Cuba is ‘off-line’, maar jongeren volop on-line’

Hoewel er geen modern toegeruste bibliotheken zijn en een beperkt internet bestaat, lezen Cubaanse jongeren toch wat ze willen en misschien meer dan de staat denkt, maar niet in gedrukte vorm. Hoe komen ze aan de digitale lectuur in een land dat praktisch ‘off-line’ is?

internet-wifi-straat3Net als vorige generaties Cubanen, bouwen ze netwerken, waarin teksten, video’s en nieuws uitgewisseld worden, met één gemeenschappelijke noemer: ze verspreiden deze informatie op harde schijven of usb-sticks. De socialistische staat met 11,2 miljoen mensen, controleert de pers en het internet, dat behalve beperkt (slechts een derde van de bevolking heeft toegang tot internet) ook duur is (1,5 dollar per uur). Ondanks de beperkingen leest Javier Peña alle Angelsaksische literatuur waar hij zin in heeft. Deze ‘freelance’ vertaler van 27 draagt een pet, heeft zijn linkerarm getatoeëerd en heeft een zwarte snor met de uiteinden naar boven gekruld. Trots praat hij over zijn duizenden gedigitaliseerde titels en over de fysieke bibliotheek van honderden boeken die hij heeft opgebouwd. ‘Altijd wanneer iemand bij mij thuis komt met een harde schijf, vraagt hij: wat heb je voor me  om te kopiëren? En ik vraag hetzelfde’, zegt Peña tegen een buitenlandse journalist die hem spreekt bij de Universiteit in Havana. Peña, die in ruil voor literatuur of artikelen in het Engels zijn digitale collectie ‘Amerikaanse comics’ te bieden heeft, zegt dat in Cuba de ‘anarchistische theorie van informatie’ geldt. ‘Het punt is dat iemand de informatie heeft’, maar er niet voor betaalt. Die netwerken zijn niet nieuw. Wanneer in het verleden een kunstenaar in Cuba gecensureerd werd, vanwege homoseksualiteit of een ‘ideologische afwijking’, ging een enkel exemplaar van zijn werk van hand tot hand onder honderden mensen.

mobieletelefoonsBibliotheken in onbruik
Neus Pechero, een studente letteren van 20 jaar met een dikke zwarte bril en liefhebber van de Amerikaanse literatuur, gebruikt ook de digitale ruilhandel, hoewel zij de voorkeur geeft aan gedrukte exemplaren. ‘We hebben allemaal telefoons waarmee we informatie kunnen uitwisselen door middel van de app Zapya’, zegt zij. Zonder verbinding met het internet kun je met deze app op korte afstand draadloos bestanden uitwisselen tussen gebruikers. Lopez Taimi gebruikt als 12-jarige hetzelfde systeem. Hij schat dat wel 30 kinderen in zijn school informatie delen in de dagelijkse pauze van klassen. Op deze manier, van telefoon naar telefoon, wordt een groot deel van de lectuur doorgegeven op Cuba, een land dat in de zestiger jaren een benijdenswaardig niveau van scholing bereikte. Officiële studies schatten dat de helft van de Cubanen tijdschriften en kranten leest en 20% twee boeken per jaar. 60% van de studenten leest in digitaal formaat en meer dan de helft gaat niet meer naar de bibliotheek, volgens een door het parlement vrijgegeven document. De vice-president van het Cubaanse Instituut van het Boek, Edel Morales, schat dat tegen het einde van dit decennium 90% van de jongeren alleen van schermen zal lezen. Maar het land, dat sinds 1962 onder het Amerikaanse embargo valt, kiest nog steeds voor de gedrukte media.

boekenbeurs2012

Boekenbeurs van Havana

Betalen?
In het koloniale fort San Carlos de La Cabaña, werd in februari de Internationale Boekenbeurs van Havana gehouden. Een grote groep Cubanen komt er om boeken aan te schaffen die gemiddeld een halve dollar per stuk kosten. Voor deze editie werden 700 titels gedrukt, vier miljoen exemplaren. Maar de digitale titels daarentegen komen nog niet aan 200 per jaar, zegt Morales. In een gesprek met het persbureau AFP pleitte hij ervoor, dat de staat meegaat in de groei van digitale lectuur.’ In een kleine stand biedt Mariana Saker, een filologe van 57 jaar,  digitale boeken aan, en ook films en muziek op cd’s. Het is 15 jaar geleden, dat Citmatel, het staatsbedrijf waar zij werkt, zich hier mee bezighield. Een klant kiest de titel die hij wil op een off-line-computer, en downloadt de digitale versie voor bijna dezelfde prijs als een gedrukt exemplaar. De catalogus bevat 900 producten, waaronder boeken, waarvan de meeste van Cubaanse schrijvers zijn. Wie gaat er betalen voor iets wat je gratis kunt krijgen? ‘Het is een uitdaging die ongetwijfeld gewonnen zal worden’, zegt Saker en hij voegt eraan toe: ‘we hebben voorbeelden van mensen die ervan genieten om te betalen voor wat ze hebben gedownload.’ Terwijl het een nieuwe generatie lezers probeert te bereiken, wordt Cuba geconfronteerd met de uitdaging de toegang tot internet uit te breiden, inkomsten te genereren voor de betaling van de auteursrechten en digitale media zoals e-readers aan te bieden.

Bronnen
* Carlos Batista, Hector Velasco en persbureau Agence France Press AFP

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s