Nieuwe poging Cubaanse Kunstacademie te redden (1)

Op initiatief van Fidel Castro en Che Guevara werd in 1961 besloten aan de westrand van Havana op het terrein van de voormalige Country Club de Nationale Hogeschool voor de Kunsten / Instituto Superior de Arte (ISA) te bouwen om kansarmen in Cuba een kunstzinnige vorming te bieden. Fidel schakelde Roberto Gottardi en Vittorio Garatti in, twee Italiaanse architecten  en  de recent overleden Cubaans Ricardo Porro om een serie gebouwen te ontwerpen voor de diverse kunstvormen. Nu 50 jaar later dreigen enkele gebouwen, toonbeelden van revolutionaire architectuur, door verwaarlozing te bezwijken. De UNESCO, de Cubaanse autoriteiten, balletvirtuoos Carlos Acosta  en Italië lijken nu toch eensgezind om dat rampscenario te voorkomen. 

isa-instituto-superior-de-aate-isa

Instituto Superior de Arte, het deel dat hersteld is

‘De gebouwen zijn karakteristieke monumenten van het modernisme en de meest opmerkelijke voorbeelden van nieuwe architectuur die de Cubaanse revolutie voortbracht,’ zegt Norma Barbacci, architecte van het World Monuments Fund, dat betrokken is bij inspanningen de gebouwen te behouden. Er werden in het verleden eerder pogingen ondernomen door de Cubaanse autoriteiten en externe partijen om de slangachtige constructies van baksteen met koepels van terracotta te behouden maar tot nu toe tevergeefs. De Cubaanse balletdanser Carlos Acosta slaagde daar tot nu toe ook niet in. De tijd dringt. Het complex staat genoemd op de World Monuments Watchlist van 2016 met 50 andere gebouwen ter wereld die dreigen ten onder te gaan: twee van de vijf gebouwen van ISA dreigen in te storten. Externe partijen, waaronder de Italiaanse regering, hopen dat de Cubaanse autoriteiten er eindelijk in slagen een duurzame manier te vinden om dit historisch erfgoed te bewaren.

isa-balletschool-in-aanbouw-victor-garatti

De balletafdeling van ISA in opbouw

De Havana Country Club was een exclusieve golfclub die Fidel Castro en Che Guevara in 1961 bezochten, toen ze na afloop van een partijtje aan de bar zaten en mojito’s dronken. Volgens de auteur Loomis, die een boek schreef over de geschiedenis van het complex , waren ze betoverd door de schoonheid ervan en zo ontstond het idee dat er een kunstacademie moest komen. Vervolgens gaf Fidel Castro in 1961 drie architecten – de Cubaan Ricardo Porro en de Italianen Vittorio Garatti en Roberto Gottardi – de opdracht een Nationale Hogeschool voor de Kunsten te bouwen om Cubanen te onderwijzen in ballet, moderne dans, kunst, muziek en drama. Loomis: ‘De architecten waren allemaal erg jong, ze waren erg idealistisch, zeer communistisch, ze voelden zich betrokken bij de bouw van een nieuw Utopia en meenden dat de toekomst aan hen was.’

kunst-isa-classics-the-national-art-schools-of-cuba-ricardo-porro-vittorio-garatti-robert-gattardi-muziekschool

De vervallen muziekafdeling van het ISA

Bourgeoisinvloeden
De bouwwerkzaamheden begonnen onmiddellijk. Porro ontwierp de scholen voor architectuur en moderne dans, Garatti die voor ballet** en muziek en Gottardi het gebouw voor dramatische vorming. De bouw begon vlak voor de inval van de Varkensbaai (1961) maar werd voor de rakettencrisis stopgezet. Aanvankelijk kon de bouw rekenen op de steun van Fidel Castro. Maar de nauwere banden van Cuba met de Sovjet-Unie leidden tot een voorkeur voor de standaard architectuur uit de Sovjet-Unie en de drie architecten werden beschuldigd ‘egocentrische en culturele bourgeoisaristocraten’ te zijn. De kritiek op het elitaire en extravagante karakter van het gebouw kwam o.a. van de Minister van Bouw, de 26-jarige Osmany Cienfuegos, ex-guerrilla leider en in tegenstelling tot zijn broer Camilo Cienfuegos, een stalinist in zijn opvattingen.

golffidelraul-2

Fidel (rechts) en Che op de Country Club (1962)

Hij saboteerde de aanvoer van materialen en arbeidskrachten en de financiering van het project werd gedeeltelijk gestaakt. De ‘decadentie’ bij de bouw van de kunstacademie  stoorde de gestaalde kaders en bovendien hadden de architecten verkondigd sensualiteit (vanuit de lucht leken de daken van de gebouwen op vrouwenborsten) en Cubanidad na te streven bij hun creatie. Dat laatste betekende o.a. dat gebruik werd gemaakt van Afro-Cubaanse elementen waar op dat moment een taboe op berustte in Cuba. Dergelijke concepten in Cuba werden verfoeid want de revolutie was immers proletarisch, internationalistisch en tegenstander van welke vorm van decadentie dan ook. In 1965 stopte de regering alle werkzaamheden, verklaarde de school voor geopend hoewel enkel de gebouwen van Porro voor dans en architectuur klaar waren en vielen de andere drie gebouwen ten prooi aan de elementen en verwaarlozing. Porro werd bedreigd en was in zijn eigen woning niet veilig; in 1966 ging hij in Parijs in ballingschap. Garatti verliet het land het land in 1974 nadat hij was gearresteerd, beschuldigd van spionage en enkel Gottardi bleef op het eiland. ‘Het was een harde tijd voor de architecten en erg wreed, ‘ aldus Loomis.

Linken
* De Engelstalige Wikipedea met een uitvoerige geschiedenis van ISA
* Reportage van CNN (1 minuut) over de stand van de gebouwen nu: The final fight to save Cuba’s art schools, 2 juni 2016 
* World Monuments Watchlist 2016
Noten
** Vittorio Garatti werkte met de Koningin van het Cubaans ballet, Alicia Alonso samen bij het ontwerp voor de balletschool en dit gebouw werd ook afgemaakt. Maar de eerste dag dat Alicia Alonso de school bezocht voor haar eerste lessen, zei ze: ‘Ik vind het niet goed’ en zij wandelde weg om nooit meer naar de plek terug te keren. Aanvankelijk was het de bedoeling geweest één groot gebouw neer te zetten voor diverse disciplines. Later ontstond het idee om 5 scholen te bouwen; voor beeldende kunsten ( architect Ricardo Porro), moderne dans (Ricardo Porro), ballet (Vittorio Garatti), muziek (Vittorio Garatti) en dramatische vorming ( Roberto Gottardi). 

Advertisements

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s