De Amerikaanse invasie van Cuba is begonnen (2)

Amerikanen verslinden de Cubaanse cultuur net zo gemakkelijk als zij hun vele mojitos drinken. Het eiland staat voor een uitdaging. Op het vliegveld van Havana is het niet ongewoon meer dan drie uur te wachten op vertrek, kamers in hotels en de casas particulares zijn vaak volgeboekt. Uit de meest recente overheidscijfers blijkt dat het aantal beschikbare particuliere kamers op 9.700 wordt geschat hoewel experts schatten dat slechts 3.500 van die overnachtingsmogelijkheden bruikbaar zijn.* Bij hotellobby’s staan rijen Amerikaanse toeristen in afwachting van wifi-kaarten met een 24-digitlogincode en een wachtwoord die lang niet altijd functioneren.
Hier volgt het tweede deel van de reportage van Lisette Pool van de Wall Street Journal; deel 1 publiceerden wij op 30 januari.

american-invasion-iron sculpture by Rafael San Juan

IJzeren sculptuur van Rafael San Juan aan de Malecón in Havana

Avontuurlijke kunstenaars en toeristen uit de VS gaan al veel langer naar Cuba. Maar waar eerst sprake was van een druppelsgewijs fenomeen is nu sprake van een vloedgolf vanwege de versoepelingen van de Obama-regering. Dat kan allemaal veranderen, zeggen specialisten, als Obama in 2017 het Witte Huis verlaat. De Republikeinse presidentskandidaten Marco Rubio en Jeb Bush veroordeelden de heropening van de Amerikaanse en Cubaanse ambassades vorig jaar zomer. Rubio heeft opgeroepen de maatregelen van de huidige regering weer terug te draaien.

Logistiek
De logistiek rond culturele bezoeken is afschrikwekkend. Amerikanen die zaken doen in Cuba moeten voorzichtig manoeuvreren tussen Amerikaanse en Cubaanse wetgeving om te voorkomen dat het embargo wordt geschonden. Zij brengen hun eigen bevoorrading mee, van vorkheftrucks tot paperclips. Een Amerikaanse filmproducer zegt dat er in het hele land, zes ‘niet zulke slechte trucks’ zijn om filmapparatuur te vervoeren. Misschien zijn er nog een twaalftal extra in een slechtere conditie. Elke Hollywoodproductie die naar het eiland komt heeft auto’s tekort om ook de Cubaanse leden van de crew te vervoeren want die hebben geen auto’s. Schilders hebben geen papier, verf of doek. De elektrische apparatuur voor muziekconcerten is gevaarlijk gedateerd en niemand beschikt over spijkers.
american-invasion-twee-toeristenBureaucratie
En dan is er bureaucratie. Een ploeg van Fox Sport-televisie uit Los Angels wilde een documentaire maken over honkbal in Cuba en zou opnames maken in een boksschool ergens in een uithoek van de stad. De ploeg had toestemming van de honkbaltrainer daar, maar men had niet voldoende met de heersende bevelstructuur rekening gehouden. De zaak lag gecompliceerd want één ministerie controleerde de helft van de school met het speelveld, maar de andere helft met de leslokalen, was weer in handen van een ander ministerie. Er begonnen onderhandelingen. De trainer rookte een sigaret. En Boris Crespo, een Cubaanse productieleider, deed pogingen uit ‘deze beschamende situatie’ te geraken. Men vond uiteindelijk een andere school, een fotogenieker gebouw in de zwembadkleuren blauw, beschilderd met een grote foto van Fidel Castro achter de ruiten.

Voorrecht
Al langer hebben visuele kunstenaars de mogelijkheid hun werk in het buitenland te verkopen wat hen tot een welgestelde klasse maakte, maar ook de weg opende voor meer particulier ondernemerschap. Uitvoerende kunstenaars behoren ook tot die burgers in het land die al een periode van tientallen jaren met buitenlandse reizen achter de  rug hebben. Visuele kunstenaars, vaak behangen met stijlvolle accessoires als Ray-Bans en de laatste iPhones, renoveren hun huizen, bouwen nieuwe en vestigen zich in art-houses. Scouts op zoek naar locaties klagen over de renovatiewoede onder welgestelde Cubanen omdat ze de oude en verweerde huizen ruineren. Die huizen zijn een essentieel onderdeel van het Cubaans toerisme; Amerikanen poseren voor de meest vervallen gebouwen en maken foto’s voor hun Facebookvrienden.

american-invasion-Cuba’s car - reference to a Soviet tank by artist Ernesto Domecq

Een werk van Ernesto Domecq met een verwijzing naar een Russische tank

Deviezen
Cuba heeft twee munteenheden, één voor inwoners van het land en een andere voor bezoekers. De prijzen voor buitenlandse gasten stijgen sterk. Corey McLean, een 28-jarige filmmaker uit Los Angeles, maakte een filmreportage over surfen in Cuba. Het huis waar hij en zijn 2 collega’s verbleven, huurden ze voor $140 per week. Een andere filmploeg betaalde een week later $820. ‘Er zijn zoveel mensen die met geld smijten, mensen worden er gek van en denken ‘laten we meer vragen,’ zegt hij. Sommige Cubanen proberen de vloedgolf van Amerikanen in goede banen te leiden. De internationaal bekende kunstenaarsgroep Los Carpinteros en het opkomende duo Celia & Yunior nodigen geen cruisetoeristen en andere anonieme groepen meer uit voor een bezoek aan hun studio. Andere kunstenaars beperken het aantal gasten of bouwen complete showrooms waar, aangevuld met een hapje- en drankje, de Amerikanen worden verleid om schilderwerk en dergelijke te kopen. Vorig jaar werd de Italiaanse Galerie Continua de eerste Europese galerij die toestemming kreeg een expositieruimte in Havana te openen hoewel de autoriteiten kunstverkoop in Cuba nog verbieden. ‘Onze opening was een hit’, zegt mede-eigenaar Lorenzo Fiaschi, die vertelt dat meer dan 5.000 mensen die eerste avond langskwamen.

Commercialisering
Zulke gebeurtenissen trekken andere kunstenaars aan die hun vleugels in Cuba willen uitstrekken. De huidige Cubaanse wetgeving verbiedt het Cubanen een galerie te openen; enkel galeries in handen van de staat verkopen kunst. ‘Er zijn grote Cubaanse staatsdealers die voor een paar dollar per dag werken, maar kunst ter waarde van miljoenen verkopen. Wanneer beginnen zij hun eigen galerie?’, vraagt kunstenaar Marco A. Castillo zich af. Hij en Dagoberto Rodriguez bieden werken van Los Carpinteros aan. Het werk van deze groep bracht op een veiling dan $ 85.000 op. Recent kwamen een dozijn Amerikaanse toeristen op bezoek in een studio in Havana die feitelijk dienst doet als galerie voor drie kunstenaars. ‘Welkom, kom binnen en maakt het u gemakkelijk, wees niet te bescheiden,’ zei de Cubaanse gids Alain Rubio tot de groep. Een vrouw vraagt naar de waterverfwerken, een ander probeert een halsketting uit in de giftshop en anderen zoeken in rijen schilderijen op doek. De kunstenaar Mayito is de enige van de drie die aanwezig is; de andere twee zitten in de VS. Hij staat achter in de ruimte met een glas rum in de hand terwijl bezoekers de roestvrij stalen beelden van hem bewonderen. Een paar minuten later, arriveert een bus vol bezoekers uit Iowa. ‘We willen hier zijn voordat het commercialiseert,’ zegt Heidi Chico, directeur van een automatenfabriek in Des Moines. Een assistent van de galerie in een zijden blouse en met parelketting, beantwoordt in vloeiend Engels de vragen van de bezoekers over een kunstwerk, o.a. de urinaal in de vorm van een naakte vrouw. Prijs $45.000.

american-invasion-cuba-Tourists visit artist Jose Fuster's home in Jaimanitas, Havana

Toeristen bezoeken vaak de woning in Jaimanitas van de Cubaanse kunstenaar José Fuster met werk in de open lucht.

Gedateerde smaak
Veel Amerikaanse verzamelaars hebben gedateerde opvattingen over Cubaanse kunst, vindt Howard Farber, een verzamelaar in Miami en voormalige onroerendgoedbezitter. Hij heeft een van de grootste verzamelingen van Cubaanse kunst in de VS. ‘Veel mensen in de wereld van de kunst denken bij Cubaanse kunst nog steeds aan Carmen Miranda met een gitaar en een palmboom. Ze hebben geen idee dat het echt een andere wereld is.’ Andere grootverzamelaars als Ella Cisneros, die zes jaar geleden naar Cuba terugkeerde, moedigen insiders in de wereld van de kunst uit om juist Cuba te bezoeken en ervan te leren. Op de vooravond van de laatste Biënnale van Havana, organiseerde Cisneros een party die volgens verzamelaar Ron Pizzuti uit Ohio, kon wedijveren met elk feest in Beverly Hills. In haar moderne woning in Havana met een Range Rover voor de deur en een band bestaande uit 17 leden, dineerden de gasten met ‘hoogstwaarschijnlijk meer eten dan de meeste Cubanen in een hele maand zien,’ aldus Pizzuti.

Link
* Lisette Pool, The Wall Street Journal, 28 januari 2016 Op de site van de Wall Street Journal zijn nog Five Tips for Travelers for Cuba te lezen, Amerikaanse toeristen wel te verstaan want volgens de wet is toerisme naar Cuba voor hen nog steeds illegaal.

 Noot
*  Op Cuba zijn er nu bijna 63.000 hotelkamers, maar als het aan de overheid ligt dan moet dit aantal ruim 85.000 zijn in 2020. De overheid is hiervoor op zoek naar buitenlandse investeringen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s