Rosa Maria Payá: ’EU pleegt verraad aan democratie’

Vandaag vindt in Brussel de eerste Primer Consejo Conjunto Cuba-Unión Europea (UE) / Gezamenlijke Raad Cuba –  EU plaats, een jaar nadat de EU en Cuba een bilateraal samenwerkingsakkoord sloten. Namens Cuba zal de Cubaanse kanselier, Bruno Rodríguez aanwezig zijn; de EU wordt vertegenwoordigd door Federica Mogherini, buitenlandchef van de EU. De oppositiegroep CubaDecide, geleid door Rosa María Payáؘ, roept de landen van de EU op alsnog het akkoord af te wijzen en dit niet te ratificeren omdat het ‘de dictatuur in Cuba legitimeert.’
María Payá: ‘Dit is de allerlaatste boodschap die wij van de EU verwachten, een boodschap die het Cubaanse volk in de steek laat en verraad pleegt aan wat wij in de wereld als democratie beschouwen’, concludeert zij.

rosa-maria-paya-2017-

Rosa Maria Payá

Payá, dochter van de bij een auto-ongeval in 2012 omgekomen Oswaldo Payá, zei gisteren tijdens een persconferentie in Brussel, dat het Cubaanse regime de onderhandelingen gebruikt als ‘legitimatie van haar macht, een legitimatie die Cubaanse bevolking haar nooit via de stembus heeft gegeven.’ Zij is van mening dat de vragen van de Cubaanse burgers in Brussel niet gehoord zullen worden, noch door de Minister van Buitenlandse Zaken van de dictatuur, noch door iemand die de dictatuur omschrijft als ‘democratie in een één-partijdictatuur,’ aldus de woordvoerder van CubaDecide, die verwijst naar eerdere uitspraken van EU-officials. In een verslag in 2016 noemde de EU-dienst Servicio Europeo de Acción Exterior de Cubaanse regering  ‘een één-partijdictatuur waar verkiezingen zijn op gemeentelijk, provinciaal en nationaal niveau.’

Samenwerkingsproject 40 miljoen dollar
Payá zei geen begrip te hebben voor een samenwerking van de EU met de dictatuur in Cuba, die geen aandacht schenkt aan ‘het beëindigen van de onderdrukking, de vrijlating van politieke gevangenen en de erkenning van het Cubaanse volk’. CubaDecide roept op tot een bindende volksraadpleging, zodat Cubanen kunnen beslissen onder welk politiek systeem ze willen leven. De bilaterale overeenkomst tussen de EU en Havana maakt het juridisch mogelijk de betrekkingen te regelen; een vergelijkbaar verdrag heeft de EU ook met andere landen in de regio. Het eerste resultaat is het opzetten van projecten in Cuba ter waarde van bijna 40 miljoen dollar. Payá is van mening dat ‘de Europese democraten rekening moeten houden met andere spelers in Cuba, de Cubaanse burgers en het maatschappelijk middenveld, en niet de suggestie moeten wekken dat de enige factor in Cuba de dictator is.’ Vijftien van de 28 EU-lidstaten waaronder Nederland, hebben de overeenkomst tussen de EU en Cuba nog niet op nationaal niveau geratificeerd, en Payá deed een beroep op hen om dit ook niet te doen, tenzij aan de voorwaarden voor de tenuitvoerlegging van de overeenkomst is voldaan. Zij riep met nadruk op een einde te maken aan de repressie, de vrijlating van politieke gevangenen, die zij op ‘ongeveer 115’ schat.

touwtje-trekken-raul-canel-fernando-pinilla

Cartoon van Fernando Pinilla

Activisten
Tijdens de persconferentie vergezelden twee Cubaanse activisten Payá. Zij wilden anoniem blijven uit angst voor mogelijke represailles bij terugkeer naar het eiland. Zij bekritiseerden het feit dat de Cubanen ‘geen stem hebben’ en dat ‘de onderdrukking en terreur die het Castro-regime op het eiland blijft uitoefenen, is toegenomen’. Volgens de activisten verandert de komst van Miguel Díaz-Canel als president niets aan de situatie, want op het eiland ‘heerst en regeert Raúl Castro’, terwijl Díaz-Canel ‘een marionet’ is. Payá benadrukte dat CubaDecide ‘niet vraagt om een foto met Mogherini’, maar ‘deel wil uitmaken van het proces van besluitvorming.’

Bron
* Website Diario de Cuba, 14 mei 2018

Cubaanse priester is ‘verbijsterd’ over EU en éénpartijdemocratie

De katholieke priester Castor José Álvarez Devesa, een van de drie priesters die in januari een brief stuurden aan Raúl Castro waarin zij om vrije verkiezingen vroegen en het totalitarisme dat op het eiland heerst, aan de kaak stelde, zegt dat deze brief kwalijke gevolgen voor hen kan hebben. ‘We zullen niet gevangen worden genomen of vanwege de brief worden doodgeschoten. Maar je kunt ook op een andere manier om het leven komen, in een verkeersongeluk of omdat je ziek wordt.’ (…) ‘Of je belandt in de gevangenis omdat ze pornografisch materiaal in je huis plaatsen en daarom veroordeeld kunt worden’, zei hij in een gesprek met het Spaanse katholieke weekblad Alfa en Omega. Devesa bezocht Rome en werd daar begin februari ontvangen door kardinaal Pietro Parolin, staatssecetaris van het Vaticaan.

religie-El padre Castor José Álvarez Devesa

Castor José Álvarez Devesa

Devesa: ‘Parolin was heel vriendelijk, ik voelde me als een zoon met zijn vader. In het Vaticaan hebben ze een universele visie, die soms groter is dan de onze’, zegt hij in het interview. Hij voegde eraan toe dat de Heilige Stoel, maar ook in Europa een visie over de Cubaanse werkelijkheid wilden horen. ‘De Europese Unie heeft ons verbijsterd door (in haar jaarrapport over de mensenrechten) te verklaren dat we in een ‘éénpartijdemocratie’ leven. Ik kan alleen maar denken dat dit te maken heeft met de economische belangen van de EU. En dit baart me veel zorgen,’ voegde hij eraan toe.

Hiërarchie
Volgens Álvarez Devesa was de positie van de Cubaanse katholieke hiërarchie afwachtend en passief toen zij de brief naar Raúl Castro wilden versturen. ‘Zij beletten ons niet de brief naar Raúl Castro te sturen of naar het Vaticaan te reizen om deze aan de staatssecretaris voor te leggen. Sterker nog, sommige bisschoppen gaven ons groen licht. Een andere bisschop benadrukte dat er in onze brief een heleboel dingen stonden, die zij ook benoemden in een document van de bisschoppenconferentie uit 2013, met de titel La esperanza no defraude / De hoop stelt niet teleur.

religie-The statue of Christ of Havana overlooks the bay in Havana. It was created by Cuban sculptor Jilma Madera

Christusbeeld aan de baai van Havana

Tegenwerking
De priester noemt tegenwerking bij de bouw van nieuwe kerken, de beperkte ruimte om  gevangenen pastoraal bij te staan en de ontoegankelijkheid in de meeste gevallen van de staatsmedia. Hij zegt ook dat er ‘normaliter tijdens misvieringen mensen in de kerken zijn die noteren wat er wordt gezegd.’ Soms zelfs meerdere personen. ‘Een van de mannen die me hielp, bekende me dat de Staatsveiligheidsdienst hem had opgedragen mij te bespioneren.’  Soms komen parochianen naar hem toe omdat ze vermoeden dat iemand een vertrouweling is van het regime. Hij probeert deze vermeende spionnen te evangeliseren en waakt er voor deze mensen geen toegang te geven tot bepaalde informatie. ‘Maar je moet niet in vooroordelen vervallen’. Verder onderneemt hij geen actie tenzij er door activiteiten van het regime verdeeldheid ontstaat. ‘We moeten waken over de eenheid van de kerk, want de duivel zaait verdeeldheid of veroorzaakt een slechte sfeer, demoraliseert priesters en verspreidt laster,’ voegt hij eraan toe. ‘Het is onze taak om te evangeliseren, het evangelie te verspreiden vanuit een diep geloof, ook aan hen, in de hoop dat de waarheid van Jezus Christus hun deel zal worden,’ aldus Devesa. De priester sprak ook met Europese media over andere kwesties die in zijn brief aan generaal Raúl Castro aan de orde kwamen zoals de geringe bescherming en zorg voor ouderen en het gezin, de vrijheid van meningsuiting en de angst om te spreken, de controle van de staat over banen en de zwarte markt en diefstal.

Bron
* Diario de Cuba, 19 februari 2018 met o.a. een YouTube gesprek (4 minuten) met Devesa.

Hoe de Europese Unie alsmaar belangrijker wordt voor Cuba

De Cubaanse regering start het nieuwe jaar met stevige steun van de EU. Europa is nu zelfs een belangrijker partner geworden voor Cuba dan Venezuela. Havana en Brussel beginnen aan een nieuw hoofdstuk in hun onderlinge relaties en dat is het resultaat van het Akkoord voor Politieke Dialoog en Samenwerking (PDCA), dat eind december 2016 werd ondertekend.

mogherini-bruno-rodriguez - januari2018
Buitenlandchef van de EU, Mogherini in gesprek met Bruno Rodriguez, Minister van Buitenlandse Zaken van Cuba

Relaties met VS bekoeld
De uitvoering van het akkoord ging vorige week officieel van start met het bezoek van Federica Mogherini, de Europese hoge vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken, aan Havana. Voor Cuba komt de nauwere samenwerking met Europa zeer gelegen nu de relaties met de VS weer sterk bekoeld zijn en het Amerikaanse handelsembargo werd verscherpt. Mogherini noemde dat embargo achterhaald en illegaal en de oorzaak van een slechtere levenskwaliteit voor de Cubanen. ‘We betreuren dat de huidige Amerikaanse regering zijn houding ten aanzien van Cuba blijkbaar heeft veranderd’, zei Mogherini donderdag op een persconferentie aan het slot van haar bezoek.

Zolang Trump aan de macht is
Dat de Amerikaanse president Donald Trump het Cubabeleid van zijn voorganger Barack Obama terugschroefde, vergrootte ‘de marge voor onderhandelingen met de EU’, zegt Christian Khmers, voorzitter van het (Belgische) Interuniversitair Instituut voor de Relaties tussen Europa, Latijns-Amerika en de Caraïben. ‘Europa kan een centrale rol gaan spelen in de relaties met Cuba zolang Trump aan de macht is’, zegt de Belgische onderzoeker, die ook voorzitter is van de Belgisch-Chileense Kamer van Koophandel. ‘Het kan het Caraïbische land ook beter voorbereiden op een nieuwe regering die in het belang van de Verenigde Staten bestuurt. Daarom vind ik het positief dat Cuba nu de banden met de EU aanhaalt.’

maduro-raul-castro-alba-havana-14122017

De Venezolaanse president Maduro (links) in gesprek met Raúl Castro, vorige maand tijdens de Alba-conferentie in Havana

Belangrijker dan Venezuela
‘De EU biedt een toegevoegde waarde omdat ze een solide bondgenoot is, sterk en betrouwbaar”, zei Mogherini donderdag. ‘We zijn consistent in ons beleid ook al bestaan er verschillen. Er zijn geen onvoorziene elementen of plotse veranderingen in ons buitenlands beleid.’ Voor Cuba komt de nauwere samenwerking met Europa zeer gelegen nu de relaties met de VS weer sterk bekoeld zijn. De inwerkingtreding van het samenwerkingsakkoord zal de relaties tussen Cuba en de EU naar een hoger plan tillen, aldus de EU-buitenlandcoördinator. ‘De EU is al de belangrijkste partner op het vlak van handel, investeringen en ontwikkelingssamenwerking’, ook al ‘kan de perceptie bestaan dat anderen bovenaan op deze lijst staan.’ Daarmee verwees ze naar Venezuela, jarenlang de belangrijkste handelspartner van Cuba, maar nu van die eerste plaats verdreven door Europa.

Chronische economische crisis
Cuba kent sinds 2016 een nieuwe terugval in de bijna chronische economische crisis die in 1991 ontstond als gevolg van interne problemen en het terugschroeven van goedkope olieleveringen door Venezuela. Venezuela kampt nu zelf met zware interne politieke problemen en een duizelingwekkende economische achteruitgang. Analisten zijn het erover eens dat de Europese steun de verzwakte Cubaanse economie zuurstof zal geven. Na een bescheiden groei van 1,6 procent in 2017 verwacht het land voor dit jaar een bbp-toename van 2 procent, onvoldoende voor de ontwikkelingsbehoeften van het land. Cuba heeft jaarlijks 2 miljard euro investeringen nodig om zijn economie eindelijk weer aan de praat te krijgen.

eu-vlagEuropese investeringen
Zonder totaalbedragen te noemen voorspelde Mogherini een toename van de Europese investeringen de komende jaren. Mogherini kondigde ook de ondertekening aan van een nieuw gemeenschappelijk programma voor hernieuwbare energie, goed voor 18 miljoen euro, en een voor duurzame landbouw, goed voor 21 miljoen euro, en de uitbreiding van culturele en wetenschappelijke uitwisselingen, goed voor nog eens 10 miljoen euro. Ook voor de heropbouw na de doortocht van orkaan Irma in september vorig jaar zullen er meer Europese middelen komen.

Eerste Gezamenlijke Raad in Brussel
Een delegatie van de Europese Investeringsbank brengt eind deze maand een bezoek aan Havana om de mogelijkheden voor samenwerking te verkennen. Ondertussen gaan bilaterale teams concrete domeinen en thema’s voor nauwere samenwerking analyseren met het oog op de eerste vergadering van de Gezamenlijke Raad Cuba-EU, op 28 februari in Brussel. Die Gezamenlijke Raad, die uit Europese en Cubaanse ministers bestaat, moet toezien op de uitvoering van het PDCA en komt minstens om de twee jaar bijeen.

CUBA-CONFERENCIA DEL PCC

Raúl Castro spreekt de nationale conferentie van de Cubaanse Communistische Partij toe

Machtswissel in april
‘De laatste jaren heeft de EU met Cuba gepraat over hoe ze de modernisering van de Cubaanse economie kan begeleiden’, zei Mogherini. ‘Gezien de politieke gebeurtenissen en de overgang die in Cuba zal plaatsvinden, zie ik dit (raamakkoord) als een historische stap en zullen we deze gebeurtenissen met aandacht volgen.’ Met dat laatste verwees ze naar de machtswissel die er in april aankomt. Cuba krijgt dan een nieuwe president, in opvolging van Raúl Castro. Tijdens haar bezoek, het derde in bijna twee jaar en het eerste in het kader van het PDCA, had Mogherini ontmoetingen met president Raúl Castro en de ministers Bruno Rodríguez (Buitenlandse Zaken), Rodrigo Malmierca (buitenlandse handel en investeringen) en Abel Prieto (cultuur). Ze gaf ook een lezing aan de universiteit van Havana en werd ontvangen door parlements-voorzitter Esteban Lazo en kardinaal Jaime Ortega, die gedurende 35 jaar aartsbisschop van Havana was en in 2016 met pensioen ging.

Ratificatie door EU-lidstaten
Het Akkoord voor Politieke Dialoog en Samenwerking (PDCA), dat meer dan dertig domeinen van samenwerking bestrijkt, biedt Cuba bijkomende mogelijkheden om zijn duurzame ontwikkeling, democratie, mensenrechten en sociaaleconomische modernisering te versterken en gemeenschappelijke oplossingen te zoeken voor wereldwijde uitdagingen. De participatie van de Cubaanse en Europese burgersamenleving en de uitwisseling van personen moeten deel uitmaken van dat proces, benadrukt de EU. Het PDCA kan pas echt van start gaan als de parlementen van alle EU-lidstaten het akkoord hebben geratificeerd. Tot nog toe deden slechts zeven parlementen dat. De gesprekken tussen Brussel en Havana begonnen op 29 april 2014 en eindigden na zeven bilaterale werkrondes in maart 2016. Het proces kreeg zijn grootste impuls in 2015 toen ook de onderhandelingen tussen Cuba en VS naar een hogere versnelling schakelden. In december 2014 had toenmalig president Barack Obama aangekondigd dat hij na meer dan vijftig jaar de diplomatieke betrekkingen met Cuba wilde herstellen.

Bron
* Ivet González, Knack, 8 januari 2018

Mevrouw Mogherini, wij leven nog steeds in onvrijheid

De Hoge Vertegenwoordiger van de Europese Unie, Federica Mogherini, was gisteren en vandaag voor een officieel bezoek in Havana. Op de dag dat zij met haar Cubaanse ambtgenoot Bruno Rodriguez, namens de 28 lidstaten van de EU de overeenkomst inzake de Politieke Dialoog en Samenwerking met Cuba ondertekende, laat de Cubaanse blogger en journalist Yoani Sánchez haar weten: ‘Mevrouw Mogherini, wij leven nog steeds in onvrijheid.’
Hierna volgt de tekst van Sánchez.

Mogherini toured the historic center of Havana

Federica Mogherini maakte woensdag een wandeling door Oud-Havana met stadshistoricus Eusebio Leal Spengler (r) en de ambassadeur van de EU in Cuba, Alberto Navarro (l)

Is een schip dat al zijn onderdelen heeft laten vervangen nog steeds hetzelfde schip? De vraag staat bekend als de Paradox van Theseus en illustreert het dilemma van de Europese Unie met Cuba: blijft een dictatuur die haar diplomatieke taal matigt, probeert vrede te sluiten met haar vijand en de persoonlijkheid als leider van een cultus verliest, een dictatuur? De voorvechters van toenadering tussen de Europese Unie en het Plein van de Revolutie zeggen dat de planken die aan het schip van het castrisme zijn toegevoegd, uiteindelijk de aard ervan hebben veranderd. Dit vertrouwen in de vernieuwing van politieke processen is van alle tijden; er verschijnen nieuwe acteurs op het toneel en men past zich aan de internationale context. Dat brengt Federica Mogherini naar het eiland.

Toenadering
Mogherini, de EU-chef voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid, begint na de ondertekening van de eerste overeenkomst tussen de EU en Cuba, met een officieel tweedaags bezoek om de bilaterale betrekkingen te bevorderen. De haast om de betrekkingen te versterken en de intentie om eerst te tekenen en dan pas te vragen, kan het beeld van de Europese diplomatie schaden. De tekst van de overeenkomst tussen Brussel en Havana die op 1 november 2017 in werking trad, ademt de geest van toenadering. De opvatting bestaat dat de EU slechts invloed kan uitoefenen op de levensloop van de 11 miljoen mensen in deze natie, door toenadering tot regering van Raúl Castro, met solide diplomatieke banden en een soepel communicatiekanaal.

bertasoler-gearresteerd

Berta Soler, de leider van de mensenrechtengroepering Vrouwen in het Wit werd woensdag gearresteerd, vlak bij de  woning van de Damas de Blanco. De vrouwen kregen in 2003 de Sacharovprijs van het Europees Parlement (archieffoto)

Mensenrechten
Met de ondertekening van de overeenkomst inzake de Politieke Dialoog en Samenwerking willen de 28 lidstaten van de EU de uitwisselingsprogramma’s en de invloed die in Cuba verloren is gegaan met de toepassing van het beleid van de Common Position uit 1996, weer terug veroveren. Het beleid van de Common Position stelde als voorwaarde voor de betrekkingen tussen de EU en Cuba een verbetering van de mensenrechtensituatie op het eiland. Die benadering kan echter ook worden beschouwd als een gebaar van steun en solidariteit met de Cubaanse regering. Zo wordt het tenminste gepresenteerd door de propaganda van de regering op het eiland, waarbij ze geen enkele kans heeft laten liggen om te herhalen dat de regering van Raúl Castro het niet eens is met de voorwaarden betreffende mensenrechten en dat ze ‘inmenging van welke aard dan ook’ niet zal accepteren.

cuentapropista-schoenmaker4Veranderingen
Vanaf dat moment heeft het nationale ‘schip’ verschillende transformaties ondergaan. Daaronder valt de machtsoverdracht tussen El Comandante, Fidel Castro, en zijn opvolger, El General, Fidel Castro’s broer Raúl Castro. Met de laatste aan de macht, werd het werken als eigen baas of cuentapropista bevorderd. Het is het officiele eufemisme om de privésector aan te duiden, maar alleen op kleine schaal van een pizzabakker, een schoenmaker of, in de meest  vergaande gevallen, een restaurant. Het Cubaanse vlot is ook veranderd door veranderingen van het immigratiebeleid, vooral toen de schandalige eis voor een uitreisvergunning om het land te mogen verlaten in januari 2013 werd ingetrokken. De versoepeling maakte echter geen einde aan de selectieve reisbeperkingen tegen activisten en het volledig herstel van het recht voor ballingen hun geboorteland te bezoeken. Vandaag de dag kunnen Cubanen contracten sluiten voor een mobiele telefoonlijn, verblijven in hotels, coöperaties oprichten, verbinding maken met het internet vanuit de Wi-Fi zones die in het hele land zijn geïnstalleerd en een stuk grond voor landbouwdoeleinden in bruikleen krijgen. De dood van de Grote Roerganger maakte een einde aan de waanzinnige besluiten van één man die machtsbelust was en een obstakel vormde op weg naar normalisering van de betrekkingen met de Europese Unie. Maar net als bij het schip van Theseus bepalen niet alleen de planken en de navigatieaccessoires het ‘karakter’ van een schip. De naam aan de zijkant van het schip, de vlag aan de mast, het doel dat de kapitein voor ogen heeft en de prestaties van de zeilers zijn doorslaggevender dan de kiel, nieuwe zeilen of een glanzend anker.

orwell1984Orwell
Dit land, waar Federica Mogherini vandaag aankomt, wordt nog steeds geregeerd als een dictatuur. Het bewijs daarvan is het ontbreken van politiek pluralisme, de criminalisering van meningen, de willekeurige arrestaties van tegenstanders en gevangenisstraffen die duidelijk politiek gemotiveerd zijn, het monopolie van de partij op de pers, de straffeloosheid waarmee de staatsveiligheid werkt en de voortdurende controle van elk aspect van het leven. Deze controle-instrumenten worden zichtbaar wanneer ze gericht zijn tegen activisten, maar ze bepalen elk detail van de samenleving en raken iedereen. Angst, het simuleren van gewenst gedrag, opportunisme en zelfcensuur zijn enkele van de vele effecten die worden opgeroepen door deze permanente Orwelliaanse controle over het leven van elke Cubaan.

vrijheid-meningsuitingVrijheid
Deze woensdag zal de heersende partij zich tot het uiterste inspannen opdat Mogherini niet kan nagaan hoeveel van de oude totalitaire structuur van het castrisme nog steeds bestaat. Zij zullen alles doen zodat zij niet over boord kijkt, niet kijkt naar de horizon. Zij zal niet ontdekken dat ondanks het nieuwe verfje en de cosmetische aanpassingen, het kompas waarmee de regering dit land leidt niet wijst in de richting van vrijheid.

Bron
* Yoani Sánchez, website 14ymedio, 3 januari 2018

Linken
* De Telegraaf, 4 januari 2018, EU-chef uit kritiek op isoleren Cuba
* De Morgen, 3 januari 2018: EU wil “bruggen bouwen” met Cuba en bekritiseert isolationistisch beleid

Europarlementariërs eisen hoge standaard mensenrechten van Cuba

De Europarlementariërs van de Commisie voor Ontwikkelingssamenwerking hebben gisteren ingestemd met het akkoord over een politieke dialoog en samenwerking tussen de EU en Cuba. Cubaanse en Europese autoriteiten tekenden dit akkoord eind vorig jaar. Het is de eerste stemming in het Europees Parlement. Ook de Commissie voor Internationale Handel sprak zich uit voor het akkoord. De uiteindelijke stemming vindt op 20 juni plaats in de Commissie van Buitenlandse Zaken. Het Europees Parlement zal zich waarschijnlijk in juli uitspreken en daarbij zal een breed gedragen resolutie worden besproken waarin politieke eisen aan het adres van Havana op het terrein van democratie en vrijheden, worden geformuleerd.

europees-parlement-straatsburg

Europees parlement in Straatsburg

Het Cubaans Observatorium van Mensenrechten / Observatorio Cubano de Derechos Humanos (OCDH) roept het parlement op Cuba te vragen een einde te maken aan politieke discriminatie en de civil society een stem te geven in de dialoog tussen Havana en Brussel. In het huidige akkoord ontbreekt een zelfstandige plaats voor de civil society en de politieke oppositie.

Hoge standaarden
De leden van de Commissie voor Ontwikkelingssamenwerking benadrukten dat hoge standaarden van Cuba mogen worden verwacht op het terrein van mensenrechten en vrijheden, nu de EU een nieuwe fase met Cuba ingaat. De zogeheten Common Position die de EU destijds aan Cuba oplegde vanwege ernstige tekortkomingen op het terrein van de mensenrechten, wordt hiermee geschiedenis. De Europese Unie is de belangrijkste handelspartner voor Cuba en de belangrijkste investeerder. Ook levert de EU een derde van het aantal toeristen, die op dit moment Cuba bezoeken.

Samenwerking
Cuba is sinds 2000 lid van de groep van ACP-landen hoewel dit land nooit het Akkoord van Cotonú ondertekende. Dit verdrag regelt de samenwerking van de EU met landen uit Afrika, de Cariben en de Pacific. In dit kader zijn voor de periode tot 2020 samenwerkingsprojecten ter waarde van 50 miljoen euro met Cuba voorzien en wel in drie sectoren: de landbouw, voedselveiligheid en steun aan projecten gericht op een beter gebruik van natuurlijke grondstoffen gericht op duurzame ontwikkeling.

politieopstraat3Politieke discriminatie
Het Cubaans Observatorium van Mensenrechten / Observatorio Cubano de Derechos Humanos (OCDH) heeft het Europees Parlement opgeroepen bij Cuba aan te dringen een einde te maken aan politieke discriminatie en de civil society een stem te geven in de dialoog tussen Havana en Brussel. ‘Het akkoord moet elke strafsanctie, administratief of van welke aard dan ook verbieden, die een burger straft voor deelname aan de uitoefening van zijn burgerplicht of het naleven van de mensenrechten. Als gevolg daarvan moet het Europees Parlement oproepen tot de onmiddellijke vrijlating van alle politieke gevangenen en het beëindigen van het geweld door de politie,’ aldus OCDH. Ook wordt bij de fracties in het parlement aangedrongen op invoering van een soort van alternatief klachtrecht tot waar ‘burgers en groepen zich direct kunnen wenden met klachten over schendingen van mensenrechten en democratische principes. Ook wordt aangedrongen op het nakomen van internationale arbeidsnormen waardoor een einde komt aan exploitatie van arbeid, in het bijzonder het toeëigenen door de Cubaanse staat van een deel van het salaris, een veel voorkomend fenomeen bij buitenlandse investeringen. Van de Europese bedrijven die in Cuba investeren wordt ‘naleving van dezelfde arbeidsstandaarden en ethische normen als die in het land van herkomst’  gevraagd.

Bronnen
* Diario de Cuba, 14ymedio en persbureau EFE

EU en Cuba spreken over komende verkiezingen

In het kader van de regelmatige gesprekken tussen de Europese Unie en Cuba is gisteren in Brussel overleg gevoerd over het respect voor arbeidsstandaarden, de strijd tegen discriminatie en de insluiting van gemarginaliseerden. Ook verkiezingen in zowel Cuba als de EU stonden op de agenda. Havana heeft voor 2018 verkiezingen gepland wanneer een nieuwe president wordt gekozen, die Raúl Castro moet opvolgen.

bandera-eu-cubaHet was de derde gespreksronde tussen Brussel en Havana op het hoogste niveau. Deze gesprekken zijn een uitvloeisel van het politiek akkoord dat de EU en Cuba in december 2016 sloten over dialoog en samenwerking. De parlementen van de EU-lidstaten moeten nog instemmen met dit akkoord. Volgens een persmededeling vond ‘een uitvoerige discussie plaats over grondwettelijke, legale en administratieve aspecten van de participatie van burgers aan de publieke zaak.’ Ook de verkiezingen in landen van de EU stonden op de agenda. De EU benadrukte dat gestreefd moet worden naar het bereik van internationale overeengekomen standaarden van mensenrechten, inclusief de vrije toegang tot media en tot informatie en aan de vrijheden van vereniging, meningsuiting en vergadering om zo ruimte te bieden aan alle stemmen van het politiek spectrum. Op het gebied van de economische en sociale rechten wordt gewezen op systemen van sociale bescherming en de bevordering van de maatschappelijke dialoog.

Mensenrechten
De beide partijen kwamen overeen de mogelijkheid te onderzoeken van een sectordialoog over sociale thema’s zoals een trilaterale samenwerking over globale gezondheidszorg in lijn met de Agenda 2030 over duurzame ontwikkeling. Ook werd gesproken over de situatie van de vrijheid van vereniging en meningsuiting, inclusief de wijze waarop vreedzame burgeractivisten in Cuba en de EU vrij kunnen deelnemen aan het openbaar leven. Verder zal gezocht worden naar een intensere samenwerking in multilaterale fora over mensenrechten. De delegatie van de EU werd geleid door de speciale EU-vertegenwoordiger van de Mensenrechten, Stavros Lambrinidis, voor Cuba was de directeur-generaal Multilaterale Zaken en Internationaal Recht, Rodolfo Reyes Rodríguez aanwezig.

Bron
* Persbureau EFE, 22 mei 2017

Akkoord met EU komt op goed moment voor Cuba

Het pas ondertekende samenwerkingsakkoord met de EU geeft Cuba zuurstof. Dat is nodig, want met de verkiezing van Donald Trump is de verdere normalisering van de relaties met de VS erg onzeker. Bovendien staat het land voor zware economische problemen. De Cubanen hoopten dat de Amerikanen hun embargo op korte termijn zouden opheffen, maar met de verkiezing van Trump zit dat er nu wellicht niet meer in. Deze tekst is afkomstig van IPS in Havana en werd in het Nederlands vertaald door de website Mondiaal MO in Vlaanderen.

malecon-vader-dochtertje

De Malecon in Havana

De onderhandelingen over het Akkoord voor Politieke Dialoog en Samenwerking, dat Cuba en de EU vorige week hebben ondertekend, begonnen ongeveer gelijktijdig met die met de Verenigde Staten. Maar met de komst van Donald Trump naar het Witte Huis is het zeer onzeker of Cuba en VS de dooi in hun onderlinge relatie gaan voortzetten.

Houding verharden
Het is zeer waarschijnlijk dat de Amerikaanse houding ten aanzien van Cuba zal verharden. De Cubanen hoopten dat de Amerikanen hun embargo op korte termijn zouden opheffen, maar dat zit er nu wellicht niet meer in. Dat verhindert Amerikaanse investeringen op het eiland, en onrechtstreeks ook andere buitenlandse investeringen. De internationale positie van Cuba is ook verzwakt doordat de situatie in Venezuela, de belangrijkste handelspartner van Cuba, zeer onstabiel is.

Belangrijke handelspartners
Het akkoord met Europa komt op een goed moment, zegt de Cubaanse econoom Pável Vidal. Zijn land moet zijn buitenlandse relaties diversifiëren, vindt hij. ‘Sinds de jaren negentig van de vorige eeuw zijn de Europeanen belangrijke handelspartners en investeerders geweest voor het eiland.’ De Europese bedrijven weten “beter dan wie ook” hoe de Cubaanse markt werkt. In al die jaren hebben ze expertise opgedaan en een vertrouwensband opgebouwd met de Cubaanse overheid. ‘De commerciële en financiële relaties uitbreiden en nieuwe investeringsprojecten ontwikkelen lijkt dus relatief makkelijk voor hen.’

Cuban Inventions, Baracoa, homemade mountain go cart. Havana Times 2016 Photo contest. Cuba Photos by Bill Klipp.

Zelfgemaakt karretje in het berggebied van Baracoa

Mensenrechten
Volgens het – vorige week maandag – ondertekende akkoord willen Cuba en de EU hun bilaterale banden in politiek en handel consolideren en versterken, op basis van wederzijds respect, wederkerigheid, gemeenschappelijk belang en respect voor de soevereiniteit. Het akkoord gaat onder meer over mensenrechten, de strijd tegen terrorisme, de strijd tegen drugs, rassendiscriminatie en handel. Voor Federica Mogherini, Hoge vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken van de Europese Unie, is het akkoord ‘een gemeenschappelijke kans om duurzame ontwikkeling, sociale rechtvaardigheid te stimuleren, om de democratie en het respect voor de mensenrechten te versterken.’

bandera-vs-cuba-artistieke-vertekening-illustration-by-yasser-castellanos

Illustratie van Yasser Castellanos

Groter gewicht
‘Ondanks de extraterritoriale toepassing van de aanhoudende Amerikaanse blokkade van Cuba zijn er voor de Europese Unie en de landen die er deel van uitmaken, mogelijkheden en buitengewoon gunstige voorwaarden om een groter gewicht te krijgen in onze ontwikkelingsplannen’, zei de Cubaanse minister van Buitenlandse Zaken Bruno Rodriguez. De gesprekken tussen Havana en Brussel begonnen op 29 april 2014. Ze werden na zeven bilaterale werkrondes afgesloten in maart dit jaar. Het proces kreeg een stevige impuls toen Cuba en de VS eind 2014 aankondigden hun diplomatieke banden te herstellen.

Bron:
* Persbureau IPS – Havana, 23 december 2016

Cubaanse dissidenten wijzen akkoord EU en Cuba af

Cubaanse dissidenten verwerpen het akkoord dat Cuba en de Europese Unie gisteren sloten. ‘Wij zijn geen tegenstanders van een akkoord tussen ons land en de EU dat ten voordeel strekt aan onze volkeren, maar verwerpen deze overeenkomst omdat het de uitoefening van de fundamentele vrijheden door de Cubanen niet beschermt,’ schrijven een 40-tal tegenstanders van het regime in een brief aan de EU-buitenlandchef Federica Mogherini. Zij sloot gisteren namens de Europese Unie een verdrag dat moet leiden tot samenwerking en normalisering van de betrekkingen tussen Cuba en de EU. Volgens EU-buitenlandchef Frederica Mogherini krijgen mensenrechten, klimaat, drugsbestrijding en terrorisme daarin bijzondere aandacht.

rodriguez-federica-mogherini-ministers-eu-12122016

Minister Rodriguez, Federica Mogherini en de EU-ministers van Buitenlandse Zaken poseerden gisteren na de ondertekening van het verdrag. Minister Koenders ontbreekt op de foto.

De vreedzame oppositie stelt vast dat ‘de Cubaanse regering verantwoordelijk is voor de opsluiting van veel Cubanen,’ aldus de leden van de vreedzame oppositie in Cuba. Zij constateren dat ‘de gewelddadige onderdrukking in Cuba doorgaat en elke dag intenser wordt.’ Zij vragen de 28 landen van de EU om ratificatie door Havana te eisen van internationale mensenrechtenpacten en een einde te maken aan de politieke repressie en aan de gewelddadige praktijken tegen vreedzame opposanten en de Cubaanse burger in het algemeen. De brief werd o.a. ondertekend door Iván Hernández Carrillo (Asociación de Sindicalistas Independientes de Cuba), René Gómez Manzano (Corriente Agramontista), rockzanger Gorki Águila, Rosa María Payá, dochter van de overleden leider Oswaldo Payá, Carlos Alberto Montaner (Interamerican Institute for Democracy), Henry Constantín (La Hora de Cuba) en Eliecer Ávila van de groepering Somos+. Het verdrag tussen de EU en Cuba kwam tot stand zonder dat één formele bijeenkomst plaatsvond met de politieke oppositie in het land. Ook is de Cubaanse oppositie geen rol toebedeeld bij de naleving van de afspraken.

Nieuwe fase
De Cubaanse minister van Buitenlandse Zaken Bruno Rodríguez Parrilla noemt het akkoord een ‘nieuwe fase’ in de betrekkingen tussen Europa en het Caribische eiland. ‘De dialoog over mensenrechten gebeurt zonder taboes, in volle respect en in vriendschap’, aldus Mogherini na de ondertekeningsceremonie in Brussel.

ambassade-eu-havana

De EU-vertegenwoordiging in Havana

Modernisering
In maart kwamen de EU en Cuba in Havana overeen de banden te normaliseren en aan te halen, en de weg vrij te maken voor nauwere economische samenwerking. Daarbij wil de EU Cuba helpen economisch en sociaal te moderniseren. De overeenkomst voorziet niet in een vrije handelszone tussen de EU en Cuba.

Bron
* ANP en anderen

Bijlagen
De Engelstalige tekst van het verdrag tussen Cuba en de EU: political-dialogue-and-cooperation-agreement-november-2016
*  Rapport van Civil Rights Defenders met een kritische analyse van het gesloten verdrag: nothing-but-a-dialogue-on-human-rights-december-2016

Bilateraal akkoord EU- Cuba wordt 12 december ondertekend

De Europese Unie zal op 12 december een bilateraal akkoord met Cuba ondertekenen. Die dag komen de EU-Ministers van Buitenlandse Zaken bijeen. Ook het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken houdt rekening met ondertekening. Cubaanse leden van de oppositie waaronder de winnaars van de Sacharov Prijs van het Europees Parlement, Guillermo Fariñas en de mensenrechtengroep Damas de Blanco bekritiseren de aankondiging van Portocarero vanwege verzet bij delen van het Europarlement.

portocarero-herman

Herman Portocarero

Herman Portocarero, ambassadeur van de EU in Havana, deed de aankondiging woensdag tijdens een gesprek met de pers op de Grote Beurs van Havana FIHAV (2016). Hij noemde het aanstaande akkoord (Acuerdo de Diálogo Político y Cooperacion) ‘een daad van vertrouwen’ die ‘de monoloog vervangt door de dialoog’ en die ‘een legale, solide en bilaterale basis legt op het terrein van de globale relaties tussen de EU en Cuba.’ (…) ‘ Het akkoord dat wij op 12 december in Brussel hopen te tekenen bevat veel aspecten van een dialoog, inclusief politieke aspecten en zaken op het terrein van de mensenrechten, maar ook een dialoog van samenleving tot samenleving’, aldus de diplomaat.

Common Position
Sinds 1996 werden de relaties tussen Cuba en Europa bepaald door de zogeheten Common Position, een initiatief van de toenmalige Spaanse regering geleid door José María Aznar. Dit EU beleid voorzag in de versterking van de relaties tussen EU-landen en Cuba onder voorwaarde dat vooruitgang zou worden geboekt in het democratiseringsproces en de situatie van de mensenrechten. Ook werden directe contacten tussen EU-regeringen en dissidenten aangemoedigd. Havana veroordeelde dit beleid en beschouwde het als inmenging in interne aangelegenheden. In september 2016 riep de Europese Commissie de landen van de EU op de Common Position vaarwel te zeggen en een nieuwe stap te zetten in de relaties met het eerste bilaterale akkoord tussen Cuba en de EU. De onderhandelingen daarover waren in april 2014 en beide partners ondertekenden op 11 maart 2016 in Havana in aanwezigheid van de EU-Minister voor Buitenlandse Zaken, Federica Mogherini, het akkoord. Portocarero benadrukte dat dit akkoord ‘meer poorten’ sluit en leidt tot een ‘meer complete, meer vertrouwenwekkende relatie, tot stand gekomen gekomen door gezamenlijke onderhandelingen en niet door eenzijdig opgelegde posities.’

farinas-berta-soler

Fariñas met Berta Soler

Medeplichtigheid
Dissidenten in Cuba bekritiseren de aankondiging van Portocarrero. De winnaars van de Sacharov Prijs, Guillermo Fariñas en de Damas de Blanco, noemen die voortijdig. Fariñas was vorige maand in Brussel en sprak daar met diverse groepen in het parlement o.a. over de schendingen van de mensenrechten in Cuba. Hij zegt in een verklaring dat hij de belofte heeft van zes politieke groeperingen dat zij het akkoord in de huidige vorm  niet zullen tekenen. Fariñas noemt de aankondiging van Portocarero een drukmiddel op deze groepen binnen de EU om alsnog het akkoord goed te keuren. Portocarero heeft, aldus Fariñas, ‘openlijk zijn medeplichtigheid getoond met de Cubaanse regering en tracht voor deze regering de kastanjes uit het vuur te halen zonder dat de noodzaak van democratische veranderingen en vrijheid te schenken aan Cubaanse burgeres, worden beklemtoond’. Hij wijst erop dat de 28 parlementen van de EU het akkoord moeten ondertekenen en ratificeren. ‘Het is een lang proces dat zij verborgen houden om de internationale publieke opinie te manipuleren,’ aldus Fariñas. Berta Soler van de Damas de Blanco is van mening dat het akkoord niet waardevol kan zijn omdat ‘het respect voor mensenrechten niet op de eerste plaats komt.’ Zij wijst op de toenemende repressie tegen opposanten van het regime en het zwijgen van de EU-vertegenwoordiger Portocarero. Deze blijkt, aldus Soler, ‘niet in staat te zijn een oproep te doen en zijn bezorgdheid te tonen, zoals de Amerikaanse ambassade in Havana dat wel doet’. Vorige maand klaagde Fariñas nog over het feit dat hij tot viermaal toe tevergeefs om een gesprek met de EU-ambassadeur in Havana had verzocht. Ook tijdens recente bezoeken van de Nederlandse ministers Ploumen en Koenders aan Cuba werden leden van de politieke oppositie niet uitgenodigd voor gesprekken.

Bron
* Diario de Cuba, 3 november 2016

Link
* Diario de Cuba, Engelstalig interview met Fariñas na zijn bezoek vorige maand aan de EU: ‘I am hopeful as I bid Europe farewell’.

Fariñas: Nee tegen akkoord EU en Cuba

De Cubaanse dissident Guillermo Fariñas heeft het Europese Parlement afgelopen week verzocht het akkoord over de samenwerking en de politieke dialoog tussen Cuba en de 28 landen van de EU niet te ondertekenen. Hij zei dit woensdag in een bijeenkomt in Brussel met leden van de Mensenrechtencommissie van het Europees Parlement. Fariñas, in 2010 geëerd door hetzelfde parlement met de Sacharov Prijs, benadrukte dat de Cubaanse politieke oppositie tijdens de onderhandelingen tussen de EU en Cuba niet is gehoord. Tijdens het overleg bleek dat Fariñas viermaal de ambassadeur van de EU in Havana, Herman Portocarera, zonder succes had gevraagd om een gesprek.

farinasinmiami29052013

Guillermo Fariñas

Guillermo ‘El Coco’ Fariñas vroeg het parlement tegen het ontwerpverdrag te stemmen opdat heronderhandelingen tussen de EU en Cuba mogelijk worden gemaakt waarin meer aandacht wordt besteed aan garanties voor de bescherming van de vreedzame oppositie en de mensenrechten meer aandacht krijgen. In september legde de Europese Commissie het akkoord voor aan de 28 lidstaten van de EU. De Europese Commissie streeft er naar dat het akkoord dit jaar wordt goedgekeurd door het Europees Parlement en de aangesloten landen. De tekst kwam op 11 maart 2016 tot stand kwam en werd toen in Havana getekend door de Hoge Commissaris van de Mensenrechten, Mogherini, en de Cubaanse Minister van Buitenlandse Zaken, Bruno Rodriguez. Daarmee zou ook een einde komen aan het beleid van de Common Position dat sinds 1996 het EU-beleid bepaalde en waarbij economische samenwerking gekoppeld werd aan voortgang op het gebied van de mensenrechten. Het nieuwe akkoord voorziet in een permanente en formele dialoog over de situatie van de mensenrechten. Fariñas: ‘De Europese Unie is een essentiële factor voor het Cubaanse regime op dit verwarrende moment in de Cubaanse geschiedenis (…), zeker op een moment dat de hulp en subsidie uit Venezuela zullen stoppen.’ Hij benadrukte dat de veranderingen in Cuba niet zullen plaatsvinden via de weg van de economie want die wordt ‘gedomineerd door een familie-elite en door militairen, dichtbij Fidel en Raúl Castro.’

eu-buitenlandchef-federica-mogherini

De buitenlandchef van de EU, Federica-Mogherini

EU-ambassade Havana negeert viermaal verzoek Fariñas
Mevrouw Mogherini, soms wel de Minister van Buitenlandse Zaken van de EU genoemd, ontving deze week een boze brief van enkele leden van het Europees Parlement, onder wie de Nederlander Bas Belder. Tijdens de ontmoeting woensdag bleek dat Fariñas in Havana tot vier maal toe tevergeefs gevraagd had om een gesprek met de EU-ambassadeur in Havana, Herman Portocarero.

Citaat:
‘Ik heb vandaag Guillermo Fariñas, winnaar van de Sacharov Prijs 2010 gesproken en andere mensenrechtenactivisten en met hen gesproken over de zorgen die er bestaan met betrekking tot het aanstaande bilaterale akkoord tussen Cuba en de EU. Wij kwamen tot de conclusie dat de EU zich adequater zou moeten uitspreken over mensenrechtenkwesties. Ik was geschokt om te horen dat Mr. Fariñas tot vier keer toe een gesprek had gevraagd met de EU-ambassadeur in Cuba, Portocarero en nooit een antwoord ontving. Dat antwoord bleef ook uit, toen Fariñas hem uiteindelijk persoonlijk een handgeschreven verzoek overhandigde. Ik begrijp dat veel factoren een rol spelen als de heer Portocarero een besluit neemt over afspraken maar vind het belachelijk dat Fariñas zelfs geen brief kreeg waarin de weigering voor een gesprek werd uitgelegd en dat zijn verzoek volledig werd genegeerd. Ik vraag u deze zaak te bezien, ook ter wille van de geloofwaardigheid van onze instituties.’

Bron
* Persbureau EFE o.a.

Bijlagen
* Tekst overeenkomst EU en Cuba: political-dialogue-and-cooperation-agreement-21092016

* Persbericht Europese Commissie, 22 september 2016