De geschiedenis piekert er niet over hem vrij te pleiten

Dat schrijft columniste Sheila Sitalsing vandaag in de Volkskrant*. Het redactioneel commentaar van deze krant is al even vernietigend. Bij Fidel stond machtsbehoud centraal met als resultaat ‘ruim vijftig jaar dictatuur met een gedemoraliseerde bevolking die zijn heil vaak zocht in goedkope alcohol.’
Het dagblad Trouw stelt in het commentaar dat ‘Castro ten onrechte een icoon was’. (…) ‘Fidel Castro was de laatste der Mohikanen, Che Guevara en Mao Zedong gingen hem voor. En net als Castro waren ze tot de laatste zucht overtuigd van het eigen gelijk.’
De politicoloog Eduardo Gamarra (Florida) is van mening dat er in Cuba niets zal veranderen omdat Fidel Castro al lang geen macht meer uitoefende: ‘Hij was een icoon, een symbool maar oefende geen macht meer uit’.

fidel-het-werk-zit-erop-gevangenis-cuba

Fidel Castro: ‘ Mijn werk zit erop’

Sheila Sitalsing:
Toen hij nog een jonge revolutionair was – een mooie man met een baard die zijn vaderland van een dictator trachtte te ontdoen – oogstte Fidel Castro bewondering onder zijn aanhangers met zijn verzekering: ‘De geschiedenis zal mij vrijpleiten.’ Dat de geschiedenis er niet over zou piekeren hem vrij te pleiten, werd al snel duidelijk, toen de vuurpelotons, de buitengerechtelijke executies, de verdwijningen, de opsluitingen, de repressie, de vervolging van homoseksuelen (‘gedegenereerden’, zei de grote leider), de vluchtelingenstromen en de verruïneerde economie kwamen. Zoals ze overal in Latijns-Amerika kwamen waar mooie mannen met baarden en wapens en revolutionair vuur in de ogen de macht grepen.

Gewoon een dictator
Fidel Castro werd gewoon een van de velen in de lange stoet dictators die het Caribisch gebied en Latijns-Amerika in de vorige eeuw hebben gekend. Soms heetten ze ‘links’, soms heetten ze ‘rechts’; voor de hoeveelheden bloed die vloeiden maakte dat weinig uit, want vrijwel altijd waren ze sadistisch en meer dan eens waren ze krankzinnig: Pinochet, Videla, vader en zoon Duvalier, Stroessner, Trujillo, etcetera, etcetera. Gabriel García Márquez, net als Harry Mulisch een vriend van Castro en ook alweer twee jaar dood, baseerde een heel oeuvre op de tiran in operette-uniform.

fidel-castro-j-paul-austin-presidente-y-ceo-de-coca-cola-con-fidel-castro-en-cuba-11071977

Fidel Castro rijdt Paul Austin, CEO van Coca Cola rond in Cuba

Commentaar Volkskrant 28 november 2016: Bij alles stond machtsbehoud centraal

Bij Fidel Castro stond machtsbehoud altijd centraal. De bevolking kwam op de tweede plaats. Fidel Castro was in de eerste plaats een opportunist. Van jongs af aan verlangde hij naar de macht. Dankzij zijn doorzettingsvermogen, zijn intelligentie en zijn ongeëvenaarde retorische gaven slaagde hij erin het onmogelijke te bereiken. Met een clubje dat op enig moment nog slechts bestond uit negentien man verdreef hij in 1959 dictator Batista. In de bijna vijftig jaar dat hij aan de macht was, trachtte hij Cuba om te vormen tot een communistische heilstaat.

Armoede
Bedrijven en landgoederen werden genationaliseerd, onderwijs en gezondheidszorg werden gratis, maar de economie kreeg hij nooit aan de praat, waardoor de Cubaanse bevolking veroordeeld bleef tot armoede. Bij alles stond machtsbehoud centraal. De VS werden niet zijn vijand vanwege afkeer van het Amerikaans imperialisme, maar vooral omdat hij een vijandbeeld nodig had om zijn volk achter zich te krijgen. Zijn vriendschap met de Sovjet-Unie kwam niet voort uit een diepe liefde voor het communisme, maar vooral omdat hij geld nodig had. Zijn strijdmakker Che Guevara die ideologisch verder ontwikkeld was, werd door Castro al snel op een zijspoor gerangeerd. Dissidenten werden met harde hand aangepakt.

mulischsuikerriet

Harry Mulisch in het suikerriet

Commentaar Trouw, 28 november 2016: Castro was ten onrechte icoon

De laatste van de grote iconen van de revolutionaire romantiek van de jaren zestig overleed dit weekeinde. Fidel Castro was de laatste der Mohikanen, Che Guevara en Mao Zedong gingen hem voor. En net als Castro waren ze tot de laatste zucht overtuigd van het eigen gelijk.

Een hele generatie in het Westen werd in de jaren zestig en in het begin van de jaren zeventig geïnspireerd door deze drie mannen. Vooral jonge studenten, maar ook een intellectuele elite was in de ban van een soort revolutionaire romantiek.

Met gesloten ogen
Castro, Guevara, maar ook Mao stonden symbool voor een opstandige generatie, die, zo dient helaas geconstateerd te worden, de ogen sloot voor alles – en dat was enorm veel – wat niet deugde aan de revolutionaire politiek in de Derde Wereld. Che Guevara’s portret ‘sierde’ menige kamer, het rode boekje van Mao was de alternatieve bijbel en ook Castro met zijn ruige baard, zijn guerrillakostuum en zijn enorme sigaren werd een jeugdidool. Het boek ‘Het woord bij de daad’ van Harry Mulisch is nog immer een belangwekkend tijdsdocument en illustreert hoe kritiekloos een deel van de intellectuele elite en de jonge generatie stonden tegenover een ieder die bereid was op te staan tegen de opkomende macht van de Verenigde Staten. Mulisch schreef zijn boek op basis van twee bezoeken aan de heilstaat van Castro. Hij was bereid de westerse burgerlijke democratie af te wijzen als vals en te beweren dat op Cuba het ware socialisme en dus de ware democratie tot stand kwam.

dood-fidel-demo-universiteit27112016

Treurende student in Havana

Eduardo Gamarra, Diario de Cuba, 27 november 2016: Dood van Fidel brengt politieke veranderingen niet dichterbij

Eduardo Gamarra, hoogleraar Politieke en Internationale Relaties van de Internationale Universiteit van Florida erkent dat de dood van Fidel Castro een feit is met grote symboliek maar er zullen geen veranderingen op het eiland uit voortkomen. ‘Er gaat intern niets veranderen, alles is onder controle,’ aldus Gamarra.

Fidel Castro werd, aldus Gamarra, al gaandeweg ‘oud en seniel wat hem aandoenlijk maakte maar de ware macht in Cuba werd door zijn broer Raúl en zijn entourage uitgeoefend.’ (…) ‘ De dood van Fidel zal de machthebbers in Cuba niet hebben verrast of overvallen. Men heeft zich al lang op deze gebeurtenis kunnen voorbereiden’ (…) ‘ men heeft zelfs een opvolgingslijn vastgelegd.’

eternosjovenesfidelche

Voor eeuwig jeugdige rebellen

Symboliek
Gamarra denkt dan ook dat behalve het sterke symbolische effect, de dood van Fidel geen grammatisch effect zal hebben. De symboliek is groot omdat uiteindelijke Fidel de revolutie was.’ (…) ‘Het zal lastig zijn die erfenis te koesteren nu de revolutie geen Lider Maximo meer heeft’ want deze Revolutie heeft bijna een permanente ‘status quo’ doorgemaakt met op het einde enkele economische veranderingen die ook nog eens stap voor stap werden uitgevoerd. Gamarra: ‘Het zijn gecontroleerde veranderingen op economisch terrein maar op politiek terrein zal er geen verandering plaatsvinden’. De macht van Fidel Castro lag in het beperkte publiceren of uiten van zijn eigen opvattingen, zoals hij dat deed bij het herstel van de diplomatieke relatie met Washington, die zijn broer Raúl begon. ‘Hij was een icoon, een symbool, maar oefende geen macht meer uit’.

* Linken worden niet vermeld in dit overzicht omdat redacties de volledige commentaren enkel voor abonnees ter beschikking stellen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s