Inbeslagname boek urbancultuur op Internationale Boekenbeurs in Havana

De Cubaanse autoriteiten hebben op de Internationale Boekenbeurs van Havana alle exemplaren van het boek Rapear una Cuba utópica van de Spaanse schrijver Alejandro Zamora Montes in beslag genomen. Dit boek kwam uit bij de Spaanse uitgever Guantanamera en bevatte gesprekken en reportages over de invloed van  de urbanmuziekcultuur in Cuba.

urban-rapear una cuba utopica-alejandro-zamora

Omslag van Rapear una Cuba utópica

Toen de Cubaanse activist Juan Antonio Madrazo Luna de stand bezocht van de uitgeverij uit Sevilla werd hem meegedeeld dat de douane op 2 februari alle exemplaren van dit boek in beslag had genomen. Het boek is in maart 2017 in Spanje uitgekomen. Madrazo zegt dat de douane verscheen op het moment dat Zamora Montes vier exemplaren kreeg aangeboden. Zonder verdere uitleg en zonder overhandiging van papieren, werden alle exemplaren in beslag genomen. ‘Dit boek mag niet worden verspreid,’ zei een van de vrouwen die in de stand van de  uitgeverij werkte, toen de dissident Madrazo Luna haar vragen stelde. Andere aanwezigen van de uitgeverij Guantanamera reageerden afhoudend. ‘We willen geen problemen,’ was de lauwe reactie. De uitgeverij richt zich op verspreiding van werk van Cubaanse auteurs en publiceerde werk van jonge Cubaanse auteurs als Daniel Burguet en Ariel Maceo Téllez maar ook van meer ervaren schrijvers als Eduardo del Llano en Esther Suárez Durán. Daniel Pinilla, directeur van de uitgeverij Guantanamera, zei later tegen een redactielid van 14ymedio dat ‘er een administratief probleem met de douane was en dat het juist dit boek was en daarom niet kon worden gepresenteerd’. De auteur, Alejandro Zamora Montes, weigerde de website 14ymedio een reactie en zei dat hij niet in staat was om over het onderwerp te spreken.

Harde teksten
Het boek bevatte een interview met rapper Aldo van het duo Los Aldeanos, een groep die voorwerp van censuur is bij de officiële media op het eiland. Dit kan de reden zijn voor de inbeslagname. Verscheidene anonieme bronnen bij het Cubaans Instituut voor het Boek /Instituto Cubano del Libro (ICL) beamen dat. Het boek van Zamora Montes bevatte ook een kritisch interview met de musicus Silvio El Libre, de revolterende zoon van de vooraanstaande zanger Silvio Rodriguez. Het boek bevat ook muurtekeningen van de straatartiest Yulier Rodríguez, die nog recent door de politie in Havana werd gearresteerd.

Ontmaskering racisme

hip-hop-El-Negro-soy-yo.-Rap-Hip-Hop-Cuba
Op de website Cubaposible verscheen op 23 januari 2017 een uitvoerige boekbespreking van Negro Soy Yo: hip hop y la ciudadanía racial en Cuba neoliberal / Negro Soy Yo: Hip Hop and Raced Citizenship in Neoliberal Cuba. Het boek beschrijft de ontwikkeling van de hip-hop in Cuba tegen de achtergrond van de complexe raciale en sociale veranderingen op het eiland. Centraal staan Afrocubaanse jongeren die rap en hip-hop gebruiken om een nieuwe zwarte Cubaanse identiteit te ontwikkelen, mede als reactie op de marginalisering door de nieuwe markteconomie. Dat is een schril contrast met de belofte van de Revolutie die non-raciaal zou zijn en geen discriminatie zou kennen.

Volgens Madrazo is de inbeslagname vooral een klap voor de lezers  omdat ‘het boek een bescheiden presentatie is van de  betekenis van deze ondergrondse beweging van de alternatieve urbancultuur en een beeld biedt van 20 jaar hip hop cultuur in Cuba’. Volgens Madrazo is de boodschap van deze musici voor de autoriteiten ‘ongemakkelijk’. Dat maakt dat ‘rap voor hen oorlog is’, maar ‘de urbancultuur’ heeft bijgedragen aan ‘de ontmaskering van het racisme waarmee we zijn opgegroeid en hoe de angst voor de zwarte Cubaan een machtsinstrument is geworden in het huidige Cuba.’ Racisme, geweld, vervolging door de politie, drugsgebruik en het gebrek aan vrijheid zijn bekende thema’s in de urban cultuur en deze teksten bezorgen functionarissen van het Ministerie van Cultuur veelvuldig hoofdbrekens.

Bron
* Luz Escobar, website 14ymedio, 13 februari 2018

Crisissfeer op Internationale Boekenbeurs in Havana

Uit een recent onderzoek onder 1.423 universiteitsstudenten van Observatorio del Libro y la Lectura blijkt dat 42,4% van hen weinig belangstelling heeft voor literatuur. Dat blijkt ook op de Internationale Beurs van het boek / Feria Internacional del Libro die vorige week in Havana werd geopend. Een van de verkopers meldt dat vooral kruiswoordpuzzels en horoscopen hun weg naar het bezoekend publiek vinden. Een topper is de recente biografie over Raúl Castro, aldus een bericht in de partijkrant Granma. En 1984 van George Orwell over het leven in een totalitaire dictatuur. Het boek was tot 2016 in Cuba verboden. Tussen 2010 en 2015 is het aantal uitgeverijen op de boekenbeurs gedaald van 286 tot 163 evenals het aantal bezoekers van meer dan 2 miljoen tot 1 miljoen. Zijn de lezers veeleisender of de uitgegeven boeken minder aantrekkelijk?

feria-libro-san-carlos-de-la-cabana-es-la-sede-principal-de-la-xxvi-feria-internacional-de-libro-de-la-habana-februari2017

De boekenbeurs speelt zich af in het Fort San Carlos de la Cabaña in Havana

Tot ergernis van veel bezoekers lijkt het alsof het makkelijker is allerlei lekkernijen te bemachtigen dan boeken te vinden, afgezien van de werken die eer bewijzen aan de overleden ex-president Fidel Castro* of werken met een grote dosis anti-imperialisme of een affiche-grote afbeelding van de overleden Venezolaanse leider Hugo Chávez. Een uitzondering vormde de verfrissende bijdrage van de Canadese delegatie met twee bekende namen uit dit land, de schrijvers Margaret Atwood en  Graeme Gibson. Canada is dit jaar de eregast van de beurs.

feria-2017-boek-fidel-castroBio Raúl
Het meest verkochte boek, aldus de staatsinstelling Instituto Cubano del Libro (ICL), is de biografie Raúl Castro, un hombre en Revolución / Raúl Castro, een man in Revolutie. Het boek (482 pagina’s) werd geschreven door de voormalige KGB-agent Nikolái Leónov en aan de laatste werd op de beurs de Grote Prijs van de Lezer toegekend. Het boek wordt al enkele maanden op grote schaal verspreid onder militairen en medewerkers van staatsinstellingen. De prijs van het boek bedraagt 30 nationale peso’s, maar regeringsfunctionarissen, militanten van de partij en leden van de massaorganisaties kunnen het boek met een flinke korting kopen.

Populair
De langste rijen in het fort La Cabaña waar de beurs jaarlijks plaatsvindt, zijn te vinden bij de tafels waar kinderboeken (met tekeningen van Walt Disney) of affiches van Lionel Messi en Cristiano Ronaldo worden verkocht. Een verkoopster promoot met luide stem een boek over de voorhoedespeler van Barcelona voor de prijs van 4 CUC, een kwart van een maandsalaris. Verhalen over prinsessen en dinosaurussen doen het goed onder de jeugdigen, maar volwassen kiezen voor de tarot en de sterrenbeelden. Het genoemde onderzoek van Observatorio del Libro y la Lectura onder 1.423 jongeren laat zien dat de ondervraagden als reden voor hun geringe interesse in boeken verwijzen naar de hoge prijzen, de weinige tijd die men heeft en het ontbreken van interessante lectuur. De 22-jarige verpleegster Yudit: ‘Dit jaar is er weinig nieuw materiaal’. Ze was op zoek naar romans en sciencefiction, maar tevergeefs want ‘ik vind niks’. Een moeder vertelt een Cubaans woordenboek (2 delen) te hebben gekocht voor 30 Cubaanse peso’s. Volgens haar zijn de prijzen gestegen en bovendien wordt er nu in de beursruimten alcohol geschonken, een fenomeen dat voorheen op veel kritiek stuitte. Bezoekende lezers missen kinderliteratuur of werk van Wendy Guerra of Leonardo Padura. De laatste neemt wel deel aan een conferentie over het werk van Gabriel García Márquez. Van het werk van Padura is alleen een heruitgave van zijn roman La novela de mi vida op de beurs aanwezig.

ferialibro-abel-prieto-y-raul-vallejo-ministros-de-cultura-de-cuba-y-ecuador-estuvieron-atentos-al-dialogo

Rechts Abel Prieto, de Cubaanse minister van Cultuur en zijn collega uit Ecuador, Raúl Vallejo tijdens de openingsceremonie, donderdag 9 februari. Daar werd uitgebreid eer bewezen aan de overleden leider Fidel Castro, die werd omschreven als ‘de meest authentieke en de visionaire schepper van het Cubaans uitgeverijsysteem.’

Gebrek aan wedijver
Het merendeel van de vier miljoen boeken die op de beurs te koop worden aangeboden, is een heruitgave. Buitenlandse uitgeverijen zijn huiverig om zich op de Cubaanse markt te begeven. ‘De Latijns-Amerikaanse uitgeverijen kennen veel meer competitie en onze beurs is er niet in geslaagd zich daar in te passen,’ zegt een bron bij de officiële uitgeverij Letras Cubanas die anoniem wil blijven. ‘Wij zouden moeten wedijveren met onze partners in Guadalajara of Buenos Aires, maar we kunnen daar niet aan tippen,’ voegt hij toe. Net buiten het fort La Cabaña is een grote ruimte gevuld met kraampjes waar kip en geroosterd varkensvlees worden verkocht en vooral veel bier. Hier komt een deel van de bezoekers terecht die nu maar investeren in eten en niet in de boeken die men had willen kopen. ‘Ooit komen er betere jaren’,  zegt een van hen die met lege handen het terrein van het fort verlaat.

cover-1984-2016

Orwell’s 1984

Top Tien
Dit zijn volgens het Instituto Cubano del Libro (ICL) / Cubaans Instituut voor het Boek op dit moment de best verkochte boeken in Cuba:

  1. Raúl Castro. Un hombre en Revolución geschreven door Nikolái Leónov,
  2. 1984 van George Orwell
  3. La Bella Durmiente en Central Park van de uitgeweken Grettel J. Singer en uitgegeven door Gente Nueva
  4. Lo que yace a través del mar. Over de geschiedenis van de Cuban Five –spionnen door Stephen Kimber, uitgegeven door Nuevo Milenio.
  5. La piedra de rapé door Daniel Chavarría (Uitgeverij José Martí)
  6. Hacer y deshacer el amor, bloemlezing van Alex Fleites (Uitg.Unión)
  7. La niña y el elefante van Frei Betto (Uitg. Gente Nueva)
  8. Las campañas de Juana la loca van Marta Rojas (Uitg. Oriente)
  9. El caballo de la palabra. Afrikaanse uitspraken en gezegden van Rogelio Martínez Furé ( Uit. Arte y Literatura)
  10. 10.Echu-Elegguá: Dynamisch evenwicht van het bestaan van Adrián de Souza (Uitgeverij Unión).

cover-libro-un-nino-llamado-fidel-alejandroBron
* Webkrant 14ymedio, Zunilda Mata, 13 februari 2017

Link

* Website Cubadebate 7 februari 2017: 24 titels op Boekenbeurs over Fidel Castro

Noot
* De uitgeverij van het Cubaans leger Verde Olivo presenteerde een boek Un niño, llamado Fidel Alejandro / Een jongentje, Fidel Alejandro genoemd, over de jeugd van de overleden leider Fidel Castro.

Twitteraccount van Cubaanse vicepresident blijkt vals

De vorige week gepresenteerde twitteraccount van vicepresident Díaz-Canel lijkt een vervalsing. Maar zelfs de Cubaanse geheime dienst, die zelf gebruik maakt van de account Yohandry8787, meldde zich vorige week als volger van de nummer twee van het regime, Miguel Díaz-Canel.

Vicepresident Diaz Canel (tweede van links) tijdens de boekenbeurs van Santa Clara

Vicepresident Diaz Canel (derde van links) tijdens de boekenbeurs van Santa Clara

‘Voor al mijn vrienden, verwijder @Diaz_Canel, het is een vals account. Het lijkt afgelopen te zijn met de creativiteit van de CIA in Madrid,’ schreef dezelfde Yohandry vervolgens zaterdag. Yohandry was een van de eersten die zich vorige week als volger meldde. ‘Ik ben begonnen met het gebruik van Twitter, dankzij de cursus van de schitterende studenten van de UCI en de toekomst van het land,’ liet een veronderstelde tweet van Díaz-Canel weten. De UCI is de officiele computeropleiding in Cuba. Hij meldde even later ook dat ‘alle kaderleden en leiders van het land’ een cursus krijgen over de voordelen en het gebruik van sociale media. Een gebruiker antwoordde: ‘Het ontbreekt nog aan een cursus voor al die 11 miljoen Cubanen in Cuba die Twitter niet kennen.’ En een ander verwelkomde de vicepresident ‘want dit is een plaats waar men kan zeggen wat men goed dunkt, ben ik een vrije Cubaan zonder dat ze me kunnen onderdrukken.’ (…)  ‘‘Ik hoop dat alle Cubanen toegang krijgen tot internet zonder censuur, zoals de rest van de wereld. Zo spreken wij over de toekomst.’ Vandaag liet Yohandry weten dat ‘Yoani Sánchez gedeeltelijk achter deze falsificatie zit.’

Link
* Faketwitter Diaz Canel
* Twitter Yohandrry

Minister Abel Prieto wordt adviseur

De Cubaanse Minister van Cultuur, Abel Prieto Jiménez (61), wordt, aldus een mededeling in de partijkrant Granma, adviseur van de president. Prieto was 15 jaar lang Minister van Cultuur. Zijn nieuwe functie wordt in de partijkrant omschreven als raadgever van de voorzitter van de Staatsraad en van de Raad van Ministers, c.q. Raúl Castro. Zijn opvolger wordt Rafael Bernal Alemany, viceminister sinds 1997.

Prieto was  met zijn lange gestalte, baard en het haar dat tot over zijn schouders golfde, een opvallende verschijning in de Cubaanse wereld van prominente kunstenaars en politici. Geruchten over zijn vertrek waren er al enkele weken en namen toe toen hij tijdens de Boekenbeurs van Havana zijn roman Viajes de Miguel Luna / Reizen van Miguel Luna presenteerde. Alle vips uit de Cubaanse culturele wereld waren daarbij aanwezig.

Censuur

Opvolger Rafael Bernal

Prieto maakte de publicatie in Cuba mogelijk van eerder door de partij verguisde en gecensureerde schrijvers. Meestal ging het dan om de rehabilitatie van overleden auteurs zoals Heberto Padilla, Lezama Lima en Cabrera Infante. Tegelijkertijd verdedigde hij de censuur van de partij en rechtvaardigde deze vanwege de ‘invasie van film, muziek en literatuur van slechte kwaliteit uit de VS, die via internet het land binnenkomt.’ Tijdens een bijeenkomst van de UNESCO in Parijs in 2009 constateerde hij echter ook dat het ‘in deze tijd belachelijk is deze zaken te willen verbieden. Alles wat je verbiedt krijgt een speciale bekoring.’ Zelf maakte hij de uitgave van de Cubaanse uitgeweken schrijfster Zoé Valdés onmogelijk en zei dat het daarbij niet ging om ‘politieke censuur’, maar om een ‘miserabel literair product’ .

Bronnen
* AP, Diario de Cuba, Granma