Dood Fidel schiep geen gloednieuwe verwachtingen (deel 1)

Harrison Jacobs, redactielid van de website Business Insider, bezocht Cuba vlak na de dood van Fidel Castro. Hij verwachtte dat de dood van Fidel een keerpunt zou zijn in een land dat zolang gekenmerkt werd door stagnatie, maar Cuba bleek anders dan hij verwachtte. ‘Iedereen spreekt over verandering maar ik zie die niet. Ik zie hier meer van hetzelfde,’ zegt een  Cubaan hem. Het artikel is enigszins ingekort.

bezoek-obama-bay-rays-y-el-equipo-nacional-de-cuba-22032016

Gejuich president Obama en Raúl Castro bij honkbalwedstrijd, 22 maart 2016

Hoewel ik na het einde van de Koude Oorlog ben geboren, was Castro een van de weinige boemannen die stand hield. De Sovjet-Unie stortte ineen, in China verliep de economische groei snel, maar Cuba en Castro bleven onveranderd. In 2006 droeg hij de macht over aan zijn broer en vervolgens werden een serie economische hervormingen met de snelheid van een slak ingevoerd; eigen bedrijfjes ontstonden en het buitenlands kapitaal kreeg meer ruimte. In 2014 besloten Barack Obama en Raúl tot wederzijdse verzoening en het werd gemakkelijker voor Amerikanen zoals ik om het land te bezoeken.

Beweging
Ik verwachtte getuige te zijn van veranderingen, een natie in beweging. Mijn taxichauffeur Rafael vertelde mij erover toen hij me vanuit Havana naar het platteland reed. ‘Iedereen die ik in mijn auto krijg, spreekt over veranderingen. Maar ik zie geen verandering. Ik zie meer van hetzelfde,’ zegt hij. Dat geluid hoorde ik keer op keer, ook als ik verwees naar voorbeelden van liberalisering. Elke toerist die ik ontmoette, verwachtte dat ondefinieerbare gevoel van verandering en wilde het eiland bezoeken voor de verandering had  plaatsgevonden, meestal verbeeld door Amerikaanse toeristen met overgewicht die Cubaanse sigaren roken aan de ingang van nieuwgebouwde McDonald’s en Starbucks. Het is arrogant om het land om die reden te bezoeken. Het lijkt op ‘armoedetoerisme’. (…) ‘Kijk die oude Cubaanse klassieke karren’ of ‘Ik wil Cuba bezoeken vóór de gebouwen in Havana zijn gerenoveerd.’ De Cubanen die ik ontmoette, erkennen de ontwikkelingen, maar zijn na bijna 60 jaar communisme, sceptisch over de veranderingen die zullen plaatsvinden. Een straatveger op leeftijd zegt dat het allemaal praat is en dat hij eerder, de zon, de maan of de oceaan zou geloven dan Raúl Castro en de communistische partij.

colainderegen

Rij in de regen

Traag
Veranderingen verlopen traag in een land als Cuba. De hele cultuur lijkt gebaseerd op wachten – op de aankomst van de bus, het opengaan van de supermarkt, wachtend voor een telefoonkaart of de bank’. Het is zo ingesleten dat wanneer je in een rij gaat staan, je ‘último’ roept’ en vervolgens kunt weglopen. Als je 20 minuten later terugkomt, kun je de plek in de rij weer innemen.’

Prijzen
Wanneer de prijzen niet staan vermeld op de prijskaart of door de staat worden gedicteerd, zijn ze verdubbeld. Cubanen vertellen me dat het onmogelijk is een kamer te vinden of een taxi te boeken vanwege de vele toeristen. Prijzen waren vaak $10 hoger dan ik verwachtte. De Cubanen die het goed gaat, werken in de toeristensector – gidsen. chauffeurs, eigenaren van bed-and-breakfasts, restaurants en medewerkers in bars. Maar voor de meeste Cubanen is er tussen 2014 en 2015 ondanks de stijging van het toerisme met 17,6% weinig veranderd. Maar een kwart van de Cubanen werkt in de particuliere sector. De rest werkt voor de staat en krijgt een armoedig salaris van 20 tot 40 dollar per maand.

toerisme-taxi-vinales

Taxi in Trinidad

Nieuwe auto’s
Rafael bleek ook een recht-toe-recht- aan gids. Mijn vriendin Annie en mij nam hij mee naar een populaire bestemming Viñales met koffie- en tabaksplantages. In de blauwe Lada uit de jaren tachtig zat ook een stel uit India Jai en Anika. Jai vroeg Rafael uitleg over de economische situatie. Rafael klopte op het dak van zijn auto: ‘Weet je hoeveel een auto als deze kost?’ (…) ‘Jai en ik schatte $1,500. $2,000?’ Rafael lachte: ‘30,000 in CUC’s, dollars, euro’s, wat je maar bij je hebt.’ Hij wees op het interieur van de auto, die duidelijk betere tijden had gekend. De stoelen zakten in elkaar, de airconditioning blies warme lucht en één van de ramen kon niet worden opengedraaid. De buitenkant van de wagen was ingedeukt en beschadigd. Rafael legde  verder uit dat vanwege het Amerikaans embargo en Cuba’s isolement, er een groot tekort aan auto’s bestond waardoor de prijzen tot zulke absurde hoogten waren gestegen. Maar toch rijden er ook glimmende nieuwe Geely-wagens uit China of de Kia uit Zuid-Korea over de wegen. Jai vroeg of Cubanen die deze auto’s bestuurden. Rafael schudde zijn hoofd en zei dat deze auto’s vooral eigendom van officials van het regime zijn. De rest wordt verhuurd aan toeristen. De prijzen van deze auto’s zijn exorbitant hoog, namelijk 80.000 CUC, terwijl ze in retail in China of de VS voor $20,000 te koop zijn. Schaarste is maar een van de oorzaken. De regering legt de auto’s ook hoge belastingen op om de mogelijkheden voor openbaar vervoer uit te breiden.

Na Castro
Rafael was misschien wel de meest pessimistische man die ik op mijn reis door Cuba ontmoet heb. Op de vraag over de post-Castro periode als Raúl Castro in 2018 terugtreedt, was zijn antwoord dat een Castro hem hoe dan ook zou opvolgen. Zijn idee wijzigen bleek onmogeljk, ongeacht de groeiende investeringen uit de VS of de toeristen die nog zullen komen. ‘Mensen willen verandering, maar de regering controleert alles en zal dat blijven doen. Dingen zullen een beetje veranderen, maar de regering zal altijd weten aan geld te komen,’ zegt hij. Hij legde nog maar eens uit hoe door de twee naast elkaar bestaande valuta (CUC en nationale peso) en de belastingwetgeving, prijzen voor de meeste niet-essentiële goederen in Cuba gelijk of hoger zijn dan de prijzen in de VS of Europa. En groeiend toerisme drijft de prijs van veel goederen op. Hij is sceptisch over de voordelen voor de gewone Cubaan van meer toeristen in het land. ‘ Het meeste geld stroomt terug naar de Cubaanse regering.’ Het is een apart verhaal uit de mond van een man die eerder vertelde zijn werk als landbouwingenieur in dienst van de staat, vaarwel te hebben gezegd omdat hij vier keer zoveel kon verdienen door toeristen van Havana naar Viñales te rijden.

Bron
* Businessinsider, december 2016

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s