Crisis Cuba raakt ook Cubaanse luchtvaart

De bijna 40 jaar oude Boeing 737 die vrijdag net buiten Havana crashte en waarbij 111 mensen omkwamen, was zes keer van eigenaar veranderd en ondermeer in handen van exploitanten uit de VS, Canada, Kameroen en landen in de Cariben. Hoewel de oorzaak van de ramp nog niet is vastgesteld, is dit toestel een krachtig symbool voor de crisis in de Cubaanse luchtvaart. Door de groeiende stroom toeristen die Cuba bezoekt, heeft Cuba’s nationale luchtvaartmaatschappij Cubana de Aviación, moeite om aan de vraag naar toestellen te voldoen en de in verval geraakte vloot in de lucht te houden.

vliegtuig-Cubana-kantoor

Kantoor voor binnenlandse vluchten

De Cubaanse economie verkeert al geruime tijd in crisis en deskundigen zeggen dat de problemen die de luchtvaartsector teisteren, dezelfde zijn als die het land al tientallen jaren treffen: economisch wanbeheer en het embargo van de Verenigde Staten tegen Cuba. De problemen zijn zo ernstig dat het land enkele weken geleden de meeste binnenlandse vluchten stil legde uit bezorgdheid om de veiligheid van zijn vloot. Om te kunnen blijven vliegen moet men vliegtuigen leasen van buitenlandse bedrijven. Die maken soms gebruik van tientallen jaren oude vliegtuigen, zoals het vliegtuig dat vrijdag neerstortte en vlak na het opstijgen in brand vloog. De oude Boeing 737 was verhuurd aan Cubana de Aviación, de staatsluchtvaartmaatschappij, door een relatief onbekende Mexicaanse maatschappij Damojh Aerolíneas met slechts drie vliegtuigen in haar vloot. Sommige specialisten waren verbaasd over de hoge leeftijd van het vliegtuig. ‘Dat is een van de oudste passagierjets die ik ken en die nog steeds dienst doet’, zegt Richard Aboulafia, vicepresident van de Teal Group, een adviesbureau voor lucht- en ruimtevaart in Fairfax, Virginia. Mexicaanse ambtenaren zeiden dat het vliegtuig nog in november een veiligheidsinspectie had ondergaan

vliegtuigongeluk-moeder29-dochter7-aankomst-holguin
De aankomst van de eerste stoffelijke resten in de provincie Holguín van een moeder (29) en haar dochter van zeven

Huren is handig
‘Of de luchtvaartmaatschappij zal overleven is een open vraag,’ zegt George Fariñas, een gepensioneerde Delta-piloot die werkt als inspecteur voor de burgerluchtvaart en een boek schreef over de geschiedenis van Cubana de Aviación. ‘Het bedrijf verkeert op dit moment in een grote crisis.’ Fariñas zegt dat de Cubaanse overheid de samenwerking met het Mexicaanse bedrijf, Damojh Aerolíneas, ook bekend als Global Air, al eens opzegde nadat de bemanning bij een vlucht niet kwam opdagen. Maar zij herriep dat besluit waarschijnlijk uit wanhoop,’ aldus Fariñas. Adel Yzquierdo Rodríguez, de Minister van Transport, zei zaterdag dat Cubana het vliegtuig voor een periode van minder dan een maand van Damojh had gehuurd, en dat volgens de huurovereenkomst, de Mexicaanse eigenaar verantwoordelijk was voor het onderhoud van het vliegtuig. Hij legde uit dat het ‘normaal’ was dat de Cubaanse regering vliegtuigen huurde. ‘Waarom?,’ vroeg hij retorisch. ‘Omdat het handig is en ook vanwege het probleem van het embargo waarmee we te maken hebben, wat betekent dat we soms geen vliegtuigen kunnen kopen en de vliegtuigen die we nodig hebben, moeten huren.’

Investeringen
Specialisten verschillen soms van mening over de schuldvraag van de crisis in de Cubaanse luchtvaart: het Amerikaanse embargo tegen het eiland of Cuba’s eigen geschiedenis van economisch wanbeheer. Sommige deskundigen zeggen dat de sancties de capaciteit van de natie hebben verlamd om toegang tot de verkopers en de financiering te krijgen voor nieuwe vliegtuigen. De Cubanen hebben dit al meerdere malen gezegd en wijzen dan met de beschuldigde vinger naar de tientallen jaren oude sancties van de VS. En voor hun verouderde vliegtuigen, waaronder in Rusland gefabriceerde vliegtuigen, zijn moeilijk onderdelen te vinden. ‘Zonder het embargo zouden zij toegang hebben tot een robuuste kapitaalmarkt voor de financiering van westerse vliegtuigen’, aldus Samuel Engel, senior vicepresident bij ICF Consulting en expert in de internationale luchtvaartindustrie. Maar veel specialisten zeggen dat Cuba wanneer zij het spel meespelen, inderdaad toegang kan krijgen tot dergelijke markten en de benodigde vliegtuigen. ‘Het embargo remt zaken doen met Cuba af, maar het is beslist mogelijk om de verkoop van vliegtuigen te bevorderen,’ zegt Dallas Woodrum, een vennoot bij Akin Gump in het kantoor van de firma in Washington. ‘Of bedrijven besluiten om daar gebruik van te maken is een andere vraag, en een kwestie van risicotolerantie en welk soort beloning hen wacht.’  Verder heeft Cuba ook te kampen met een liquiditeitsprobleem dat de aankoop van internationale goederen verder belemmert, een product van de sancties, maar ook, zo zeggen critici, zijn slechte rentmeesterschap van de Cubaanse economie.

vliegtuigongeluk-telesiekijkers-18052018Trots van de Cariben
‘Het probleem is dat men de industrie niet goed beheert,’ zegt Emilio Morales, voorzitter van de Havana Consulting Group in Miami. ‘Zaken doen vraagt om kapitaal; het vraagt financiering om de vliegtuigen te onderhouden.’ Cubana de Aviación, opgericht in 1929, was ooit de trots van de Cariben, vol moderne toestellen en eerste klas onderhoud. Maar zoals zo vaak bij de infrastructuur in Cuba kwam die ontwikkeling na de revolutie tot stilstand, volgden er economische santies en hield de hulp uit de Sovjet-Unie vrij plotseling op en die had gezorgd dat het land financieel overeind bleef. Auto’s uit de jaren zestig rijden over slecht onderhouden wegen, langs ongeverfde gebouwen en over versleten bruggen. Terwijl de overheid haar sociale verworvenheden zoals de gratis gezondheidszorg en onderwijs probeert te handhaven, is er een groot gebrek aan deviezen. Die tendens heeft zich ook in de luchtvaart doorgezet, waarbij de staatsluchtvaartmaatschappij beperkte opties heeft om oude vliegtuigen te upgraden of nieuwe aan te schaffen. Cubana de Aviación worstelde in het verleden al met een twijfelachtige reputatie op het gebied van veiligheid, inclusief met vliegongelukken in de late jaren negentig met dodelijke slachtoffers o.a. in Ecuador, Guatemala, Venezuela en de zuidoostkust van het eiland.

Bron
* Azam Ahmed en Kirk Semple New York Times, 20 mei 2018

Linken

journalisten-Cabrera-Augusto-Cesar-Martin-Cubanet

Rudy Cabrera en Augusto Cesar Martín

* De Cubaanse journalisten Rudy Cabrera en Augusto César San Martín zijn zondag gearresteerd omdat zij op de plek van de ramp onderzoek wilden doen naar de achtergronden van de ramp met de Boeing 737. Augusto César San Martín en Rudy Cabrera, onafhankelijke journalisten voor de website Cubanet, werden in het politiebureau van Santiago de las Vegas opgesloten. Laat in de avond werden zij in vrijheid gesteld nadat hun mobiele telefoons, een camera en andere materialen in beslag waren genomen. Lees verder
* YouTube, korte reportage (3 minuten) van de website van Diario de Cuba over Cubana de Aviación. Sinds de oprichting in 1929 vonden 700 personen de dood tijdens vluchten van deze maatschappij. In de laatste 30 jaar werden 11 vliegongelukken geteld. 
* Reconstructie website Cubanet van het vliegincident, gemaakt door een medewerker van het vliegveld in Havana, 1 minuut.
* Op de website Cartas desde Cuba publiceerde eindredacteur Fernando Ravsberg een Spaanstalig artikel met de titel: Kroniek van een aangekondigde vliegramp.

VS versoepelen export en reizen naar Cuba

De Amerikaanse regering heeft gisteren aangekondigd de beperkingen op de export en vliegreizen naar Cuba te versoepelen. De nieuwe voorschriften hebben betrekking op ‘het wegnemen van beperkingen op betalingen en financiering’ voor bedrijven die toestemming hebben om niet-landbouwproducten naar het eiland te exporteren, aldus een mededeling van het Ministerie van Financiën in Washington. Ook vluchten met de luchtvaartmaatschappij Cubana de Aviación, een staatsbedrijf, worden toegestaan. De maatregelen gaan vandaag in.

vliegtuigcubana-de-aviacion1-300x199Beperkingen blijven bestaan als het gaat om artikelen die bedoeld zijn voor ‘staatsbedrijven, agentschappen of andere organisaties van de Cubaanse regering die vooral inkomsten genereren voor de staat, inclusief de toeristensector en de winning of productie van mineralen of grondstoffen’. Ook de export van ‘artikelen bedoeld voor Cubaanse militairen, de politie, de inlichtingendienst en de veiligheidsdiensten zijn taboe.’ In december maakte de ondersecretaris van het Westelijk Halfrond, Alex Lee, tijdens een conferentie georganiseerd door de The Economist al duidelijk dat de VS geïnteresseerd waren om ‘relatief snel’ met Cuba een akkoord te sluiten over vluchten van de Cubaanse luchtvaartmaatschappij Cubana de Aviación. Enkele dagen later werd bekend gemaakt dat men door zou gaan met de al bestaande chartervluchten en dat er ‘geregelde vliegverbindingen’ zouden komen. Dat zou, aldus een reactie van de VS, leiden tot ‘een verhoging van het aantal toegestane vluchten’ en ‘de banden van volk tot volk tussen de beide landen bevorderen.’ Volgens CNN en The Washington Post kunnen er nog enkele maanden overheen gaan voordat Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen vliegbiljetten met de bestemming Cuba zullen verkopen. Zowel Cubana de Aviación als een Amerikaanse zusterbedrijf – gesproken wordt over American Airlines – zullen tickets kunnen verkopen voor dezelfde vluchten.

miami-inchecken-miami-airport

Cubaanse wetten maken het tot nu toe onmogelijk op commerciële basis de particuliere sector van Cuba te voorzien van goederen. Deze sector blijft aangewezen op de niet-commerciële invoer van goederen via reizigers die Cuba bezoeken zoals hier op vliegveld van Miami of via kleine postpakketten

Steun dissidenten met software
De versoepeling van export zal voorlopig enkel voordelig uitwerken voor de staatssector in Cuba. Ze is gericht op ‘preventie bij rampen, artistieke activiteiten, voedsel en openbaar vervoer’, aldus de tekst van het document. Volgens deze tekst moet het nieuwe beleid ook bijdragen aan ‘de versterking van de civil society in Cuba en de communicatie versterken’. (…) ‘Met het oog op de toekomst gaan we door steun te bieden aan een grotere economische onafhankelijkheid en meer welvaart voor het Cubaanse volk’. De civil society wordt in staat gesteld om verzoeken in te dienen tot licenties voor de import van software bedoeld voor mensenrechtenorganisaties of niet-overheidsinitiatieven die ‘onafhankelijke activiteiten bevorderen.’ De VS willen zo bijdragen aan ‘de politieke en economische vrijheid die het Cubaanse volk verdient’. De maatregelen zijn vandaag van kracht geworden.

Linken
* Gezamenlijk persbericht Ministerie van Handel en Ministerie van Financiën
* New York Times, 26 januari 2016:  U.S. Eases Restrictions on Financing Exports to Cuba