Kan Trump over Cuba wedijveren met Obama?

Op 16 juni liet president Trump een enthousiast gehoor in Miami weten, dat hij daadwerkelijk brak met de ‘compleet eenzijdige deal’ met Cuba die de vorige administratie had gesloten. De nog levende veteranen van de inval van de Varkensbaai (1961) en hun familie en vrienden waren opgetogen. Volgens Cubaspecialist Jorge I. Domínguez, hoogleraar bestuurskunde in Harvard in de New York Times van 27 juni zijn veel maatregelen van Obama van kracht gebleven.

straat-oud-havana-che-in-spiegelTrump heeft met zijn uitspraken van 20 januari en die in Miami op 12 juni een aantal besluiten rond Cuba bekrachtigd, die al langer zowel door Republikeinen en Democraten werden gesteund. Dat betreft bijvoorbeeld de logistieke samenwerking met Cuba rond de Amerikaanse marinebasis Guantánamo, de samenwerking in de lucht en op zee bij het onderscheppen en vervolgen van drugshandel en de samenwerking tussen de kustwacht en Cuba in de Golf van Florida ondermeer om illegale migratie vanuit Cuba te bestrijden. De Trump-administratie heeft het immigratiebeleid van Obama eveneens onderschreven en er een einde kwam aan de voorkeursbehandeling van Cubaanse migranten zonder papieren. Ook de diplomatieke betrekkingen zijn in stand gebleven, de commerciële vluchten vanuit de VS naar Cuba en de 12 categorieën die Obama formuleerde waardoor groepsreizen naar Cuba mogelijk zijn. Ook cruiseschepen blijven naar Cuba varen en de onbeperkte dollaroverboekingen uit de VS naar Cuba plus de landbouwexporten uit de VS gaan gewoon door. Die landbouwexporten leverden de VS 5 miljard dollar op sinds president George W. Bush daar in 2001 toestemming voor gaf.

toerisme-badende-mannen

Hotel met zwembad

Wat veranderde er sinds 16 juni?
Ga daarvoor naar de website van het Ministerie van Financiën en ontdek hoe daar in de rubriek Veelgestelde vragen herhaaldelijk de zinsnede opduikt: ’De aangekondigde veranderingen zijn niet van kracht totdat nieuw beleidsmaatregelen zijn vastgesteld.’ Een tekst van het Witte Huis meldt dat het uitvaardigen van deze nieuwe maatregelen ‘een proces is dat enkele maanden kan duren’. Daardoor kunnen bureaucratische en politieke debatten over het beleid weer opleven. De meest waarschijnlijke maatregel die genomen kan worden is het stopzetten van ‘individuele reizen die door de bezoeker zelf worden georganiseerd’. De papierwinkel zal groter worden voor hen die met deze reizen vorm willen geven aan hun engagement met Cuba. Het meest intrigerende probleem is dat van de aangekondigde blokkade van fondsen voor het Cubaans staatstoerisme en andere bedrijven en instellingen die verbonden zijn met het Cubaanse leger. Als dit letterlijk wordt genomen, mogen Amerikaanse toeristen geen kamers meer boeken in de grote hotels die eigendom zijn van de staat. De trage inwerkingstelling en de toespraak van de president zelf, sluiten de mogelijkheid om met Cuba te onderhandelen niet uit.

trump-g20-juli2017

Trump tijdens de G20-onderhandelingen op 20 juli 2017

Onderhandelingen
Kern van Trump’s boodschap aan de Cubaanse leider was feitelijk een overgave zonder voorwaarden. Nu zei de president ook: ‘We dagen Cuba uit om aan tafel te komen met een nieuw voorstel’ en hij gaf meer details. Trump noemde de terugkeer van de ‘politiemoordenaar Joanne Chesimard’ waar één persoon over kan besluiten en de ‘vrijlating van de politieke gevangenen.’ Volgens Amnesty International gaat het om 10 personen, maar volgens de Cubaanse oppositie zijn het er minstens 30. Volgens de tekst van het Witte Huis wordt ook verwezen naar mogelijke ‘verdere verbeteringen in de Amerikaans-Cubaanse relaties’ die afhangen van ‘concrete stappen’ van Cuba.

Onderhandelingsruimte
Zijn zulke onderhandelingen waarschijnlijk? De Koude Oorlogretoriek van Trump en de aanwezigheid van de veteranen uit de tijd van de inval in de Varkensbaai, doet vermoeden dat de president afziet van onderhandelingen. De woorden van de president hebben zijn onderhandelingspositie ondermijnd. Cuba onderhandelt het best in zich wijzigende omstandigheden. Toen de twee regeringen op 17 december 2014 de veranderingen in hun relatie aankondigden, kondigde president Raúl Castro ook zijn ‘eenzijdig genomen besluit’ af om twee dozijn gevangenen vrij te laten ‘waar de  regering van de VS belang in hadden gesteld’. Concessie? Nee. Maar wel parallelle gebaren in het kader van de samenwerking.

Reactie Havana
De eerste reactie van de regering van Cuba op de toespraak van Trump verried enige verontwaardiging. Maar nu gezien in zijn context, is sprake van gematigdheid: ’De regering van Cuba herhaalt dat het een respectvolle dialoog en de onderhandelingen over zaken van wederzijds belang willen voortzetten.’ Zij onderstreept dat in de afgelopen twee jaar bewezen is dat de twee landen ‘kunnen samenwerken op een beschaafde wijze naast elkaar kunnen bestaan ondanks bestaande verschillen, maar gericht op zorg voor alles dat beide landen en volkeren ten voordeel strekt.’ De Cubaanse Minister van Buitenlandse Zaken bekritiseerde de toon en de inhoud van de toespraak van de president, maar weet dit aan ‘slechte adviseurs’ en niet aan de president. Minister Bruno Rodriguez bevestigde dat Cuba ‘de verdragen zal honoreren die gesloten zijn’ en open staat om over andere zaken rond de bilaterale verdragen onderhandelingen te voeren, maar niet over interne aangelegenheden van Cuba. Hij wees erop dat Cuba politiek asiel had gegarandeerd aan personen die de VS waren ontvlucht, maar hij reageerde ook op een specifiek thema uit de toespraak van de president. De minister herinnerde aan de 12 Amerikaanse vluchtelingen die aan de VS werden overgedragen. Zowel de asielzaken en de repatriatie van criminelen waren ‘eenzijdige’ daden van goede wil en in overeenstemming met de Cubaanse en internationale wetten.

ambassade-vs-havana2

Deze week heeft het Witte Huis een nieuwe ambassadeur in Havana benoemd. Scott Hamilton was de tweede man op deze ambassade die in juli 2015 is geopend. Hij volgt Jeffrey DeLaurentis op die het proces van normalisatie van de relaties tussen Cuba en de VS sinds juni 2014 leidde. Op de foto toont een bezoeker het visum dat hij op de ambassade in Havana kreeg.

Pressie en onderhandelen
Zou president Trump weten hoe druk uit te oefenen en te onderhandelen met een Cubaans leiderschap dat 11 presidenten van de VS overleefde en zich verzette tegen de soort sancties die Trump’s regering weer wil opleggen? President Obama slaagde erin enkele dozijnen politieke gevangenen vrij te krijgen uit Cubaanse gevangenis en een dozijn criminele vluchtelingen die repatrieerden naar de VS. De score van Trump is op dit moment nul. Zal Trump met Obama kunnen wedijveren op basis van de uitgangspunten die hij formuleerde?

Bron
* Jorge I. Domínguez in de New York Times, 27 juni 2017
Link
* In de New York Times van 7 juli 2017 verscheen een instemmende reactie op dit opinieartikel van Domínguez van de hand van Vicki Huddleston, voormalig hoofd van de Amerikaanse vertegenwoordiging / United States Interests Section in Havana van 1999 tot 2002.
* Huffington Post, 13 juli 2017: De acht hoofdzaken die u moet kennen over het Cubabeleid van president Trump.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s