (Yolanda Montes), actrice en exotische danseres, alom bekend als rumba-danseres, traden hier op’. Ook Catalina, 88 jaar geleden geboren in Cerro verzekert ons: ‘Deze wijk was een van de meest geïndustrialiseerde van Cuba tot 1959’. Toen deze verslaggever haar eraan herinnerde dat Cerro zeven bioscopen telde, antwoordde ze snel: ‘Wie herinnert zich de buurtbioscopen? Deze mensen hebben alles kapot gemaakt. Ik nam mijn tweeling altijd mee naar de matinee op zondag, om poppenkast te kijken in El Valentino, dat door deze regering is afgebroken. Maar mijn favoriet was de City Hall, want dat had airconditioning, en comfortabele, rode fluwelen zitplaatsen, en er werd niet zo geschreeuwd als in de andere bioscopen.’ Het genoemde City Hall is gelegen aan de Calzada de Ayestarán, maar het is nu een bioscoop waar ze videofilms en 35 mm films vertonen. Het heeft ook een videotheek waar je dvd’s en vcd’s kunt huren, en ze presenteren werken van de Compañía de Teatro Caribeño de Cuba.

Cine-Edison

De vroegere bioscoop Maravillas nu

Meer buurtbioscopen
Wat betreft de rest van de bioscopen: Mexico in Calle Salvador, op de hoek van San Anselmo, is de thuisbasis van een kindertheatergroep. Het Edison, gelegen aan Calzada del Cerro #1951 op de hoek van Zaragoza, is van de theatergroep Cimarro, maar omdat het gebouw op instorten, kan er niet in gewerkt worden. El Principal aan de Calzada del Cerro, op de hoek van La Rosa, werd meer dan 25 jaar gelden gesloten. Aan de voorkant, waar vroeger de ingang was, woont een gezin, en daarnaast, in wat het cafetaria was, staat een huis bewoond door een slotenmaker. Het dak van de bioscoop is verdwenen, en de ruimte waar de stoelen en het scherm stonden, is veranderd in een patio, die functioneert als timmer- en autoreparatie werkplaats. El Coloso bevond zich in Las Cañas, en werd een discotheek, maar de buren klaagden over de problemen die in de omgeving ontstonden, en deze werd gesloten. Na verloop van tijd stortte het in en de mensen namen de stenen en alles wat bruikbaar was mee. Vervolgens gaven ze het terrein aan vier ambtenaren van het ministerie van Landbouw, die er hun huizen op zetten. Tenslotte Maravillas is opgeheven.

Cine-Principal-en-Calzada-del-Cerro-esquina-a-La-Rosa

De voormalige bioscoop Calzada de Cerro

Nieuwe technologieën
Het fenomeen lijkt op de wereldwijde trend waarbij bioscopen verdwijnen als gevolg van nieuwe technologieën die het voor velen aantrekkelijker maken thuis te kijken. In Cuba, zelfs als ze het circuit van bioscopen dat op een bepaald moment bestond, zouden willen herstellen, dan zou het moeten concurreren met het wekelijkse El Paquete en alle andere audiovisuele mogelijkheden. Juan Carlos, kenner van de film, zegt dat de filmcritici in de Cubaanse filmwereld zich alleen bezig houden met de 80 films die geproduceerd zijn vóór 1959 en aan de Cubaanse films Lucia, Memorias del subdesarrollo, documentaires van Santiago Alvarez of andere materialen, maar zich nooit uitspreken over de algemene verslechtering van de meeste bioscopen in het land.

Bron
* Léon Padrón Azcuy (1958) is een Cubaanse liberaal die ook werkzaam is als onafhankelijk journalist. Hij publiceerde deze tekst op 19 december 2015 op Cubanet

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s