Spannende verkiezingen voor Cubanen en Cubaanse-Amerikanen

Onder Cubanen en Cubaanse Amerikanen wordt de uitslag van de Amerikaanse presidentsverkiezingen met spanning tegemoet gezien. De voorstanders van betere betrekkingen, vragen zich af of het beleid van ontspanning en toenadering, door president Obama ingezet, kan worden voorgezet.

verkiezingen-elecciones-en-estados-unidosOf Hillary Clinton of Donald Trump het Witte Huis betreedt, is ook van groot belang voor de vraag wat er met het Amerikaans embargo tegen Cuba gebeurt. James Williams, president van de coalitie Engage Cuba, zet de standpunten van de kandidaten uiteen: ‘Hillary heeft zich publiekelijk en privé uitgesproken voor de opheffing van het embargo en er is geen kans dat zij de maatregelen van president Obama zal terugdraaien. In tegendeel, ze zal die uitbreiden. En van Trump weten we het niet. Hij heeft van alles over Cuba gezegd; vorig jaar leek hij het beleid van Obama te willen voortzetten, toen keerden zijn kansen in Florida en kwam hij terug op die uitspraken en nu zegt hij dat hij alles zal terugdraaien….maar dat is erg onwaarschijnlijk.’

toerisme-amerikanen-havana

Cuba verwacht dit jaar 160.000 toeristen uit de VS

Optimisme
Op de jaarlijkse Beurs van Havana begin november was er zorg over de Cubaanse bureaucratie die de economische toenadering tussen beide landen afremt en het Amerikaanse bedrijven moeilijk maakt om zaken te doen, maar er was ook hoop voor de toekomst. Jodi Hanson Bond, president van de Amerikaans-Cubaanse Raad van het Bedrijfsleven, zei: ‘We hebben zoveel voortgang geboekt in de relaties tussen de VS en Cuba, dat wij als spelers in de zakenwereld denken dat dit niet terug te draaien valt, ongeacht of het president Clinton of president Trump wordt. En we weten dat de ondernemers voort zullen gaan met de pogingen het embargo op te heffen.’ Er zijn ook Amerikaanse bedrijven die zaken willen doen maar wachten tot de presidentsverkiezingen en die voor het Congres meer duidelijkheid hebben gebracht. Uiteindelijk houdt het Congres met een Republikeinse meerderheid op dit moment de opheffing van het embargo tegen en is het Congres de enige instantie die het kan opheffen. Daarom zijn de verkiezingen voor 34 zetels in de Senaat en 435 in het Huis van Afgevaardigden vandaag even belangrijk als de race om het Witte Huis.

Bron
* Euronews. 4 november 2016

Hillary Clinton wilde opheffing embargo

De voormalige Minister van Buitenlandse Zaken van de VS, Hillary Clinton, zegt in een nog te verschijnen boek dat zij bij president Obama aangedrongen heeft het embargo tegen Cuba op te heffen of te verzachten omdat het niet langer een geschikt middel zou zijn om veranderingen op het eiland te bevorderen. ‘Ik geloof dat wij de verantwoordelijkheid ervoor weer in de handen van de Castro’s moeten leggen. Zij moeten uitleggen waarom zij doorgaan op deze antidemocratische en mensenrechtenschendende weg.’

hillaryclintonenobamaIn het boek Hard Choices benadrukt zij ook dat het embargo voor Fidel en Raúl Castro een excuus is geweest geen democratische hervormingen door te voeren. De oppositie van sommige vertegenwoordigers in het Congres tegen normalisatie van de betrekkingen met Cuba hebben, aldus Clinton, zowel schade toegebracht aan het Cubaanse als aan het Amerikaanse volk. ‘Sinds 1960 hebben de VS Cuba een embargo opgelegd in de hoop dat daarmee de Castro’s hun macht ontnomen kon worden, maar het enige dat werd bereikt is dat we hen een argument gaven om het embargo de schuld te geven van de economische problemen van Cuba,’ aldus Clinton.

Bill Clinton
Zij herinnert eraan dat haar man, de voormalige president Bill Clinton, in het begin van de jaren negentig naar wegen zocht om de relaties met Havana te verbeteren, maar de regering van Castro reageerde niet met vergelijkbare versoepelingen. Toch was Obama bereid om deze politiek voort te zetten, schrijft Hillary Clinton. Zij beschrijft ook hoe zij aan het einde van haar termijn in het Ministerie van Buitenlandse Zaken opnieuw bij Obama aandrong het embargo te heroverwegen. ‘De doelstellingen ervan waren niet bereikt en het stond onze agenda voor de rest van Latijns-Amerikaan in de weg. Ik geloof dat wij de verantwoordelijkheid ervoor weer in de handen van de Castro’s zouden moeten leggen. Zij moeten uitleggen waarom zij doorgaan op deze antidemocratische en mensenrechten schendende weg.

Regime is ‘stenen muur’
Clinton merkt op dat gezien het feit dat het regime van Castro ‘een stenen muur’ is, zij en Obama besloten het Cubaanse volk direct aan te spreken. ‘Wij geloven dat de beste manier om veranderingen in Cuba te realiseren, de bevolking de waarden, de informatie en de materiële voordelen van de buitenwereld voor te houden.’ De maatregelen van Obama om de reisbeperkingen naar Cuba te beperken en de mogelijkheden meer geld naar Cuba over te maken, hebben een positief effect gehad, aldus Clinton.

Bron
* Associated Press en Diario de Cuba
Link
* In het boek gaat Hillary Clinton ook in op de positie van de in Cuba gevangen gehouden Amerikaanse contractmedewerker Alan Gross. Zijn gevangenschap belemmert een dooi in de betrekkingen tussen de VS en Cuba, Times of Israel, 6 juni 2014.

Carlos Fuentes over ‘de perfecte uitvlucht van Fidel Castro’ (2)

Carlos Fuentes een zijn gedicht over het onbekende karakter van de dood


Groeiende onverdraagzaamheid

Maar er was iets something rotten in dit rijk van Denemarken. De groeiende interne onverdraagzaamheid in naam van staatsveiligheid veranderde al snel in groeiende externe afhankelijkheid ten aanzien van de optie die de Koude Oorlog altijd aanbood aan de Derde Wereld: de Sovjetmacht. De rakettencrisis van 1962 stond op het punt de derde en laatste wereldoorlog te ontketenen. Alleen de vastberadenheid en kundigheid van Kennedy die tegelijkertijd zijn eigen militaire establishment en de avontuurlijke Nikita Chroesjtsjov weerstond, redde ons van de ramp. Maar voor Castro was de teerling geworpen. ´Nikita, mariquita, lo que se da no se quita´ (Nikita, mietje, ooit gegeven is gegeven), geroepen tijdens massale betogingen in de straten van Havana, bleef geen kreet. De steun van Castro aan de Sovjetinvasie van Tsjecho-Slowakije zorgde ervoor dat de overeenkomst definitief werd: van een kolonie van Spanje en de Verenigde Staten, werd Cuba een klant, satellietstaat van de Sovjet-Unie op het Amerikaanse continent. Zoals Turkije de voorpost van de VS was, zo zou Cuba de voorpost in het westen van de Sovjet Unie worden.

Sovjettanks tijdens een militaire parade in Havana (1962)

Economische ramp
De intolerantie, de dissidentenvervolging, Patria o Muerte (Vaderland of de Dood), waren misschien toelaatbaar geweest als de revolutionaire retoriek een minimum van economische efficiëntie had toegevoegd. Zo ging het niet. De revolutionaire economie begon als een ramp en eindigde als een ramp. De enorme productieve krachten van Cuba – intellectueel kapitaal, knappe koppen op economisch gebied, onuitputtelijke rijkdommen, vruchtbare grond – werden opgeofferd voor domme en exotische dogma’s. De agrarische hervorming, vanaf het begin geleid door de intelligente en vaderlandslievende Núñez Jiménez, eindigde in een tegenstelling: in naam van een geschifte ‘gelijkheid’ beroofde ze de steden van agrarische producten en de boer, zonder enige stimulans, staakte de productie; de stad en het platteland werden ten gronde gericht. De grootse op de Sovjet-Unie gebaseerde industrialisatieprojecten, vulden Cuba met oude Russische machines die behalve stokoud ook nog eens ongeschikt waren voor de tropen. De industriële diversificatie vond niet plaats. Terwille van het dogma stierf het kleinbedrijf, het restaurant, de familiezaak. De visrijkdom werd niet benut. Oliebronnen bevonden zich daar niet. Nikkel is alleen de naam voor een muntje van vijf cent van de gringo’s. Zoals altijd, bleef alleen de suiker over.

1961 Nikita Khrushchev en president John F. Kennedy

Afhankelijkheid blijft
Na een halve eeuw Revolutionaire triomf, blijft Cuba een afhankelijke natie. Maar omdat men niet meer op de steun van de Sovjets kan rekenen, deed men een beroep op de weg die ook dictator Batista bewandelde: het toerisme en de prostitutie. De tekortkomingen wijt men aan het Noord-Amerikaanse embargo. Maar Cuba kon rekenen op een jaarlijkse subsidie van miljarden dollars van de Sovjet-Unie. En nu zien we hoe met zichtbaar ongenoegen van Noord-Amerikaanse bedrijven en dankzij de twee meest stomme en arrogante wetgevingsbesluiten van de Verenigde Staten tegen Cuba, Europese investeerders zich haasten om de mogelijke economische ruimte in het  post-Castro tijdperk te vullen. De Helms-Burton wet die sancties oplegt aan buitenlandse beleggers in Cuba, haalt geen onteigende goederen terug naar de Verenigde Staten. Het zou een goede wet zijn die Groot-Brittannië had kunnen gebruiken tegen de VS voor de onteigening van Engelse goederen tijdens en na de onafhankelijkheidsoorlog. En het commerciële embargo dat de VS meer schade toebrengt dan Cuba, geeft Castro mogelijk de perfecte dekmantel voor zijn eigen bestuurlijke inefficiëntie. Castro heeft nooit een tekort gehad aan goede adviezen. Het is voldoende te wijzen op de aanbevelingen van Carlos Solchaga tijdens de regeringsperiode van Felipe González in Spanje: een voortreffelijk plan van evenwicht tussen socialistische principes en efficiënte handelwijzen, een plan met meer evenwicht dan autoritair kapitalisme met een Chinese stijl.

Een billboard tegenover de Amerikaanse vertegenwoordiging in Havana met de toenmalige Amerikaanse president G.W. Bush, de rechts-extremist Posada en Adolf Hitler

Amerikaanse bullebak
Men zou daarom kunnen vermoeden dat Fidel Castro zijn Noord-Amerikaanse vijand als dekmantel nodig heeft om zijn eigen mislukkingen te verdoezelen en om de steun van het volk te behouden tegen het Noord-Amerikaanse imperialisme en misschien ook, om zijn eigen vertrek van deze wereld voor te bereiden midden in een Numancia in vlammen waarin samen met hem -‘Patria o Muerte’- miljoenen Cubanen sterven. Het feit is dat elke keer dat een Noord-Amerikaanse president – Carter, Clinton – een verkennende vredesduif naar Cuba stuurt, Fidel ervoor zorgt dat hij de duif schietend neerhaalt. Fidel heeft daarom waarschijnlijk zijn Amerikaanse bullebak nodig. En in George W. Bush vindt hij die perfecte bullebak, alsof Hollywood hem gestuurd zou hebben. George W. Bush, de evangelische boodschapper van het Goede met hoofdletter G, heeft slechteriken nodig voor zijn grote dramatische theatervoorstelling Axis of Evil / De As van het Kwaad, die, eenmaal begonnen in Irak, niet zal wachten om zich uit te breiden naar Syrië, Libanon, Noord-Korea en op het Amerikaanse continent, naar Cuba.

De Peruaanse schrijver Vargas Llosa (links) en zijn vrouw, Carlos Fuentes, Juan Carlos Onetti, Emir Rodriguez Monegal en Pablo Neruda (rechts) in 1966

Vervalste handtekeningen
Castro, op zijn beurt, kiest het meest kritieke moment aan het einde van de Koude Oorlog om 75 dissidenten vast te zetten en te veroordelen tot in totaal 1.500 jaar gevangenschap. Het gaat verder: hij executeert in totaal drie vluchtelingen die een schip gekaapt hadden om Cuba uit te vluchten. José Saramango, vanouds solidair met de Cubaanse Revolutie, zegt in een eerlijke en vurige verklaring: ‘Tot hier ben ik gekomen, maar niet verder’. Ik leg de grens zelf bij dat moment in 1966 dat de bureaucratie van de Cubaanse literatuur, gemanipuleerd door Roberto Fernández Retamar om zijn bureaucratische promotie te versnellen en ervoor te zorgen dat zijn rechtse verleden vergeten werd, Pablo Neruda en mij veroordeelde voor het bijwonen van een congres van de internationale PEN-Club, toentertijd geleid door Arthur Miller. Dankzij Miller kwamen er voor het eerst schrijvers uit de Sovjet-Unie en Centraal-Europa naar de Verenigde Staten om een dialoog te voeren met hun Westerse partners. Neruda en ik verklaarden dat dit bewees dat op literair gebied de Koude Oorlog te overwinnen was. Maar Retamar kwam met door hemzelf opgestelde verklaring, ondertekend door Cubaanse schrijvers, waarin hij ons beschuldigde te bezwijken voor de vijand. Het probleem, zo vertelde hij ons, was niet de Koude Oorlog maar de klassenstrijd en  wij waren bezweken voor de verleidingen van de klassieke vijand.

Vervalste handtekeningen
Het waren niet deze belachelijke redenen die bij Neruda en mij tot verontwaardiging leidden maar het feit dat Zjdanov Retamar* de namen van vrienden van ons op de lijst had gezet, zoals Alejo Carpentier en José Lezama Lima, die niet eens geraadpleegd waren. Daarnaast werden er namen toegevoegd van anderen die blijkbaar Latijns-Amerikaanse schrijvers wilden voorschrijven waar naar toe te gaan, waar niet naar toe te gaan, wat te zeggen en wat te schrijven. Neruda schaterde om sergeant’ Retamar die ik heb opgenomen in mijn roman Cristóbal Nonato als  El Sargento del Tamal .

Positie Fuentes
Ik behield de positie die ik tot vandaag de dag in stand houd: tegen de onterende en imperialistische politiek van de Verenigde Staten tegen Cuba. En tegen de onterende en totalitaire politiek van de Cubaanse regering tegen zijn eigen burgers.
Ik ben Mexicaan en ik accepteer ook voor mijn land het diktat van Washington niet. Maar ik wil ook niet het Cubaanse voorbeeld overnemen met zijn verstikkende dictatuur zonder pers, opinies, afwijkende meningen of vrije verenigingen. Ik complimenteer Saramango met het stellen van zijn grens. Dit is de mijne: tegen Bush en tegen Castro.

Noot
* Deze tekst schreef Carlos Fuentes voor het tijdschrift Encuentro de la Cultura Cubana en verscheen op 16 april 2003 ook in de Mexicaanse krant Reforma.

NB

Eduardo Galeano (links), schrijver en journalist uit Uruguay met de Cubaanse “Zjdanov’ Roberto Fernández Retamar (1930) in januari 2012 in Havana

De Zjdanovdoctrine of Zjdanovisme was een culturele doctrine opgelegd door de Sovjetautoriteiten. De doctrine werd ontwikkeld door Andrej Zjdanov in 1946. De Zjdanovdoctrine hield in dat de wereld was verdeeld in twee kampen: een imperialistisch deel geleid door de Verenigde Staten van Amerika en een democratisch deel geleid door de Sovjet-Unie. Elk land moest een kant kiezen, neutraliteit in de doctrine was onmogelijk. De Zjdanovdoctrine veranderde snel in een cultureel beleid. Dat hield in dat artiesten, kunstenaars, muzikanten, schrijvers en denkers naar het denkbeeld van de Communistische Partij van de Sovjet-Unie moesten werken. Dit beleid werd enigszins versoepeld na de aanstelling van Nikita Chroesjtsjov. De resolutie uit 1946 was gericht tegen twee literaire bladen; Zvezda en Leningrad. Deze zouden apolitiek, individualistisch en bourgeois zijn. Carlos Fuentes spreekt in bovenstaand artikel over Zjdanov Retamar, de Cubaanse cultuurpaus die alle zuiveringen in de Cubaanse kunstenaarswereld overleefde en ook nu nog een vooraanstaande rol speelt. In werkelijkheid heet hij Roberto Fernández Retamar.

Cuba: Elián González 18 jaar

Vorige week dinsdag werd Elián González – de Cubaanse jongen die 10 jaar geleden de overtocht in een vlot via de Straat van Florida naar de Verenigde Staten overleefde –  18 jaar. De jongeman vierde zijn verjaardag in zijn geboorteplaats Cardenas, ongeveer 120 kilometer ten oosten van Havana, met zijn vader, aldus beelden op de Cubaanse televisie.

Elián González

Op de Cubaanse televisie zag men de jarige Elián, toen hij sprak via de telefoon met René Gonzalez, een Cubaanse spion die 13 jaar gevangenisstraf uit zat in de VS en nu weliswaar is vrijgelaten maar niet naar Cuba terug mag. ’Hij wenste me een fijne verjaardag,’ zegt Elián. Eind 1999 ontvluchtte de jongen, zes jaar oud, samen met zijn moeder Elizabeth Brotons. Cuba op een vlot van autobanden. Zijn moeder haalde de kust van Florida niet, maar Elián overleefde de overtocht en kwam bij zijn familie in Miami terecht. In Cuba kwam een grootscheepse campagne op gang met het doel de jongen bij zijn vader Juan Miguel González terug te brengen.

'Bevrijding' van Elián González in april 2000

Spanningen Cuba en de VS
In de straten van Cuba vonden zeven maanden lang massale demonstraties plaats ter ondersteuning van de repatriëring van het kind. Zijn vader beweerde dat zijn zoon was ontvoerd. De situatie rond Elián leidde tot grote spanningen tussen de VS en Cuba en een gigantisch mediaspektakel in Florida. Uiteindelijk stemde president Clinton, ondanks de enorme politiek druk van de Cubaans-Amerikaanse ballingengemeenschap, in met de terugkeer van Elián. Amerikaanse militairen vielen op 22 april 200 het huis van Eliáns oudoom in Miami binnen om de rechterlijke beslissingen uit te voeren. Op 28 juni 2000 keerde Elián in Havana terug; hij is nu student aan een militaire opleiding.

Link
* De officiële Cubaanse website over de zaak Elián