Kerken schieten als paddenstoelen uit de grond in Cuba

Jarenlang was Cuba officieel atheïstisch. Vandaag schieten de kerken als paddenstoelen uit de grond. Meer dan zeshonderd zijn het er al.

kerk-havanaIn de Cubaanse hoofdstad Havana versnellen gezinnen hun pas om op tijd te komen voor de zondagsviering van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen. Ondanks de warmte dragen de mannen hemd en das, de vrouwen rok en bloes met mouwen. ‘Onze kerk is nog jong in Cuba, maar sinds 18 juni zijn we een district, wat betekent dat we groeien’, zegt Luis Wilberto Tito, voorzitter van deze afdeling van de mormoonse kerk. Beetje bij beetje vullen mensen van alle leeftijden en kleuren de kapel die de Oecumenische Raad van Kerken van Cuba hen ter beschikking stelt.

Religieuze diversiteit
In 1992 werd Cuba een seculiere staat, met fundamentele waarborgen voor de vrijheid van eredienst. De eerste Cubaanse bekeringen tot het mormoonse geloof, een christelijke religie, dateren van 1998. Er zijn nu twee mormoonse districten in Cuba, samen goed voor 140 gelovigen. ‘We zullen altijd een minderheid blijven, maar we zouden nog kunnen groeien in de provincies Holguín en Camagüey’, zegt Tito. Het illustreert de groeiende religieuze diversiteit in Cuba. Jarenlang, sinds Fidel Castro in 1959 de macht overnam, was Cuba officieel een atheïstische staat. In 1992 veranderde de grondwet: Cuba werd een seculiere staat, met fundamentele waarborgen voor de vrijheid van eredienst. ‘Er zijn nu veel verschillende kerken in het land en met alle hebben we de beste relaties’, zegt Tito. ‘De diversiteit laat zien dat de Cubaanse bevolking God wil kennen en dichter bij hem wil komen.’

Meer dan 600 kerken
In het Register van Verenigingen van het ministerie van Justitie groeien de religieuze verenigingen sinds 2013 het snelst. Het zijn er al meer dan zeshonderd: meer dan 500 spiritistische kerken, 55 evangelische en protestantse, zes joodse, vier Yoruba, een islamitische en een boeddhistische. De registratieprocedure is complex. Voor de mormoonse afdelingen is ze nog niet afgerond. Zolang kunnen beginnende kerken ondersteuning krijgen van de Raad van Kerken. ‘Het religieuze panorama ziet er steeds complexer uit, met nieuwe bewegingen en een fragmentarisering van de oude, zowel in de steden als op het platteland’, zegt Enrique López Oliva, expert religieuze geschiedenis.

protestant-People pray on Easter morning. The Methodist Church of Marianao in Havana had fewer than 400 members in the late 1990s; it has more than 3,200 today

Methodistenbijeenkomst in de wijk Marianao in Havana

Offensief van evangelische groepen
Cijfers over de religiositeit bij de Cubaanse bevolking zijn schaars. Volgens gegevens van de katholieke kerk is 60 procent van de 11 miljoen Cubanen gedoopt, maar gaat slechts 2 procent naar de zondagsmis. De protestanten zijn naar schatting met een miljoen. Van de Afro-Cubaanse religies zijn geen cijfers bekend, maar volgens sommige experts zouden ze meer aanhangers tellen dan de katholieke gemeenschap. Sommige van die Afro-Cubaanse religies eisen trouwens een katholiek doopsel. ‘Er is een groot offensief van evangelische groepen’, zegt Enrique López Oliva, expert religieuze geschiedenis. ‘Je hoort ook dat het aantal islamitische en joodse gelovigen sneller toeneemt dan het aantal christelijke, ook bij mensen zonder familiale voorgeschiedenis. En veel mensen gaan naar de Maya-rituelen die de ambassade van Guatemala organiseert.’ Volgens López Oliva is de religieuze diversiteit ‘een antwoord op de huidige crisis in de Cubaanse samenleving: veel mensen zijn onzeker over de toekomst en zoeken wanhopig een houvast.’ Hij ziet veel gedesoriënteerde jongeren.

Bron
De Morgen, IPS-Havana, 24 juli 2017

Advertenties

One thought on “Kerken schieten als paddenstoelen uit de grond in Cuba

  1. De kop van het artikel suggereert een zeer forse, vrij plotselinge groei. En dat aan de hand van het verenigingenregister. Dat is al een heel verkeerde insteek, want juist dat register stond eerst niet open voor kerkelijke organisaties. Geen wonder dat, nu dat zo’n 2 jaar opengesteld is, velen proberen een formele status te verkrijgen en dat buiten de zgn. Raad van Kerken. Veel Pinksterkerken vinden het zich formeel melden bij die Raad van Kerken van Cuba een brug te ver, omdat daarmee geen onafhankelijke positie t.o.v. de Staat blijft behouden. Men moet instemmen met een aantal zaken die zij niet wensen (o.a. de clausule dat godsdienst een privézaak is en dat nimmer geëvangeliseerd mag worden zonder toestemming van de overheid). De grote behoudende kerken (kerkverband Los Pinos Nuevos, Oostelijke Baptistenkerk en Zuidelijke Baptistenkerk) zijn om die reden slechts geassocieerd lid omdat ook zij dit eigenlijk ook wat te ver vinden gaan. Maar dat is dan een soort tussenpositie.

    Nu er een ander kanaal van erkenning mogelijk lijkt, laat men zich dus registreren als vereniging in de hoop dat daardoor toch wat meer privileges verkregen kunnen worden (zoals het formeel laten voorgaan van buitenlandse voorgangers en het daartoe verkrijgen van religieuze visa). Mijn inschatting is dat dit privilege echter niet op die wijze verkregen zal worden en dat daarvoor de huidige lijn via de Raad van Kerken geldig zal blijven.

    Overigens is ook de conclusie dat er zo’n sterke groei is, maar ten dele juist. Zoals ook wij al jaren constateren is er een constante groei in de protestantse kerken. Niet zo zeer spectaculair als in de tijd na de versoepeling van het regiem t.a.v. de kerken zoals in 1987 of zoals rond het eerste pausbezoek in 1998. Maar wel constant, het atheïsme verlies gezag!

    En af en toe ontstaan er nieuwe kerken, maar daarbij moet meteen een grote kanttekening worden gemaakt. Helaas denkt men in Cuba – mede door haar korte kerkgeschiedenis – beslist weinig kerkelijk en al zeker niet hoog-kerkelijk. M.a.w. velen die met nieuw elan iets nieuws willen, stichten weer het zoveelste kerkje. Naar mijn schatting zijn er momenteel bijv. wel zo’n 20 pinksterkerkverbanden en 10 baptistenkerken op Cuba, maar door het isolement door slecht transport, slechte mogelijkheden voor het organiseren van regionale en landelijke bijeenkomsten e.d. komt men niet tot een sterker basis van vrijwel identieke kerkjes en bestaan kleine kerkverbandjes voort, totdat de charismatische leider hen ontvalt. Triest genoeg vallen zulke gemeente vaak nog weer verder uiteen. Kortom al die ‘nieuwe’ kerkjes zijn vaak niet echt nieuw, maar laten zien dat het gezag in kerkelijke kring veel minder getolereerd wordt dat het staatsgezag. Dat is in tegenstelling tot dit ‘juichende’ bericht een trieste constatering.

    Een praktijk- voorbeeld: Een Baptistengemeente krijgt een behoudend predikant, die mede door het door de SEZ verbreide gereformeerde gedachtegoed nog behoudender wordt in de loop der tijd. Afhankelijk van de grootte van de gemeente gaat of een deel van de gemeente zelfstandig verder zonder de gereformeerde leer en vormt een zelfstandige gemeente of men dwingt de dominee te vertrekken, die echter een groep gemeenteleden achter zich bindt en doorgaat in eigen kerkje. De SEZ ziet met lede ogen aan dat dit soort zaken zich voltrekken en dat zich zo ook nieuwe kerkjes vormen, los van het oorspronkelijk kerkverband. Dat dan registratiebehoefte in een verenigingsregister ontstaat is begrijpelijk, maar dit is niet direct een beeld van enorme groei!

    Wat de cijfers betreft een paar opmerkingen. De Roomse Kerk is qua ‘papieren’ leden waarschijnlijk nog 50% van de bevolking van ruim 11 miljoen inwoners, qua practiserende leden echter wel wat meer dan de 2% die IPS noemt (Deze is wel weer wat toegenomen door het laatste pausbezoek: wij schatten het percentage op 7 %!). Het totaal van de protestanten schatten wij wat lager: ruim 850.000 Cubanen zijn protestants. Dus ook dat getal wordt wat overschat door IPS.

    Graag wijzen wij voor meer info naar het boekje van uitgeverij de Banier “Calvijn op Cuba” van Huib de Vries, waarin u veel info over de protestantse kerk van Cuba treft verzameld uit de kennis en het werk van de Spaanse Evangelische Zending (SEZ).

    J. Haeser, evangelist/coördinator Cubawerk SEZ

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s