‘Che’ Guevara, een halve eeuw na zijn dood

Volgende week maandag zal, een halve eeuw na zijn dood, Ernesto ‘Che’ Guevara in Bolivia en Cuba worden herdacht. Vijftig jaar geleden ging er een schok door de gehele wereld toen op 8 oktober 1967 deze revolutionaire icoon van de Koude Oorlog in opdracht van de CIA werd aangehouden en een dag later door Boliviaanse militairen werd geëxecuteerd.

Ernesto-Guevara-portret

Ernesto ‘Che’ Guevara

In Cuba – waar schoolkinderen nog steeds hun dag beginnen met een gebalde vuist en het gezang Pioniers voor het communisme, we zullen zijn als Che – zal president Raúl Castro een ceremonie leiden bij het mausoleum van Che in het centrum van Santa Clara. De 86-jarige Cubaanse leider zal zeer persoonlijke herinneringen kunnen ophalen aan Che. Hij vocht namelijk samen met hem en onder leiding van zijn broer Fidel, in de strijd om de Cubaanse revolutie, die in 1959 leidde tot de omverwerping van Fulgencio Batista. Ook het Boliviaanse leger zal voor het eerst in eigen land deelnemen aan een openbare herdenking van Che’s dood.* ‘We willen dat dit een moment van eenheid is voor het Boliviaanse volk,’ aldus coördinerend minister Alfredo Rada, die zegt dat de context anders is dan 1967, toen de trouwe anticommunistische president René Barrientos de opdracht gaf om de gewonde Che te executeren. De tijden zijn veranderd en de zittende president Evo Morales is een fervent bewonderaar van de revolutionaire leider.

che-tu-ejempol-vive-harjan-bos

‘Je voorbeeld leeft, je ideeën leven voort’

Kinderen
Che’s vier kinderen zullen de herdenkingsceremonie bijwonen in Bolivia waar de guerrillaleider op 9 oktober 1967 werd geëxecuteerd door een CIA-opleidingscel van het Boliviaanse leger. ‘Als hij in 1967 in Bolivia niet gestorven was, zou Latijns-Amerika nu vrij, soeverein, onafhankelijk en socialistisch zijn en dat is wat hij wilde,’ zegt zijn broer Juan Martin Guevara aan het persbureau AFP in Argentinië. ‘Want als hij in leven was gebleven, zou hij hebben gezegevierd – bij hem was het alles of niets’.

carta-del-che-a-fidel-06081962

In een handgeschreven brief kondigt Che op 6 augustus 1962 zijn vertrek uit Cuba aan, op weg naar Congo en Bolivia.

De mythe van ‘Che’
Met zijn dood op 39-jarige leeftijd werd de mythe van ‘Che’  – de verpersoonlijking van rebellie – geboren. Fidel Castro noemde hem in een toespraak in Havana voor naar schatting één miljoen mensen ‘de kunstenaar van de revolutionaire oorlogsvoering’ en kondigde een periode van drie dagen nationale rouw af. In de loop van de tijd werd hij door T-shirts, posters en baretten met zijn iconische beeltenis , een symbool van de kapitalistische consumptiemaatschappij die hij probeerde te vernietigen. ‘Mythes bestaan omdat samenlevingen ze creëren,’ zegt zijn 74-jarige broer. ‘Welke andere mythische figuur is er nog meer? Ik zou zeggen dat de twee beroemdste beelden ter wereld die van Christus en Che zijn. Een vriend zei me: ‘Je overdrijft, Christus is veel bekender’. Natuurlijk. Hij stierf 2.000 jaar geleden en Che 50 jaar geleden. We zullen het niet zelf beleven, maar over 300 jaar zal Che nog altijd Che zijn. En ik hoop dat er andere Che’s zullen zijn.’

cheshirtgemaakthetkapitalisme

Dit shirt word je geleverd door het kapitalisme

Executies
Ernesto Guevara, geboren in de Argentijnse stad Rosario, reisde in 1952 en 1953 door Latijns-Amerika en was geschokt door de economische ongelijkheid in de regio. De reis over land werd vereeuwigd in de film The Motorcycle Diaries van 2004. Hij was ervan overtuigd dat geweld nodig was om de onrechtvaardige sociale orde van Latijns-Amerika te vernietigen. Zijn leven veranderde drastisch toen hij in 1955 Castro in Mexico ontmoette en zich bij zijn guerrilla-expeditie naar Cuba aansloot. Begin jaren zestig werkte hij samen met Castro om de revolutie te consolideren. Hij leidde het geweld en de executies in de gevangenis La Cabaña in Havana tegen tegenstanders en was zelfs een tijdje hoofd van de Centrale Bank van Cuba en Minister van Industrie. Maar zijn belangrijkste motivatie was om de revolutie elders te verspreiden.

cheguevaravillagrandaExport revolutie
In 1965 neemt hij afscheid van Cuba in een brief aan Castro waarin hij ontslag neemt en schrijft: ’Andere landen in de wereld roepen mij bescheiden om ondersteuning van hun strijd.’  Na het leiden van een groep Cubaanse revolutionairen die met marxistische guerrillastrijders in Congo streden, reisde Guevara eind 1966 naar Bolivia. Hij worstelt met astma en leidt 11 maanden lang een kleine groep van rebellen in Bolivia die de revolutie probeerde te verspreiden. Maar zij lopen in een hinderlaag van het Boliviaanse leger en in een pistoolgevecht in de bergen worden de meeste van zijn resterende rebellen vernietigd. Het Boliviaanse leger en twee Cubaans-Amerikaanse agenten van de CIA nemen Che gevangen. Hij werd de volgende dag, 9 oktober 1967, geëxecuteerd in een schoolgebouw in La Higuera. De kleine revolutie die hij in Bolivia begon, stierf met hem.

cheschooltjebolivia

Che opgesloten in een kleuterschooltje in La Higuera kort voor zijn dood

Herbegraven
Het leger exposeerde zijn lichaam als trofee in de nabijgelegen stad Vallegrande, en persfoto’s gingen de hele wereld rond. De mythemakers verwezen opnieuw naar zijn Christus-achtige kenmerken. Drie decennia later kwam het leven in Cuba tot stilstand toen Fidel Castro de overblijfselen van zijn oude kameraad uit zijn graf in de bergen van Bolivia liet opgraven en naar Santa Clara bracht. Overal ter wereld leefde de mythe van Che weer even op voor een nieuwe generatie. ‘Waarom is hij geen minister in Cuba gebleven? Het was niet zijn doel in het leven, het was niet zijn manier van leven om in een kantoor te zitten,’ zegt Juan Martin Guevara. ‘Wat hij zou zijn geworden, kunnen we onmogelijk weten. Hij zou altijd aan de kant van de strijdende volkeren hebben gestaan,’ aldus Martin.

Bron
* News 24, 2 oktober 2017

Link
* Boliviaanse oud-militairen tegen herdenking Che,  3 oktober 2017 

Advertenties