Betrouwbare filmondertitelaars zijn schaars

De zwarte markt van de films is meer dan een verkoper met een gevarieerd aanbod en een koper op zoek naar nieuw films. In de keten van de illegale film speelt ook de maker van ondertitels een belangrijke rol. Zijn werk is bijna anoniem, maar enkelen van hen zijn er trots op dat zij zeer recent de Spaanse ondertitels voegden bij kassuccessen als El Renegado of het Deense meisje /  La chica danesa.

ondertitels-DivXLand es uno de los programas utilizados para agregar subtítulos a las películas para el 'paquete'

DivXLand is een van de programma’s, die worden gebruikt om buitenlandse films van ondertitels te voorzien. Later maken deze films in Cuba deel uit va het semi-illegale Pakket.*

Eén van de ondertitelaars is Nury (42) die ondanks haar extreem lange nagels dag in dag uit aan het toetsenbord zit om films te voorzien van ondertitels, die vervolgens in het Pakket* of andere audiovisuele netwerken worden opgenomen. Ze doet het achttien jaar en bijna altijd draagt ze professionele audioapparatuur die haar helpt bij het ontcijferen van de dialogen. De dagen verlopen terwijl ze luistert, vertaalt en regel na regel opschrijft van wat de personen uit een detective, een liefdesdrama of een lichte komedie zeggen. Zij volgde een opleiding aan het Instituto Pedagógico Enrique José Varona met specialiteit Engels, maar als lerares zou ze nooit zoveel verdienen als met haar huidige handel. Nury heeft geen vergunning, ook heeft ze geen naambordje op de deur met vermelding van haar job, maar iedereen in de flat weet waar ze mee bezig is. In de loop der jaren heeft ze haar apparatuur bijeen gekregen die haar professionele reputatie hebben versterkt. ‘Ik ben de beste van Havana,’ schept ze op. ‘Behalve het aanbrengen van ondertitels, vertaal ik en ik beschik over een uitstekende spelling.’

Complexe teksten
Ze onderhoudt een direct contact met de distributeur van de films op de informele markt en die betaalt haar op basis van de complexiteit van de filmteksten. ‘Als ik moet vertalen, verdien ik 30 tot 50 CUC voor een film. Als ik alleen maar ondertitels invoer, krijg ik er 10 tot 20 CUC voor. Ik kan zo’n drie films per dag afwerken,’ zegt Nury. Soms is het vertaalwerk simpel want een deel van de ondertitels kunnen van internet gedownload worden. ‘Er zijn gespecialiseerde websites die alles hebben en dat is een grote hulp voor me.’ Subtítulos español en Open subtitles leveren materiaal waardoor het werk kan worden teruggebracht tot het simpel plakken van teksten met een computerprogramma. Nury: ‘Ik ben begonnen begonnen met zeer praktische software van Jubler, daarna kreeg ik DivXL, maar ik raak er steeds meer van overtuigd dat Subtitle Workshop de meest complete is’. Met wat zij verdiende kon ze haar huis repareren, een auto uit 1986 kopen en een groot beeldscherm om ‘beter de tekstregels te kunnen lezen. Het is maatwerk. Je moet niet alleen letten op de synchronisatie met de stemmen, maar ook voorkomen dat de zinnen te lang worden en de regels moeten leesbaar zijn en contrasteren met de achtergrond van de film.’

icrt-cubaans-televisieschermPiraten op staatstelevisie
Met trots meldt ze dat sommige piratenversies van films met haar ondertitels op de Cubaanse televisie te zien waren. ‘Ik ben zeer precies, maar in de zaterdagavondfilm van de Cubaanse televisie ben ik van alles tegenkomen. In dit vak kom je veel mensen tegen die weinig weten, maar veel geld willen verdienen en nauwelijks Engels kunnen vertalen of geen idee hebben wat vertalen eigenlijk inhoudt.’ In november 2013 drong de discussie over de slechte kwaliteit van de ondertitels bij de Cubaanse staatstelevisie door tot de kolommen van de officiële pers. In de krant Trabajadores van 24 november 2013  werd een boze bijdrage gepubliceerd waarin een ongemakkelijke vraag werd gesteld: ‘Waarom vertoont de televisie films met gebrekkige ondertitels, asynchroon en met vreselijke spelfouten en vertaalfouten?’ De schrijver stelt vast dat veel van die ondertitels van piratenfilms komen en hij beveelt aan naar betere ondertitels te zoeken en eventueel maar ‘af te zien van de vertoning van films als de teksten van slechte kwaliteit zijn’. Maar het probleem bleef en werd zelfs nog groter door de vertoning van films in kleine ruimten op een klein scherm.

batman-versus-suoermanRechten
De Cubaanse regering vertoont Amerikaanse films in bioscopen en via de televisie zonder auteursrechten, noch toestemming te vragen aan de producenten. Het agendapunt van het intellectueel eigendom staat nu op de agenda van de gesprekken tussen Washington en Havana, aldus de onderminister van Commercie, Penny Pritzker, tijdens een recent bezoek aan Havana. Cuba’s handtekening staat onder internationale verdragen over de bescherming van intellectueel eigendom, maar de nationale netwerken in Cuba laat het koud. Ook de uittocht van professionele ondertitelaars bij de afdeling vertaling en ondertiteling bij het officiële radio en televisie, Instituto Cubano de Radio y Televisión (ICRT), heeft ook een rol gespeeld. ‘Hier vertrekt iemand als hij niet met pensioen gaat of overlijdt, uit het land ,’ zegt een medewerker van deze afdeling die anoniem wil blijven. De vertaler herinnert zich ‘de gouden tijden toen er geld was om goede dingen te doen’, maar ‘nu wordt alles verwaarloosd en de staat doet betere zaken als ze al ondertitelde films aankopen, ook al is de vertaling een ramp.’ Nury heeft dan ook weinig concurrentie. ‘De ICRT moet zijn mensen beter betalen om betere kwaliteit te krijgen, maar dat gaat niet gebeuren’, zegt zij. Ondertussen doet het hele gezin beetje bij beetje mee en is deze arbeid ‘de motor van het huis geworden.’Mijn dochter is nog geen 15 jaar oud en heeft al een aantal films ondertiteld zoals Batman versus  Superman: Dawn of Justice en de film met die ondertiteling circuleert nu in het Pakket,’ zegt ze trots.

Bron
* Zunilda Mata, Havana, website 14ymedio, 15 juni 2016

Noot
* El Paquete/Het Pakket is een informatie- en amusementsaanbod dat wekelijks via de zwarte markt met usb-sticks aan de Cubaanse consument wordt aangeboden. Het particuliere initiatief is een reactie op het vaak slaapverwekkende en gepolitiseerde aanbod van de vijf officiële Cubaanse televisiekanalen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s