Cartoonexpositie Trump in Havana

In Havana kan men op dit moment een expositie bezoeken met cartoons over president Trump. De Amerikaanse president beziet de wereld gezeten op een sokkel in de vorm van de VS of is veranderd in het Vrijheidsbeeld omsingeld door woedende Mexicanen. In Cuba is een vergelijkbare expositie met als centrale figuren Raúl Castro en de overleden Fidel Castro echter ondenkbaar. De graffitikunstenaar Danilo Maldonado werd tot tweemaal toe gevangen gezet vanwege de karikaturen die hij maakte van Fidel en Raúl Castro.

trump-martirena-29072018

Een cartoon van Trump die vorige week in de partijkrant Granma verscheen. Cartoonist is Martirena

De tentoonstelling is getiteld Agente Naranga / Oranje agent en georganiseerd door de Cubaanse kunstenaar Arístides Hernández,  Ares. Ze bevat werk van 13 cartoonisten zoals Adalberto Linares, Ramiro Zardoyas, Lázaro Miranda, Osmani Simancas en Ángel Boligan en twee buitenlanders, de Mexicaan Arturo Kemchis en de Belg O Sekoer, pseudoniem voor Luc Descheemaeker. Ares: ‘In Cuba zijn altijd veel cartoons in de pers verschenen van Amerikaanse presidenten. Ik herinner me die van Richard Nixon, ook die van Ronald Reagan en George W. Bush, maar dit is de eerste expositie gewijd aan een Amerikaanse president,’ legt Arístides Hernández, Ares uit.

Vooruitgang
Ares zegt in een gesprek met het Spaanse persbureau EFE dat de Cubaanse getekende humor meer naar zichzelf zou moet kijken en ruimte bieden voor zelfkritiek. ‘Er is veel vooruitgang geboekt in de laatste jaren, maar er is gebrek aan meer kritiek. We moeten niet afwachtend zijn, maar als door het oog van een journalist de zaken opzoeken die benoemd moeten worden,’ zegt hij op minzame toon, maar Ares geeft geen voorbeelden van de geboekte voortgang. De getekende humor in de Cubaanse media volgt de lijn van de partij en wordt gecontroleerd door de regering.

Eerbewijs Fidel

granma-cuba-is-fidel-25112016

De omslag van Granma, ontworpen door Ares

Ares erkent dat de heersende mediapolitiek zoals Cuba die kent met zijn eenpartijstaat en pers gecontroleerd door de staat, in sommige gevallen een rem vormt op deze noodzakelijke zelfkritiek. Ares zelf maakte de speciale cover voor de partijkrant Granma op 27 november 2016, opgedragen aan de overleden Fidel Castro. Met de kop Cuba post-Castro, zien we een veelvuldig herhaald beeld van de overledene in uniform en met geweer. Het werd een deel van de campagne na de dood van de dictator Yo soy Fidel / Ik ben Fidel. De oppositie reageerde met Yo no soy Fidel / Ik ben Fidel niet.

Trump
Ondanks het feit dat hij een expositie aan Trump wijdde, is Ares van mening dat Trump geen aanwinst is voor de getekende humor. Zijn ware persoon overstijgt vaak de karikatuur. Ares: ‘Je maakt een cartoon, maar de volgende dag, maakt de president een nog gekkere grap.’

Jonge generatie

trump-ausecours-trump-hitler

O Sekours

De Belgische tekenaar O Sekoer tekende een beeltenis van Adolf Hitler met als snor het profiel van Donald Trump. En Kemchis tekende het Monument van Iwo Jima als herinnering aan deze bloedige veldslag uit de Tweede Wereldoorlog; de Amerikaanse vlag is vervangen door de blonde kuif van de president. Volgens het persbureau EFE wil de expositie ruimte bieden aan een nieuwe generatie van Cubaanse cartoonisten in Cuba zoals Adalberto Linares die o.a. tekeningen plaatst in het tijdschrift Melaíto en Palante. De Cubaan Angel Boligan, woonachtig in Mexico waar hij tekent voor de krant EL Universal, heeft zich ook laten inspireren door de polemiek over de muur die Trump wil bouwen tussen Mexico en de VS. Trump treedt op als destijds Noach bij zijn ark waar Trump bepaalt wie binnen mag en hoe de Mexicanen buiten blijven. Ares meent dat deze jonge generatie van tekenaars ‘de wedergeboorte’ betekent van de Cubaanse karikatuurtraditie die al sinds de 19e eeuw bestond en een harde klap kreeg in de jaren negentig toen tijdens de economische crisis veroorzaakt door de val van de Sovjet Unie, de oplages van kranten door gebrek aan papier enorm kelderden.

trump-angel-boligan.ark-van-blonde-trump

De ark van Trump. Tekening van Angel Booligan

Maar er is niet alleen het papiergebrek. Ares vermeldt niet hoe de Cubaanse spotprenten in de eerste 50 jaar van de 20ste eeuw in een breed scala van uiteenlopende kranten en magazines kritiek durfden de leveren op de tekortkomingen in het dagelijks leven in de Cuba, onder meer door karakters als El Bobo / De Dwaas of El Loquito / De Gek. El Bobo was een populaire stripfiguur van de tekenaar Eduardo Abela in de jaren dertig met forse kritiek op de toenmalige dictator Machado. Die ruimte bestaat op dit moment niet voor Cubaanse cartonisten.

Bron
* Persbureau EFE en Diario de Cuba
Link
* Website van de cartoonist Ares

Protest in Santiago de Cuba tegen dictatuur

Weg met de dictatuur. Weg met Fidel. Weg met Raúl. Weg met het Congres. Dat waren de leuzen waarmee drie activisten in Santiago de Cuba woensdag jongstleden de gevel van de kathedraal aan het Céspedespark beklommen.

protest-santiago-de-cuba-26072017

Op twee spandoeken stonden hun leuzen: ‘Het volk eist vrijheid, rechtvaardigheid en democratie’ en ’58 jaar bedrog, honger en misère’ en ‘Leve het recht op meningsuiting, opinie en persvrijheid’. Na enkele minuten werden Leonardo en Alberto Antonio Ramírez Odio en José Carlos aangehouden en gearresteerd. Zij zijn actief in het Burgercomité ter Verdediging van de Mensenrechten / Comité de Ciudadanos Defensores de los Derechos Humanos (CCDH).

Mishandeld
Behalve de drie activisten werd later nog een vierde persoon gearresteerd namelijk Alberto de la Caridad Ramírez Baró, vader van Leonardo en Alberto Antonio en leider van het CCDH. Hij maakte de opnames van het protest. De vier werden door leden van de politieke politie naar het oude theater Oriente overgebracht waar ze werden mishandeld. Een verpleegster die hen wilde bezoeken, kreeg geen toestemming. Volgens medewerkers van het regime worden de vier activisten binnen een week vrijgelaten.

Bekijk
* YouTube: beelden van het protest, 3 minuten

Record dollaroverboekingen VS naar Cuba

De dollarzendingen van de VS naar Cuba zijn in 2016 gestegen met 2,7% vergeleken met een jaar daarvoor, aldus een onderzoek van de Havana Consulting Group. In 2011 vonden dollarzendingen naar Cuba plaats ter waarde van 2,2 miljard dollar, in 2011 voor 3,3 miljard en verleden jaar werd het recordbedrag van 3,4 miljard dollar bereikt.

yankee-go-home-Osvaldo Gutierrez Gomez

Cartoon Osvaldo Gutierrez Gómez

Oorzaak van deze stijging is vooral de toegenomen migratie van Cubanen naar de VS. In 2016 profiteerden 50.082 Cubanen van de soepeler reismogelijkheden naar de VS, daar langere tijd te verblijven en zelfs betaald werk te verrichten. Een tweede belangrijke reden zijn de vele vluchten vanuit de VS naar Cuba sinds half 2016. De tickets voor deze vluchten zijn soms wel 50% goedkoper dan die van chartervluchten die 450 dollar kosten. Er zijn Cubanen die daardoor meerdere malen per jaar de VS kunnen bezoeken; een eenmaal verkregen Amerikaans visum biedt hen 5 jaar lang die mogelijkheid. Ook 30.000 Cubanen met een Spaanse nationaliteit bezoeken Cuba veelvuldig, vaak om er tijdelijk te werken.

western-union-sinds-lente-2016-geldovermakingen naar-cuba

De locaties van Western Union in Cuba

Hegemonie Western Union
Het onderzoek van THC constateert ook dat de belangrijkste dollartransactiebedrijven in de VS op dit moment een plek proberen te veroveren op de Cubaanse markt waardoor er een einde kan komen aan ‘de hegemonie van Western Union’, de marktleider wereldwijd voor deze wereldwijde betalingen. Deze financiële activiteiten kunnen de poort vormen voor Cubaanse bankinstellingen en Noordamerikaanse banken om directe relaties aan te gaan zonder tussenkomst van derden. De VS voeren 90% van alle dollartransacties naar Cuba uit.

Bron
* The Havana Consulting Group

‘Cuba is het enige land waar rijkdom wordt bestreden’

Een bruuske wijziging van de politieke situatie in Venezuela, kan ‘een grote impact’ hebben op Cuba. De Venezolaanse regering maakt een crisis door en heeft zowel nationaal als internationaal veel aan geloofwaardigheid verloren. Venezuela is de eerste handelspartner van Cuba ondanks het feit dat de olieleveranties minder zijn geworden en de inkomsten uit ‘de verhuur’ van Cubaans medisch personeel zijn gedaald. Die conclusie trok de Cubaanse econoom Omar Everleny Pérez tijdens een bijeenkomst van economen in Miami.

Omar-Everleny-Perez-miami27072017

Omar Everleny Pérez

Omar Everleny Pérez is pleitbezorger voor verregaande economische veranderingen in Cuba, maar werd in april 2016 ontslagen bij het Centro de Estudios de la Economía Cubana van de Universiteit van Havana. Omar Everleny (56) zou zonder toestemming gesprekken hebben gevoerd met collega’s uit de VS. De vooraanstaande econoom zei op de conferentie van de Asociación para el Estudio de la Economía Cubana (ASCE) echter niet te geloven dat een mogelijk verlies van Venezuela zou leiden tot een nieuwe Speciale Periode, zoals die zich begin jaren negentig in Cuba voordeed toen de toenmalige Sovjet-Unie een einde maakte aan de miljarden subsidies richting Cuba. ‘De terugkeer naar de apagones (elektriciteitsonderbrekingen) is politiek een groot risico. Het is een politiek en economisch probleem omdat de stroomonderbrekingen zich nu voordoen in een hoofdstad als Havana vol toeristen. De situatie is veranderd en de staat zit niet te wachten op een nieuw probleem naast alle problemen die men al heeft.’

Krimp en groei
Tijdens de recente bijeenkomst van de Nationale Assemblee, maakte de Minister van Economisch Zaken, Ricardo Cabrisas, bekend dat de groei in het eerste half jaar van 2017 1% bedroeg, tegenover een krimp van 1% waarmee de economie vorig jaar werd afgesloten. De groei is, volgens Pérez te danken aan de grotere opbrengst van de suikeroogst en de groei van het toerisme. Hij zegt dat deze groei ‘niets voorstelt’ tegenover de daling van de export met 27%. ‘Cuba blijft een land dat weinig investeert, dat een groot handelstekort kent en een fiscaal tekort dat dit jaar 12% van het Bruto Intern Product bedraagt’. Hij concludeert dat de economische hervorming die de regering van Raúl Castro in 2010 afkondigde ‘Cuba niet heeft geleid tot de weg van de ontwikkeling’. Hij vroeg zich ook af hoe lang het nog zal duren voor de autoriteiten besluiten nemen om de beslissingen te decentraliseren, de 400 projecten voor buitenlandse investeringen zullen worden goedgekeurd, de toegang tot internet wordt uitgebreid en vooral de particuliere sector aandacht krijgt.

Rijkdom
logo-pccEverleny Pérez: ‘Cuba is het enige land waar rijkdom wordt bestreden en niet de armoede.’ Hij reageerde op de aankondiging dat nieuwe regels zullen worden gepubliceerd ter controle van de particuliere sector. Kortgeleden werden door de Cubaanse Communistische Partij twee werkdocumenten gepubliceerd waarin werd vastgelegd dat Cubanen geen rijkdommen, noch eigendommen mogen verzamelen. Pérez zei dat er tot nu toe 543.000 vergunningen werden verleend voor werk als eigen baas of cuenta propia. Maar al die werkzaamheden zijn geconcentreerd in vier tot vijf sectoren (vervoer, toerisme) en vragen geen gekwalificeerde arbeid. Hij meent dat de dienstverlening in de toeristensector verbeterd kan worden omdat die de ware motor van de Cubaanse economie vormt.

Bron
* Nora Gámez Torres in El Nuevo Herald, 27 juli 2017

Laatste nationale rebellendag voor laatste Castro

Raúl Castro leidde woensdag voor het laatst als president de plechtigheid ter herdenking van het begin van de Cubaanse revolutie. Machado Ventura, tweede vicepresident van het land, voerde het woord en kritiseerde de bemoeienis van staten met de ontwikkelingen in Venezuela.

26juli-2017-raul-castro

Raúl Castro en met wit overhemd Machado Ventura

Gisteren 6 juli vierde Cuba het begin van de revolutie. De viering in Pinar del Río was bijzonder: de historische leider Fidel Castro was er niet bij, terwijl zijn broer Raúl afscheid neemt als president. Op 26 juli 1953 voerden Cubaanse rebellen onder leiding van Fidel Castro een mislukte aanval uit op de militaire kazerne La Moncada in Santiago de Cuba. Het was het begin van een opstand die eindigde met de overwinning van de rebellen op 1 januari 1959. Sindsdien is de viering van 26 juli uitgegroeid tot de jaarlijkse hoogmis van de Cubaanse revolutie.

Fidel afwezig
De viering in Pinar del Río had dit jaar een bijzonder karakter: voor het eerst was de historische leider Fidel Castro afwezig. Hij overleed in november vorig jaar. Tegelijkertijd was het de laatste rebellendag als Cubaans president voor zijn broer Raúl. Op 24 februari 2018 loopt zijn mandaat af. Wie hem gaat opvolgen, is een goed bewaard geheim, maar een Castro zal het niet zijn.

Inmenging Venezuela
Machado Ventura, tweede vicepresident van het land, voerde het woord tijdens deze dag van de Nationale Rebellie die dit keer in Pinar del Río plaatsvond. Hij benadrukte dat ‘de koers van de Revolutie was uitgezet’ en bekritiseerde recente berichten in de Engelse Financial Times dat Cuba deel zou nemen aan gesprekken over een oplossing voor het conflict in Venezuela. Ventura riep op de autonomie van Venezuela te respecteren en haalde hard uit naar Luis Almagro, secretaris-generaal van de Organisatie van Amerikaanse Staten OAS, wiens optreden hij ‘ zwak’ noemde en omschreef als een ‘dienst aan het imperialisme’. Almagro had tijdens een hoorzitting van de Senaatscommissie in de VS gesproken over de ‘ instorting van de democratie’ in Venezuela. Ook bekritiseerde Machado Ventura recente dreigementen met sancties door de regering Trump tegen Venezuela. Ventura: ‘Enkele dagen geleden maakte een invloedrijke Amerikaanse krant melding van een mogelijke betrokkenheid van ons land bij een eventuele internationale bemiddelingspoging vanwege de situatie in Venezuela. Cuba verwerpt deze insinuaties volledig en eist absoluut respect voor de onafhankelijkheid en de zelfbeschikking van Venezuela.’

cuban-five-26juli2017-Rene Gonzalez Gerardo Hernandez y Ramon Labanino
Onder het publiek waren ook de Cubaanse ex-spionnen René González, Gerardo Hernández en Ramon Labanino. Zij zaten in de VS gevangen en werden tijdens het presidentschap van Obama vrijgelaten.

Lessen uit het buitenland
Vorige week meldde de Britse Financial Times dat de Colombiaanse president Juan Manuel Santos tijdens zijn bezoek aan Havana Cuba ervan wilde overtuigen tussenbeide te komen in de groeiende crisis in Venezuela, waar de gewelddadige protesten al drie maanden aanhouden. Ventura: ‘ Zij die vanuit het buitenland lessen willen geven over democratie en mensenrechten terwijl ze het geweld van coupes en het terrorisme aanmoedigen, moeten hun handen van dit land afhouden’. De rest van Ventura’s toespraak was gewijd aan een historische terugblik op de revolutie en een vergelijking van de situatie in Pinar del Río met die voor 1959. ‘Wij beroepen ons op programma’s en documenten die richting geven aan de Revolutie en de bereikte veranderingen die wij voortdurend doormaken op weg naar een welvarend en duurzaam socialisme.’

Bron
* De Tijd en de website 14ymedio, 26 juli 2017
Link
* De toespraak (Spaans) van Machado Ventura, 26 juli 2017

Kerken schieten als paddenstoelen uit de grond in Cuba

Jarenlang was Cuba officieel atheïstisch. Vandaag schieten de kerken als paddenstoelen uit de grond. Meer dan zeshonderd zijn het er al.

kerk-havanaIn de Cubaanse hoofdstad Havana versnellen gezinnen hun pas om op tijd te komen voor de zondagsviering van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen. Ondanks de warmte dragen de mannen hemd en das, de vrouwen rok en bloes met mouwen. ‘Onze kerk is nog jong in Cuba, maar sinds 18 juni zijn we een district, wat betekent dat we groeien’, zegt Luis Wilberto Tito, voorzitter van deze afdeling van de mormoonse kerk. Beetje bij beetje vullen mensen van alle leeftijden en kleuren de kapel die de Oecumenische Raad van Kerken van Cuba hen ter beschikking stelt.

Religieuze diversiteit
In 1992 werd Cuba een seculiere staat, met fundamentele waarborgen voor de vrijheid van eredienst. De eerste Cubaanse bekeringen tot het mormoonse geloof, een christelijke religie, dateren van 1998. Er zijn nu twee mormoonse districten in Cuba, samen goed voor 140 gelovigen. ‘We zullen altijd een minderheid blijven, maar we zouden nog kunnen groeien in de provincies Holguín en Camagüey’, zegt Tito. Het illustreert de groeiende religieuze diversiteit in Cuba. Jarenlang, sinds Fidel Castro in 1959 de macht overnam, was Cuba officieel een atheïstische staat. In 1992 veranderde de grondwet: Cuba werd een seculiere staat, met fundamentele waarborgen voor de vrijheid van eredienst. ‘Er zijn nu veel verschillende kerken in het land en met alle hebben we de beste relaties’, zegt Tito. ‘De diversiteit laat zien dat de Cubaanse bevolking God wil kennen en dichter bij hem wil komen.’

Meer dan 600 kerken
In het Register van Verenigingen van het ministerie van Justitie groeien de religieuze verenigingen sinds 2013 het snelst. Het zijn er al meer dan zeshonderd: meer dan 500 spiritistische kerken, 55 evangelische en protestantse, zes joodse, vier Yoruba, een islamitische en een boeddhistische. De registratieprocedure is complex. Voor de mormoonse afdelingen is ze nog niet afgerond. Zolang kunnen beginnende kerken ondersteuning krijgen van de Raad van Kerken. ‘Het religieuze panorama ziet er steeds complexer uit, met nieuwe bewegingen en een fragmentarisering van de oude, zowel in de steden als op het platteland’, zegt Enrique López Oliva, expert religieuze geschiedenis.

protestant-People pray on Easter morning. The Methodist Church of Marianao in Havana had fewer than 400 members in the late 1990s; it has more than 3,200 today

Methodistenbijeenkomst in de wijk Marianao in Havana

Offensief van evangelische groepen
Cijfers over de religiositeit bij de Cubaanse bevolking zijn schaars. Volgens gegevens van de katholieke kerk is 60 procent van de 11 miljoen Cubanen gedoopt, maar gaat slechts 2 procent naar de zondagsmis. De protestanten zijn naar schatting met een miljoen. Van de Afro-Cubaanse religies zijn geen cijfers bekend, maar volgens sommige experts zouden ze meer aanhangers tellen dan de katholieke gemeenschap. Sommige van die Afro-Cubaanse religies eisen trouwens een katholiek doopsel. ‘Er is een groot offensief van evangelische groepen’, zegt Enrique López Oliva, expert religieuze geschiedenis. ‘Je hoort ook dat het aantal islamitische en joodse gelovigen sneller toeneemt dan het aantal christelijke, ook bij mensen zonder familiale voorgeschiedenis. En veel mensen gaan naar de Maya-rituelen die de ambassade van Guatemala organiseert.’ Volgens López Oliva is de religieuze diversiteit ‘een antwoord op de huidige crisis in de Cubaanse samenleving: veel mensen zijn onzeker over de toekomst en zoeken wanhopig een houvast.’ Hij ziet veel gedesoriënteerde jongeren.

Bron
De Morgen, IPS-Havana, 24 juli 2017

Start lood- en zinkmijn in provincie Pinar del Rio

In oktober aanstaande start in noord-west Cuba de productie van een nieuwe lood-en zinkmijn. De joint venture Emincar wil met de opening van de Castellanosmijn in de provincie Pinar del Rio de lood- en zinkexploitatie in Cuba doen heropleven.

An excavator loads a truck at an area being prepared to be used by the lead and zinc  mine Castellanos in Minas de Matahambre, Cuba

Het lood- en zinkmijngebied van Castellanos in Minas de Matahambre, Cuba

Cuba is op het wereldtoneel al een belangrijke nikkelexporteur, maar heeft ook potentieel voor andere mineralen. De Castellanosmijn – waarde 278 miljoen dollar – moet jaarlijks 100.000 ton zinkextract en loodextract produceren, aldus een woordvoerder van Emincar, een samenwerkingsverband van het in Zwitserland gevestigde bedrijf Trafigura en het Cubaanse staatsbedrijf Geominera. Volgens manager Justo Hernández Pérez van Emincar moet deze investering leiden tot een opleving in dit mijnbouwgebied en is er nog maar sprake van een begin. Veel mijnen, waaronder een goudmijn die naast de nieuwe Castellanosmijn is gelegen, werden tussen 1990 en 2000 verlaten toen de economie van Cuba’s belangrijkste bondgenoot, de Sovjet Unie, instortte. De Castellanosmijn heeft een reserve voor 11 jaar aan exploitatie. De nabijgelegen Sant Luciamijn heeft een reserve van nog eens 10 jaar, die ook door Emincar zal worden ontgonnen. De Castellanosmijn biedt werk aan bijna 500 arbeiders. Het gemiddelde loon bedraagt 50 dollar plus een bonus van 80 dollar bij bijzondere prestaties. Dat maandsalaris ligt hoger dan het gemiddelde loon in Cuba van 30 dollar.

mapa-matahambre-mijn

Het mijnengebied van Matahambre

Investeringen
Vorig jaar presenteerde Cuba een portfolio met mogelijke investeringen voor buitenlandse ondernemingen; ook de exploratie van zeldzame metalen, grondstoffen en andere mineralen komen daarvoor in aanmerking. De investeringen moeten leiden tot hogere winsten in een land dat wordt geplaagd door lagere opbrengsten in de export en een daling van de goedkope olieleveranties uit Venezuela.

Bron
* Persbureau Reuters, 21 juli 2017