The Economist: verwarring tekent koers Cubaanse economie

Het communistische regime in Havana kan niet langer vertrouwen op de vrijgevigheid van zijn bondgenoten. Volgens een commentaar van The Economist zitten de leiders in Havana met de handen in het haar. De onvermijdelijke bureaucratie schrikt buitenlandse investeerders af en de duale economie zorgt voor een sterk overschatte valutakoers. The Economist verwacht – nu zich het proces van de opvolging van Raúl Castro afspeelt –  geen verregaande besluiten op dit terrein. Dat is slecht nieuws voor de startende groep van jonge particuliere ondernemers.

cuentapropista-fruit2Gabriel en Leo hebben weinig gemeen. Gabriel verdient 576 Cubaanse peso’s ($23) per maand als onderhoudsman in een ziekenhuis. Leo heeft een eigen onderneming met een omzet van $20.000 per maand en 11 voltijdse werknemers. Maar beiden hebben reden tot klagen. Voor Gabriel zijn het de povere middelen van bestaan die zijn salaris oplevert. In een slecht verlichte staatswinkel of bodega laat hij aan de hand van zijn rantsoeneringboekje zien waar hij als één persoon per maand recht op heeft: o.a. een zakje koffie, een halve fles bakolie en vijf kilo rijst. De artikelen kosten bijna niets (rijst is één cent per pond), maar zijn onvoldoende. Cubanen moeten de rest kopen op de vrije markt waar de rijst 20 keer zo duur is. Leo (niet zijn echte naam) heeft verschillende klachten. Cuba produceert niet de producten die hij als ondernemer nodig heeft of geeft geen toestemming deze artikelen te importeren. Hij reist twee of drie keer per maand naar het buitenland om ze toch te krijgen. Hij doet er zes tot acht uur over om zijn koffers zo in te pakken dat douanebeambten de clandestiene goederen niet kunnen spotten. ‘Het voelt alsof je cocaïne vervoert’, zegt hij.

Wantrouwen
Het vergemakkelijken van zaken voor ondernemers als Leo zou uiteindelijk ook mensen als Gabriël helpen. Er worden betere banen door gecreëerd maar de socialistische regering van Cuba ziet het niet zo. In augustus kondigde zij aan dat zij voor 24 beroepen van de lijst van 201 beroepen waarin particuliere ondernemingen zijn toegelaten, geen vergunningen meer zal verlenen. Deze tijdelijke opschorting geldt o.a. het leiden van restaurants, het verhuren van kamers aan toeristen, het repareren van elektronische apparatuur en muziekonderricht. Daardoor is het experiment van Cuba met het kapitalisme niet beëindigd. De meeste van de 600.000 cuentapropistas (zelfstandige ondernemers), waaronder restauranteigenaren, hoteliers en dergelijke, kunnen doorgaan zoals voorheen. Maar de overheid wantrouwt hen. Hun welvaart roept de jaloezie op van armere Cubanen. Hun hang naar onafhankelijkheid kan op een dag leiden tot dissident gedrag. Raúl Castro, de president van het land, is onlangs tegen cuentapropistas in het geweer gekomen en laakte de ‘illegaliteit en andere onregelmatigheden’, waaronder belastingontduiking. Hij zweeg over de dwaze belemmeringen die zulk ongewenst gedrag mogelijk maken. De overheid ‘bestrijdt rijkdom, niet de armoede,’ klaagt een ondernemer.

De mond van Trump, het oog van Irma
De beknotting van het kapitalisme vindt plaats op een gevoelig moment voor Cuba. Raúl Castro zal in februari terugtreden als president. Dan komt er een einde aan het bijna 60 jaar autocratisch regime door hem en zijn oudere broer Fidel, die de revolutie in 1959 leidde. De volgende president zal waarschijnlijk geen eigen herinneringen meer hebben aan die gebeurtenis. De betrekkingen met de Verenigde Staten, die onder Barack Obama het economisch embargo versoepelden en de diplomatieke betrekkingen herstelden, hebben ondertussen een vervelende wending genomen. President Donald Trump is van plan het voor Amerikanen moeilijker te maken het eiland te bezoeken. Berichten over mysterieuze ‘sonische aanvallen’ op Amerikaanse diplomaten in Havana hebben de spanningen nog verder doen toenemen.

Chavez_Fidel_Raul_Castrojuli2011

Juli 2011: Fidel Castro, de Venezolaanse president Hugo Chávez en Raúl Castro

Geen mecenas
De orkaan Irma die Cuba begin september trof, doodde ten minste tien mensen, vernielde enkele van Cuba’s populairste badplaatsen en legde het elektriciteitsnetwerk een korte periode volledig plat. Nu het begrotingstekort dit jaar naar verwachting 12% van het BNP zal bedragen, heeft de regering weinig geld voor de wederopbouw. Dit zijn klappen voor een economie die al in zeer slechte vorm was. Cuba’s favoriete economische strategie – subsidies verwerven van linkse bondgenoten – heeft zijn langste tijd gehad. Venezuela, die de rol van de voormalige mecenas de Sovjet-Unie overnam, is er nog erger aan toe dan Cuba. Hun ruilhandel – Venezolaanse olie in ruil voor de diensten van Cubaanse artsen en andere professionals – krimpt. De handel tussen de twee landen is in waarde gedaald van $8,5 miljard in 2012 tot $2,2 miljard vorig jaar. Cuba heeft op de internationale markt meer brandstof moeten kopen tegen de volle prijs. Ondanks een hausse in het toerisme zijn de inkomsten uit diensten, waaronder de medische dienstverlening, sinds 2013 gedaald.

CUBA-ECONOMY-WHOLESALE-RETAILBureaucratie
Cuba wordt door een socialistisch keurslijf  belemmerd in zijn groei en produceert weinig producten die andere landen of de eigen bevolking willen kopen. De landbouw bijvoorbeeld wordt belemmerd door het ontbreken van markten voor de aankoop van grond, machines en andere productiemiddelen, door de overheid vastgestelde prijzen, die vaak onder de marktprijs liggen, en door slecht vervoer. Cuba importeert 80% van zijn voedsel. Het wordt steeds moeilijker om ervoor te betalen. In juli zei de minister van Economische Zaken, Ricardo Cabrisas, tegen de Nationale Assemblee dat door deze financiële druk in 2017 de invoer met $1,5 miljard zou verminderen. Wat er in winkels ligt, hangt vaak af van de vraag wie van Cuba’s leveranciers bereid zijn op betaling te wachten. Het BNP kromp in 2016 met 0,9%. Vanwege de orkaan Irma en de daling van de invoer wordt ook 2017 in economisch opzicht een nieuw slecht jaar. De overheid weet niet wat ze moet doen. Eén antwoord is het stimuleren van buitenlandse investeringen, maar de regering dwingt investeerders het bad van de bureaucratie te ondergaan. Meerdere ministeries moeten bij elke transactie hun handtekening zetten. Ambtenaren bepalen bijvoorbeeld zaken als het toegestane dieselgebruik voor bestelwagens en investeerders kunnen niet vrijelijk winst naar huis overmaken. Tussen maart 2014 en november 2016 trok Cuba 1,3 miljard dollar aan buitenlandse investeringen, minder dan een kwart van zijn doelstelling.

Gebrek aan durf
Geconfronteerd met een stagnerende economie en de dreiging van tekorten, probeert de regering met kracht investeerders te verleiden. Zij heeft ermee ingestemd dat voedselproducerende ondernemingen een deel van hun winsten kunnen terugboeken naar het land van vestiging. Maar alles wat verder gaat, lijkt een brug te ver voor de Cubaanse leiders. Zelfstandigen of cuentapropistas als Leo wachten vol ongeduld op de eerder toegezegde wet voor kleine en middelgrote ondernemingen. Die zou hen in staat stellen een ander type bedrijf te vormen en af te wijken van de gevestigde staatsondernemingen. Maar dat zal niet snel gebeuren, zegt Omar Everleny, een hervormingsgezinde Cubaanse econoom.

A farmer holds a wad of Cuban money at a vegetable stall at a market in central Cuba

Nationale peso’s

Valuta
Een nog veel verder gaande stap zou de hervorming van het bestaande systeem van dubbele valuta zijn. Daardoor kunnen staatsbedrijven niet concurreren, blijven de salarissen in de staatssector bitter laag en worden de prijzen in de economische sector verstoord. Cubaanse peso’s circuleren naast de convertibele peso (CUC), die ongeveer één dollar waard is. Hoewel de wisselkoers van de peso en de CUC voor individuele personen (inclusief toeristen) 24 op 1 bedraagt, is hij voor staatsbedrijven en andere overheidsinstanties één op één. Voor deze instellingen, die het grootste deel van de economie in Cuba voor hun rekening nemen, wordt de Cubaanse peso dus sterk overgewaardeerd. Dit levert een enorme subsidie op voor importeurs en straft exporteurs. Een devaluatie van de Cubaanse peso voor staatsbedrijven is noodzakelijk om de economie goed te laten functioneren. Maar het zou leiden tot faillissementen, ontslagen en een sterke inflatie. Landen die een dergelijke devaluatie proberen te realiseren, zoeken meestal hulp van buiten. Vanwege Amerikaans verzet kan Cuba echter geen lid worden van het IMF of de Wereldbank, de belangrijkste bronnen voor hulp. Het vastleggen van het valutasysteem is een ‘voorwaarde voor verdere liberalisering’, aldus Emily Morris, econoom aan het University College London.

migueldiazcaneljuli2013

Miguel Díaz-Canel

Opvolging
Het is onwaarschijnlijk dat dit nu zal gebeuren, omdat het land is gericht op de verkiezing van een nieuwe leider, de opvolger van Raúl Castro. Dit proces heeft de strijd tussen hervormers en conservatieven binnen de regering verscherpt. De strijdlust van president Trump heeft die waarschijnlijk versterkt. De meeste Cubaanse waarnemers zagen Miguel Díaz-Canel, de eerste vicepresident en de waarschijnlijke opvolger van Raúl Castro, als een liberaal naar Cubaanse maatstaven. Maar dat was vóórdat in augustus een videoband van hem openbaar werd waarin hij communistische partijleden toesprak. Díaz-Canel beschuldigt de Verenigde Staten daarin ‘de politieke en economische verovering’ van Cuba voor te bereiden en hij viel hard uit tegen de media die kritisch staan tegenover het regime. Misschien heeft hij zich alleen maar tot conservatieven gewend om zijn kansen de opvolger van Raúl Castro te worden, te vergroten. Als dit zijn ware opvattingen zijn, dan is dat slecht nieuws voor Leo en Gabriël.

Bron
* The Economist, 30 september 2017

Link
* Vice-president Díaz-Canel is van de harde lijn, zie bericht van deze Cubaweblog, 3 december 2015

Advertenties

Raúl’s mogelijke opvolger wil meer censuur en minder kleine ondernemers

De mogelijke opvolger van Raúl Castro, eerste vicepresident Miguel Díaz-Canel, is ervan overtuigd dat de VS, ondanks de politieke dooi, voortgaan ‘de revolutie te vernietigen.’ Canel, tevens partijsecretaris, zegt dit in een video die in februari jl. werd getoond voor kaderleden van de Cubaanse Communistische Partij tijdens een speciale conferentie. Sociale media in Cuba verspreidden maandag jongstleden fragmenten van deze video. De vicepresident verdedigde ook de censuur en pleitte voor minder kleine ondernemers.

diaz-canel-raul-castro

Raúl Castro (links) en Díaz-Canel

Hij stelde een aantal maatregelen voor om te strijden tegen ‘het Noord-Amerikaanse plan (…) dat ruimte tot beïnvloeding zoekt, probeert te infiltreren in onze communicatie- middelen, de culturele en symbolische strijd probeert te beïnvloeden en de niet-statelijke sector van de economie wil financieren en versterken en leiders in deze sector wil scholen’. Diaz-Canel ageerde ook tegen media als het Cubaans-Amerikaanse tijdschrift/On Cuba, een kritisch medium dat positief staat tegenover de revolutie maar kritische kanttekeningen plaats bij bepaalde ontwikkelingen. ‘We zullen zulke platforms sluiten en wie daar een schandaal van maakt, moet dat vooral doen. Ze zullen zeggen dat wij censuur uitoefenen maar heel de wereld censureert’. On Cuba wordt geleid door Hugo Cancio, heeft een kantoor in de VS en correspondenten in Cuba. Volgens de opvolger van Raúl Castro staat On Cuba ‘zeer agressief tegenover de Revolutie.’ Volgens Canel verbergen de onafhankelijke en internationale media ‘hun ware bedoelingen’ achter het masker van ‘een kritische houding en de vrijheid van meningsuiting.’ (…) ‘Deze media betalen onze journalisten meer dan wij hen kunnen betalen en er is een groep jonge journalisten de voor deze verleiding valt.’

Kritiek en censuur
De Cubaanse grondwet (1976) staat enkel communicatiemedia toe die in handen van de staat zijn en functioneren op basis van de socialistische staat. In de afgelopen jaren zijn daar diverse onafhankelijke nieuwe media bijgekomen, vaak gemaakt door medewerkers die hun opleiding genoten in de scholen van de Cubaanse staat, maar met een kritische blik kijken naar het proces in de Cubaanse samenleving. De overheid beschouwt deze ontwikkeling als een bedreiging en dergelijke medewerkers worden geconfronteerd met censuur.

Ambassades
Díaz-Canel onderstreepte ook dat Cuba met de VS ‘ niets te onderhandelen’ heeft. ‘In ruil voor niets moeten zij de asymmetrie (tussen beide landen) oplossen als ze relaties willen en deze willen normaliseren. Wij hoeven in ruil daarvoor niets terug te doen.’ Vervolgens beschuldigde hij enkele Europese ambassades van ‘omvangrijke gezagsondermijnende activiteiten tegen Cuba’ en hij noemde met name Duitsland, Noorwegen, Spanje, het Verenigd Koninkrijk en de VS. ‘Er is een golf van plannen met gezagsondermijnende inhoud, die elke dag wordt geanalyseerd. Daar is de zaak van het Pakker/ Paquete (semi-illegaal videopakket dat in heel Cuba wekelijks tienduizenden gebruikers heeft, redactie), de illegale wifi-netwerken, de kleine ondernemingen die de jaren vijftig aanprijzen….’, aldus Díaz-Canel, die verwees naar een bedrijf dat ‘de periode van Batista verheerlijkt’ met de marketing van foto’s en affiches uit de periode van Havana ten tijde van de Republiek.’ **

click-yoanisanchez

Yoani Sánchez

Loyale oppositie
Volgens Canel, ook lid van het Politburo, zijn er twee soorten oppositiebewegingen in Cuba, namelijk: ‘de contrarevolutie van de confrontatie waaronder hij de journaliste Yoani Sánchez, directeur van de website 14ymedio schaart, opposant Antonio G. Rodiles en de Damas de Blanco. Verder is er de loyale oppositie die projecten ontwikkelt om de groeiende politieke, wetgevende en economische problemen van het land op te lossen. Deze ‘loyale oppositie’ karakteriseerde hij als ‘personen die een betoog hebben en een sociaal –democratisch taalgebruik dat goed gestructureerd is en die ‘niet direct de confrontatie zoeken met de Cubaanse revolutie.’ Hij verwees o.a. naar de websites Cuba Posible en Cuba Emprende waarvan hij zei dat ‘de mensen deze ook niet beschouwen als een project tegen de revolutie’.

cuentapropista-gesloten-wegens-verbouwing

Voorlopig worden geen vergunningen meer voor kleine zelfstandige bedrijven verstrekt. ‘Gesloten vanwege werkzaamheden’

Kleine ondernemers
Vervolgens bekritiseerde de gedoodverfde opvolger van Raúl Castro ook de particuliere ondernemerssector waar de internationale media ‘zoveel ophef over maken’. (….) ’Vandaag houdt iedereen je voor dat de kleine ondernemer of cuentapropista (…) de succesvolle man in Cuba is,’ aldus een klagende Díaz Canel. ‘Het is de bedoeling het succes te bevorderen van de kleine en middelgrote ondernemers want zij willen de niet-statelijke sector veranderen in een sector van oppositie tegen de revolutie,’ merkte hij op. Deze maand kondigde de regering nieuwe regelingen voor de particuliere sector waarbij de uitgave van vergunningen voor particuliere restaurants en de verhuur van woningen aan toeristen tijdelijk werd opgeschort. De particuliere sector reageerde geërgerd op deze maatregel; de sector telt nu een half miljoen arbeiders.

chucho-del-chucho

Chucho del Chucho

Bron
* Diario de Cuba, Mario J. Pentón, 22 augustus 2017
Linken
* Kort Spaanstalig fragment van Diaz-Canel 1 minuut
*Diaz Canel moet maar directeur van de UCI worden’, (opleiding van computer- en internetdeskundigen in Havana waar o.a. de sociale media worden gedetecteerd). Collage (Spaanstalig) van Chucho del Chucho, 6 minuten.
* Opposant Antonio Rodiles reageert (Spaanstalig) op het ‘neo-castrisme’ van Diaz-Canel inclusief veel meer citaten van Canel. Een product van de oppositiebeweging Estado del Sats, 14 minuten.
** Op 21 juli 2017 publiceerde deze Cubaweblog een artikel getiteld ‘Havana, de hoofdstad van de nostalgie’. In deze tekst meldt de onafhankelijke journaliste Miriam Celaya de verkoop uit nostalgische motieven van oude ansichtkaarten van Cuba, zonder overigens maar eenmaal de naam van Batista te noemen.

Vicepresident Díaz-Canel: ‘Internet gebruiken om Revolutie te maken’

Miguel Díaz-Canel, eerste vicepresident van Cuba, benadrukte gisteren tijdens een zitting van de Nationale Assemblee dat de Cubanen internet moeten gebruiken om Revolutie te maken. ‘Wij moeten in staat zijn de inhoud van de Revolutie zichtbaar te maken op internet, op alle platforms en vanuit alle instituten. En wij maken zo gebruik van de mogelijkheid een tegenwicht te vormen tegen de lawine van pseudoculturele, banale en vulgaire content die op het net voorkomt,’ aldus Miguel Díaz-Canel donderdag jl. tijdens een zitting van het parlement oftewel Nationale Assemblee.

Miguel Díaz-Canel Bermúdez-jan2015

Miguel Díaz-Canel Bermúdez, januari 2015

Hij maakte ook bekend dat de rol van sociale media in 2016 sterk was gegroeid en wel met een stijging van 46%. Hij verzette zich tegen het beeld dat ‘het imperialisme’ probeert te vestigen van Cuba als een land waar de bevolking verstoken is van internetaansluitingen. In maart spraken officiële bronnen nog van een stijging met 360% aan aansluitingen met Facebook, Twitter en Instagram. Díaz-Canel vermeldde niet vanaf welk moment de stijging van aansluitingen en gebruikers was gestegen. De particuliere internetaansluitingen in Cuba behoren al jarenlang tot de laagste ter wereld. In maart ging een proefproject van start waarbij enkele honderden bewoners van Oud-Havana een internetaansluiting thuis kregen. Tot dan waren aansluitingen thuis voorbehouden aan enkele beroepsgroepen zoals artsen, journalisten, en academici, die daarvoor een toestemming van de overheid nodig hebben.

Youtube, 3 minuten:

Wat zoeken Cubanen op internet? ‘De meesten zoeken een vriendje of vriendin,’ aldus een bezoeker van een Wifipunt in Havana.

Complex proces
Díaz-Canel stelde tijdens een commissievergadering van het parlement vast, dat internet het thema is waarop ‘Cuba het hardst wordt aangevallen.’  Hij wees erop dat de ‘informatisering van de samenleving’ een ‘complex proces’ is dat ‘ doordringt in de economie en de ideologie’. Voor de komende 5 jaren wordt gewerkt aan 2 hoofdzaken: de vorming van een technologische infrastructuur en de ontwikkeling van digitale dienstverlening. Eerste tastbare resultaat was de verhoging in 2016 van de bandbreedte met 72%. Klachten over de traagheid van internet evenals over de censuur op webpagina’s van regime-kritische websites houden echter onverminderd aan; parlementsleden lieten zich niet uit over censuur op internet.

Bron
* De website Diario de Cuba, 14 juli 2017
Link
* Eerste vicepresident Díaz-Canel sprak tijdens een zitting van het Cubaans parlement over ‘de perfectionering van het informaticasysteem in de Cubaanse samenleving’, 13 juli 2017

Martha Beatriz Roque: ‘Oppositie bewandelde niet de juiste weg’

Zij staat op het punt een staaroperatie te ondergaan, het gevolg van een stomp die een agente van de staatsveiligheid haar gaf. Het is een van de vele gewelddadige confrontaties waar Martha Beatriz Roque (72) in de voorbije jaren slachtoffer van werd. De dissidente en ex-politieke gevangene geeft haar visie op de rol van de oppositie op het eiland die volgens haar ‘niet de juiste weg volgt om het volk te bereiken. Je moet de bevolking raken en daarbij moet men ideeën overdragen over de werkelijkheid van het regime, die de die de bevolking begrijpt,’ zegt  Roque in een gesprek met de redactie van de internetkrant 14ymedio in het gebouw van de Cuban American Foundation in Miami.

Vladimiro Roca, Marta Beatriz Roque y Félix Bonne, autores con René Gómez Manzano del documento La Patria es de Todos 1997

De initiatiefnemers van Het Vaderland is van Iedereen. Van links naar rechts Vladimiro Roca, Marta Beatriz Roque en Félix Bonne. 1997

Roque was de enige vrouw die deel uitmaakte van de Groep van 75, dissidenten die in 2003 werden aangehouden en veroordeeld tot zware straffen vanwege misdaden tegen de staatsveiligheid. Deze gebeurtenissen werden later bekend als de Zwarte Lente. Het was niet haar eerste veroordeling want in 1997 werd zij veroordeeld vanwege het document La Patria es de Todos / Het Vaderland is van Iedereen van de groep Grupo de Trabajo de la Disidencia Interna. ‘Vaak zoekt de oppositie de straat op en roepen ze: ‘Weg met Fidel, weg met Raúl, leve de mensenrechten’, maar veel mensen kennen de rechten van de mens niet en ook  de eigen rechten kent men niet,’ legt zij uit. De opposante wijst erop dat publiek opgeroepen door de regering, dan weer roept: ‘Weg met de mensenrechten’. (…) ‘Men moet de mensen bereiken via zaken die hen interesseren. De Cubaanse oppositie is er niet in geslaagd een strategie te ontwikkelen die de mogelijkheid biedt het volk te verbinden met zijn problemen. Roque denkt dat de bevolking lange tijd niet over haar rechten mocht spreken en dan is het nutteloos hypothetische voorstellen te doen over hervormingen van de grondwet.

Toekomst
Volgen haar is een van de ergste problemen in Cuba op dit moment het ontbreken van een toekomst. ‘De Cubaan heeft geen perspectief, daarom wil hij emigreren omdat hij weet in Cuba geen toekomst te hebben. Men moet trachten de mensen te doen begrijpen hoe belangrijk het is een toekomst op te bouwen.’

Martha-Beatriz-Roque-FNCA-Miami

Martha Beatriz Roque (mei 2017)

Venezuela
Over de gevolgen van de ontwikkelingen in Venezuela, zegt Roque dat de regering van Raúl Castro de gevolgen vreest die het einde van het chavisme kan hebben. Voeg daarbij de steeds duidelijker opvatting van president Donald Trump en zijn beleid over Cuba. ‘Ik denk dat er veel zal veranderen in Cuba als Venezuela verandert’, zegt zij en wijst erop dat het voor groepen dissidenten in Cuba zeer moeilijk zal zijn om de weg van de Venezolaanse oppositie in te slaan. De omstandigheden zijn immers zeer verschillend. Roque gelooft ook dat het uitblijven van concrete acties van de zijde van de administratie Trump tegen de regering van Raúl Castro, ‘leidt tot een harder onderdrukken van de oppositie door het regime’, in het bijzonder van groepen ‘die erg dwarsliggen.’
De dissidente gelooft niet dat er veel zal veranderen nu generaal Raúl Castro heeft aangekondigd in 2018 zijn functie als voorzitter van de Staatsraad neer te leggen. ‘Castro laat de macht niet los. Hij blijft de partij leiden en in Cuba heeft de communistische partij de macht. Dat betekent dat hij de macht niet neerlegt. Nieuwkomelingen zoals de huidige eerste vicepresident van de Staatsraad Miguel Díaz-Canel zullen geen verandering van het systeem veroorzaken. ‘Díaz-Canel is een marionet die slechts zijn mond opent als men hem vraagt te zeggen wat men hem wil laten zeggen,’ beklemtoont zij. Ondanks het sombere panorama, verzekert de dissidente dat er een zekere beweging gaande is binnen de oppositie en dat men dit jaar ‘de eerste vruchten kan zien van de lange strijd van de ballingengemeenschap en de oppositie om de vrijheid op het eiland tot stand te brengen.’

Bron
* Mario J. Penton van de website 14ymedio, 25 mei 2017

Eén maand zonder vicevoorzitter Machado Ventura

Al één maand lang is de Cubaanse tweede vicepresident José Ramón Machado Ventura niet meer in de openbaarheid verschenen. Reinaldo Escobar, journalist van 14ymedio, vraagt zich af wat de reden van de afwezigheid van de tweede sterke man in Havana kan zijn. De laatste maal dat de vicepresident werd gezien, bezocht hij een landbouwproject in Pinar del Río.

machado-ventura-2017

Machado Ventura

De 86-jarige Machado Ventura, geboren in San Antonio de las Vueltas, is als tweede partijsecretaris al ruim 10 jaar de sterke man in de schaduw van Raúl Castro. Hij was nooit langer dan 48 uur afwezig op televisieschermen en in krantenkolommen tot en met 27 februari jl. Dat leidde tot geruchten, zeker in een land waar de bevolking gewoon is meer aandacht te schenken aan het ontbreken van nieuwsberichten dan aan het nieuws zelf.

Opvolging
De afwezigheid van Ventura komt op een moment – minder dan een jaar – dat Raúl Castro zijn ambt als president zal neerleggen en de vraag dringt zich op wie hem zal opvolgen. Wanneer Machado Ventura verdwijnt, is de benoeming van een tweede partijsecretaris noodzakelijk en die zal meer duidelijkheid brengen over de vraag van Raúl’s opvolging, een van de best bewaarde geheimen in Cuba van de laatste jaren. Als de huidige eerste vicepresident Diaz Canel benoemd wordt tot tweede man van de partij, wordt daarmee een traditie voortgezet waarmee meer macht bij één persoon ligt. Maar ook andere namen worden genoemd zoals die van Bruno Rodríguez, de huidige Minister van Buitenlandse Zaken, Lázaro Expósito, partijvoorzitter in de provincie Santiago of Salvador Valdés Mesa, oud-leider van de staatsvakbeweging CTC. Er zou dan sprake zijn van een tweehoofdige leiding (van staat en partij), een ongewone route voor communistische regimes.

Fidel alleenmacht
Tientallen jaren was alle macht geconcentreerd bij Fidel Castro die veel van zijn ontelbare taken delegeerde naar zijn broer. In 2006 werd de Cubaanse leider door ziekte gedwongen zich terug te trekken uit het openbare leven, en erfde Raúl Castro dit conglomeraat van taken die voortvloeiden uit het leiderschap van de partij én de staat. Maar in de periode van Raúl Castro werd het systeem van de twee parallele functies gesplitst. De eerste vicepresident was niet langer ook dezelfde persoon als tweede man van de partij PCC. Machado Ventura bleef de tweede man van de partij. Machadito, zoals hij door zijn vrienden wordt genoemd, heeft het imago van een ayatollah en beschermer van de ware ideologie, gecultiveerd. Het is een vorm van orthodoxie die in Cuba niet gekoppeld is aan de dogma’s van het marxisme-leninisme, maar aan de doctrine van het eigenzinnige Fidelismo.

CUBA-LA HABANA-ASISTEN MACHADO VENTURA Y DÍAZ-CANEL A CEREMONIA DE CONDECORACIÓN CON LA ORDEN CARLOS J. FINLAY

José Ramón Machado Ventura (links), tweede partijsecretaris, vicevoorzitter van de Staatsraad en de Raad van Ministers ontving op 21 januari 2017  de onderscheiding Carlos J. Finlay uit handen van Elba Rosa Pérez Montoya, Minister van Wetenschappen en Milieu. Rechts: Miguel Díaz-Canel Bermúdez, eerste vicevoorzitter van de Staatsraad en de Raad van Ministers .

Onbeweeglijk
De aanwezigheid in de top van de samenleving van een onverbiddelijke Cerberus (de driekoppige hellehond uit de mythologie die de poorten van de onderwereld bewaakt) als Machado Ventura, wordt door analisten beschouwd als de wens van Fidel Castro, die hem achter zijn broer plaatste om te voorkomen dat deze van de uitgestippelde weg zou afwijken. Zo werd de man die ooit een medische graad haalde, volgens het jargon uit de Sovjettijd van de perestrojka, de rem op de hervormingen die Raúl Castro zou willen doorvoeren. Machado Ventura verwierf zijn reputatie van onbeweeglijkheid en gebrek aan flexibiliteit ook door zijn strenge optreden tijdens de provinciale vergaderingen die hij overal in het eland leidde en die vooraf gingen aan de twee laatste congressen van de partij. Daar werden besluiten voorgekookt, akkoorden gesloten en de vertegenwoordigers verkozen voor het partijcongres die trouw betoonden aan de ‘heilige geboden’ van het Raúlismo.

Harde lijn
Wellicht is er nu een einde gekomen aan de hoofdrol die hij speelde. De man die de val van functionarissen aankondigde, tijdens de vieringen van de Eerste Mei de bevolking toesprak en tientallen jaren kerstbomen verbood in openbare gebouwen, zou van het toneel zijn verdwenen. Zo verdwijnen ook  zijn toespraken die opriepen tot efficiëntie en zijn bezoeken aan productiebedrijven waar hij aanmoedigde tot meer discipline en opofferingsgezindheid. Of is het mogelijk dat Machadito – de waakhond van de orthodoxie – als een feniks uit zijn as herrijst en de boeren opnieuw uitlegt hoe zij boniato moeten telen of de ingenieurs in een fabriek uitlegt hoe zij de grondstoffen beter kunnen gebruiken? De hoeders van de harde lijn zullen die wederkomst met opluchting verwelkomen.

Bron
* Reinaldo Escobar op de website 14ymedio, 27 maart 2017

Redactie partijkrant steunt waarschuwing maatschappelijke onrust

Karina Marrón, onderdirecteur van de partijkrant Granma, die vorige week waarschuwde voor maatschappelijke onvrede op het eiland als de autoriteiten de elektriciteitsonderbrekingen doorzetten en daarover niet zouden communiceren met de bevolking, lijkt te kunnen rekenen op de steun van de directeur van de partijkrant en de redactie van Granma. Dat meldt de website Diario de Cuba, die contacten heeft met redactieleden en met personen uit de omgeving van Marrón.

granma-sub-directeur-Karina Marrón - bestuurslid- upec2

Onderdirecteur Karina Marrón González van de partijkrant Granma

Deze bronnen verzekeren dat de functie van Marrón bij de krant niet ‘in gevaar is’ ondanks de polemiek die in onafhankelijke media en in de buitenlandse pers ontstond. Marron kan rekenen op bescherming van vicepresident Miguel Díaz-Canel. Haar kritiek is echter slecht gevallen bij het Ideologisch Departement van de communistische partij en vooral ‘in de directe omgeving van de chef van dit departement, Rolando Alfonso Borges’. Marrón deed haar waarschuwende uitspraken in het kader van een landelijke bijeenkomst van de officiële journalistenbond Unión de Periodistas de Cuba (UPEC) waar een persoon haar toespraak had opgenomen. Marron zou zelf hebben gezegd geen bezwaar te maken tegen zo’n opname.

pcc-2016-diaz-canel

Vice-president Díaz-Canel

Steun vicepresident Canel
Karina Marrón (37 jaar) studeerde journalistiek aan de universiteit van het Oosten in Santiago de Cuba en werkte later bij de provinciale krant Ahora de Holguín toen Díaz-Canel de eerste partijsecretaris in deze provincie was. Toen Díaz-Canel vicepresident werd, werd zij onderdirecteur van de krant in Holguín. Op verzoek van Díaz-Canel en Roberto Montesinos (departementschef van het Centraal Comité) kwam ze 2 jaar geleden naar Havana en werkte eerst als redacteur van Granma, later werd ze onderdirecteur van de partijkrant. Daarnaast is deze journaliste ook lid van de Nationale Raad van de UPEC en werd belast met steun aan ‘vernieuwing van de media’. Na haar komst in het bondsbestuur kregen steeds meer jonge mensen een baan bij de officiële media.

cover-granma-06072016

Voorpagina van Granma gisteren

Polemiek
De discussie die Marrón begon, vormt een nieuw hoofdstuk in de strijd tussen journalisten werkzaam bij de officiele media en de communistische partij PCC. Hoewel deze journalisten het systeem verdedigen, eisen ze meer autonomie en willen daarom ook een nieuwe Perswet. Díaz-Canel zou dit steunen, evenals de journaliste Rosa Miriam Elizalde en de decaan van de Faculteit voor Communicatie in Havana, Raúl Garcés. Maar Díaz-Canel heeft niet de steun van het partijapparaat, van de directeuren van enkele media en van functionarissen in de provincie. De bron van Diario de Cuba zegt ‘dat men de huidige directeur van het departement van Ideologie zou willen vervangen door Roberto Montesinos, een functionaris die opener is en dichter bij Díaz-Canel staat, maar Machado en Alfonso Borges stemmen daar niet mee in.’ Hij voegt er aan toe dat ‘Díaz-Canel de journalisten beloofd heeft dat binnen 2 jaar een nieuwe Perswet zou zijn aangenomen. En nu wacht men af, maar met weinig geduld.’

Bron
* Diario de Cuba, 6 juli 2016

Vice-president Díaz-Canel is van de harde lijn

Publicist en schrijver Orlando Freire Santana zegt dat velen in Havana de opvatting koesteren dat er geen substantiële veranderingen mogelijk zijn in Cuba zolang de historische generatie die de Revolutie maakte, niet is verdwenen. Want deze generatie heeft zich altijd geïdentificeerd met de harde lijn, heeft weinig sympathie voor pro-markthervormingen en is een verbeten tegenstander van politieke democratie, aldus Santana. Daarom wordt, net als in de oude Sovjet Unie, gekeken naar de leiders van de nieuwe generatie zoals vicepresident Miguel Díaz-Canel.

diaz-canel-korea

Eerste vice-president Díaz-Canel, 55 jaar oud

Volgens Santana is het oordeel over de recente verbetering van de diplomatieke banden tussen de VS en Cuba een goede graadmeter – ‘en het enige wat we hebben’ – om toekomstig gedrag en beleid te kunnen voorzien. Canel is zowel eerste vice-voorzitter van de Staatsraad als van de Raad van Ministers en nam het stokje over uit handen van de historische generatie. En Díaz-Canel bevestigt krachtig en zonder schroom, het lidmaatschap van de harde lijn van de huidige Nomenklatura.

Subversie uit noorden
Dat gebeurde onlangs bij de opening van de Nationale Raad van Studenten voor Middelbaar Onderwijs Consejo Nacional de la Federación de Estudiantes de la Enseñanza Media (FEEM). De benjamin van het castrisme stelde de vraag: ‘Hebben jullie gedacht aan de grote verantwoordelijkheid die jullie hebben als eerste generatie Cubanen die zorg moet dragen voor de ontwikkeling van onze samenleving na de generatie die de overwinning van de Revolutie aanvoerde?’ Even later verzekerde hij de jongeren van FEEM dat zij hun ‘inspanningen moeten vergroten om de revolutie te redden, te vereeuwigen, te ontwikkelen en te vervolmaken’. Daarna constateerde Canel dat ‘wij op een moment zijn aangekomen waarop het imperialisme een platform van kapitalistisch en neoliberaal herstel aan Cuba oplegt en de ontwikkeling van een strategie van zeer krachtige politiek-ideologisch subversie.’ Juventud Rebelde, editie van zaterdag 28 november 2015.

feem-congres-november2015

Beeld van de raad van de staatsorganisatie voor middelbbare scholieren FEEM

Neo-liberaal
Blijkbaar is er voor de Eerste-Vicepresident niets veranderd op het terrein van de relaties tussen Cuba en de VS. De buurman in het noorden blijft de dodelijke vijand die de revolutie wil vernietigen en blijkbaar weet Canel niet meer te doen dan het spook van de imperialistische dreiging weer op te roepen, de uitvlucht die meer dan vijftig jaren lang jongeren gemobiliseerd houdt. Daarnaast verliest Diaz-Canel zich in het woordgebruik van ouderwets-links in Latijns-Amerika en gebruikt het etiket ‘neoliberaal’ om iedereen te diskwalificeren die niet denkt zoals hij. Dit label slaat namelijk niet langer terug op de aanhangers die het liberale gedachtegoed willen voortzetten, maar voor het gehoor van de jeugd van FEEM is het neoliberalisme die schurk die de ‘verworvenheden van de revolutie in gevaar brengt.’

Aspiraties Castro’s
Zo leidt zijn intolerantie tot zwart-witdenken en het negeren van de nuances. Want iedereen die het staatsmonopolie en de gecentraliseerde planning afwijst en de markteconomie aanbeveelt is in beginsel al een neoliberaal. Ook is er geen plaats meer voor gematigde opvattingen zoals bijvoorbeeld die van sociaaldemocraten. Niet tevergeefs heeft de huidige generaal-president Raúl Castro voor zijn opvolging op hem zijn oog laten vallen nadat hij zich in de loop der jaren van andere veelbelovenden in de Nomenklatura zoals Pérez Roque, Otto Rivero, Hassan Pérez en Carlitos Valenciaga had ontdaan. Zo te zien belichaamt Miguel Díaz-Canel de aspiraties van de politieke dinosaurussen op het eiland; het voortzetten van het castrisme als de gebroeders Castro fysiek niet meer aanwezig zijn.

Bron
* Orlando Freire Santana op de website Diario de Cuba van 2 december 2015. Santana is schrijver en publicist, maar zijn werk wordt binnen Cuba niet meer gedrukt.