Cuba verwacht 5 miljoen toeristen in 2018

Cuba hoopt in 2018 5 miljoen toeristen te ontvangen. Dat zou een nieuw record betekenen voor de toeristensector in Cuba die veranderd is in de meest dynamische sector van het land. Dat meldt Manuel Marrero, Minister van Toerisme, die ook ‘grote investeringen’ in deze sector aankondigde. Cuba heeft tot 2030 toekomstplannen ontwikkeld die o.a. de bouw van 224 nieuwe hotels beslaan en de uitbreiding van nog eens 32 reeds bestaande hotels, zoals die van Meliá Habana.

toerisme-bus-transturDe plannen behelzen ook de uitbreiding van het aantal woningen om te overnachten tot 103.000 woningen; nu telt Cuba 68.000 van dergelijke appartementen. Daar moeten de casas particulares / kamers bij particulieren  (21.000) bijgeteld worden.

Bezoekersaantallen VS
In 2017 ontving Cuba 4,7 miljoen toeristen, een stijging van 16,5% vergeleken met 2016. De stijging hing nauw samen met het herstel (anderhalf jaar geleden) van de diplomatieke relaties tussen Cuba en de VS; die groei wordt nu bedreigd door de confrontatiepolitiek van Washington tegenover Cuba en de aanscherping van de reismogelijkheden in juni jl. door president Trump. Volgens officiële Cubaanse cijfers bezochten tussen januari en november 2017 579.288 personen uit de VS Cuba, een stijging van 248,7% vergeleken met 2016.

toerisme-taxi-vinales

Taxi in Viñales

Investeringsportefeuille
Het Cubaanse Ministerie van Toerisme zet haar zoektocht naar buitenlandse investeringen echter voort. In november werd een geactualiseerde investeringsportefeuille gepresenteerd met 152 nieuwe toeristische projecten o.a. recreatieparken, watersportprojecten en golfterreinen. Cuba kent al golfparken (in aanbouw) die verbonden zijn aan luxe onroerend goedprojecten in Varadero en de oostelijke provincie Holguín. Voor Viñales, de prachtige vallei 175 kilometer van Havana, heeft het ministerie hotel Central de Viñales gepland. Voor Trinidad, een koloniale stad 315 kilometer verwijderd van Havana en een toeristische trekpleister, wordt Hotel Gran Meliá gepland. AL deze plannen dienen in mei aanstaande in uitvoering zijn omdat dan de grote toeristenbeurs Feria Internacional de Turismo FITCuba 2018 wordt gehouden, ditmaal niet in Havana maar in het paradijselijke Cayo Santa María, in het noorden van de provincie Villa Clara.

logo-fit-cuba-toerismeBron
* Persbureau Prensa Latina

Link
* Website internationale beurs 2018 voor toerisme, FITCuba 2018.

Cuba remt groei particuliere bedrijven af

Cuba staakt de uitgifte van vergunningen voor bepaalde particuliere bedrijven. Vooral nieuwe initiatieven als bed-and-breakfast en particuliere restaurants (paladares) worden er door getroffen. De maatregelen zijn eergisteren gepubliceerd in de Staatscourant en zijn gisteren ingegaan. De autoriteiten willen misstanden zoals belastingontduiking tegengaan.

cuentapropista-paladar-malecon

Paladar aan de Malecón

De maatregel betekent een afremming van de groei van particuliere initiatieven die zeven jaar geleden door president Raúl Castro werd ingezet. Ze was bedoeld om de rol van de staatssector te verkleinen en de salarislasten voor de staat te verminderen. Ook moest er een einde komen aan de dominante rol van de staat in de economie, die nooit heeft geleid tot meer welvaart in het land. De afgekondigde maatregelen komen op een moment dat verontrustende geluiden klinken in de Cubaanse Communistische Partij, die zich zorgen maken over de verregaande rol van de vrije markt die zou leiden tot grotere ongelijkheid in de samenleving. Het gemiddelde maandsalaris in Cuba is 30 dollar. Een overnachting in een casa particular levert eenzelfde bedrag op.

Meer eisen
De partijkrant Granma schreef gisteren dat pas weer nieuwe vergunningen zullen worden verstrekt ‘als de uitvoering van de particuliere initiatieven perfect is.’ Behalve nieuwe casas particulares en paladares (particuliere restaurants) worden ook nieuwe initiatieven in de bouw tijdelijk stopgezet. Dat geldt ook voor plaatwerkerijen en verhuisbedrijven. Ook muziekleraren, taaldocenten en de organisatoren van party’s worden getroffen. De overheid wil ook eisen dat bepaalde ondernemers zoals de eigenaren van Rbnb’s, bouwbedrijven en restaurants voortaan over bankrekeningen beschikken zodat de belastingdienst de inkomsten beter kan controleren.

cuentapropista-bed-breakfast-voorbereiding

Eigen baas Antonio Viltres toont de woonkamer van zijn huis waar een bed-en-breakfast en een koffieshop zouden worden gevestigd.

Koude douche
Cuba zal definitief een einde maken aan de verstrekking van vergunningen voor de groot- en kleinhandel van landbouwproducten, de verkoop van cd’s en dvd’s, aldus de Staatscourant. ‘Het bericht was een koude douche voor mij,’ zegt Antonio Victor Ruperon (31), die zegt meer dan 3.000 dollar aan bouwmaterialen te hebben geïnvesteerd om zijn huis te veranderen in een restaurant en B&B. ‘Ik lijk alles verloren te hebben.’ Veel Cubanen vrezen dat de inperking van de particuliere initiatieven de economische opleving zal treffen die Cuba doormaakte en dat dit voor de Cubaanse overheid de oplossing is voor de groeiende ongelijkheid. ‘Dit helpt ons niet want dit zijn wel particuliere activiteiten, maar in feite vormen ze ook een inkomstenbron van het land,’ zegt Margelis Santiesteban (31) werkzaam in een particulier restaurant. Op dit moment werken 567.982 Cubanen, 12% van de werkende bevolking, in de particuliere sector.

stemming-nationale-assembleeOnwettigheid
Maar in een toespraak in het parlement vorige maand, zei Castro dat de regering misstanden had waargenomen in de sector, variërend van belastingontduiking tot het gebruik van goederen met een verdachte afkomst en dat dit eerst moest worden opgehelderd voordat de sector verder wordt uitgebreid. ‘Wij komen niet terug op de ontwikkeling van een sector met particulier initiatief,’ zei Castro. ‘Maar het is nodig resoluut de strijd aan te binden met onwettigheid en afwijkingen van het gevoerde beleid.’ Castro zei ook dat ontdekt was dat ‘er zaken bestonden waarbij een en dezelfde persoon over twee, drie, vier of vijf restaurants beschikte’ en dat dit problematisch is in een land dat de opeenhoping van rijkdom door individuele personen wil voorkomen.

Bron
* Reuters, 1 augustus 2017
Link
* Staatscourant Cuba, 1 augustus 2017 met de nieuwe maatregelen in het Spaans

Trump’s Cubabeleid treft zwarte Cubanen

De Afro-Cubanen zijn de verliezers als de maatregelen van president Trump tegen Cuba, worden ingevoerd. Zij zijn al langer aan de verliezende hand want de voorzichtige economische hervormingen die de Cubaanse regering invoerde, hebben geleid tot een groeiende kloof tussen Cubanen die toegang hebben tot kapitaal en zij die dat niet hebben. ‘De kloof is niet kleurenblind,’ aldus Alejandro de la Fuente, directeur van het Afro-Latin American Research Institute van de Harvard Universiteit.

afro-cubaanse-vrouwToegang tot kapitaal is afhankelijk van de stroom dollars uit de Cubaans-Amerikaanse gemeenschap. Zwarte Cubanen hebben dat kapitaal niet en kunnen dus niet op gelijkwaardige basis investeren in de particuliere sector. ‘Dollars zijn wit,’ schreef een Cubaanse collega van De La Fuente eens. Hoewel een derde van de Cubanen zwart is, ziet men maar weinig zwarte eigenaren van paladares, casas particulares en winkels. De participatie van zwarte Cubanen in de toeristensector waar dollars worden verdiend, is wel gegroeid sinds president Obama de reisvoorschriften van Amerikanen om Cuba te bezoeken, versoepelde. De nieuwe regels maken het sinds maart 2016 mogelijk zogeheten people- to-people-reizen te maken, ook individueel.

People-to-people
Juist vanwege het verbod om Cuba legaal als toerist te bezoeken (onderdeel van de Amerikaanse embargowetgeving uit 1961), hebben de Amerikaanse bezoekers voorkeur voor een verblijf bij particuliere verhuurders thuis, de zogeheten casa particulares waar ook Afro-Cubanen meer aanwezig zijn. Europese en Canadese toeristen verblijven meestal in all-inclusive hotels, eigendom van de staat. Het bezoek van Amerikaanse toeristen heeft een democratiserend effect op de sector, schept mogelijkheden voor individuen en hun gezinnen en de buurten waar zij wonen, die vooraf buiten de toeristeneconomie vielen.

Arm en zwart
Volgens een verklaring van het Amerikaanse Ministerie van Financiën en het bureau Office of Foreign Assets Control (OFAC) van 16 juni maakt president Trump een einde aan de individuele people-to-people-contacten. Doelwit van het Trumpbeleid zijn de Cubaanse strijdkrachten die de Cubaanse economie controleren. Maar door de mogelijkheden van people-to-people–reizen buiten de toeristenfaciliteiten van de staat, in te perken worden de armere Cubanen, inclusief de Afro-Cubanen disproportioneel geschaad. Het nieuwe beleid van Trump, noch de economische hervormingen van de Cubaanse regering, zijn principieel racistisch. Maar de uitvoering van deze maatregelen hebben wel een raciaal-specifieke consequenties van maatschappelijke aard.

Racismedebat
Afro-Cubanen weten dat de enige tegenkracht sociale mobilisering en het versterken van het politieke bewustzijn zijn. Maar Cuba is niet vriendelijk voor autonome en niet door de staat gecontroleerde maatschappelijke mobilisatie, maar desondanks groeit de Afrocubaanse bewustzijnsbeweging. Ontstaan tijdens de economische crisis van 1991 toen de Sovjet Unie ineen stortte, is deze beweging nu groter en complexer dan een aantal jaren terug. Het begon als een culturele beweging, geleid door hiphopkunstenaars, schilders, schrijvers en filmmakers die kritisch zijn over raciale discriminatie in Cuba. Nu zijn er ook sociale werkers bij betrokken die actief zijn in de armste buurten van Cuba; organisaties die juridisch advies geven, genderactivisten, bloggers en makers van websites over Afro-Cubaanse thema’s. En er zijn organisaties die hun eisen formuleren in het kader van de roep om burgerschap en mensenrechten. Deze organisaties hebben met succes een debat geopend over het racisme in de Cubaanse samenleving, maar hun vermogen om de politiek te beïnvloeden blijft zacht gezegd beperkt. Cubaanse autoriteiten wantrouwen elke sociale beweging die buiten hun eigen controle opereert en weigert een serieus debat met deze groepen aan te gaan.

toerisme-room-for-rent

Kamer te huur

Verliezende partij
Deze activisten kunnen maar weinig klaarspelen teen de nieuwe plannen van Trump met Cuba of tegen de economische effecten van de economische hervormingen in Cuba zelf. Zij missen de platforms om effectief te reageren op veranderingen in het beleid zoals die nu door de Trump-administratie werden aangekondigd. Het hoofddoel van het nieuwe beleid zijn de Cubaanse strijdkrachten, maar zeker is dat in dit proces de Afro-Cubanen opnieuw de verliezende partij zijn.

Bron
* Alejandro de la Fuente in de Miami Herald, 29 juni 2017
Link
* Spectaculaire stijging van het aantal VS-toeristen, website Cubanismo, 27 juni 2017

Dood Fidel schiep geen gloednieuwe verwachtingen (deel 2)

Harrison Jacobs, redactielid van de website Business Insider, bezocht Cuba vlak na de dood van Fidel Castro. Taxichauffeur Rafael legt hem de veranderingen in Cuba uit. In  dit tweede deel licht hij zijn standpunt toe aan de hand van het systeem van de casa particular. Cubanen hebben het recht om een of meer kamers in hun woning aan toeristen te verhuren voor 20 tot 35 CUC of Euro per nacht. Dat systeem is rond 1997 ingevoerd en vanaf toen was de verhuur van kamers legaal; zwart gebeurde dat al langer. ‘Ik had het idee dat ik door een verblijf in een casa in plaats van een staatshotel, rechtstreeks de gewone Cubaan steunde,’ aldus Harrison Jacobs, maar volgens Rafael is het niet zo simpel.

toerisme-casa-particular-vinaels

Casa particular in Viñales

‘In de eerste plaats worden de meeste casas particulares gerund door de rijkere Cubanen, vaak voormalige leden van de partij want zij zijn de enigen die het bedrag van de vergunning (tussen de 150 en 220 CUC) kunnen betalen en die een goed onderhouden extra kamer hebben om te verhuren. Een gemiddelde Cubaan heeft deze niet.’ (…) ‘ Op de tweede plaats moeten eigenaren van een casa voor elke gast een flinke belasting betalen aan de staat. In ruil daarvoor krijgen gastheren van casas huishoudelijke artikelen van de staat zoals minikoelkasten, airconditioners of waterkokers. Dat is ongetwijfeld goed voor de verhuurder, maar de grootste verdiensten gaan naar de staat.’ (…) ‘Die maandelijkse lasten worden twaalf maanden per jaar geheven, ongeacht het aantal gasten. In drukke maanden als december en januari is dat redelijk. Maar in stille maanden kan dat een zware last zijn, zeker als je berekent dat een Cubaan een maandsalaris van 20 tot 40 CUC ontvangt’, concludeert Rafael.

Cuba Taxi

Taxi’s collectivo voor meer persoonsvervoer

Verspilling talent
Overal waar we waren – Havana, Viñales, Trinidad en elders in Cuba -hoorden we hetzelfde verhaal. De taxichauffeurs en gidsen die we tegenkwamen waren artsen, ingenieurs en docenten die hun baan vaarwel zeiden uit frustratie over de lage salarissen. Ze kregen werk in de toeristensector en verdienen in een dag nu meer dan vroeger in één maand. Het is ontmoedigend om te zien hoeveel talent en goed opgeleid kader op die manier voor de samenleving verloren gaat. Maar de mensen die deze situatie bekritiseerden, waren vaak dezelfde die in een adem de legitimiteit van de revolutie verdedigden door te wijzen op het onderwijs, voedsel en gezondheidszorg voor de armen. De werkelijkheid is niet simpel.

Lijden en overleven
De laatste dag van ons verblijf, stonden we 15 minuten te wachten aan de rand van Linea Avenue in Vedado om een taxi voor groepsvervoer of collectivo te pakken te krijgen. Een Ford uit het midden van de jaren vijftig stopte voor ons en we sprongen op de voorbank. Alle andere plaatsen waren bezet. Een stijlvol geklede man nam het muntgeld aan en stelde zich voor als Javier. Net als andere Cubanen die we ontmoetten, was hij verrukt van het vooruitzicht met Amerikanen te kunnen praten. Hij sprak uitstekend Engels en hij vertelde ons op de Universiteit nog les te hebben gehad van een van de laatste docenten die al voor de revolutie Engels gaven. Hij vertelde hoe voor de revolutie veel lessen en studieboeken in het Engels waren.

cuentapropista-fruit

Fruitstalletje in woning in Trinidad

Net zo als veel van onze andere taxichauffeurs was hij ooit ingenieur. ‘Ik werkte voor een staatsbedrijf in de IT maar dat leverde maar 20 dollar per maand op. Ik kreeg een auto en een mobiele telefoon, dus zo slecht had ik het niet. Maar ik wilde dit soort geschenken niet. Ik wilde geld voor mij zelf verdienen. En je kunt nergens meer heen als je eenmaal in zo’n bedrijf werkt. Dus stapte ik op.’ Hij vertelde hoe hij daarna in een humanitaire missie naar Equatoriaal Guinee terecht kwam dat de malaria bestreed. Hij werkte er vijf jaar en hij was dol op zijn werk. Het was een van ‘de meest bevrijdende ervaringen’ in zijn leven. Hij kon uiteindelijk ook binnenkomen op de Amerikaanse compounds van grote oliebedrijven die hem deden denken aan mini-Amerika’s. Drie jaar later werd hij geconfronteerd met de dood van zijn vader. Toen was er niemand meer om zijn familie, o.a. zijn twee jonge kinderen, te ondersteunen en keerde hij terug. Hij wilde niet terug naar zijn IT-baan, maar schraapte 1.500 CUC bij elkaar en kocht een Ford en knapte die op: nieuwe motor, nieuwe vloer, nieuwe stoelen en een nieuw dak. Maar dat was het hem waard. De collectivo levert hem per persoon 0,25 tot 0,50 cents in CUC’s op. Dat is veel lucratiever dan zijn oude baan. We spraken met Javier ook over de relatie tussen Obama en Raúl, over het Cuba voor en na de veranderingen en het mogelijke vooruitzicht dat met de komst van de president-elect Donald Trump, alles verloren gaat. Javier lachte: ‘De Cubaanse bevolking heeft al veel geleden en we overleefden ook veel. Wij overleefden Nixon, tweemaal een Bush …  we zullen Donald Trump ook overleven.’ De opening van Cuba, het opkomende zakenleven en de industrie zijn voor Javier onvermijdelijke ontwikkelingen en hij zegt dat veel Cubanen er klaar voor zijn. Zelf zou hij uitstekend kunnen functioneren als een vloeiend Engels-sprekende tolk voor Amerikaanse toeristen. Hij glimlacht en zegt dat hij op zoek is naar een reisoperator die trainen verzorgt.

capitool-plafond

Het plafond van het pas gerestaureerde Capitolio

Inspiratie uit de VS
En om vast in zijn rol te groeien, wijst hij ons op gebouwen aan de Paseo de Marti, het Bacardi kantoor, de Nationale Balletschool, Hotel Inglaterra en het Capitolio, bijna een replica van het gelijknamige gebouw in Washington. ‘Er is zoveel traditie in Cuba die geïnspireerd is door Amerika,’ zegt hij. ‘Veel Cubanen zijn dat vergeten, maar je ziet het aan de gebouwen.’ Voor wij uitstappen bij het Capitolio, ons reisdoel, dankt Javier ons naar Cuba gekomen te zijn en hoopt dat meer Amerikanen zullen volgen. Hij zegt dat wat we nu lezen over Cuba niet ‘het echte Cuba’ is en dat wij en andere Amerikanen dat pas zullen begrijpen als we het land bezoeken. Javier: ‘De werkelijkheid is niet eenvoudig. Er is goed en kwaad hier, net als overal. Het is gecompliceerd.’

Noot
* Alle namen van personen zijn om veiligheidsredenen gewijzigd.

Dood Fidel schiep geen gloednieuwe verwachtingen (deel 1)

Harrison Jacobs, redactielid van de website Business Insider, bezocht Cuba vlak na de dood van Fidel Castro. Hij verwachtte dat de dood van Fidel een keerpunt zou zijn in een land dat zolang gekenmerkt werd door stagnatie, maar Cuba bleek anders dan hij verwachtte. ‘Iedereen spreekt over verandering maar ik zie die niet. Ik zie hier meer van hetzelfde,’ zegt een  Cubaan hem. Het artikel is enigszins ingekort.

bezoek-obama-bay-rays-y-el-equipo-nacional-de-cuba-22032016

Gejuich president Obama en Raúl Castro bij honkbalwedstrijd, 22 maart 2016

Hoewel ik na het einde van de Koude Oorlog ben geboren, was Castro een van de weinige boemannen die stand hield. De Sovjet-Unie stortte ineen, in China verliep de economische groei snel, maar Cuba en Castro bleven onveranderd. In 2006 droeg hij de macht over aan zijn broer en vervolgens werden een serie economische hervormingen met de snelheid van een slak ingevoerd; eigen bedrijfjes ontstonden en het buitenlands kapitaal kreeg meer ruimte. In 2014 besloten Barack Obama en Raúl tot wederzijdse verzoening en het werd gemakkelijker voor Amerikanen zoals ik om het land te bezoeken.

Beweging
Ik verwachtte getuige te zijn van veranderingen, een natie in beweging. Mijn taxichauffeur Rafael vertelde mij erover toen hij me vanuit Havana naar het platteland reed. ‘Iedereen die ik in mijn auto krijg, spreekt over veranderingen. Maar ik zie geen verandering. Ik zie meer van hetzelfde,’ zegt hij. Dat geluid hoorde ik keer op keer, ook als ik verwees naar voorbeelden van liberalisering. Elke toerist die ik ontmoette, verwachtte dat ondefinieerbare gevoel van verandering en wilde het eiland bezoeken voor de verandering had  plaatsgevonden, meestal verbeeld door Amerikaanse toeristen met overgewicht die Cubaanse sigaren roken aan de ingang van nieuwgebouwde McDonald’s en Starbucks. Het is arrogant om het land om die reden te bezoeken. Het lijkt op ‘armoedetoerisme’. (…) ‘Kijk die oude Cubaanse klassieke karren’ of ‘Ik wil Cuba bezoeken vóór de gebouwen in Havana zijn gerenoveerd.’ De Cubanen die ik ontmoette, erkennen de ontwikkelingen, maar zijn na bijna 60 jaar communisme, sceptisch over de veranderingen die zullen plaatsvinden. Een straatveger op leeftijd zegt dat het allemaal praat is en dat hij eerder, de zon, de maan of de oceaan zou geloven dan Raúl Castro en de communistische partij.

colainderegen

Rij in de regen

Traag
Veranderingen verlopen traag in een land als Cuba. De hele cultuur lijkt gebaseerd op wachten – op de aankomst van de bus, het opengaan van de supermarkt, wachtend voor een telefoonkaart of de bank’. Het is zo ingesleten dat wanneer je in een rij gaat staan, je ‘último’ roept’ en vervolgens kunt weglopen. Als je 20 minuten later terugkomt, kun je de plek in de rij weer innemen.’

Prijzen
Wanneer de prijzen niet staan vermeld op de prijskaart of door de staat worden gedicteerd, zijn ze verdubbeld. Cubanen vertellen me dat het onmogelijk is een kamer te vinden of een taxi te boeken vanwege de vele toeristen. Prijzen waren vaak $10 hoger dan ik verwachtte. De Cubanen die het goed gaat, werken in de toeristensector – gidsen. chauffeurs, eigenaren van bed-and-breakfasts, restaurants en medewerkers in bars. Maar voor de meeste Cubanen is er tussen 2014 en 2015 ondanks de stijging van het toerisme met 17,6% weinig veranderd. Maar een kwart van de Cubanen werkt in de particuliere sector. De rest werkt voor de staat en krijgt een armoedig salaris van 20 tot 40 dollar per maand.

toerisme-taxi-vinales

Taxi in Trinidad

Nieuwe auto’s
Rafael bleek ook een recht-toe-recht- aan gids. Mijn vriendin Annie en mij nam hij mee naar een populaire bestemming Viñales met koffie- en tabaksplantages. In de blauwe Lada uit de jaren tachtig zat ook een stel uit India Jai en Anika. Jai vroeg Rafael uitleg over de economische situatie. Rafael klopte op het dak van zijn auto: ‘Weet je hoeveel een auto als deze kost?’ (…) ‘Jai en ik schatte $1,500. $2,000?’ Rafael lachte: ‘30,000 in CUC’s, dollars, euro’s, wat je maar bij je hebt.’ Hij wees op het interieur van de auto, die duidelijk betere tijden had gekend. De stoelen zakten in elkaar, de airconditioning blies warme lucht en één van de ramen kon niet worden opengedraaid. De buitenkant van de wagen was ingedeukt en beschadigd. Rafael legde  verder uit dat vanwege het Amerikaans embargo en Cuba’s isolement, er een groot tekort aan auto’s bestond waardoor de prijzen tot zulke absurde hoogten waren gestegen. Maar toch rijden er ook glimmende nieuwe Geely-wagens uit China of de Kia uit Zuid-Korea over de wegen. Jai vroeg of Cubanen die deze auto’s bestuurden. Rafael schudde zijn hoofd en zei dat deze auto’s vooral eigendom van officials van het regime zijn. De rest wordt verhuurd aan toeristen. De prijzen van deze auto’s zijn exorbitant hoog, namelijk 80.000 CUC, terwijl ze in retail in China of de VS voor $20,000 te koop zijn. Schaarste is maar een van de oorzaken. De regering legt de auto’s ook hoge belastingen op om de mogelijkheden voor openbaar vervoer uit te breiden.

Na Castro
Rafael was misschien wel de meest pessimistische man die ik op mijn reis door Cuba ontmoet heb. Op de vraag over de post-Castro periode als Raúl Castro in 2018 terugtreedt, was zijn antwoord dat een Castro hem hoe dan ook zou opvolgen. Zijn idee wijzigen bleek onmogeljk, ongeacht de groeiende investeringen uit de VS of de toeristen die nog zullen komen. ‘Mensen willen verandering, maar de regering controleert alles en zal dat blijven doen. Dingen zullen een beetje veranderen, maar de regering zal altijd weten aan geld te komen,’ zegt hij. Hij legde nog maar eens uit hoe door de twee naast elkaar bestaande valuta (CUC en nationale peso) en de belastingwetgeving, prijzen voor de meeste niet-essentiële goederen in Cuba gelijk of hoger zijn dan de prijzen in de VS of Europa. En groeiend toerisme drijft de prijs van veel goederen op. Hij is sceptisch over de voordelen voor de gewone Cubaan van meer toeristen in het land. ‘ Het meeste geld stroomt terug naar de Cubaanse regering.’ Het is een apart verhaal uit de mond van een man die eerder vertelde zijn werk als landbouwingenieur in dienst van de staat, vaarwel te hebben gezegd omdat hij vier keer zoveel kon verdienen door toeristen van Havana naar Viñales te rijden.

Bron
* Businessinsider, december 2016

Amerikanen in Cuba: ‘Alsof ze nooit weg zijn geweest’

‘Ik wist niet dat ik in Cuba yuma genoemd zou worden, maar enkele dagen na je aankomst, ben je aan dat woord gewend en aan je status als min of meer ‘verborgen toerist’. Dat zegt Daniel, geboren in Oklahoma, een van de duizenden reislustigen uit de VS die het afgelopen semester Cuba officieel bezochten en wiens reisplannen pasten binnen de 12 categorieën die de administratie Obama vastlegde. Yumas zie je overal en ze vallen op door hun accent, de stevige fooien en de fascinatie waarmee ze alles bekijken.

toerisme-Cuban-Ladies-Smoking-Cigars‘Ik kwam met een groep protestantse dominees mee, maar in totaal heb ik 1 dag besteed aan een religieus programma en de rest van de tijd bezocht ik buurten, musea en heb ik het land beter leren kennen,’ vertelt hij aan een medewerker van de website 14ymedio op het terras van Hotel Inglaterra in Havana. Daniel kwam twee weken geleden aan als lid van een groep die de gast was van het herdenkingscentrum Martin Luther King, opgericht door Raúl Suárez, een protestantse dominee die zich mag verheugen in de waardering van de Cubaanse  overheid. ‘Zij boden ons overnachtingen aan en een cultureel programma’, legt hij uit. Hij kreeg danslessen en lessen in percussie, reisde naar het strand van Boca Ciega en naar Pinar del Río.

Strenge regels
Voor het ontspanningsbeleid tussen Cuba en de VS moesten Amerikanen die naar Cuba wilden met veel details hun reis naar het eiland rechtvaardigen en zij liepen het risico een hoge boete opgelegd te krijgen door OFAC (Oficina de Control de Activos Extranjeros, een afdeling van het Ministerie van Financiën, als zij zich tijdens de reis niet aan de strenge regels hielden. Sinds de opening in de jaren negentig van het eiland voor het toerisme, bezochten veel Amerikanen Cuba via een derde land, bijvoorbeeld Mexico. Sinds anderhalf jaar maakten o.a. de bezoeken van prominente leden van de Amerikanen, zichtbaar dat die periode voorbij was. In het eerste vier maanden van dit jaar kwamen 10.000 Amerikanen naar Cuba, het dubbele van het aantal bezoekende Amerikaanse toeristen in heel 2015.

riviera-hotel

Hotel Rivièra

Mensen
‘Ik was in Viñales, het strand María La Gorda en morgen vertrek ik naar Holguín en Santiago de Cuba’, zegt Daniel. ‘Een deel van mijn programma daar is al klaar dank zij het groeiend aantal alternatieve reisbureaus en particuliere verhuurbedrijven die een groeiend aanbod hebben’. (…) ‘Nu logeer ik bij een familie in Calle Neptuno en het gezin in dat huis heeft me weer in contact gebracht met casas particulares in Oost-Cuba,’ aldus Daniel. Hij wil toerist zijn met de mensen ‘om het land beter te leren kennen’, maar hij verbergt niet dat hij ‘de laatste nachten in hotel Nacional of Rivièra zal verblijven,’ twee architectonische trekpleisters voor de yumas die Havana bezoeken. Yamilé, die een dansacademie leidt bij het  Prado en excursies aanbiedt door de stad en uitstapjes naar elke willekeurige plek, legt uit: ‘Ik zoek alles op dat herinnert aan de aanwezigheid van de VS in Cuba; het huis van Hemingway, de oude auto’s, de hotels die gebouwd werden met het geld van de maffia en natuurlijk wil ik de Cuba Libre met ze uit proberen.’ (…) ‘Amerikanen zijn op dit moment de meest geliefde toeristen want ze hebben geld, zijn bereid te betalen voor kwaliteit en zijn vriendelijk’, zegt een gids die samenwerkt met Yamilé. ‘Wij hebben eigenaren van casa particulares die enkel klanten uit de VS accepteren’.
Ivón verhuurt twee woningen in Calle Compostela, in de historische buurt van de hoofdstad. ‘Een paar jaar geleden was een Amerikaan of iemand uit Israel in je huis een last,’ zegt ze. ‘Je moest steeds melden wanneer de toerist het huis verliet, met wie hij of zij sprak, of hij met iemand vaak sprak en of hij veel bagage bij zich had.’ Maar nu zijn ‘er zoveel yumas’ dat ook de controles zijn afgenomen.

toerismehavanaStempel in paspoort
Op het vliegtuig José Martí van Havana is het nog steeds gewoonte dat de douane geen stempel in je paspoort zet, maar op een apart inlegvel om te voorkomen dat later zou worden gezien dat je in Cuba was geweest. Volgens de letter van de wet in de VS gaat het nog niet om toeristen, maar zijn het burgers die gebruiken maken van de volk tot volk  /  pueblo a pueblo – diplomatie die Obama afkondigde. De slimme Cubaan heeft zich ook aangepast aan dit Amerikaanse beleid. Yamilé: ‘Wij hebben een trip naar het havenplaatsje Regla bij Havana om er het museum te bezoeken waar veel aandacht wordt geschonken aan de religie en rituelen van de santería in Cuba. Daarnaast wordt er een feest georganiseerd rond de Santos / heiligen van de santería en kan er gedanst en gegeten worden. ‘Als dat achter de rug is, zijn de gasten vrij en kunnen ze gaan of staan waar ze willen.’ Yogalessen, bezoeken aan ecologische interessante plekken, bezoeken aan kleine lokale bedrijven tot en met een bezoek aan een opvang voor zwerfhonden in Havana, zijn onderdeel van het aanbod waaruit de yumas sinds het versoepelingbeleid uit kunnen kiezen. ‘Er moet een rechtvaardiging zijn en wij leveren die, wij passen ons aan hun behoeften want wij hebben mensen in dienst die van alles op de hoogte zijn’, benadrukt Yamilé.

cuba-libreCuba Libre
In een bar in Oud Havana staan tientallen Cuba Libres te wachten op de dorstige yumas. ‘Ik zie ze komen en het lijkt alsof ze nooit weg zijn geweest en hier altijd al zitten,’ verzekert een barman terwijl hij de mix van Cubaanse en Amerikaanse makelij klaarmaakt.

Bron
* Zunilda Mata, website 14ymedio, 24 juli 2016

Noot
* Yuma is de naam waarmee Amerikaanse bezoekers en toeristen aan Cuba worden aangeduid. De term zou afkomstig zijn van een stad in de VS Yuma genoemd. Yuma komt ook voor in de titel van een Amerikaanse western ‘3:10 to Yuma’ uit 1957 met in de hoofdrollen Glenn Ford en Van Heflin. De Nederlandse titel luidde Trein van tien over drie.

Hotel Costa del Sol niet langer voor bouwvakkers

Vanaf de jaren negentig tot recent was hotel Costa del Sol aan de oude vissershaven La Boca bij Trinidad een hotel waar bouwvakkers in de provincie  hun zomervakantie met hun gezinnen konden doorbrengen. Het stond bekend als El hotel de la constructora. Hotel Costa del Sol is echter niet langer voor bouwvakkers. Er worden geen gasten meer ontvangen, ogenschijnlijk vanwege verbouwingen. Maar van de ene op de andere dag ging het hotel over in handen van het staatsbedrijf Cubanacán zonder overleg met de werknemers die het gebouw ooit bekostigden.

El hotel de la constructora of Hotel van de bouwvakker

El hotel de la Constructora of Hotel van de Bouwvakker

‘Iemand’ heeft besloten dat het feest uit is – zegt een expert die zich afvraagt welke duistere belangen achter dit besluit schuil gaan. Een ander die ervan hoort, zegt ‘als het echt waar is dat dit hotel werd gebouwd met geldelijke steun van de arbeiders, dan is de verkoop een geval van roof. ’ De arbeiders zouden naar de rechter moeten gaan en de ‘chefs’ voor de rechter slepen.

Toeristen uit binnen en buitenland
Het kustplaatsje La Boca ligt vijf kilometer van de toeristentrekpleister Trinidad. Er is geen strand, hooguit 100 meter bij de mond van de rivier La Boca. De rest is moeras, met veel kiezelstenen, smerig zand en vuilnis. Dit vissersdorp was sinds eind jaren tachtig met wat hotels en casas particulares een reisdoel voor binnenlands toerisme maar de laatste 10 jaar komen er ook buitenlandse toeristen.

mapa-trinidad-anconaBooming
Omdat het op de weg ligt naar het unieke strand van het schiereiland Ancón, kochten Cubaanse ondernemers er woonhuizen aan de kust en veranderden de visserswoningen in casas particulares en te verhuren huizen. Het hotel is eigenlijk een lelijke constructie in de geprefabriceerde socialistische bouwstijl dat meer lijkt op een internaat dan op een plek om vakantie te houden. Er is een eetzaal, een stal, een bar met vruchtensap en veel kamers. Bij de ingang staat een standbeeld van een bouwvakker met helm en troffel, een verwijzing naar de verdiende rust. Nu overheersen de kleuren en logo;’s van Cubanacán achter het hek waar ooit de metselaars uitrustten. In de grote zaal hangen vlaggetjes van diverse landen.

Het beeld van de rustende bouwvakker

Het beeld van de rustende bouwvakker

Geen uitleg
Het hotel ging van de bouwvakkers over in handen van toeristen zonder dat de vroegere bezitters en arbeiders er enige uitleg over kregen. ‘Een thema voor de aanstaande besprekingen over een nieuwe cao,’ zegt een betrokkene. Ondertussen wordt de verbouwing snel doorgezet en is het hotel al open voor nieuwe klanten als die het kunnen betalen. Daar horen de bouwvakkers die met een deel van hun salaris bijdroegen aan de bouw van het hotel, zeker niet bij.

Bron
* Héctor Darío Reyes in Villa Clara op de website 14ymedio, 23 september 2015