Cubaanse staatsmedia verliezen monopolie

Direct nadat in mei jl. een vliegtuig bij Havana neerstortte waarbij 113 mensen om het leven kwamen, zonden Cubaanse staatsmedia updates uit van de ramp, leverden via mobiele telefoons reportages vanaf de rampplek en zonden een interview ter plaatse uit met de nieuwe president Miguel Diaz-Canel. Toen later in mei, Cuba werd getroffen door de tropische storm Alberto, resulterend in een dozijn sterfgevallen, zond de staatstelevisie ongewoon lange beelden uit van vergaderingen waar ministers de reddingsacties bespraken. Andrea Rodriguez van Associated Press meldt uit Havana dat Cuba een Nieuw Communicatiebeleid voorbereidt om de concurrentie met andere media voor te zijn. De staatsmedia in Cuba hebben er nog niets over gemeld.

granma-bicitaxista

Bicitaxista leest Granma, de officiële krant van het Centraal Comité van de Cubaanse Communistische Partij

Cuba verbiedt onafhankelijke media en berichten in de staatspers bestonden geruime tijd voornamelijk uit transcripties van officiële verklaringen van de Communistische Partij, triomfrapporten over industriële productie of uitbundige lofprijzingen aan het adres van de leiders van het land. Die gezwollen stijl lijkt geleidelijk te veranderen in het kielzog van Diaz-Canel’s presidentschap sinds april. Cubaanse journalisten zeiden tegen persbureau Associated Press dat het Politburo van de Cubaanse Communistische Partij, een van de machtigste organen van het land, onlangs een document heeft goedgekeurd dat bekend staat als Nieuw Communicatiebeleid en dat erop gericht is de staatsmedia meer mogelijkheden te geven om nieuws te verspreiden, zoals collega’s in andere landen doen. Het nieuwe beleid werd ergens in de eerste drie maanden van dit jaar goedgekeurd, toen Díaz-Canel vicepresident was en verantwoordelijk voor het media- en communicatiebeleid van het land. Het trad in werking rond de tijd dat Díaz-Canel op 19 april de macht van Raúl Castro overnam, die 10 jaar had geregeerd zonder veel informatie te verstrekken over zijn verrichtingen aan het Cubaanse publiek of de internationale media.

Donkere grot
‘Cuba is in termen van connectiviteit en toegang tot informatie de afgelopen tijd veranderd,’ zegt David Vasquez, de voormalige directeur van Cachivache, een online tijdschrift voor Cubaanse millenials. ‘Misschien beschikken mensen nog niet over de toegankelijkheid tot nieuwe media die we graag zouden willen, maar er is voortdurend nieuwsconsumptie en het is gewoon niet waar dat het land een donkere grot is, zonder licht.’ De Cubaanse regering heeft nog niets in het openbaar gezegd over haar nieuwe communicatiebeleid. Maar journalisten in dienst van de staatsmedia zeggen dat het de bedoeling is de concurrentie aan te gaan met alternatieve online bronnen. Cuba heeft een van de laagste internetaansluitingen ter wereld, maar de toegangelijkheid groeit snel. Cubanen on-line hebben toegang tot een bijna onbeperkt aantal media, van onafhankelijke Cubaanse online tijdschriften tot anti-Castro uitgaven gefinancierd door de Amerikaanse overheid. Veel van deze sites worden geblokkeerd, maar de inhoud ervan is toegankelijk via Facebook en andere sociale media. Het land heeft nu bijna 2.500 wifi-plekken, maar de kosten van $1, ruwweg een gemiddeld dagloon, maken het online gaan voor veel Cubanen onbetaalbaar.

Toegankelijkheid internet
Onafhankelijke Cubaanse online media opereren in een grijs gebied, noch expliciet legaal noch illegaal, en over het algemeen getolereerd als ze controversiële onderwerpen te vermijden. ’Dit beleid is een reactie op klachten van staatsmedia en de samenleving en de behoefte aan meer informatie, die door overheid en de partij wordt erkend en die vanzelfsprekender wordt naarmate de internettoegang in het land is gegroeid,’ zegt José Raúl Gallego, een schrijver voor de onafhankelijke website El Toque.

internet-jongeman-mobiel-meisjeProeffase
Op basis van de Cubaanse Grondwet vaardigt de Cubaanse Communistische Partij algemene richtlijnen uit aan de Cubaanse regering, die vervolgens wetten en verordeningen opstelt om die richtlijnen ten uitvoer te brengen. Maar veel elementen van het nieuwe mediabeleid lijken nog lang niet te zijn gerealiseerd. Anderen worden gecommuniceerd aan een selecte groep journalisten die als testgroep lijkt te fungeren. Velen verwachten een bredere verspreiding van het nieuwe beleid en zelfs de goedkeuring ervan in de loop van de zomer. Dit nieuwe beleid geeft directeuren van kranten, televisie- en radiostations de mogelijkheid in geval van belangrijke gebeurtenissen zoals fatale rampen, uitzendingen te verzorgen zonder de eerder verplichte toestemming van het Departement van Ideologie (DOR) van de Cubaanse Communistische Partij. Die verandering werd zichtbaar tijdens de verslaggeving over het vliegtuigongeluk van vorige maand.

Reclame
Het nieuwe beleid staat ook reclame toe, ook van de kleine particuliere sector in Cuba. Ook wordt een nieuwe regelgevende instantie voor de media in het leven geroepen die onafhankelijk is van de partij en komen er afdelingen voorlichting in ministeries en gemeenten, die nu systematisch ontbreken binnen het eenpartijstelsel van Cuba.

internet-opladen-hier

Hier opladen!

Monopolie
‘Het monopolie op informatie in Cuba staat ter discussie,’ zegt Elaine Diaz, oprichter van de onafhankelijke nieuwssite Periodismo de Barrio. Veel voorstanders van meer transparantie op Cuba twijfelen er echter aan of het nieuwe beleid veel zal helpen. Terwijl de internationale media in de roerige en dubieuze geschiedenis doken van de Mexicaanse chartermaatschappij die de Boeing 737 verhuurde die neerstortte, zwegen de Cubaanse media in alle talen over elementen als de noodzaak van verder onderzoek en de verantwoordelijkheden voor de ramp. ‘De dwingende noodzaak is een van de problemen in de Cubaanse journalistiek,’ zegt Gallega. ‘En soms heb je dwingende verslaggeving die dubieus is en daardoor geen kwaliteitsjournalistiek.’

internet-enter-Carlos-Melian-2_Obstáculos-al-AccesoBron
* Andrea Rodriguez, Associated Press, 21 juni 2018

Link

* Website Cachivache met een uitvoerig Spaanstalig artikel Desconectados en Cuba: sí, pero cuánto? Met een overzicht van de stand van zaken over de connectiviteit in Cuba.

Bijlage
* De website Periodismo de Barrio publiceerde in mei een special over internet in Cuba met 13 reportages en 12 overzichtsartikelen met thema’s als de geschiedenis van internet in Cuba, een profiel van het staatsbedrijf ETECSA, anecdotes, de wifi en Nauta-plaatsen en de jongerencomputerclub Joven Club de Computación y Electrónica in Santiago de Cuba. Verder gesprekken met ondezoekers zoals Juan Antonio García Borrero en Yohana Lezcano, met voorstellen om internet te gebruiken als stimulans voor deelname van burgers aan de maatschappij.
Ook informatie over de platforms Facebook en YouTube, de verspreiding van Airbnb op het eiland, de veranderingen in de relaties tussen echtparen door gebruik van technologie en het grootste undergroundnetwerk SNET in Cuba.

Cubaanse jongeren willen anti-kapitalistisch netwerk

Een groep Cubaanse jongeren heeft het Netwerk van Antikapitalistische Jongeren / Red de Jóvenes Anticapitalistas gepresenteerd. Zij wil aandacht schenken aan ‘het socialisme en antikapitalisme als revolutionaire fundamenten van de politieke en sociale praktijk in Cuba, Latijns-Amerika en de wereld.’ De jongeren willen een dam opwerpen tegen een nationale werkelijkheid waarin ‘de voortzetting van het revolutionair project en zijn vrijheidslievende hegemonie in gevaar wordt gebracht.’

harold-cardenas-lema-blogger-met google

Harold Cardenas Lema

Het initiatief werd gepresenteerd door de blogger Harold Cárdenas Lema van het netwerk La Joven Cuba / De Cubaanse Jeugd, waar een moderne journalistieke formule samengaat met een grote trouw aan het Castro-regime. Cárdenas Lema  is ook medewerker van de website El Toque, de voortzetting van Radio Nederland Wereldomroep. Zelf zegt hij deel uit te maken van een ‘groep jonge universiteitstudenten die hun mening geven over de werkelijkheid in Cuba.’ In januari 2014 maakte Lema deel uit van de groep Cubanen uit de zogenaamde civil society die bezoekend minister Timmermans in Havana ontmoette. De politieke oppositie was bij deze bijeenkomst met de Nederlandse minister niet welkom.

Depolitisering dreigt
In het document van oprichting worden verschijnselen genoemd waar de Cubaanse samenleving op dit moment mee te maken heeft zoals ‘de depolitisering van grote delen van de samenleving, het terugdringen van de politiek naar het privéterrein, een om zich heen grijpend materialisme gebaseerd op de huidige economische politiek, de beperkte deelname van de bevolking in de controle en de zwakheid van de instituten en organisaties.’ Die bedreigen, aldus de jongeren, ‘het revolutionaire project’.  Cardenas pleit daarom voor een socialisme en antikapitalisme als revolutionair fundament van de samenleving. ‘Wij begrijpen dat de verdediging van de socialistische revolutie van de nationale bevrijding in Cuba, en zijn herlancering in de huidige omstandigheden, niet kan plaatsvinden in blinde gehoorzaamheid of in het bij voorbaat vertrouwen op gegarandeerd succes, maar als een hervinden van de macht van het volk en de schepping’. De groep wil ‘de kritische bestudering van het marxistisch denken stimuleren om de strategieën van de kapitalistische dominantie te ontmaskeren en nieuwe wegen naar de opbouw van het socialisme te realiseren’. Verder wil deze groep jongeren aandacht voor ‘de erfenis van de strijd en het revolutionair denken in Latijns-Amerika en in de wereld, in het bijzonder van de ervaringen van de Cubaanse revolutie aan de macht.’

Bron
*  Website Joven Cuba: Nace Red de Jóvenes Anti-capitalistas en Cuba / Netwerk Antikapitalistische Jongeren opgericht

Play Off: het andere digitale sportblad

Pedro Enrique Rodríguez Uz leidt een digitaal sportmagazine met de naam Play Off. Hij hoopt dat de aangekondigde Wet op de Pers hem meer mogelijkheden zal bieden, maar alternatieve media officieel maken is tot nu toe nog niet eerder in Cuba gebeurt. Handige Cubanen lijken het blad uit te printen en verkopen het vanuit huis.

play off Pedro Enrique Rodríguez Uz

Pedro Enrique Rodríguez Uz

Als student aan de Faculteit voor Audiovisuele Media van de ISA maakte hij vier documentaires die een zekere erkenning kregen, maar het betekende weinig voor hem. Hij maakte webpagina’s, adviseerde websites en gaf adviezen aan vrienden, maar hij miste een specifiek E-magazine gewijd aan sport.‘Ik denk dat het grootste probleem voor Cubaanse jongeren is om 20 jaar te vergooien aan een baan en niets te bereiken. Ik heb gereisd, ik had in het buitenland kunnen blijven, maar ben teruggekeerd ondanks het geld. Ik wilde een klus waardoor ik elke avond doodmoe in bed zou stappen en waar ik voldoening van zou hebben,’ vertelt hij me. In het begin kreeg hij veel teksten, goede en slechte en sommigen moest hij weggooien. ‘Ik wilde een medium met een taal die ver stond van de officiële taal, versleten zinsconstructies en vooral origineel. Ik besteedde veel tijd aan het bestuderen van andere magazines ook om te voorkomen in herhaling te vallen.’

cover-play-off-maart2015

Cover van een het maartnummer van het tijdschrift

Obstakels
In maart 2015 verscheen de eerste editie van Play Off bestaande uit ongeveer 90 pagina’s. Veel tijd werd besteed aan de reclame en de promotie van het tijdschrift. De vijf redactieleden bezochten sportscholen, schoonheidssalons en hamburgertenten om aandacht te vragen voor Play Off, maar ze ontdekten al snel dat deze zaken geen geld  voor reclame en promotie op hun begroting hadden staan. Een ander obstakel voor Play Off is de wettelijkheid van het fenomeen. ‘We zijn niet legaal, niet illegaal, we zijn a-legaal. We verspreiden het magzine via een website in het buitenland die we actualiseren via wifi bij Hotel Riviera en via Het Pakket / El Paquete en de achtergrond van de laatste is onbekend.*  Binnenkort hoop ik op een ISSN-nummer  (International Standard Serial Number is een uniek identificatienummer voor periodieke publicaties, redactie) en we willen ook gewoon belasting betalen,’ legt hij uit. Zakenlieden en ondernemers aarzelen soms om te adverteren, maar omdat er in Cuba toch al weinig mogelijkheden zijn voor reclame willen ze ook wel in tijdschriften als Play Off staan en hebben ze vertrouwen in de kennis en de techniek van het blad. Maar er zijn ook Cubaanse ondernemers die hun producten niet in de kolommen van Play Off willen plaatsen juist vanwege de onzekerheid over de juridische status.

play-off-inhoudsopgave

De inhoudsopgave van het E-magazine Play Off

Droom
Pedro omschrijft zichzelf en zijn team als ‘frikies’, modieuze ‘verslaafde’  halvegaren. Zijn werk is zijn leven en hij heeft er plezier in want een droom komt zo uit, namelijk een mooi blad maken, dat visueel goed oogt en waarin de prestaties van Cubaanse sportlieden worden bijgehouden ongeacht het land waar ze spelen.  Pedro: ‘Niemand leeft van het tijdschrift, maar dat lijkt me wél een aantrekkelijk perspectief, een droom.’ En hij vertelt dat een onbekende het blad te pakken kreeg, het uitprintte en het verder zonder toestemming begon te verkopen vanuit zijn eigen  huis. Zo proberen mensen als Pedro Enrique Rodríguez Uz, en vele anderen naar een manier te zoeken die tegemoet komt aan de vraag van het publiek met een product dat minder vanuit institutionele kantoren wordt gedirigeerd. Ze proberen het, maar de onzekerheid blijft over de vraag of hun inspanningen resultaat zullen hebben….of niet.

Bron
* Laura Roque Valero op de website El Toque – enigszins ingekort.

Link
* Website Play Off

Noot
El Paquete/Het Pakket  is een informatie- en amusementsaanbod dat wekelijks via de zwarte markt met usb-sticks aan de Cubaanse consument wordt aangeboden. Dit particuliere initiatief is een reactie op het slaapverwekkende en gepolitiseerde aanbod van de vijf officiële Cubaanse televisiekanalen.

Kritiek op 5-sterren vakanties van Cubaanse leiders

In mei publiceerde een voormalige lijfwacht van Fidel Castro Juan Reynaldo Sánchez een boek over de vaak zeer luxueuze levenswandel van de Castro’s en hun omgeving. De trouwe volgelingen van Castro zoals die op de website Cubanismo, hadden al snel een reactie op deze ‘gedurende 50 jaren eindeloos herhaalde, oude anticommunistische en anti-Castro roddels.’ Maar nu zet blogger Harold Cárdenas Lema vraagtekens bij de wijze waarop de leiders van de Cubaanse Communistische Partij ‘de schatkist gebruiken om de vakanties van hun gezinnen en anderen in de meest luxueuze hotels van Cuba te bekostigen.’ En Harold Cárdenas is geen dissident, maar een blogger die sympathiseert met de revolutie.
Hier volgt een samenvatting van zijn tekst die integraal werd opgenomen op de website El Toque, de sector Latijns-Amerika van Radio Nederland Wereldomroep.

Varadero vanuit de liucgt

Varadero vanuit de lucht

Harold Cárdenas noemt het een funeste ontwikkeling dat de staat de vakanties van belangrijke leiders betaalt in 5-sterrenhotels in Varadero of elders terwijl men de rest van de bevolking om ‘offers’ vraagt. Cárdenas: ‘Het is funest voor de financiën van de staat hen (de leiders) in staat te stellen om in de meest luxe toeristencentra te verblijven, vaak vergezeld van veel familieleden,’ aldus de universitair docent Cárdenas. Citaat: ‘Ik weet dat een minister niet kan leven onder de druk dagelijks aardappels te moeten kopen op markt of bus P5 te moeten nemen naar zijn werk. Ik begrijp de noodzaak van enige decorum voor een functionaris op dat niveau, zodat hij in staat zich te concentreren op de nationale  uitdagingen. Maar het is een noodlottige ontwikkeling als hier overheidsgelden voor worden gebruikt.’ Cárdenas constateert dat dergelijk gedrag van leiders, vaak gepaard gaand met ‘allerlei negatieve anekdotes’, in het geheugen van het volk gegrift blijft. Tenslotte stelt hij de vraag: ‘In welke bijeenkomst van de Nationale Assemblee heeft men toestemming gegeven aan publieke functionarissen de financiën uit de schatkist te gebruiken voor de vakanties van hun gezinnen in de duurste hotels en aan de stranden van Cuba?’ .

Op 14 juni vond het jaarlijkse vistoernooi in Haven Heminbway bij Havanaplaats. Tussen de vele internationale vip's die aanwezig waren en het toernooi maar ook de uitbundige diners en recepties bijwoonde was tot veler verrassing ook Antonio Castro Soto del Valle, de zoon van Fidel Castro. Hij werd winnaar van het toernooi.

Op 14 juni vond het jaarlijkse vistoernooi in Havana Hemingway plaats. Tussen de vele internationale vip’s die aanwezig waren bij het  toernooi en de uitbundige diners en recepties bijwoonden, was tot veler verrassing ook Antonio Castro Soto del Valle, de zoon van Fidel Castro.  Hij zou een van de winnaars van het toernooi worden.

Wie brengen de offers?
Hij steunt het recht op ‘welverdiende rust’, maar benadrukt dat de logica gebiedt dat ‘als zij dit doen, het volk dat dan ook moet kunnen…want uiteindelijk zijn zij de Dienaren van het volk.’ (….) ‘Gezien de offers die aan het Cubaanse volk worden gevraagd, moeten de functionarissen zeker het voorbeeld geven. Het is nogal ironisch dat het land dat meer dan wie ook in de regio gevochten heeft voor het socialisme, een leider als José Mujica ten voorbeeld wordt gesteld, een ongemakkelijke vergelijking.’ (José Mujica is de president van Uruguay die een sober leven leidt) De blogger en historicus herinnert aan een oproep die Raúl Castro enkele jaren geleden deed ‘om de gratis voordeeltjes die de nationale economie belasten, af te schaffen’ maar ‘van deze maatregel werden, minstens gedeeltelijk de militairen, personen met een publieke functie en partijleiders uitgezonderd. Het zijn uitzonderingen die niet onopgemerkt zijn gebleven.’ Aan het slot van zijn blog verwijst Cárdenas naar het ‘prachtige idee’ van een niet met name genoemd lid van het parlement die voorstelde de ‘bezittingen’ van functionarissen door een accountant te laten controleren zoals dat ook gebeurt met de ministeries en de bedrijven, die zij leiden.’ Het idee werd in de slotzitting van de Asamblea Nacional volledig genegeerd.

Harold Cardenás was een van de gasten die minister Timmermans in januari in Havana ontmoette tijdens een bijeenkomst met de 'civil society'.  Daar ontbraken politieke dissidenten.

Harold Cardenás was een van de gasten die minister Timmermans in januari in Havana ontmoette tijdens een bijeenkomst met de ‘civil society’. Daar ontbraken overigens politieke dissidenten.

Socialistisch project
Cardenás besluit met de zinsnede: ‘Het gaat erom de dingen te doen zoals ze gedaan moeten worden en niet zoals het tot nu toe gaat. Wij moeten niet zwijgen over deze zaken omdat ze ook te horen zijn uit de mond van personen die tegen de Revolutie zijn. Wij moeten juist de eersten zijn om ze te signaleren. We moeten schrijven over de dingen die slecht gaan en moeten niet denken aan mogelijke negatieve gevolgen want als we dat doen, zijn we verloren en zal het socialistisch project uiteindelijk op vakantie gaan………………’

Bron
* Diario de Cuba, 9 september 2014 over de bijdrage van Harold Cárdenas

Link

* Het volledige Spaanstalige artikel Vacaciónes a la Cubana verscheen op de website El Toque, een onderdeel van Radio Nederland Wereldomroep

Noot
De samenvatting van Cárdenas’ artikel op de website Diario de Cuba leidde tot een 50-tal reacties. Niet iedereen heeft vertrouwen in de oprechtheid van de auteur die eerder ‘tweets vol castristische propaganda’ verstuurde.

Reactie
‘het is ironisch in het land dat het sterkst heeft gestreden voor het socialisme in de regio’ ….schrijft de universitair docent Geschiedenis zonder te blozen. Is hij in zijn ‘vrije tijd’ niet actief voor de bloggers van het regimegetrouwe La Joven Cuba ? (ongetwijfeld ‘revolutionaire ‘studenten). Zie zijn tweets vol castristische propaganda.
Reactie:

Legerofficieren en zeker officials van het Ministerie van Binnenlandse Zaken/ Staatsveiligheidsdienst krijgen een vakantie van een week aangeboden voor hun  gezin en vrienden (2 – 3 kamers) in een vijfsterrenhotel in Varadero of op vergelijkbare plekken voor 600 Cubaanse peso’s, dat is 25 dollar. Andere gasten betalen 100 dollar. Ook zijn er speciale aanbiedingen voor deze groepen van huishoudelijke apparaten voor 20 tot 30 dollar: de gewone Cubaan kan  200 – 1000 dollar neerleggen. Ook worden er zware en middelgewicht motoren aangeboden voor een 100 dollar; op de zwarte markt kosten deze 8.000 dollar. Waarom?
Reactie:
Je zou de voormalige Minister van Cultuur, Abel Prieto moeten vragen over de reis die hij maakte met zijn hele familie naar de baai ten noorden van Villa Clara in een Mercedes Benz geschikt voor 12 personen, inclusief een koelapparaat achterin vol bier, frisdrank plus ham en kaas van goed kwaliteit. Als je denkt dat dit een leugen is, vraag het dan aan de lui in Santa Clara die deze Mercedes Benz moesten repareren toen die panne had. Het hotel waar Abelito verbleef met zijn gevolg had als welkom het complete Symfonieorkest van Villa Clara ingeschakeld plus andere artiesten die in de lobby van het hotel een optreden voor hen verzorgden.