Bonnenboek overleeft nieuw jaar

Eind december is weer het quotum aan gerantsoeneerde producten beschikbaar in de staatswinkels, dat Cubanen tegen gesubsidieerde prijzen voor de maand januari kunnen aankopen. Opnieuw staan er lange rijen wachtenden bij de ingang van de bodega’s. Het is de 55se verjaardag van het rantsoeneringboekje of libreta. De afschaffing ervan, blijft een van de onvoltooide taken van Raúl Castro.

bodega-wijk-plaza-de-la-revolucion

Een staatswinkel met de producten die met het bonnenboekje of libreta kunnen worden gekocht, gevestigd in de wijk Plaza de la Revolución in Havana

In 2014 steeg het gemiddelde maandsalaris in Cuba met 24%, namelijk tot 584 peso’s of 24 dollar. Ondanks deze stijging zijn veel gezinnen nog afhankelijk van de gerantsoeneerde goederen uit het bonnenboekje. Hun inkomsten zijn te laag om producten te kopen bij de detailhandel in convertibele peso’s. Verschillende analisten en officiële functionarissen hebben al gewaarschuwd dat de afschaffing van het bonnenboekje de levensstandaard van de meest kwetsbare groepen in Cuba, zoals ouderen en gezinnen die geen andere inkomsten hebben dan het salaris van de staat, ernstig kan raken.

Politiek risico
Tijdens het 7e congres van de Cubaanse Communistische Partij in april jl. werd besloten ‘de ordelijke en geleidelijke verwijdering van producten uit het bonnenboekje voort te zetten’. Maar tot nu toe is dat voornemen gestrand, mede omdat de economische groei in het land is uitgebleven. Het Bruto Intern Product zal dit jaar slechts met 0,4% groeien, het laagste cijfer van de afgelopen twintig jaar, aldus de Economische Commissie voor Latijns-Amerika en de Cariben (Cepal). Met deze realiteit slaagt de regering er niet in de koopkracht van de bevolking te verbeteren en de gerantsoeneerde markt te doen verdwijnen. De regering staat voor het dilemma de enorme infrastructuur en bijbehorende kosten van de rantsoenering te handhaven of deze af te schaffen met het gevolg dat de armoede voor verschillende bevolkingsgroepen zal toenemen. Zo’n maatregel zou een onmiskenbaar politiek effect hebben voor een proces dat omschreven wordt als ‘een revolutie voor en door de nederigen.’

bodegaboordbonnenboekje

Brood van libreta of bonnenboekje

Personen geen producten
Officiële woordvoerders herhaalden bij diverse gelegenheden dat ‘personen gesubsidieerd moeten worden en geen producten’, maar de gerantsoeneerde quota worden nog steeds aan elke burger in gelijke hoeveelheden aangeboden, ook aan hen die een meer dan gemiddeld inkomen hebben. De praktijk is dat veel vaker producten worden verwijderd uit het bonnenboekje. Rijst, bonen, olie, suiker, zout, eieren, kip en brood maken nog deel uit van het gerantsoeneerde aanbod, maar andere producten zijn verwijderd zoals tandpasta, zeep, rundvlees, wasmiddelen en sigaretten.

Onafhankelijkheid
In de jaren zeventig en tachtig was het praktisch onmogelijk om zonder producten uit het bonnenboekje te leven en waren Cubanen daardoor sterk gebonden aan hun woonadres. Daardoor nam de interne immigratie af en oefende de staat een grotere controle uit op de burgers. Nu zijn er meer bevolkingsstromen tussen grote steden en vooral richting Havana, waar minder strikte regels gelden voor het huren van een huis. Tegelijkertijd namen de mogelijkheden toe om levensmiddelen en producten voor de persoonlijke hygiëne buiten het rantsoeneringssysteem te kopen. Ook het fenomeen van een parallele markt waarin zowel staatswinkels als particuliere bakkerijen opereren, vergroten de onafhankelijkheid van de burger. Het brood uit het bonnenboekje is niet langer leidend. Dat blijkt  wel uit de kritiek erop tijdens bijeenkomsten van burgers uit de wijk (Poder Popular), kritische analyses in de officiële pers en de spot die veel Cubaanse humoristen ermee drijven. Mensen met betere inkomens willen niet langer in de rij staan om brood van 10 Cubaanse peso’s te krijgen. Die gaan liever naar particuliere bakkers die een beter en gevarieerder aanbod aan brood hebben.

Bodega’s als oldtimers

bodegatandpastaenzeep

Zeep en tandpasta

De bodega’s met de lege schappen en borden waar het aanbod van producten met krijt is aangegeven, worden meer een meer een trofee voor fotograferende toeristen zoals de oldtimers in de straten of de borden met politiek leuzen langs Cuba’s wegen. Het volledig verdwijnen van de libreta of bonnenboekje moet wachten totdat de trage hervormingen die de autoriteiten aankondigden, werkelijkheid worden. Misschien zullen meer Cubanen die dag betreuren dan enthousiast begroeten, maar het moment komt dat een ongelovig kleinkind opnieuw zijn oma hoort praten over ‘die tijd toen we elke dag in heel het land hetzelfde aten.’

Bron
* Marcelo Hernández op de website 14ymedio, 22 december 2016

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s