Amir Valle, de ‘rotte appel’ die verwijderd moest worden

De website The Real Cuba sprak in 2016 uitvoerig met Valle o.a. over de journalistiek in Cuba, de censuur, zijn verbanning en de hereniging van hem en zijn gezin in Duitsland.

 

amir-valle-5

Amir Valle

Hoe was het om op te groeien in het Cuba van de jaren zeventig?
Valle: ‘Veel mensen zagen Cuba als een baken voor de vrijheid en hoop in een tijd dat de wereld leek in te storten. Vooral onder jonge mensen bestond dit ideaal. De propaganda van de revolutie leerde ons dat wij een nieuw type mens zouden worden. Fidel Castro en Che Guevara spraken over de Nieuwe Mens. Ik zag de donkere zijden van de revolutie ook niet omdat mijn ouders de idealen van de revolutie aanhingen. Mijn vader is nog steeds trots op het feit dat hij de zaak van de revolutie diende. Maar hij zei dat hij had gestreden voor de mogelijkheid te doen waarin ik geloofde, ook als het met zijn eigen opvattingen botste. Die woorden betekenden veel voor mij. Mijn proces van ontgoocheling met de revolutie begon toen ik journalistiek begon te studeren. Ik merkte dat er grenzen waren die ik gedwongen moest volgen en dat er onderwerpen waren waar ik als journalist niet over mocht schrijven. Dat opende mijn ogen.’

cover-amir-valle-censorship-in-cuba

Gagged Words / Palabras Amordazadas is de titel van een boek van de vooraanstaande Cubaanse schrijver Amir Valle (1967) de historie van de Cubaanse censuur en aandacht voor de subtielere censuur van nu. De Eva Tas Foundation biedt het boekwerkje (130 pgs) kosteloos aan voor de bezoekers van deze Cubaweblog. Stuur een mail naar glasnostincuba@upcmail.nl en vergeet niet uw naam en adres in te vullen. Laat ook weten of u een exemplaar van de Spaanse of Engelstalige boek wilt ontvangen.

Wat voor druk wordt er op Cubaanse journalisten uitgeoefend?
Valle: ‘Het eerste dat je wordt verteld als je journalistiek studeert, is dat je een ideologische soldaat van de revolutie bent. Als je je diploma hebt behaald word je bij diverse media geplaatst die elk hun eigen ‘niet te verbreken richtlijnen’ heeft. Deze richtlijnen bepalen wat wel of niet gezegd kan worden, wie je mag interviewen en welke onderwerpen belangrijk zijn om te behandelen. De richtlijnen worden gedicteerd door het Departement voor de Ideologie, onderdeel van het Centraal Comité van de Cubaanse Communistische Partij. Een goede journalist zoekt naar wegen om de werkelijkheid te beschrijven maar vaak willen journalisten geen risico lopen en bedrijven oppervlakkige journalistiek. Ik heb bekwame vrienden die besloten daarom hun beroep op te geven en nu werken zij als taxichauffeurs omdat zij zich niet wilden onderwerpen.’

U werkte mee aan het script van Estela Bravo die in 2001 de documentaire maakte Fidel, het niet vertelde verhaal. Wat leerde die ervaring u?
Valle: ‘Dat was een kantelmoment voor mij. Bij de productie ervan had ik toegang tot heel veel foto – en filmmateriaal van Fidel Castro, dat ik nog nooit had gezien. De stijl van leven waarmee ik door die privébeelden werd geconfronteerd, leek op niets op de wijze waarop de rest van de bevolking leefde. De mate van luxe schokte mij. Foto’s van hem en zijn gezin deden me eerder denken aan een Arabische sjeik en een oliemiljonair dan aan een revolutionaire leider, die het volk iedere dag om nog meer offers vraagt. Lange tijd dacht ik – zoals veel Cubanen – , als Fidel nou maar zou weten wat er allemaal op het eiland fout ging, dat dan deze kwalijke kant van de revolutie zou verdwijnen. Ik dacht dat het probleem bij personen van het middenkader van de partij lag die hun werk niet goed uitvoerden. Maar bij het maken van deze documentaire ontdekte ik dat Fidel al lang op de hoogte was en dat hij evenzeer verantwoordelijk was voor de ineenstorting van het systeem’.

cover-havana-babilonia-francia-amir-valleUw onderzoeksroman Habana Babilonia is een bestseller op de zwarte markt in Cuba. Waarom schreef u het?
Valle: ‘Dat was een van de momenten waar ik erg trots op ben omdat ik met dat boek bekend werd bij alle Cubanen en niet langer alleen bij de culturele elite. Het boek kostte me vijf jaar onderzoek in de wereld van de prostitutie. Ik leverde de tekst in voor de Latijns-Amerikaanse Literatuurprijs van de Casa de las Américas en toen die voorbij was ging ik mijn exemplaren bij deze uitgeverij ophalen. Maar er ontbrak een exemplaar. Later verscheen de tekst van het boek op het Cubaanse intranet en werd er een succes. Ook mijn contactinformatie werd gepubliceerd en ik werd overstelpt door mails, brieven en telefoontjes van mensen die mijn boek clandestien lazen. De populariteit van het boek nam nog toe toen Fidel Castro de inhoud kritiseerde en zei dat het boek een niet-bestaande werkelijkheid in Cuba beschreef.’

U werd niet het land uitgegooid, maar kreeg een verbod om na een reis door Europa, weer terug te keren naar Cuba.
Valle: ‘Ik zeg altijd niet verbannen te zijn, maar ik kreeg een verbod het land binnen te komen. Ik ontdekte via vrienden van mij op het eiland dat de toenmalige Minister van Culuur, Abel Prieto, nu een adviseur van Raúl Castro, mij ‘een rotte appel’ noemde en dat rotte appels verwijderd moesten worden voor zij de rest aanstaken. Omdat ik inmiddels in Cuba bekendheid genoot, zou een arrestatie tot een schandaal hebben geleid. Dus gaven ze mij in oktober 2005 toestemming om mijn laatste boek in Spanje te presenteren. Toen ik terug wilde vliegen, werd mij verteld dat ik dat recht had verloren. Ik heb een jaar lang geprobeerd mijn recht op terugkeer terug te krijgen, met steun van journalisten en allerlei media zoals de BBC en het Spaanse persbureau EFE. Toen dat niet lukte, vroeg ik de Cubaanse regering mijn kinderen toestemming te geven het land te verlaten. Het antwoord was negatief. Ik besloot de hulp in te roepen van bekende journalisten en schrijvers die de revolutie steunden, maar ook mijn vriend waren, zoals Gabriel García Márquez en José Saramago. Ik legde hen de toestand ooit en zei hen dat ik een internationaal schandaal zou veroorzaken onder intellectuelen als ik mijn kinderen niet terugkreeg. Dank zij de directe druk van Gabriel Garcia Márquez kwam mijn zoon Cuba uit.

amir-valle-left to the right-writers Jorge Félix Rodríguez, Ladislao Aguado and Amir Valle with his wife Berta. On the day when the Magazine OtroLunes was created

Amir Valle en zijn vrouw (rechts) zijn o.a. werkzaam voor de website Revista Hispanoamericana de Cultura  Links de Cubaanse auteurs Jorge Félix Rodríguez en Ladislao Aguado

Gaat u terug naar Cuba?
Valle: ‘Vijf jaar na mijn verbanning, stuurde de regering een vriend op mij af die bij een ambassade van Cuba in Europa werkte. Hij zei dat als ik voortaan zou zwijgen en niet langer kritiek zou uiten over het leven in Cuba en de regering, zij de mogelijkheid zouden overwegen van mijn terugkeer naar het eiland. Ik had ondertussen mijn twee kinderen bij me en mijn gezin had zich gehuisvest in Duitsland. Ik liet hen weten te oud te zijn voor dergelijke deals en dat ik zou terugkeren als ik net als  burgers van andere landen, een ticket zou kunnen kopen en het land in- en uit zou kunnen gaan zonder problemen.’
Bron
* The Real Cuba, 2 februari 2016

Noot

film-the-untold-story-estela-bravo

Fidel Castro, the untold story

* Regisseur Estela Bravo maakte in 2001 een documentaire toen Fidel Castro 40 jaar aan de macht was, getiteld Fidel, the Untold Story. Fidel komt in beeld zwemmend met zijn bodyguard, bij een bezoek aan een kinderopvang, lachend met Nelson Mandela, in gesprek met de voormalige bootvluchteling Elián González en terwijl hij zijn verjaardag viert met de Buena Vista Social Club.  Aan het woord komen de voormalige CIA-agent Phillip Agee, de bokser Muhammad Ali, de vrijheidsstrijder Angela Davis, Elián González, Nelson Mandela en de Colombiaanse schrijver Gabriel García Márquez. Fidel, the untold story 1 uur 30 minuten
Linken
* Website Amir Valle
* Website Otro Lunes