Andere Tijden: Cuba, het gedroomde eiland

Europese autoriteiten kregen de doodschrik. ‘Er stond in allerlei kranten dat wij tot stadsguerrilla zouden worden opgeleid. Dat was allemaal pure lulkoek,’ aldus Jaap van Ginneken die in 1968 naar Cuba reisde. Linkse studenten en intellectuelen komen in de jaren ’60 van over de hele wereld om de verworvenheden van de Cubaanse revolutie met eigen ogen te aanschouwen. Sommigen doen mee aan werkkampen, anderen laten zich rondrijden in bussen. De droom van een ‘vrolijke’ revolutie lijkt in dit tropische land werkelijkheid te worden. Het televisieprogramma Andere Tijden kijkt zaterdag aanstaande (21.20 uur op NPO2) terug op deze periode toen Cuba nog een onweerstaanbare aantrekkingskracht uitoefende op Nederlandse progressievelingen.

cubagangers-gestradn-schiphol-1968

Gestrande Cubagangers Schiphol 1968 © Nationaal Archief

Westerse linkse intellectuelen zetten zich in de jaren ‘60 af tegen het koloniale verleden, onrecht in de Derde Wereld en vooral tegen Amerika dat dictators steunde en een vuile oorlog voerde in Vietnam. Geen wonder dat ze in de Cubaanse revolutie een inspiratiebron vinden. Heldhaftige revolutionairen onder leiding van Fidel Castro en Ché Guevara verslaan in 1959 het door Amerika gesteunde regime van dictator Fulgencio Batista. Castro brengt gelijkheid, start een succesvolle alfabetiseringscampagne en zorgt voor gratis gezondheidszorg. In tegenstelling tot het grauwe socialisme in het Oostblok, heeft dit socialistische experiment onder de tropenzon iets gezelligs en avontuurlijks. En daarmee voor velen een onweerstaanbare aantrekkingskracht.

mulischmaarikzatopcubaimagesBiefstuk
Schrijver Harry Mulisch, die eind 1967 naar Havana afreist en zich onomwonden solidair verklaart met de revolutie, is de bekendste Nederlandse Cubaganger. Twee jaar eerder gaat een groep linkse studenten uit Amsterdam hem voor. ‘Het sprak natuurlijk enorm tot de verbeelding dat een stelletje guerrilla’s, een handjevol mannen, daar een rechts dictatoriaal regime omver hadden geworpen en een socialistische droom waren begonnen’, aldus Bert Vuijsje, een van de initiatiefnemers van de reis van 1965. De buitenlanders worden goed ontvangen ondanks tekorten op allerlei gebieden, die volgens de Cubanen het gevolg zijn van de Amerikaanse blokkade. Vuijsje: ‘We kregen elke dag een enorme biefstuk, voor de gewone Cubaan was dat natuurlijk onbereikbaar. Na een dag of drie hadden we echt genoeg van die biefstukken. We voelden ons meer solidair met de gewone bevolking nadat we voor één keer een hamburger aten in plaats van zo’n enorme biefstuk.’

ambassade-medewerker-wever-1968.....

Jan Wever werkte destijds op de ambassade in Havana

Los van de realiteit
Van de ‘stadionprocessen’ en vluchtelingen weten ze minder. Ook niet van het Comité voor Verdediging van de Revolutie, dat onder meer mensen moet opsporen die het niet eens zijn met Castro en ook de buitenlandse reizigers waarschijnlijk goed in de gaten houdt. Toenmalig ambassademedewerker Jan Wever: ‘Een bekende Nederlandse schrijver heeft gezegd ‘als we in Nederland mensen ontvangen laat je ook de Deltawerken zien.’ Maar die hadden dan ook de vrijheid om te gaan en staan waar ze wilden. En dat was in Cuba niet het geval. Ik vond dat de Cubagangers van de realiteit waren losgezongen.’

stadionprocessen-1959

De openbare processen in het stadion van Havana (1959)

Meer informatie
* Cuba, het gedroomde eiland
Uitzending: zaterdag 23 april 2016, 21.20 uur, NPO 2; 
herhaling: zondag 24 april 2016, 14.25 uur, NPO 2.
Regie: Yaèl Koren
Research: Carolien Brugsma, Fieke Hamers

* Op de website van Andere Tijden zijn unieke historische Polygoonjournaals te zien over:
de Cubaanse vluchtelingen
de omstreden stadionprocessen
de Cubacrisis
de problemen op de suikerplantages.

Advertenties

One thought on “Andere Tijden: Cuba, het gedroomde eiland

  1. Zojuist van vier weken vakantie in Cuba terug .Wat ons opviel was de vriendelijkheid en behulpzaamheid van de bevolking , maar ook de armoede en faillissement van het socialisme
    geen of slechte infrastructuur staatswinkels en restaurants die mondjes maat zijn bevoorraad,een bevolking die lang bezig is om van A naar B te komen lange wacht rijen bij de diverse winkels, geen of weinig initiatief om
    zaken aan te pakken of te beginnen (eigen initiatief wordt door de staat niet bevordert) ,maar je ziet de jeugd wel al met mobieltjes bezig al hoewel er bijna nog geen internet verbindingen zijn.Sinds een paar jaar is het toegestaan om een casa particuliere te beginnen deze zie je dan ook overal opkomen wat de mensen meer mogelijkheden biedt om een beter bestaan te verkrijgen.
    Je ziet de vele gesloten suikerfabrieken , het krampachtig instant houden van de tabaks industrie.Het toerisme is nu de grootste inkomens bron voor CUBA, het heeft mooie stranden maar hotels als betonnen bunkers ook hierin heeft het nog vele stappen te maken.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s