Overleven met bonnenboekje, deviezen of diefstal (deel 2)

In het winkelcentrum Carlos III in Havana, het grootste winkelcentrum van de hoofdstad, stonden deze week een twaalftal mensen te wachten op kip. De meeste diepvriesproducten die in de staatswinkels worden verkocht, komen uit het buitenland. Voor dit jaar schatten de autoriteiten dat zij voedsel ter waarde van 1,738 miljard dollar invoeren, 66 miljoen meer dan in 2017. De lage productie in de landbouw- en veeteelt in Cuba maken het noodzakelijk om alles, van rundvlees tot fruit in te voeren.

kiptekoop-dood-levend

Kip te koop. Dood of Levend

De regering van Raúl Castro nam maatregelen om de voedselproductie te vergroten door braakliggende grond in bruikleen aan boeren af te staan. Maar de sector bleef gebukt gaan onder buitensporige overheidscontroles, beperkingen voor tussenhandelaren en het opleggen van maximumprijzen. Eind 2017 bedroeg het gemiddelde salaris 740 nationale peso’s of CUP’s per maand, iets meer dan 29 convertibele peso’s of CUC’s (minder dan 30 dollar). De geleidelijke stijging van de gemiddelde lonen heeft zich echter niet vertaald in een echte verbetering van de levensomstandigheden. Een geschoolde volwassen arbeider geeft één derde van zijn maandsalaris uit aan de inkoop van producten op de libreta en aan diensten als elektriciteit, water en gas. Maar met de andere tweederde kun je op de markten maar vijf kilo varkensvlees, een fles olie, een zak melkpoeder, twee stukken zeep, een blik tomatensaus en een pakje meel kopen. De secretaris-generaal van de enige vakbond die is toegelaten, de Central de Trabajadores de Cuba (CTC), Ulises Guilarte de Nacimiento, heeft onlangs moeten erkennen dat de salarissen op het eiland ‘ontoereikend’ zijn om de behoeften van de werknemer te dekken, wat leidt tot ‘apathie’, ‘desinteresse’ en ‘aanzienlijke arbeidsmigratie’ .

libretaproducten

Producten uit de libreta o.a. suiker, zout, bonen, rijst, melk en koekjes.

Bijklussen
Rosario, de illegale verkoopster van zeep en wasmiddelen (zie deel 1), levert aan verschillende klanten die te weinig verdienen om producten in het winkelcentrum of de zwarte markt te kopen. Een van haar klanten is Pedro Luis, een veelbelovende redacteur aan het Cubaans Instituut van het Boek in de jaren tachtig. Zijn oordeel over nieuwe verhalen en romans werd hoog ingeschat en met zijn salaris van 350 CUP kon hij gevarieerd eten, zich elegant kleden en met smaak het huis inrichten dat hij had geërfd van zijn grootouders. Dit waren de zogenaamde ‘gouden jaren’ van de Revolutie, waarin de gigantische subsidies van de Sovjet-Unie (ongeveer 5 miljard dollar per jaar) de Cubaanse economie kunstmatig in leven hielden. ‘We leefden in een onrealistische wereld en met de val van de Berlijnse Muur moesten we de reële situatie van het land accepteren,’ zegt de gepensioneerde Pedro. ‘De meeste van mijn vrienden die toen vrij goed leefden, verkopen nu kranten zodat ze eten kunnen kopen of zijn met hun kinderen naar andere landen gegaan’. Pedro Luis is 80 jaar oud en probeert nu te overleven met de 200 CUP’s die hij als pensioen ontvangt. Om te kunnen eten heeft hij tweederde van zijn uitgebreide bibliotheek moeten verkopen en heeft hij de afgelopen vijf jaar de helft van zijn huis verhuurd aan een gezin dat hem behandelt als een indringer.

ouderen2Zorg bejaarden
Dankzij zijn goede relaties met de katholieke kerk kan hij de dagen doorbrengen in een verpleeghuis dat onder de gezamenlijke voogdij van nonnen en de staat valt. Hij wandelt er door de gangen, wachtend op een lunch en de warme maaltijd in de namiddag. ‘ Op dinsdag is er alleen rijst en een gekookt ei,’ klaagt hij, maar zijn gezicht licht op als hij zich herinnert dat ‘er soms worstjes zijn en zelfs gehakt van soja, hoewel de hoeveelheden klein zijn.’ Pedro Luis is een van die Cubanen die niet zonder het broodje van de rantsoering kunnen omdat het betere kwaliteit brood op de vrije markt voor hem onbereikbaar is. Hij kan zich de smaak van rundvlees of vis niet meer herinneren omdat die zijn economische mogelijkheden overschrijden. Een meer kapitaalkrachtige vriendin, met twee geëmigreerde kinderen, nodigde hem onlangs uit om garnalen te eten en hij genoot enkele uren lang. Nu is de oude uitgever van plan om de laatste boeken die hij nog heeft, de meest kostbare, te verkopen, evenals een paar shirts en zijn laatste colbertjasje en een paar schoenen. ‘Met het geld dat ik verdien, kan ik mezelf een paar maanden onderhouden, maar dan weet ik niet meer wat ik nog moet doen.’

Bron
* Reinaldo Escobar, Havana/Santa Clara, 26 juni 2018
Dit artikel is een coproductie van Venecuba, 14ymedio en de Venezolaanse krant Tal Cual

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s