Prijzen stijgen, maar salarisverhogingen blijven uit

Het salaris is voor Cubanen op dit moment het grootste probleem. Raúl Castro erkende dit al in 2006 en Ulises Guilarte de Nacimiento, secretaris-generaal van de vakcentrale CTC, blijft de werknemers tot vandaag om geduld vragen. Volgens het Nationaal Bureau voor de Statistiek (ONEI) bedroeg het gemiddelde maandsalaris in 2017 740 peso’s of 26,50 dollar. In de onderwijssector was het 549 peso’s’ of 19,46 dollar en in de gezondheidszorg 833 peso’s of 25,84 dollar. Uit studies – o.a. Cambios en Cuba 2010 van Oscar Espinosa Chepe – blijkt dat de koopkracht van een maandsalaris tussen 1989 en 2009 aanzienlijk daalde als gevolg van de geaccumuleerde inflatie. De waardedaling bedroeg 74% ten opzichte van 1989. Ook de nominale loonsverhogingen hebben de koopkracht verre van gecompenseerd.

pesos-kassaLage lonen verslechteren de kwaliteit van het leven en ontmoedigen werk en productie, bevorderen de instabiliteit op de arbeidsmarkt, leiden tot diefstal, corruptie, de trek van het platteland naar de steden en de emigratie. Terwijl de regeringen van Cuba en de Verenigde Staten elkaar bij de VN bestreden vanwege het economisch embargo van de VS, schreven vele duizenden Cubanen zich in voor de visaloterij van de Amerikaanse ambassade in Havana. Uises Guilarte de Nacimiento, secretaris-generaal van de staatsvakcentrale CTC, lanceerde eind oktober in Santiago de Cuba oplossingen voor de salarisproblemen. Maar daarvan is niets terug te vinden in de teksten die aan het 21ste Congres van de CTC, te houden in 2019, zijn voorgelegd. Guilarte, ook lid van het Politbureau van de Cubaanse Communistische Partij, herhaalde zijn argumenten op de Provinciale Conferentie van de CTC in Pinar del Río begin november. Leden van de CTC hebben tijdens bijeenkomsten van de bond tussen juni en oktober in bedrijven en tijdens bijeenkomsten op provinciaal en gemeentelijk niveau, herhaaldelijk aangedrongen op verbetering van de salarissen. Het onderwerp kwam ook aan de orde tijdens de vergaderingen die nu in het hele land plaatsvinden om de nieuwe grondwet van de Republiek Cuba te bespreken.

raul-castro-jimenez-INDER-2007

Raúl Castro

Discipline
In zijn toespraak van 26 juli 2007 zei Raúl Castro, toen nog eerste vicepresident en tijdelijk vervanger van de zieke Fidel Castro: ‘We zijn ons er evenzeer van bewust dat, temidden van de extreme objectieve moeilijkheden waarmee we te maken hebben, de lonen nog steeds duidelijk onvoldoende zijn om aan alle behoeften te voldoen. Dat betekent dat het praktisch onmogelijk is om het socialistisch principe te waarborgen dat ieder bijdraagt naar zijn vermogen en verdient vanwege zijn arbeid. Daardoor komt ongedisciplineerd gedrag aan de oppervlakte dat moeilijk uit te roeien is, ook wanneer de objectieve redenen ervan al lang  zijn verdwenen.’ De fundamentele maatregelen die Raúl Castro op 24 februari 2008 aankondigde toen hij werd benoemd tot voorzitter van de Staatsraad en de Raad van Ministers, waren ‘de afschaffing van absurde verboden, de geleidelijke en voorzichtige herwaardering van de peso (de afschaffing van de dubbele munteenheid), het herstel van de koopkracht en van de relatie tussen de inkomsten van iemand en het werk dat men er legaal voor doet. Om traumatische effecten te voorkomen, moet elke wijziging van de dubbele munteenheid gepaard gaan met een integrale aanpak, waarbij onder meer rekening wordt gehouden met het salarissysteem, de prijzen bij de detailhandel, de miljoenen subsidies die er momenteel voor iedere Cubaan bestaan voor ontelbare diensten en producten zoals die worden verstrekt via de rantsoenering of libreta. Gezien de huidige toestand van onze economie zijn deze subsidies irrationeel en onhoudbaar,’ aldus Castro.

Wisselkoersen
Na zoveel jaren, aldus de secretaris-generaal van de CTC, ‘ligt de oplossing in de uitvoering van een algemene hervorming van het salaris, die wordt bepaald door drie variabelen: het oplossen van de monetaire en wisselkoersverschillen, het waarborgen van een basispakket van goederen en diensten, het vaststellen van een minimaal pakket voor het levensonderhoud op basis van een landelijk vastgesteld minimumloon.’ Guilarte deed een beroep op het vertrouwen van de werknemers bij ‘de oplossing van dit probleem, dat voor ons nog steeds een prioriteit is om op de kortst mogelijke termijn op te lossen.’ De mogelijke afschaffing van de dubbele valuta (CUC’s en nationale peso’s) werd al in 2012 aangekondigd bij de presentatie van de Lineamientos of Richtlijnen.  Rodrigo Malmierca, Minister van Buitenlandse Handel en Investeringen, zei eind oktober dat hij denkt dat het binnenkort zal gebeuren, maar dat het besluit is uitgesteld omdat de maatregelen om de negatieve effecten op de economie te verlichten worden geëvalueerd: ‘Ik spreek niet over dit jaar. Het is een complexe kwestie omdat we niets willen doen dat onze bedrijven en de bevolking schade berokkent,’ aldus de minister.

te-koop-se-vende-casaKleine zelfstandigen
De autoriteiten frustreren het werk van de kleine zelfstandigen. Velen van hen behoren tot de honderdduizend arbeiders die bij staatsbedrijven zijn ontslagen. Hun werk als kleine zelfstandigen is een welkome aanvulling op de macro-economie, leidt tot verhoging van de belastingopbrengsten en verhogen daardoor de kwaliteit van het leven van veel Cubanen. De verstrekking van nieuwe vergunningen voor deze succesvolle activiteiten is sinds 2017 afgeremd en de accumulatie van rijkdom is nog steeds verboden. Dit heeft geleid tot het vertrek van ondernemers naar buurlanden waar ze met hun spaargeld nieuwe bedrijven opzetten. Verwacht wordt dat in december de verstrekking van vergunningen voor kleine ondernemers weer wordt hervat. Maar de interesse om een klein bedrijf op te zetten is verminderd door alle geboden en controles, de daling van het aantal toeristen uit de VS en de dwingende overmacht van staatsbedrijven in de toeristensector.

Groei
Het bruto binnenlands product (BBP) groeit in 2018 met 1%, hoewel de doelstellingen van de sectoren toerisme, suiker en mijnbouw niet zullen worden gehaald, aldus Alejandro Gil, hoofd economie en planning, tijdens de vergadering van de Raad van Ministers op 30 oktober, voorgezeten door president Díaz-Canel voordat deze Rusland, China, Noord-Korea, Vietnam en Laos bezocht. In 2019 zal het gebrek aan liquide middelen en de inkrimping van de importen blijven bestaan. Dat kan de industrie treffen met als gevolg tekorten aan grondstoffen en reserveonderdelen, met als gevolg contractbreuk, de onmogelijkheid van extra prestatiebeloningen en het ontslag van werknemers. De loonhervorming zou opnieuw kunnen worden uitgesteld.

Bron

miriam-leiva-achtergrond-havana

Miriam Leiva

Miriam Leiva (1947), website Cubanet, 10 november 2018
Leiva is sinds 1995 onafhankelijk freelance journalist. Vicevoorzitter van het Manuel Márquez Sterling Verband van Journalisten, medeoprichter in maart 2003 van de Damas de Blanco. Daarvoor was zij diplomaat, gastdocent aan het Hoger Instituut voor Internationale Betrekkingen. Ook werkte zij als ambtenaar bij het ministerie van Buitenlandse Zaken, waar zij in 1992 werd ontslagen. Ze heeft een blog Reconciliacion Cubana.

Advertenties

Economische groei van 1,1% blijft voor Cubanen onopgemerkt

De timide economische groei van 1,1% in de eerste helft van dit jaar, zoals aangekondigd door de Cubaanse regeringsleider Miguel Diaz-Canel, zal in de keukens van de meeste Cubanen onopgemerkt blijven. Ook de koopkracht van de Cubanen zal er niet door verbeteren. Dat zeggen diverse economen die door de onafhankelijke website 14ymedio werden geraadpleegd.

cuentapropista-boniato-varadero.jpg

Kleine zelfstandige in Varadero

Cuba gaat gebukt onder de effecten van de crisis van zijn grootste bondgenoot, Venezuela. Het slaagt er niet in de afnemende toeristenstroom uit de VS te compenseren, de export te doen groeien en de effecten van voorbij tropische wervelstormen te bestrijden. Ook speelt de incompetentie van regeringsfunctionarissen een rol bij de algehele stagnering. De Cubaanse hoogleraar en econoom Elías Amor Bravo uit Valencia, Spanje zegt: ‘De feiten alarmeren me. Ik maak me grote zorgen omdat ik denk dat de Cubaanse economie snel uit de hand loopt. De economische groei van verschillende landen in Latijns-Amerika bedraagt meer dan 4%. Cuba ligt onder het gemiddelde. Het is het gebruikelijke verhaal, maar het geeft aan dat de motor van de economie is vastgelopen.’ Amor Bravo legt uit dat de lage economische groei het gevolg is van de terugval in het toerisme, waarmee bij de voorspellingen geen rekening is gehouden. In de eerste helft van dit jaar daalde het aantal toeristen dat naar Cuba reisde met 5%, in het geval van de Amerikanen was de daling 24% (ongeveer 266.000 mensen) ten opzichte van het voorgaande jaar. Het nieuwe beleid van president Donald Trump om toeristische bedrijven die eigendom zijn van het Cubaanse leger aan te pakken, heeft de economie van het land getroffen. De econoom constateert dat de buitenlandse investeringen laag blijven, zeker tegen de achtergrond van het gegeven dat het land 2,5 miljard dollar per jaar aan buitenlandse investeringen nodig heeft. Dan is er de slechte suikeroogst, met 1,1 miljoen ton de slechtste van de afgelopen eeuw, de schade door de orkaan Irma (13,5 miljard dollar) en de storm Alberto. Het handelstekort bedroeg 7,953 miljard dollar in 2016, het laatste jaar waarover statistieken beschikbaar zijn. ‘Het ongecontroleerde overheidstekort gaat jaar na jaar door en dat betekent een opeenstapeling van steeds groter wordende schulden’, voegt Amor toe, wat hij ‘het onvermogen noemt van overheidsambtenaren om de economie te leiden.’

gorbachovfidelcastro2 (2)

Met de komst van Gorbachov kwam er een einde aan de subsidie-stroom uit de Sovjet Unie.

Rusland
Cuba kreeg in 2014 aanzienlijke schuldverlichting met de kwijtschelding van 90 procent van de 35 miljard dollar, die men schuldig was aan de voormalige Sovjet-Unie, nu de Russische Federatie. In 2015 bereikten de Club van Parijs en Havana een akkoord om 8,5 miljard dollar van de 11,1 miljard dollar die het sinds 1986 aan schulden en rente had opgebouwd, kwijt te schelden. Mexico deed hetzelfde met 70% van de 487 miljoen dollar die het aan Cuba eiland had geleend en Japan vergat bijna een miljard van zijn oude schuld in 2014. ‘Het symptoom van ziekte is koorts, maar ziekte is wat de dokter moet bestuderen. Als je de koorts alleen bestrijdt, los je het probleem niet op. De ziekte in het geval van Cuba is gebrek aan evenwicht door een gebrek aan export en het totale gebrek aan controle van de uitgaven van de staat”, verzekert Amor Bravo.

Koopkracht
Meer stroomuitval, meer schaarste in deviezenwinkels en gerantsoeneerde markten zijn het gevolg van de huidige economische situatie op het eiland en hebben geleid tot aanscherping van de controlemaatregelen ten aanzien van de particuliere sector. Volgens econoom Carmelo Mesa-Lago is de koopkracht van de Cubanen nauwelijks 51% van die van 1989. De verslechtering was ook voelbaar in de farmaceutische sector als gevolg van liquiditeitsproblemen bij de betaling van de leveranciers van de grondstoffen van medicijnen. In een sector waar 85% van de bestanddelen van geneesmiddelen wordt geïmporteerd, betekende dat op de helft van 2018, dat 45 basisgeneesmiddelen ontbraken. Hetzelfde gebeurde met de levering van ijs, frisdranken en bier aan het netwerk van kleine ondernemers; de laatste maande zijn deze sterk gedaald. Moeilijkheden bij de aankoop van verpakkingen en grondstoffen in het buitenland hebben veel industrieën, zoals de bekende ijsfabrikant Copelia, ertoe gebracht hun productie te verminderen en sommige fabrieken tijdelijk te sluiten. ijs-jongentje-meisjeMesa-Lago concludeert in een recente studie dat de gemiddelde groei van de economie tussen 2016-2018 0,6% zal bedragen, een zeer laag cijfer in vergelijking met de andere landen in het gebied. Het Internationaal Monetair Fonds voorspelde dit jaar een groei van 1,6 procent voor Latijns-Amerika. Emilio Morales, directeur van de Havana Consulting Group, stelt het groeicijfer door de Cubaanse overheid ter discussie. ‘De groei van 1,1% van het Bruto Binnenlands Product is twijfelachtig wegens de slechte economische resultaten van dit semester. Op dit moment bevindt het land zich in een gespannen financiële situatie en heeft het een groot gebrek aan liquiditeit, waardoor de betalingen aan een belangrijke groep leveranciers van grondstoffen en producten zijn vertraagd”, zegt Morales.

REFINERIA DE PETROLEO

Hugo Chávez en Raúl Castro

Venezuela
Cuba slaagde erin zijn economie een impuls te geven nadat in Venezuela Hugo Chávez aan de macht kwam en waardoor de effecten van de plotselinge subsidiestop uit de Sovjet Unie enigszins werden verzacht. De ondertekening van een samenwerkingsovereenkomst met Caracas aan het begin van de eeuw en het sturen van tienduizenden medische beroepsuitoefenaars die met gesubsidieerde olie naar Havana werden betaald, leverde de regering van Fidel Castro enige ademruimte op. De crisis in Venezuela heeft daar echter verandering in gebracht. Volgens de laatste officiële gepubliceerde cijfers, daalde de handel tussen de twee landen tot 2,2 miljard dollar in 2016, een historische dieptepunt sinds het begin van het chavisme. In 2012 was dat nog 8,5 miljard dollar. Venezuela, dat in de beste jaren van de Bolivariaanse revolutie dagelijks zo’n 120.000 vaten (zo’n 4 miljard dollar) olie naar Cuba stuurde, heeft de leveranties teruggebracht tot zo’n 55.000 vaten. Door de duizelingwekkende daling van de olieproductie in het land heeft het land op de internationale markten ruwe olie ingekocht, het vervolgens naar Cuba gestuurd voor een bedrag van ongeveer 1,2 miljard dollar.

Omar-Everleny

Omar Everleny

Onopgemerkt
Volgens econoom Omar Everleny Pérez ‘slaagt de regering er al enkele opeenvolgende jaren niet in de jaarlijkse doelen te bereiken’ (…) ‘Een economie moet tussen de 5 en 7% groeien om een goede start te kunnen maken en de Cubaanse economie staat al vier of vijf jaar op een niveau van 2%’, meldt Pérez de redactie van 14ymedio telefonisch. Pérez, die ooit het Centro de Estudios de la Economía Cubana van de Universiteit van Havana leidde, meent dat er sprake is van een vicieuze cirkel waardoor het onmogelijk wordt naar de weg van groei terug te keren. ‘Economische groei van 1% als die in Cuba stelt niets voor. Die komt niet bij de bevolking terecht en die voelt men niet,’ zegt hij.

Bron
* Mario J. Pentón, 14ymedio, 25 juli 2018

Link
* Miami Herald, 26 juli 2018: Cuba badly needs currency reform, but it won’t happen yet, economists say.