Apotheken hebben structureel tekort aan medicijnen

Het tekort aan medicijnen in Cuba is zoals meer economische kwesties in dit land, structureel. Cubanen hebben gratis toegankelijke gezondheidszorg (zoals in andere landen op deze wereld) en royaal betaald door de inspanningen van hun werk,  maar als het om medicijnen gaat, stapelen de problemen zich op. Uit verschillende recente berichten van het eiland blijkt dat Cubanen zich zorgen maken over het gebrek aan medicijnen in de apotheek. Artsen klagen over problemen bij de behandeling van patiënten met chronische ziekten omdat medicijnen voor  behandelingen in de apotheek ontbreken.

medicijnenDit tekort aan medicijnen is niet makkelijk op te lossen, maar het is ook niets nieuws. Er is behoefte aan meer inzicht in de manier waarop het regime de productie van medicijnen in Cuba beheert, want de meeste problemen die zijn waargenomen, zijn terug te voeren op dit beheer. De productie van geneesmiddelen in Cuba is in handen van een monopolie: de farmaceutische reus BioCubaFarma, opgericht in 2012 en eigendom van, geleid door en gecontroleerd door de staat. Het staatsbedrijf is slechts één voorbeeld van de absurde concentratie van economische macht in de Cubaanse economie. Voor de oprichting werden twee ondernemingen samengevoegd die relatief onafhankelijk werkten: Quimefa en Polo Científico in het westen van de hoofdstad, die, hoewel werkzaam in dezelfde sector, onderworpen waren aan verschillende regels en beschikten over verschillende niveaus van wetenschappelijk-technische ontwikkeling.

Molensteen
Om de Groep BioCubaFarma te versterken legden de autoriteiten een grotere economische, financiële en boekhoudkundige discipline op en werden procedures vastgelegd voor het beheer van de processen van de nieuwe organisatie. Deze acties waren juist; dat is immers wat elke goed geleide onderneming moet doen om te overleven. Het probleem is dat het staatseigendom een molensteen om de nek bleek en dat de aandacht voor de geneesmiddelenconsument voor de Groep BioCubaFarma nooit een echte prioriteit is geweest. Ondanks dit potentieel meldt het eiland voortdurend een gebrek aan geneesmiddelen in de apotheek, soms tot 150 van de in totaal zo’n 760 producten die het regime de ‘basislijst’ van het land noemt. De situatie is onlangs verslechterd omdat de tekorten van bepaalde medicijnen in apotheken door het Ministerie van Volksgezondheid werden aangemerkt als ‘topprioriteit’, in verband met de behandeling van jicht, hart- en vaatziekten, epilepsie en Parkinson. Bovendien zijn er regionale verschillen in de tekorten aan medicijnen; in het oosten van Cuba is het tekort aan medicijnen kennelijk veel groter dan in de aangrenzende provincies. Mensen die niet vrijelijk medicijnen kunnen kopen – bijvoorbeeld op de zwarte markt – merken deze verschillen, wat hun verontwaardiging en irritatie alleen maar vergroot. Wat zegt het management van BioCubaFarma om deze situatie te rechtvaardigen?

Oorzaken
Natuurlijk wordt de ‘blokkade’ altijd aangehaald, hoewel het argument in dit geval weinig geloofwaardig is. Er wordt ook melding gemaakt van ‘problemen bij de bevoorrading van de bevolking met geneesmiddelen als gevolg van interne inefficiëntie, instabiliteit in de werking van verscheidene productielijnen door een gebrek aan reserveonderdelen, en het ontbreken van de voor de productie benodigde grondstoffen, als gevolg van financiële moeilijkheden’. En er is de ernstige liquiditeitscrisis bij de Cubaanse overheid en zelfs de corruptie van werknemers bij apotheken en magazijnen, die de zwarte markt voorzien van medicijnen. In antwoord op deze problemen heeft ‘de hoogste leiding van het land de nodige maatregelen genomen om de gevolgen ervan tot een minimum te beperken, naast een permanente follow-up van de kwestie, in samenwerking met het Ministerie van Economie en Planning, het Ministerie van Volksgezondheid en andere instanties,’ aldus een officiële reactie. Zo gebeurt dat in Cuba als bedrijven te maken hebben met bedrijfs- en managementproblemen, het ‘topleiderschap van het land’ stappen zet om de problemen op te lossen. Dat is ongehoord, want bedrijven moeten hun problemen autonoom en vakkundig oplossen. Enkel bij uitzondering moet de staat ingrijpen en een ondergeschikte rol spelen, zoals gebruikelijk is in het model van gemengde economie dat over de hele wereld wordt toegepast. In ieder geval lijkt ‘de top van het land’ niet verontrust te zijn door het feit dat Cubanen niet de medicijnen in de apotheek kunnen vinden die ze nodig hebben. Haar prioriteiten liggen elders.

apotheek

Registratie in apotheek

Monopolie
Er zijn maar weinig landen waar de overheid de productie, marketing en verkoop van medicijnen aan een monopolie toevertrouwt. Het is economisch inefficiënt en een bron van problemen, vooral wanneer het monopolie fungeert als het doorgeefluik van de overheid. Fidel Castro had het mis, ook al is hij ‘de architect  van de Cubaanse wetenschap’ zoals Granma kortgeleden nog benadrukte. Het resultaat is een enorme verspilling van grondstoffen, tekorten aan ruwe materialen, mismanagement en misrekening van de benodigde reserves. Gewone managementproblemen die makkelijk zijn op te lossen, eindigen als problemen van de Staat die voor de oplossing ervan weer middelen onttrekt aan andere sectoren.

Export
BioCubaFarma is verplicht 62% van de basislijst medicijnen voor het nationaal gezondheidssysteem te leveren. De rest is bestemd voor de export. Het mag waar zijn dat de biotechnologie- en farmaciesector in Cuba 2.400 patenten ontwikkelde, maar het is ook waar dat deze export beperkt is en nooit een structurele bijdrage leverde aan de handelsbalans. Uit cijfers van 2013 – de laatste die beschikbaar zijn – blijkt dat de export van medicijnen nauwelijks 12,5% van de totale export aan goederen naar het buitenland bedraagt, ondanks het feit dat BioCubaFarma producten naar 40 landen stuurt. Waar is de blokkade dan? De Groep benadrukte dat er tussen 2013 en 2017 56% meer werd geïnvesteerd dan in de vijf jaar daarvoor. Dat is niet verwonderlijk omdat de Groep sterk investeerde in het Marielproject met de bouw van een biotechnologisch project, ‘bedoeld voor de productie van een forse serie medicijnen die al werden goedgekeurd en waarvan er anderen in de laatste fase van ontwikkeling zijn’. De vraag is of BioCubaFarma hierdoor in staat zal zijn de beschikbaarheid van medicijnen te garanderen die Cuba nodig heeft.

Bron
* Diario de Cuba, Elías Amor, 18 juni 2018

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s