Carnaval in Havana geplaagd door duale munt

Waar lange rijen stonden, werd zondag tijdens het carnaval in Havana bier getapt en afgerekend in nationale peso’s. Op andere plekken was enkel drank verkrijgbaar die betaald moest worden met deviezenpeso’s of CUC’s. De twee sectoren waren streng gescheiden. ‘Het is een besluit van het Carnavalsbedrijf  en de provinciale leiding voor de Cultuur van Havana,’ zegt een van de werknemers van een kraam vernoemd naar de buurt Mantilla. ‘We doen enkel wat ze ons zeggen en hier kunnen we alleen verkopen in Cubaanse peso’s.’ De scheiding tussen de verkoop in deviezenpeso’s of CUC’s en de nationael peso of CUP’s staat in schril contrast met de recente ontwikkeling bij kleine winkels waar beide munten worden geaccepteerd.

carnaval-havana-2018-geen-cuc's

Twee kramen; de ene accepteert CUC’s, de ander enkel nationale peso’s.

‘Wij accepteren geen nationale peso’s,’ zegt een aanplakbiljet bij een kiosk met blikjes drank, sommigen geïmporteerd en sommige nationaal. In tegenstelling tot het bier in blik wordt het tapbier, de goedkoopste drank die wordt aangeboden, verkocht in Cubaanse peso’s en voor 9 CUP per glas. Sandra: ‘ Het is voor mij de enige manier om voor deze prijs bier te drinken. De rest van het jaar is het niet voor CUP’s te koop. De autoriteiten houden de verkoop gescheiden, een beslissing die veel ergernis veroorzaakt. ‘Ik moet gebakken kip kopen bij de ene kiosk en het bier bij de andere omdat ik bij de een in nationale munt en bij de ander in CUC’s of chavito’s betaal,’ klaagt Sandra, een 37-jarige vrouw uit Havana die jarenlang het carnaval meed ‘omat het de moeite niet waard was’. Afgelopen zondag besloot ze het er toch op te wagen alhoewel er regelmatig gevochten wordt tijdens dergelijke feesten in Havana. En dan loop je een risico, ondanks het strenge toezicht en de regels die het dragen van scherpe wapens verbieden. Het aantal gezinnen met kinderen dat het carnaval bezoekt, is de afgelopen jaren dan ook sterke gedaald uit angst voor het geweld.

carnaval-havana-bier-cup-2018

De bierverkoop in nationale peso’s.

Twee munten
De scheiding tussen de verkoop in deviezenpeso’s of CUC’s en de nationale peso’s of CUP’s staat in schril contrast met de recente ontwikkeling bij kleine winkels waar beide munten worden geaccepteerd. ’In bijna elke winkel kun je nu met beide munten betalen, maar hier op het carnaval is het weer geheel anders. Niemand begrijpt dat,’ klaagt een gefrustreerde klant.

Variatie
Er is ook kritiek op het gebrek aan variatie in het voedsel. ‘In elke kraam is hetzelfde te koop, gebraden varkensvlees, gebakken kip of brood met varkensvlees,’ zegt Randy. ‘Als je geluk hebt kun je een maïskolf tegenkomen, maar niets anders. Gastronomisch zit er geen vooruitgang in dit carnaval; het is altijd hetzelfde’. In de buurt van Randy proberen buitenlanders een verkoper uit te leggen dat ze kruiden willen op hun op houtskool bereide varkensspiesjes. ‘Nee, wij hebben geen saus, geen pikante maar ook geen niet-pikante,’ antwoordt de medewerker meteen.

carnaval-havana-politie-2018

De toegang tot de Malecón werd op veel plaatsen versperd door veiligheidstroepen.

Zitplaatsen
Kritiek was er ook op de weinige zitplaatsen waardoor slechts weinigen zittend van de carnavalsoptocht konden genieten. Alleen bij de kramen waren wat zitplaatsen. Vorig jaar waren er cafetaria’s en ruimtes met tafels, nu moest alle drank en voedsel staande worden genuttigd. En de muur van de kadewand Malecón was afgesloten en daar kon ook niet gezeten worden; er waren kiosken geplaatst of hekken waardoor de toegang was afgesloten. Een agent van de bewaking zei dat dit om veiligheidsredenen was gedaan zodat het publiek geconcentreerd bleef aan een van de zijden van de Malecón. Een paar particuliere staatsverkopers klaagden dat zij daardoor hun snuisterijen speciaal voor kinderen, niet konden verkopen. ‘En er zijn zoveel controles die ons verhinderen te verkopen. Ze zeggen dat we dan de kiosken van de staat teveel concurrentie aandoen,’ aldus Michel, een verkoper die maïs en gebrande pinda’s verkoopt.

Bron
* Zunilda Mata, website 14ymedio, 27 augustus 2018

Regering waarschuwt voor paniek dreigende monetaire eenmaking

De Cubaanse Centrale Bank heeft donderdag gewaarschuwd voor ‘valse geruchten’ over een op handen zijnde monetaire eenmaking en de verdwijning van een van de twee valuta’s, die nu in het land in omloop zijn. Op dit moment kent Cuba de convertibele peso (CUC) en de nationale peso (CUP). De geruchten leidden tot grote bedrijvigheid bij banken en wisselkantoren.

peso-convertibele-shirt‘Dit heeft alles te maken met het valse gerucht dat in de komende dagen de convertibele peso (CUC) als deel van het proces van monetaire eenmaking uit de circulatie zal worden genomen,’ aldus een persbericht van de Cubaanse Centrale Bank, dat ook via het belangrijkste televisiekanaal van de staat werd voorgelezen. De monetaire eenmaking is een van de belangrijkste hervormingen in Cuba, waar momenteel twee valuta’s in omloop zijn: de Cubaanse peso (CUP), waarin de staatssalarissen worden betaald, en de convertibele peso (CUC), de harde valuta, die gelijkwaardig is aan de dollar en die ingewisseld 24 CUP’s oplevert. De hardnekkige geruchten over de naderende eenmaking van de munt, waar de Cubaanse regering sinds 2013 over spreekt, hebben er de afgelopen weken toe geleid dat honderden Cubanen naar banken en wisselkantoren gingen om de convertibele peso of CUC in te wisselen voor nationale peso’s CUP’s, dollars of euro’s. In het persbericht wordt benadrukt dat de CUC blijft circuleren totdat ‘als deel van het proces van monetaire eenmaking tot terugtrekking wordt besloten. Dat zal officieel worden aangekondigd.’

Cubaanse-pesosmetche

Het biljet van 3 peso met Che Guevara

Datum
‘De datum voor de start van het proces van monetaire eenmaking is niet bepaald,’ benadrukt de Centrale Bank, die verzekert dat ook de huidige wisselkoers gewaarborgd blijft. De bank herinnert ook aan het besluit genomen tijdens het 7e partijcongres dat ‘de tegoeden, bankrekeningen in buitenlandse deviezen, peso’s CUC en CUP en contacten gegarandeerd zijn.’ In zijn recente toespraak tot de Nationale Assemblee in december 2017, drong president Raúl Castro aan op de voltooiing van het proces en beschreef hij de afschaffing van de dubbele munt als ‘het meest beslissende proces’ om de hervormingen voort te zetten. Castro wees er toen ook op hoe de staatssector een hoge prijs betaalt voor het voortbestaan van de beide munten. Economisch analisten wijzen er al langer op dat de duale economie leidt tot ernstige verstoring van de Cubaanse economie en het moeilijk maakt de werkelijke staat van de gecentraliseerde economie te kennen. Castro waarschuwde ook dat de situatie bijdraagt aan migratie van geschoolde arbeiders naar de niet-statelijke sector, met hogere lonen en ook betaald in CUC.

Bron
* Het Spaanse persbureau EFE, 30 maart 2018

Link
* Persbureau Reuters, 30 maart 2018: Cuba quashes rumors currency unification around corner

Economische hervormingen leveren weinig op

Vicepresident Marino Murillo, Minister van Economie en Planning, erkende vrijdag jl. dat de uitvoering van de economische hervormingen ‘meer fouten dan verdiensten’ hebben opgeleverd. Murillo, ook wel de ‘tsaar van de hervormingen’ genoemd, leidt de Permanente Commissie voor de uitvoering van de economische hervormingspolitiek. Oorzaken zijn ‘de ontoereikende opleiding’ van de personen die de ‘actualisering van het socialisme’ in de praktijk moeten brengen waardoor de effecten beperkt zijn.

marino_murillo

Marino Murillo, minister van Economie en Planning in Cuba

Sinds de goedkeuring van de eerste hervormingen in 2010 heeft de Cubaanse regering in totaal 100 richtlijnen of Lineamientos uitgevaardigd, die werden begeleid met trainingsprogramma’s voor personen die voor de uitvoering moesten zorgen. ‘Maar de kwaliteit is niet goed’, gaf minister Murillo toe. Hij was van 2014 tot 2016 minister van Economie en staat momenteel aan het hoofd van de Permanente Commissie voor de uitvoering van het nieuwe economische beleid, onder meer belast met het definiëren van het nieuwe Cubaanse socialistisch model. Murillo wees erop dat er op het gebied van human resources training ‘inhoudelijke fouten’ zijn geconstateerd, maar ook bij de selectie van deelnemers. Hij benadrukte het belang van nieuwe seminars om aandacht te schenken aan de nieuwe juridische normen die gelden voor beginnende kleine ondernemingen.

Pijlers
De twee fundamentele pijlers van de hervormingen om het socialisme te actualiseren zijn de nieuwe mogelijkheden voor buitenlandse investeringen en de openstelling van de particuliere sector. Voor de laatste werd een lijst opgesteld met ruim 200 beroepen die zelfstandig (cuentapropismo) mogen worden uitgeoefend. Deze sector omvat nu een half miljoen ondernemers. Maar in augustus stopte de regering met het verlenen van nieuwe vergunningen met name voor restaurants of voor de verhuur van woonruimte aan toeristen. Motief zou het voorkomen van onregelmatigheden zijn. Sindsdien wacht de sector op een nieuwe verordening, die naar verwachting restrictiever zal zijn.

Monetaire eenheid
Als positief effect van de hervormingen benadrukte Murillo dat de relatie tussen de directeuren van staatsbedrijven en de raden van bestuur beter is geworden en dat controle van de budgetten leidt tot “maximaliseren” van de productie. Een van de nog niet uitgevoerde richtlijnen is de monetaire eenmaking, die volgens Murillo een gunstiger klimaat moet scheppen voor staatsbedrijven.

lineanimentos-parlement16122010l

Parlementslid bestudeert Richtlijnen of Lineamientos

Twee munten
In Cuba functioneert de Cubaanse peso (CUP) als nationale munteenheid en de CUC, de convertibele deviezenpeso (de CUC heeft de waarde van één dollar en is 24 CUP’s waard). Deze dubbele munteenheid werd in de jaren negentig van de vorige eeuw ingevoerd, heeft tot ernstige macro-economische problemen geleid en tot twee levensstandaarden. De meeste Cubanen krijgen hun salaris in de nationale munteenheid betaald, CUP’s en kopen daarmee hun basisproducten. Het gemiddelde salaris is ongeveer 672 Cubaanse peso’s, dat is ongeveer 28 dollar. Al sinds 2013 hebben de autoriteiten de eenmaking van de twee munten aangekondigd zonder een precieze datum aan te geven, hoewel het bestaan ervan, volgens verschillende analisten ook een van de belangrijkste obstakels voor buitenlandse investeringen is. In zijn slottoespraak voor de laatste voltallige vergadering van het parlement in december 2017 benadrukte Raúl Castro dat het einde van de dubbele munt ‘niet langer kan worden uitgesteld’ en dat dit het ‘meest beslissende proces’ is om de hervormingen voort te zetten die tijdens zijn ambtstermijn werden ingevoerd.

Bron
* Diverse persbureaus

Dollar terug bij informeel betalingsverkeer

Het alter ego van de Cubaanse peso is niet de Cubaanse convertibele peso (CUC), maar de dollar. Dat schrijft Marcelo Hernández, medewerker van de website 14ymedio. Het duale muntsysteem in Cuba bestaat al zo lang dat veel Cubaanse jongeren nooit hebben geleefd onder een systeem met een enkele nationale peso. Maar de Cubaanse convertibele peso CUC of chavito lijkt het in populariteit van de dollar te verliezen.

peso-convertibele-shirt

Van boven naar beneden: een biljet van 100 nationale peso’s, de dollar en een biljet van 3 nationale peso’s met de beeltenis van ‘Che’ Guevara. Estamos pa’to of Estamos para Todos of Wij accepteren Alles.

De geruchten over een mogelijke eenwording van de twee munten (CUC of de nationale peso CUP) lijken de meeste Cubanen niet meer te horen en mensen lijken te berusten in het bestaan van twee munten. De belofte die Raúl Castro ooit deed om de financiële chaos op te lossen, lijkt één van zijn niet nagekomen beloften te worden voor hij in februari volgend jaar aftreedt. Er zijn twee zekerheden bij deze economische schizofrenie; het alter ego van de Cubaanse peso is niet de Cubaanse convertibele peso of CUC maar veel eerder de dollar. De zogenoemde chavito of CUC dateert uit de jaren negentig en is een vervanging van de dollar (‘de munteenheid van de vijand’) en een dekmantel die het gezicht van Abraham Lincoln en het hoofd van Benjamin Franklin verborgen houdt.

Dollar keert terug
Maar beetje bij beetje keren deze biljetten via de informele zwarte markt weer terug. De dollar wint terrein. Niet alleen in de advertenties op de website van de Cubaanse Marktplaats is veelvuldig te lezen dat ook Amerikaanse dollars worden geaccepteerd. Maar er is ook een wisselcircuit, parallel aan het officiële banksysteem waar dollarbiljetten worden verhandeld tegen een prijs die varieert van 0.95 tot 0.97 CUC. Het wordt ook duidelijk door de foto die hierbij is geplaatst en waar de CUC of chavito ontbreken op het T-shirt van de man. Uiteindelijk is de CUC niet meer dan de imitatie van het geld van Uncle Sam.

Bron
* Marcelo Hernández, website 14ymedio, 4 juli 2017 en vertaald op de website Translating Cuba

Geld van ‘vijand uit het Noorden’ het meest gewild

Volgens Zunilda Mata van de website 14ymedio wordt de financiële markt in Cuba niet geregeerd door de CUC (convertibele peso), noch door de nationale peso CUP. Cubanen blijven onverkort vertrouwen hebben in de dollar, maar de officiële wisselkoers 1 dollar voor 0,87 CUC blijft ongunstig. Dollars hebben toch de voorkeur omdat niemand weet hoe de al vaak aangekondigde eenwording van de huidige twee valuta (CUC en CUP), zal uitpakken.

cadeca-kantoor

Een CADECA-wisselkantoor in Havana

De bewaker bij het wisselkantoor kijkt hem aan alsof hij een politieagent undercover is. ‘Kom je dollars wisselen? Ik bied je 90 cent,’ vertelt hij de klant terwijl hij met zijn rug naar de bewakingscamera gaat staan. Op de ruit van het CADECA-wisselkantoor hangt echter een mededeling over de officiële wisselkoers van de regering namelijk 0.87 CUC of wel 87 dollarcent.

Vijandelijke valuta
Het bezit van harde valuta is jarenlang strafbaar geweest in Cuba. Wie voor 1993 buitenlandse valuta op zak had, kon tot 4 jaar gevangenisstraf worden veroordeeld.
De nieuwe monetaire politiek heeft de economische werkelijkheid van het land gewijzigd en de biljetten met de beeltenissen van Lincoln, Franklin Roosevelt en Washington zijn steeds uitdrukkelijker aanwezig.  ‘Het socialistisch paradijs’ werkt met ‘geld van het wereldrijk VS,’ wordt hier gezegd. Tien jaar na dat besluit, besloot de overheid dat commerciële transacties niet langer in dollars mochten plaatsvinden, maar enkele in Cubaanse peso’s (CUP) en convertible peso’s (CUC), de laatste worden ook wel chavitos genoemd. Maar ‘de valuta van de vijand’ bleef in de informele markt een belangrijke rol spelen. Ondernemers en kunstenaars die hun werk op de internationale markt verkopen en Cubanen die vaak in het buitenland reizen, geven ook de voorkeur aan dollars. De nieuwe opkomende middenklasse koestert zijn spaargeld in dollars, in afwachting van de al langer afgekondigde eenmaking van beide munteenheden CUC’s en CUPS. Zij vreest de onzekerheid waarmee deze operatie gepaard zal gaan.

dollarsencucsOngunstig
De officiële wisselkoers voor de Amerikaanse dollar (0,87 CUC) is ongunstig en al jaren ongewijzigd en dat merken vooral Cubanen die financiële steun krijgen van familieleden in het buitenland. Dat is een belangrijke stroom van 3,3 miljard dollars volgens de Havana Consulting Group (THCG). De politieke dooi tussen de twee landen en de versoepelingen die de Obama-regering invoerde, hebben de stroom dollars doen groeien en daarmee ook de opkomst van een informele wisselmarkt. In maart 2016, vlak voor Obama naar Cuba reisde, kondigde de Cubaanse regering tot vreugde van velen, het einde aan van de 10% belastingheffing op het inwisselen van dollars. Er is nu ruim een jaar verlopen en het is bij een aankondiging gebleven. Volgens de autoriteiten van het eiland heeft dit te maken met het Amerikaanse embargo dat transacties door Cuba in dollars onmogelijk maakt.

Parallele wisselmarkt
Bij banken en toeristische trekpleisters ontstaat nu vaak een parallele wisselmarkt waar dollars worden gekocht en verkocht. Veel ambtenaren vormen de brug tussen de buitenlanders en de zwarte markt waar de valuta van de VS wordt verkocht. Ondanks de controles lijken de vliegvelden uitgelezen locaties voor deze handel. Er komen toeristen aan die lange rijen vormen voor de wisselkantoren en Cubanen met goedgevulde portefeuilles mengen zich onder de reizigers en bieden hun diensten aan. Bewakers en banken zijn ook met deze zwarte markt verbonden en ontvangen commissies.

dollartekenopriem

Cubaanse jongere met dollarteken op riem

Dollars vraag en aanbod
De dollar speelt ook een hoofdrol bij operaties in monetaire operaties van mensen die geld het land uit willen krijgen. Gedacht kan worden aan de zogeheten mulas of muilezels, personen die naar landen in de buurt reizen zoals Panama, de VS en Mexico en die  vervolgens producten als schoenen en kleding invoeren in Cuba. ‘Het is een circulaire geldstroom’, zegt Henry, zo’n informele handelaar in dollars. ‘De klant verdient meer dan wanneer hij bij Cadeca wisselt en wij krijgen grote hoeveelheden buitenlands geld die je bij de banken hier niet kunt krijgen.’ Het is mogelijk om buitenlandse valuta bij banken in Cuba te kopen, maar dat is een gecompliceerd proces. De caissière van de Banco Metropolitano in Havana zei tegen een klant ‘vandaag maar 120 dollars in kas te hebben en dus niet meer te kunnen verkopen’. Wie een vliegreis naar het buitenland wil maken, moet soms zijn vliegticket laten zien voor hij of zij buitenlands geld kan krijgen. Soms moeten zij diverse banken bezoeken voor men voldoende dollars bij elkaar heeft voor de reis naar Cancún in Mexico. Op websites worden ook aanbiedingen gedaan om dollars te wisselen. De meeste adverteerders bieden bedragen aan rond de 1.000 dollar, ‘te voldoen in 50-  en 100–dollar biljetten tegen een koers van 96 dollarcent.’ Iemand biedt zijn huis aan met vijf kamers in de stad Cienfuegos en hij wil ’50.000, voor de helft in convertibele peso’s en de rest in dollars.’ Aldus de tekst op de populaire portal Revolico.

Onzekerheid
En een muzikant die optreedt voor toeristen in Dos Gardenia’s en La Casa de la Música de Miramar zegt ‘geen geld te willen krijgen in die gekleurde biljetten (convertible peso’s)’. Bezoekers geven fooien in euro’s en dollars ‘en wat ik nog in CUC’s krijg, ruil ik in voor echt geld.’ Hij wil drie weken op vakantie in Moskou om er kleren te kopen, spullen voor zijn kinderen en onderdelen voor zijn Lada. ‘Daarvoor heb je groene biljetten nodig.’ De musicus is bang dat op een ochtend de monetaire eenwording van nationale en convertibele peso’s wordt aangekondigd en er een eenheidsvaluta wordt afgekondigd. ‘De Amerikaanse Federale Reserve heeft een geschiedenis van eeuwen en ik heb daar meer vertrouwen in dan in de Centrale Bank van Cuba’, zegt hij.

Bron
* Zunilda Mata op de website 14ymedio, 3 mei 2017

Einde dubbele munteenheid blijft mysterie

Deze week was het een jaar geleden dat Cuba aankondigde een einde te willen maken aan de dubbele munteenheid in het land. Het zou de grootste uitdaging worden in het kader van de economische hervormingen oftewel de ‘update’ van de sociaaleconomische politiek van Raúl Castro. Maar de eenwording die op Dag Nul moet ingaan, blijft een groot mysterie en Cubanen betalen nog steeds in nationale peso’s of convertibele peso’s.

'Je kunt nu ook met Cubaanse peso's betalen'.  'Ja nog even en ik heb genoeg voor één fles olijfolie'

‘Je kunt nu ook met Cubaanse peso’s betalen’. ‘Ja nog even en ik heb genoeg voor één fles olijfolie’

Hoewel deze maatregel volgens de eigen Cubaanse Nationale Bank en beoogde buitenlandse investeerders onontkoombaar is om de noodlijdende economie er boven op te helpen, hebben de autoriteiten de afgelopen maanden vooral aangegeven dat het niet de oplossing is voor alle problemen is en dat het hier gaat om een proces in fases. Verder zijn enkele details gepubliceerd over financiële normen en boekhoudkundige standaarden voor invoering van de eerste fase van de ene munt bij de staatsbedrijven. Ook heeft de Centrale Bank van Cuba de hoeveelheid nationale peso’s die circuleren vergroot en de uitgave van biljetten met nieuwe waarden aangekondigd; die van 100 peso’s zijn nu de hoogste. Die maatregel komt tegemoet aan een situatie in markten en winkels waar klanten in grote hoeveelheden nationale peso’s betalen en de handelaren en verkopers dus grote hoeveelheden papiergeld achter de hand moeten houden. De banken hebben ook verzekerd dat de omzetting van spaarrekening in CUP’s geen gevolgen zal hebben voor de klanten en dat deze kunnen rekenen op bescherming van de banken.

Kwaliteit en de prijs
Maar bij bedrijven en bij de Cubaanse burgers overheersen vooral vragen over de begindatum van de verandering en met name de gevolgen voor de koopkracht.
Het belangrijkste doel is het herstel van de ‘waarde’ van de Cubaanse peso (CUP) als nationaal betaalmiddel in een land waar nu ook nog de peso convertible (CUC gekoppeld aan de dollar) circuleert, die officieel evenveel waard is als 25 CUP. De meeste mensen krijgen hun salaris uitbetaald in CUP en betalen daarmee ook hun dagelijkse benodigdheden; gemiddeld gaat het dan om 466 Cubaanse peso’s (20 dollar) per maand. Er is sprake van een duidelijke scheiding met de markten en de levering van diensten in CUC; de goederen zijn er duurder maar hebben ook meer kwaliteit. De regering van Raúl Castro heeft verzekerd dat de monetaire eenwording niet zal leiden tot stijging van de prijzen voor de bevolking en dat de koopkracht niet zal worden aangetast.

Cafetaria in Havana met prijslijst in nationale peso's

Cafetaria in Havana met prijslijst in nationale peso’s

Experiment
Als experiment werd enkele maanden geleden toestemming verleend om in deviezenwinkels met nationale peso’s (CUP) te betalen, maar de prijzen bleven gelijk en de maatregel had geen gevolg voor de portemonnee van de meeste Cubanen. ‘We moeten 25 peso’s neerleggen voor 1 dollar. Dat blijft hetzelfde en het heeft ons niks opgeleverd, zegt de gepensioneerde onderwijzeres Carmen. En een andere vrouw: ’De salarissen zijn te laag, de prijzen stijgen en de salarissen blijven gelijk.’ De Cubaanse econoom Omar Everleny noemt de mogelijkheid ook in peso’s te betalen ‘positief’ omdat het de Cubanen doet wennen aan ‘de toekomst.’ Maar Everleny benadrukt ook dat ‘de mensen de verwachting hebben dat met één munt hun koopkracht automatisch verbetert en zo is het niet. Als de prijzen voortaan allemaal in CUP verschijnen, heeft het land een nieuwe inspanning nodig om andere salarissen uit te betalen. Maar dat is een andere maatregel.’

Bron
* El Nuevo Herald, 23 oktober 2014

Cuba en de hartstocht voor het Mundial (1)

logo-wk-brasil-2014Er leeft bijna geen Cubaan meer, die nog heeft meegemaakt hoe het land in 1938 voor de eerste en enige maal deelnam aan het WK voetbal in Frankrijk. De spelers van het huidige Cubaanse nationale voetbalteam hebben nauwelijks naamsbekendheid. Toch zendt de Cubaanse televisie sinds het WK van 1990 bijna alle wedstrijden live uit. En de aandacht voor het Europese voetbal is de laatste vier jaar enorm gestegen. Ronal Quiñones beschrijft op de website Havana Times hoe de jongere generatie in Cuba meer enthousiasme opbrengt voor het voetbal dan voor het honkbal. Niet in de laatste plaats omdat de prestaties van het Cubaanse honkbal weinig aanleiding tot vreugde geven. Cubanen bewonderen deze maand vooral voetballers uit Argentinië en Brazilië, maar ook die uit Spanje, Duitsland, Italië en Nederland zijn populair.

Cubaanse deelnemers aan het WK in 1938

Cubaanse deelnemers aan het WK in 1938

De deelname in 1938 aan het WK was deels toeval omdat veel Caribische landen verstek lieten gaan en Cuba werd uitgenodigd. Toch speelde het land een sterke wedstrijd tegen Roemenie om vervolgens als zevende te eindigen. Vanaf toen stapelden de mislukkingen en teleurstellingen voor het voetbal elkaar op en de Cubanen hadden geen andere keus dan te genieten van wat men ons van overzee aanbood. In 1982 leken de Cubanen in de running voor het WK maar uiteindelijk ontbrak het ons aan 2 punten. Voor 2006 werd de Peruaan Miguel Company ingehuurd en maakte de Cubaanse ploeg voetbaltechnisch gesproken een betere indruk. Een serie vriendschappelijke wedstrijden in Costa Rica moest uitkomst brengen en enkele malen leidden die tot een succesvolle afloop, maar onvoldoende om aan het WK deel te kunnen nemen.

Het Mundial in de Yarabioscoop in 2010

Het Mundial in de Yarabioscoop in 2010

Buitenlandse trainers
Vanaf toen ging het alleen maar slechter, zelfs al werd de leiding van het Cubaanse voetbal in handen van buitenlandse trainers gelegd, een praktijk die hier al sinds de jaren zeventig bestond maar toen waren deze afkomstig uit het inmiddels verdwenen socialistische blok. Vorig jaar slaagde men er in voor de eerste maal een team naar de voorronde van het WK in Turkije te sturen; het spel had weinig kwaliteit maar het feit dat men ging was al uitstekend nieuws. Het gebrek aan kwaliteit in de nationale competitie, het gebrek aan betrokkenheid, de onmogelijkheid voor Cubanen om het buitenland te kunnen spelen en de constante desertie van spelers zijn een te grote ballast voor een goed imago voor de Cubaanse voetbal.

Vreugde over Brazilie nu in de Yarabioscoop

Vreugde over Brazilie nu in de Yarabioscoop

Op eigen wijze
Cuba is binnen het geheel van de FIFA natuurlijk maar één van de 209 leden, waarvan er in Brazilië 32 present zijn. Al de afwezigen beleven wereldwijd dit WK op hun eigen manier en Cuba is geen uitzondering. Naast de bijna volledige televisie-uitzendingen van alle wedstrijden, is er ook sprake van meer passie rond het WK. Net als tijdens belangrijke wedstrijden tijdens de competitie in Europa, verwelkomen bars en cafe’s graag extra klanten, maar nu gebeurt er meer. Vier jaar geleden werd voor de eerste keer een bioscoop gebruikt voor de uitzending van voetbalwedstrijden en dat was een succes. De bekende bioscoop Yara in Havana onderbrak de programmering in juni en juli 2010 voor voetbalwedstrijden en de finalewedstrijd tussen Spanje en Nederland leidde tot een overvolle bioscoop; de toegangsprijs bedroeg 20 peso’s. Nu wordt het experiment herhaald en anderen, zoals de Rode Salon van Tropical, sluiten zich bij het initiatief aan; 10 peso’s betaalde je om de openingsmatch te kunnen zien op een groot scherm. Het bleef niet bij een simpele wedstrijd maar de gastheren organiseerden ook pools voor de bezoekers om voor, tijdens en na de wedstrijd de spanning er in te houden. Buiten Havana gebeuren vergelijkbare dingen maar vooral op plaatsen waar de consumpties verkocht worden in de deviezenpeso’s of CUC’s.

Bron
* Havana Times, Ronal Quiñones

Cuba houdt rekening met een leven ná een socialistisch Venezuela

Raúl Castro blijft de Venezolaanse president Nicolás Maduro steunen, maar ontwikkelt een plan B voor het geval de politieke koers in Venezuela zich wijzigt. Cubaanse leiders zouden verrast zijn door de recente groei van het verzet tegen de regering van Nicolás Maduro in Venezuela. Maar de Cubaanse bevolking heeft, verscheurd tussen verbazing en verrukking, op het Venezolaanse televisiekanaal Telesur gezien hoe de politieke crisis zich ontvouwde in Caracas. Dit televisiekanaal is traditioneel trouw aan het regime. De Cubaanse media zeggen zelf zo min mogelijk over de onrust. Met een goede reden want de ondergang van de socialistische regering van Venezuela zou een ramp zijn voor Cuba’s communistische regime dat het eiland de laatste 55 jaar regeerde, aldus een artikel in Le Monde en The Guardian.

President Raúl Castro

President Raúl Castro

Behalve de politieke schade veroorzaakt door de val van een bevriende regering, zouden de gevolgen voor de Cubaanse economie fors zijn. Cuba is afhankelijk van Venezolaanse olie; Caracas levert dagelijks 80.000 vaten olie hoewel de leveranties in het laatste jaar met 20 tot 30% terugliepen. De financiële voorwaarden waaronder de olie wordt geleverd zijn aantrekkelijk en het grootste deel wordt betaald doordat Cuba het land voorziet van duizenden gezondheidswerkers, vooral artsen en verpleegsters. De handel met Venezuela voorziet Cuba voor 20% van zijn Bruto Binnenlands Product. Cubaans dissidenten hebben de protesten via sociale netwerken nauwkeurig gevolgd. De gebeurtenissen wekken bij hen de suggestie dat uiteindelijk ook veranderingen in eigen land mogelijk zijn en daarom sturen ze regelmatig steunboodschappen aan hun Venezolaanse partners. ‘Er kan van alle gebeuren,’ zegt de onafhankelijke advocaat Wilfredo Vallin Almeida. De mogelijkheid dat het Venezolaanse regime opgericht door Hugo Chávez, zou kunnen instorten is een slecht signaal voor de Cubaanse leiders en herinnert hen aan 1991 toen de Sovjet Unie in elkaar stortte. Het verdwijnen van het Oostblok, waar Cuba zo afhankelijk van was, was bijna een fatale klap voor Cuba.

Promotie voor het vrijhavenproject Mariel

Promotie voor het vrijhavenproject Mariel

Jaren negentig
‘Het Bruto Binnenlands Product daalde toen met een derde,’ zegt Joaquín Infante Ugarte, plaatsvervangend hoofd van de Nationale Associatie van Cubaanse Economen en Accountants. De jaren negentig waren een moeilijke tijd voor de Cubanen toen de lokale economie er nauwelijks in slaagde tegemoet te komen aan de grootste behoeften van de Cubanen, met name voedsel. De Cubaanse president is vastbesloten een soortgelijke ramp te voorkomen en doet alles om Maduro te steunen. Maar hij werkt ook aan een plan B voor het geval de koers in Caracas wijzigt.

Diplomatie
Cuba heeft al vooruitgang geboekt in de versterking van de diplomatieke banden. In januari was Havana de gastheer van de Latijns-Amerikaanse en Caribische Gemeenschap (CELAC) en heeft bewezen, dat ondanks het Amerikaanse embargo, de relaties met landen elders in het continent werden verbeterd. Ook de normalisatie van handelsstromen zet door. De eerste doelstelling van de regering Castro is om meer investeerders aan te trekken om de economie te versterken. ‘We hebben minstens 2,5 miljard dollar nodig om die te ontwikkelen,’zegt Ugarte. Behalve het probleem van de energie, geeft Cuba ook nog eens 2 miljard dollar uit aan de import van voedsel. Toch ligt een groot deel van het land braakt.

Uitspraak Raúl op billboard: 'Tehenover de crisis van het kapitalisme, rest ons niets anders dan ons te verenigen' ;

Uitspraak Raúl Castro op billboard: ‘Tegenover de crisis van het kapitalisme, rest ons geen andere optie  dan ons te verenigen’ 

Dubbele monetaire standaard
Het voortbestaan van een dubbele monetaire standaard in Cuba met de peso’s (linkerhand) en de CUC’s in de rechterhand, weerhoudt buitenlandse ondernemingen om in Cuba te investeren. Maar buitenlandse ondernemingen die willen investeren worden geconfronteerd met veel problemen. Het eerste probleem is dat het land nog steeds twee gescheiden maar parallelle geldstromen kent. De lonen van gewone Cubanen worden uitbetaald in peso’s en die kunnen gebruikt worden voor de basisbehoeften. De convertibele peso of CUC (25 peso’s waard) is gekoppeld aan de Amerikaanse dollar. Die wordt gebruikt om de import te financieren maar ook in de behoeften te voorzien als de subsidies op basisbehoeften niet toereikend zijn. De regering heeft plannen aangekondigd om de CUC af te schaffen maar zonder veel details prijs te geven waardoor de bevolking ongerust is geworden omdat ze inflatie vrezen. ‘Monetaire eenwording is essentieel’, zegt Cesário Melantonio Neto, de Braziliaanse ambassadeur in Cuba. ‘Als de zaken blijven zoals ze zijn, zullen ondernemers afgeschrikt worden om naar Cuba te gaan.’

Lees verder:
* Cuba plans tentatively for life after a socialist Venezuela – Gezamenlijk artikel van Guardian Weekly en Le Monde

Dient Cuba’s Marielproject Staat of Cubanen?

Ana Teresa Igarza, directeur-generaal van het vrijhavenproject ZEDM in Mariel, kondigde kortgeleden aan dat werknemers in deze container- en vrijhaven hun salaris krijgen uitbetaald in een speciale wisselkoers. Werknemers met een contract krijgen 80% van het salaris uitbetaald dat door het Cubaanse arbeidsbureau en de investeerders in convertibele peso’s (het equivalent van de Amerikaanse dollar) wordt afgesproken. Zij krijgen dat salaris echter uitbetaald in gewone Cubaans peso’s (CUP) tegen een speciale wisselkoers; voor 1 Convertible Peso (CUC) krijgt de werknemer 10 gewone peso’s of CUP’s . Ana Teresa spreekt van stimulerende maatregelen zowel voor ‘de investeerder als de werknemers’.

Noot De Cubaanse peso is de munteenheid van Cuba. De officiële afkorting van de munt is CUP. Naast de Cubaanse peso wordt ook de convertible peso gehanteerd. De Cubaanse peso wordt gehanteerd door de lokale bevolking van Cuba, de convertible peso is in het leven geroepen voor toeristen maar veel dagelijkse producten zijn tegenwoordig ook voor Cubanen enkel in convertibele peso’s verkrijgbaar. De laatste wordt afgekort met CUC en deze is gekoppeld aan de Amerikaanse dollar. De verhouding Cubaanse peso tot de convertible peso is ruwweg 1 staat tot 24.

Noot
De Cubaanse peso is de munteenheid van Cuba. De officiële afkorting van de munt is CUP. Naast de Cubaanse peso wordt ook de convertible peso gehanteerd. De Cubaanse peso wordt gehanteerd door de lokale bevolking van Cuba, de convertible peso is in het leven geroepen voor toeristen maar veel dagelijkse producten zijn tegenwoordig ook voor Cubanen enkel in convertibele peso’s verkrijgbaar. De laatste wordt afgekort met CUC en deze is gekoppeld aan de Amerikaanse dollar. De verhouding Cubaanse peso tot de convertible peso is ruwweg 1 staat tot 24. Voor werknemers is nu een speciale wisselkoers ingevoerd namelijk 1 CUC tot 10 nationale peso’s.

Pedro Campos, woordvoerder van een kritische Cubaanse groepering voor participatiesocialisme spreekt van de ‘ontmaskering’ van het Marielproject. Hij geeft ook een voorbeeld. De arbeidsbemiddelaar van de Staat komt een salaris overeen van 1.000 CUC (of het equivalent in Amerikaanse dollars) met de buitenlandse investeerder. Dit bureau steekt 1.000 CUC (of het equivalent in Amerikaanse dollars) in eigen zak en betaalt de Cubaanse werknemers in CUP’s, tachtig procent van het overeengekomen bedrag, maar wel tegen het speciale tarief van 10 nationale peso’s voor 1 CUC.

63% naar Cubaanse Staat
Op deze manier zal de Cubaanse werknemer 10 peso’s voor elke CUC ontvangen, dat wil zeggen dat hij 10 maal 800, dat is 8.000 Cubaanse peso’s in handen krijgt. Als de werknemer het terrein van de ZEDM verlaat om inkopen te doen in de winkels met harde valuta (CUC’s), geleid door het Cubaans militair zakencomplex, moet hij zich wenden tot de lokale wisselkantoren waar hij CUC’s kan kopen tegen de normaal geldende wisselkoers namelijk van 24 staat tot 1. Zo is de waarde van zijn 8.000 Cubaanse peso’s inmiddels gedaald tot 320 CUC. Dat betekent dat van de 1.000 CUC die de investeerder betaalt voor salarissen, feitelijk slecht 32% bij de Cubaanse werknemer terecht komt. Bovendien moet de Cubaanse werknemer nog 5% bijdragen voor sociale zekerheid; dan komt van de oorspronkelijke 1.000 CUC slechts 27% bij de werknemers terechtkomt.

Containerhaven van Mariel

Containerhaven van Mariel

Masker af
Campos concludeert dat 63% van de 1.000 CUC terechtkomt bij ‘de staat die achter overleunt en geen vuile handen maakt’ en die slechts als ‘bemiddelaar’ tussen ‘de investeerder c.q. buitenlandse kapitalist en de Cubaanse werknemers optreedt.’ Hij noemt het ‘een waarlijk knappe manoeuvre, maar deze kan niet de dubbele uitbuiting verbergen waar Cubaanse werknemers zich aan moeten ontwerpen.’ Campos concludeert dat het project een alliantie is tussen het staatskapitalisme in Cuba en het internationaal kapitalisme. Mariel heeft zijn ‘progressieve masker’ afgezet en toont nu zijn ware aarde, namelijk als afperser van de inkomens van Cubaanse werknemers. En hij voegt er aan toe dat de Staat de werknemers in de steek laat en hen de wetten onthoudt die hem kunnen beschermen tegen deze ondernemers. ‘De voordelen van het megaproject Mariel voor de Cubaanse werkende klasse worden steeds duidelijker!’

Link
* Het volledige artikel van Pedro Campos van 18 april 2014 op de website Havana Times (Engelstalig)
* Veel teksten van Pedro Campos verschenen op de website Por un socialismo participativo y democrático (SPD) van Félix Sautié Mederos

PesoNoot
*
De Cubaanse peso is de munteenheid van Cuba. De officiële afkorting van de munt is CUP. Naast de Cubaanse peso wordt ook de convertible peso of CUC gehanteerd. De Cubaanse peso wordt gehanteerd door de lokale bevolking van Cuba, de convertible peso is in het leven geroepen voor toeristen maar veel dagelijkse producten zijn tegenwoordig ook voor Cubanen enkel in convertibele peso’s verkrijgbaar. De laatste wordt afgekort met CUC en deze is gekoppeld aan de Amerikaanse dollar. De verhouding Cubaanse peso tot de convertible peso is ruwweg 1 staat tot 24.

Cuba wacht op verdwijnen van de CUC

Volgens deskundigen in Havana zal het eenwordingsproces van beide munten in Cuba sneller dan verwacht een feit zijn. Het regime bereidt zich, aldus de Cubaanse econoom Pavel Vidal, voor op wat in kringen van de autoriteiten Dag Zero wordt genoemd. De monetaire eenwording betekent het verdwijnen van de convertibele CUC ten gunste van de nationale peso. De econoom Pavel Vidal, die goede banden onderhoudt met de Cubaanse overheid, deed zijn uitspraken op dezelfde dag als de publicatie van een complexe Resolutie No. 19 of 2014 door het Ministerie van Prijzen en Financiën in de Staatscourant van Cuba. In een interview met Progreso Weekly – een weekblad met sympathieën voor de Cubaanse revolutie dat in de VS verschijnt – geeft Pavel een toelichting op de onbegrijpelijke woordenbrij in de Staatscourant. Dat Engelstalige interview treft u onder dit artikel aan.

CUC-o-CUP-1Vidal: ‘De Staatscourant lezend kun je concluderen dat de veranderingen sneller zullen plaatsvinden dan men had verwacht. En dat de verdwijning van de CUC (deviezenmunt die evenwaardig is aan de dollar) al binnen een of twee maanden zal worden ingevoerd in het bedrijfsleven,’ zegt Vidal, die op dit moment hoogleraar is aan de Universidad Javeriana in Cali (Colombia). Maar onduidelijk blijft wanneer de eenwording wordt doorgevoerd voor de rest van de bevolking. Sinds 20 jaar kent Cuba twee munten: de nationale peso of CUP, waarin het grootste deel van de bevolking zijn salaris ontvangt en de producten betaalt voor het dagelijks onderhoud. Daarnaast is er de convertible peso of CUC, die weliswaar voor de Cubaanse regering evenwaardig is verklaard aan de dollar, maar die buiten Cuba niets waard is.

PesoEinde duaal systeem
In oktober kondigde de regering een stappenplan aan waarbij een einde zou worden gemaakt aan deze monetaire dualiteit. Het moet een van de meest complexe hervormingen worden die onder de regering van Raúl Castro wordt uitgevoerd teneinde een verdere teloorgang van het land tegen te gaan. Vidal zegt dat de maatregel een einde moet maken aan de huidige vicieuze cirkel waarbij de lage salarissen gerelateerd zijn aan lage productiviteit. Volgens de Staatscourant wordt de maatregel in fasen ingevoerd; eerste binnen de bedrijven en vervolgens onder de rest van de bevolking. Dan verdwijnt ook de CUC en blijft de nationale peso over, maar noch de datum van invoering noch de te hanteren koers zijn op dit moment bekend. Nu is een CUC nog 24 peso’s waard, maar zowel in het bedrijfsleven als in begrotingen van de overheid worden beide munten gehanteerd en dat heeft geleid tot ernstige macro-economische misvormingen, aldus Vidal.

Geen liberalisering
In zijn ogen is vooral ‘de nieuwe prijssystematiek voor het nieuwe bedrijfsleven interessant’. Het wijst niet op verregaande liberalisering, maar de prijzen zullen flexibeler worden gekoppeld aan zaken als aanvoer, nationale vraag en de internationale kosten. De monetaire eenwording zal ook gevolgen hebben voor de salarissen in de bedrijven, maar daarover valt nu nog weinig te zeggen en ontbreekt informatie. De aangekondigde devaluatie moet leiden, aldus Vidal, tot een proces waarbij de ‘vicieuze cirkel’ die in Cuba bestaat tussen lage lonen en lage productiviteit, wordt doorbroken. ‘Er zijn lage salarissen omdat er geen productiviteit is en de productiviteit is laag omdat salarissen niet stimuleren. Devaluatie kun deze vicieuze cirkel doorbreken als het bedrijfsleven kan profiteren van de devaluatie en de verhoging van de salarissen,’ zegt hij.

Pavel Vidal in gesprek met Milena Rcio van  Progreso Weekly

Pavel Vidal in gesprek met Milena Recio van Progreso Weekly

Pessimist of optimist?
Op de vraag of Vidal optimistisch is, zegt hij: ‘Dat ligt er aan. Als je omkijkt, is er alle reden tot optimisme. Cuba is sterk veranderd in de afgelopen 6 jaren. Er zijn veel langzame, maar systematische en structurele hervormingen doorgevoerd. Er zijn veel veranderingen zoals de boerenmarkt, de omvang van de particuliere sector – het zijn allemaal zaken die al bijna structureel zijn. Aan de pessimistische kant stel ik dat er te weinig zichtbare resultaten zijn. Het gaat niet alleen om economische processen, maar ook om institutionele veranderingen, die op weerstand kunnen stuiten. De enige manier om die weerstanden te verslaan is met het tonen van resultaten. Als econoom kan ik zeggen dat de hervormingen structureel zijn maar daar zijn de mensen niet in geïnteresseerd. Zij willen resultaten en zien die niet. Dat is de hoofdoorzaak voor het pessimisme; de resultaten zijn niet zichtbaar.’

cuccupcheguevaraLink
* In El Progreso interviewde Milena Recio de Cubaanse econoom Pavel, 9 maart 2014, Engelstalig.
* De Cubaanse Staatscourant met de teksten van de Resoluties19,20 en 21, maart 2014.