Als Vietnam vooruit gaat, waarom Cuba dan niet?

De economische hervormingen die Raúl Castro in 2008 aankondigde, voltrekken zich schoksgewijs en traag. In Havana vond twee weken geleden een grote economische beurs plaats om buitenlandse investeerders (ook Amerikaanse kapitalisten) te verleiden, maar een week later wordt het land gemobiliseerd vanwege militaire oefeningen en trainingen voor revolutionaire milities. Een richtingbepalende keus voor modernisering en economische welvaart in de Cubaanse samenleving is blijkbaar na acht jaar nog niet genomen. De welvaart blijft dan ook voor de meeste Cubanen uit. Journalist Fernando Ravsberg van de website Cartas desde Cuba vroeg zich af waarom Vietnam vooruit gaat maar Cuba niet? Hij komt tot de harde conclusie dat ‘het enige dat in Cuba groeit de eindeloze debatten zijn over de ideologische gevaren van de modernisering.’ Hier volgt een uitvoerige samenvatting.

vietnam-fidel-castro-tran-dai-quang-15112016

Vorige week ontving Fidel Castro de Vietnamese premier Tran-Dai-Quang en zijn vrouw

Dankzij het recente bezoek van de Vietnamese president Tran Dai Quang aan Cuba, aldus Ravsberg, weten de Cubanen nu ook meer over de sociaal-economische prestaties van dit land, maar weinig werd er in de media gezegd over de wijze waarop die tot stand kwamen. Ravsberg somt de vooruitgang op. De exporten stegen met 17% per jaar. Men verkoopt telefoons, computers, textiel, visproducten, rijst en koffie en sinds de hervormingen werden ingezet, is het Bruto Nationaal Product gegroeid met 7% per jaar. Ook het leven van de bevolking is verbeterd; de armoede is teruggebracht tot 12% van de bevolking en 24 miljoen Vietnamezen werden uit de armoede gehaald. Het werkloosheidscijfer is laag en het gemiddelde maandinkomen dat rond de 15 tot 20 dollar bedroeg (gelijk aan dat in Cuba vandaag) varieert tussen de $200 en $300. Negentig procent van de bevolking kan lezen en schrijven en de levensverwachting is 72 jaar. Ravsberg erkent de culturele en geografische verschillen tussen Cuba en Vietnam, maar hij raadt iedereen aan in de spiegel van Vietnam te kijken, een land dat ‘georganiseerd is op basis van een socialistisch model en geleid wordt door één politieke partij.’

vietnam-fabriek

Fabriek in Vietnam

Snelheid
Volgens Ravsberg kunnen de verschillen veroorzaakt zijn door de snelheid van het proces. Vietnam sprong, met de presentatie van het Doi Moi-model in het diepe terwijl het modernisatieproces in Cuba ’langzaam verloopt en met de snelheid van iemand aan het strand,  die bang is te verdrinken.’ (…) ‘De boodschap van Vietnam is dat er zonder mentaliteitsverandering, geen vooruitgang zal zijn.’ Hij citeert ook de partijkrant Granma die het succes van Vietnam omschrijft als ‘een wonder’, maar dat is, aldus Ravsberg, een benadering, bedoeld om niet verder te hoeven uitleggen waarom het resultaat zo indrukwekkend is. Duizenden buitenlandse investeerders en de nationale particuliere ondernemingen die prioriteit krijgen boven de staatsondernemingen en allen beschikken ze over autonomie. Cuba heeft weliswaar geconstateerd dat buitenlandse investeringen ‘essentieel zijn’ voor de ontwikkeling, maar die ontwikkeling ‘verloopt met de snelheid van een schildpad’. Ravsberg wijst op de Speciale Zone van Mariel waar in 2 jaar 19 ondernemingen toestemming kregen zich te vestigen en honderden nog wachten op een antwoord. Vietnam accepteerde in 20 jaar 2.700 buitenlandse investeringsprojecten ‘dat zijn er 270 per jaar, met een snelheid 28 keer groter dan in Marielzone.’ Zijn conclusie luidt dat het niet gaat om wonderen, maar om effectieve besluitvormers en hen die economische beleid met resultaten, invoeren.

vietnam-oogst

Oogst in Vietnam

Coöperaties
De Cubaanse regering kondigde de oprichting van coöperaties aan en vervolgens remde zij deze ontwikkeling weer af. Begin van dit jaar zei Raúl Castro dat midden- en kleinbedrijven op juridische erkenning konden rekenen en nu is het december en is er nog geen enkele onderneming gelegaliseerd. Hij erkende op het afgelopen partijcongres dat legalisering van particuliere ondernemingen tot controverses leidde. Het probleem is echter dat zonder legalisering van particuliere ondernemingen – Noord-Korea natuurlijk uitgesloten – geen enkele socialistische model overleefde.

Staatsbedrijven
Ravsberg wijst erop dat de Cubaanse staatsbedrijven elke flexibiliteit ontberen en dat hun handen zijn gebonden door de centralistische besluitvorming en intensieve controle van de financiën. Ze zijn ‘in de ogen van de Cubaanse bevolking het symbool van de inefficiëntie en veel Cubanen zien daarom in privatisering de enige oplossing.’ De webredacteur van Cartas desde Cuba wijst ook op de nooit eindigende discussies, vaak gevoerd door mensen die angst hebben voor de verandering. De commissie die de theoretische basis van de arbeidshervorming uitwerkte, kwam met 614 punten en vervolgens werd gevraagd 600 veranderingen door te voeren. Ravsberg: ‘En terwijl de besluitvormers zich verliezen in theoretische debatten, dreigt het land zijn grootste rijkdom te verliezen, namelijk de tienduizenden goed opgeleide jonge professionals die het land verlaten omdat de overheid hen ontoereikende salarissen betaalt en hen verbiedt eigen projecten na te jagen.’ Hij noemt de briljante mathematicus en computerdeskundige die hij kende en die tools ontwikkelde om websites te verbeteren. Hij wilde niet emigreren, maar wilde producten voor klanten buiten Cuba maken, maar dat verbood de overheid. Nu woont hij in een ander land, waar hij zijn talenten ontwikkelt en zijn geld verdient.

vietnamfidelengiapseptember1973

De Vietnamese generaal en oorlogsheld Von Giap decoreert Fidel Castro tijdens zijn bezoek in september 1983 aan Noord-Vietnam. Ravsberg constateert dat de schade die de VS in Vietnam aanrichtten veel groter is dan de schade die Cuba leed door de Amerikaanse blokkade

Ideologische gevaren
Als de Cubaanse regering socialistisch wil zijn, zijn er maar twee modellen, dat van Vietnam en China of dat van Noord-Korea. Zelfs Fidel Castro heeft toegegeven dat het laatste model niet functioneert. Vietnam heeft nu een nieuw project gelanceerd en wil zichzelf veranderen in ‘een geïndustrialiseerd land, uitgerust voor de weg naar moderniteit’. Ravsberg: ‘Ondertussen is het enige in Cuba dat groeit het nooit eindigende debat over ‘ideologische gevaren’, verbonden aan een particuliere schoenfabriek, groothandelsondernemingen, particuliere arbeid voor vrije beroepen, coöperaties, economische decentralisatie of monetaire eenwording. Cuba adviseerde de Vietnamezen om koffie te verbouwen en tilapiavis te kweken. Op dit moment exporteren de Vietnamezen beide producten en is Cuba genoodzaakt koffie in te kopen en kippen  te importeren want tilapiavis is er niet. Ravsberg: ‘Is het zo moeilijk om een weg voorwaarts te bewandelen?’

Bron
* If Vietnam Advanced Why Can’t Cuba? Fernando Ravsberg op de websites Cartas desde Cuba en Havana Times, 17 november 2016

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s