Weerzien in Cuba na het grote schisma

Het heeft een kleine duizend jaar geduurd, maar vandaag zagen ze elkaar eindelijk weer: de paus van Rome en het hoofd van de Oosters Orthodoxe kerk. Op Cuba, naar verluidt dankzij bemiddeling van Raúl Castro.

kirill-paus-Terminal 1 del Aeropuerto José Martí

De twee kerkleiders spraken elkaar in Terminal 1 van het vliegveld van Havana

De twee kerkleiders paus Franciscus en de patriarch Kirill zijn op het vliegveld van de Cubaanse hoofdstad Havana bijeengekomen. De historische ontmoeting begon kort na de aankomst van de paus in Havana, 20.00 uur Nederlandse tijd. Gespreksonderwerp is onder meer de vervolging van christenen in het Midden-Oosten.

kirill-raul-11022015

Patriarch Kirill van de Oost-Orthodoxe kerk was gisteren al in Havana aangekomen

Groot schisma
In het jaar des Heren 1054 excommuniceerden de kerkvaders van West en Oost elkaar. De gebeurtenis zou de geschiedenis in gaan als het grote schisma. Een van de oorzaken was dat de oosterse patriarch de paus van Rome niet als opperbaas wilde erkennen. Daarnaast was er ook nog een zwaarwichtig theologisch verschil van inzicht over de Heilige Geest.

Link
* BBC Mundo (Spaanstalig) beantwoordt de vraag waarom de twee kerkleiders elkaar in Cuba ontmoeten.1054rome-constantinopel

 

 

‘Cuba strooit wereld zand in de ogen bij pausbezoek’

De euforie in Cuba was groot toen de paus afgelopen weekend een bezoek aan het communistische eiland bracht. In werkelijkheid werd de westerse wereld zand in de ogen gestrooid. Dat zeggen J. Haeser en A. Stam van de Spaanse Evangelische Zending (SEZ) in Het Reformatorisch Dagblad van vandaag. De twee waren juist in Cuba en maakten van dichtbij ‘de gekte’ rond het pausbezoek mee.

En de website Kerknet.be van katholiek Vlaanderen constateert dat Cubaanse dissidenten ontgoocheld zijn over het recente pausbezoek aan Cuba. Zij betreuren vooral dat er geen ontmoeting plaatsvond van de paus met hun vertegenwoordigers en dat de paus het heeft nagelaten om de opsluiting van politieke tegenstanders van het bewind en mensenrechtenactivisten publiekelijk te veroordelen.

Paus op bezoek in de Jezuietenkerk in Havana

Paus op bezoek in de Jezuietenkerk in Havana

Zondag waren Haeser en Stam in het zuidoostelijke stadje Baracoa. In het centrum was ’s middags een menigte op de been. Een groot aantal bussen stond klaar. Wat bleek? Op maandag zou de paus 250 kilometer verderop in Santiago de Cuba, de tweede stad van het eiland, zijn. De overheid stelde in alle omliggende steden gratis bussen ter beschikking, zodat mensen ernaartoe konden. Een Cubaanse predikant sprak tegenover de SEZ-medewerkers schande van deze actie. ‘Nergens is geld voor. Maar als het past in het straatje van de overheid, blijkt alles te kunnen. Het gratis uitje lokt mensen wel. Als de bevolking zelf moest betalen, zouden twee bussen genoeg zijn. Zo wordt de wereldopinie bedrogen. Het moet lijken of hier grote vrijheid is; de werkelijkheid is anders.
* Lees verder op de website van het Reformatorisch Dagblad

Hongerstaker Antunez: 'Heilige Vader, ook wij zijn Cuba'

Hongerstaker Antunez: ‘Heilige Vader, ook wij zijn Cuba’

Ontgoocheld
In Vlaanderen constateert KerkNet/Kathpress dat Cubaanse dissidenten ontgoocheld zijn over het recente pausbezoek aan Cuba. Zij betreuren vooral dat er geen ontmoeting plaatsvond van de paus met hun vertegenwoordigers en dat de paus het heeft nagelaten om de opsluiting van politieke tegenstanders van het bewind en mensenrechtenactivisten publiekelijk te veroordelen. Volgens de website Diario de Cuba kan het bezoek volgens de oppositie daarom het best snel vergeten worden. Oppositieleider Jose Daniel Ferrer verwijt de paus dat hij zelfs in zijn ‘beste momenten’ te mild, te dubbelzinnig en onvoldoende direct was. De bekende dissidenten Berta Soler van de Damas de Blanco en Martha Beatriz probeerden zaterdagavond tevergeefs om de paus in de nuntiatuur te contacteren. In de marge van het pausbezoek werden in totaal een 50-tal dissidenten gearresteerd, zonder noemenswaardig protest van de kerkleiding.

Bron
* Kerknet, website van Katholiek Vlaanderen, 24 september 2015

Bij verdwijnen ideologie, bepleit paus spirituele opleving (1)

Raúl Castro zat als jongen op een school van de Jezuïeten voordat hij communist werd. Na een ontmoeting met de huidige paus Franciscus in juni jl. zei hij zo onder de indruk te zijn geweest dat hij overwoog naar de kerk terug te keren. De journalisten lachten, maar de 83-jairge Cubaanse leider zei: ‘Ik ben serieus’. Als dat zo is dan zal hij niet de eerste Cubaan zijn die de weg naar Jezus en de kerk heeft teruggevonden, aldus Nick Miroff in de Washington Post van 1 juli 2015 die in een reportage As ideology fades in Cuba, spirituality and popes intervene verslag doet over de religieuze opleving in de afgelopen 25 jaar in Cuba. Miroff beperkt zich daarbij niet alleen tot de katholieke kerk daar.

Op de ochtend van Pasen komen leden van de pinkstergemeente Victory Outreach bijeen aan de Malecón in Havana. Victory Outreach, gesticht in Los Angeles en bekend om activiteiten onder thuislozen en drugsverslaafden, heeft daarvoor toestemming gekregen van de Cubaanse autoriteiten.

Op de ochtend van Pasen komen leden van de pinkstergemeente Victory Outreach bijeen aan de Malecón in Havana. Victory Outreach, gesticht in Los Angeles en bekend om activiteiten onder thuislozen en drugsverslaafden, heeft daarvoor toestemming gekregen van de Cubaanse autoriteiten.

Cuba is nooit een diepgelovige natie geweest zoals andere Latijns-Amerikaanse landen dat ooit waren. Maar de katholieke kerk en andere geloofsgenootschappen komen van ver uit de jaren zestig en zeventig toen de revolutie van Fidel Castro gelovigen naar werkkampen stuurde en het atheïsme in de Cubaanse grondwet was opgenomen. Vandaag zijn Kerstmis en Goede Vrijdag officiele vrije dagen en voelen kerkgangers zich niet langer achtergesteld. Voor de eerste keer in 50 jaar kreeg de katholieke kerk toestemming een kathedraal te bouwen. ‘Er bestaat de vrijheid je geloof te belijden,‘ zegt priester Roberto Betancourt, parochiepriester van Onze Lieve Vrouw van Regla, een van de bekendere kerken in Cuba. ‘Maar dat is niet hetzelfde als vrijheid van godsdienst.’ Inderdaad, geen ander land in Latijns-Amerika is zo restrictief als Cuba. De Cubaanse regering verbiedt de kerk scholen te bouwen of uitzendingen te verzorgen via de radio- en televisie. Publieke bijeenkomsten ter evangelisatie en bekering zijn verboden.

Prioriteit Vaticaan
Dat kan de reden zijn waarom Cuba de aandacht blijft houden van het Vaticaan, ondanks de reputatie dat zij de zondagsmis slecht bezoeken. Uit een onderzoek van Univisón onder 1.200 Cubaanse volwassenen noemt 27% zich katholiek en 44% zegt ‘niet religieus’ te zijn. Volgens hetzelfde opinieonderzoek heeft 70% van de Cubanen een positieve opvatting over de katholieke kerk in het land, omschrijft 80% van hen paus Franciscus als positief en worden beiden gezien als krachtige pleitbezorgers voor politieke en economische verandering.

In juni bezocht de Cubaanse leider Raúl Castro het Vaticaan

Op 10 mei 2015 bezocht de Cubaanse leider Raúl Castro het Vaticaan

Atheïsme
Als Franciscus hier op 19 september aankomt, zal sprake zijn van het derde bezoek van een paus sinds 1992, toen de regering van Castro een streep zette onder het atheïstische karakter van de Cubaanse staat. In 1998 riep de bezoekende paus Johannes Paulus II Cuba op ‘zich te openen naar de wereld en de wereld zich te openen naar Cuba.’ Paus Benedictus XVI bezocht Cuba in 2012. Franciscus, een Argentijn en de eerste paus uit Latijn Amerika, lijkt erop gespitst de oproep van Johannes Paulus II verder waar te maken. Hij speelde een centrale rol in de geheime onderhandelingen tussen de VS en Cuba, die leidden tot het officiële herstel van de diplomatieke betrekkingen. Op een bepaald moment was het Vaticaan gastheer voor de Amerikaanse en Cubaanse onderhandelaars. De instemming van de paus bood Obama weer politieke steun voor zijn ontspanningspolitiek toen hij werd geconfronteerd met de weerstand van enkele Cubaans-Amerikaanse volksvertegenwoordigers. Door nu zowel Cuba als de VS te bezoeken, maakt Franciscus van het ontluikende thema van verzoening een centraal thema van zijn reis. ‘Op plekken waar er conflicten zijn op de wereld, zorgt de paus dat hij zichtbaar is,’ aldus de priester Betancourt.

Mensen komen op de ochtend van Pasen bijeen in de Methodistenkerk van Marianao in Havana. In 1990 telde deze kerk minder dan 400 leden; nu zijn het er 3200.

Mensen komen bijeen in de Methodistenkerk van Marianao in Havana. In 1990 telde deze kerk minder dan 400 leden; nu zijn het er 3200.

Kritiek systeem
Of Franciscus openlijk het één-partijsysteem zal veroordelen en Castro zal oproepen zich opener op te stellen naar de wereld en inclusief een democratisch systeem zal bepleiten, blijft een kernvraag. Opponenten van de communistische regering zouden zeer teleurgesteld zijn als de paus zijn platform niet zou gebruiken voor veranderingen. Hij lijkt zelf meer te voelen voor kleine stappen. Franciscus volgt, zoals Obama de weg die ook Johannes Paulus II bewandelde toen hij pleitte voor stapsgewijze veranderingen door de Castro’s er bij te betrekken in plaats van de confrontatie, zoals de kerk in de jaren zestig en zeventig deed.

logo-franciscus-cuba-officieelVoordelen
De voordelen van deze strategie worden duidelijk in de rehabilitatie van de katholieke kerk als enige betekenisvol en onafhankelijk instituut. Kardinaal Jaime Ortega, Cuba’s hoogste functionaris in de katholieke kerk, heeft rechtstreeks onderhandeld met de regering over de vrijlating van politieke gevangenen. De kerk publiceert magazines, organiseert bijeenkomsten waar ook dissidenten aan deelnemen en organiseert trainingen om toekomstige ondernemers op te leiden. Die privileges leiden weer tot irritaties bij andere christelijke kerkgenootschappen op het eiland,  die zich niet kunnen meten met het institutionele profiel van de katholieke kerk. Katholieke leiders vrezen op hun beurt de concurrentie van evangelische groeperingen die nauwe banden met de VS hebben.

Link
* Nick Miroff in de Washington Post, 1 juli 2015

Stilzwijgen in Cuba, een schandaal in Miami

Begin september zond de Cubaanse televisie een uitvoerig interview uit met de Cubaanse kardinaal Jaime Ortega, aartsbisschop van Havana. Het was de eerste keer* dat een geestelijke zo uitvoerig werd geïnterviewd op de staatstelevisie sinds Fidel in 1959 aan de macht kwam. De kardinaal werd een uur lang geïnterviewd door de populaire televisiepresentator Amaury Pérez. De publicist Jorge Dávila Miguel vraagt zich af waarom de inhoud van dit gesprek in Miami tot woedende reacties leidde en de officiële Cubaanse kranten er volledig over zwegen. Volgens Dávila Miguel zou de Cubaanse pers overvallen zijn door het televisiegesprek met de kardinaal. Gewend aan de controle van alle informatie door het regime zou men hebben gewacht tot van boven het signaal van goedkeuring om er over te publiceren zou zijn gekomen. Maar dat teken kwam niet.

 Kardinaal Ortega in gesprek met televisiepresentator Amaury Pérez.


Kardinaal Ortega in gesprek met televisiepresentator Amaury Pérez.

En waarom was er opschudding in Miami? In dit deel van de wereld barst de kritiek los zo gauw er nieuws uit Cuba is en nog meer als de kardinaal daarbij betrokken is. Er klinken beledigingen, men maakt hem belachelijk en roept dat hij zich verkocht heeft. Zij willen een Ortega die de aanval leidt op het Plein van de Revolutie. Maar de waarheid is dat de meeste van zijn critici comfortabel in Miami verblijven en niet het risico lopen wat dan ook aan te moeten vallen. Een zeldzaam interview door Amaury wordt daar gewoontegetrouw beschouwd als een manoeuvre van de regering. Ik vroeg het Amaury Pérez: ‘Het is niet waar, het was mijn beslissing en die van de kardinaal.’ Als de Cubaanse regering de peetvader van dit controversiële interview zou zijn geweest, zou de staatspers dit hebben verslagen.

logo-paus-franciscus-2015-cubaStilte of schreeuwen
Maar zo gaan die dingen hier. Het is stilzwijgen of schreeuwen. Mañana, de vrouw van Generalisimo Máximo Gómez, zei eens dat ‘het probleem met Cubanen is dat ze óf hun mond houden óf overdrijven.’ Kardinaal Ortega sprak in het interview over de geslaagde dialoog als een pad dat de kerk volgt ter oplossing van problemen en over de heropleving van het katholieke geloof op het eiland na het bezoek van paus Johannes Paulus. Over de lange periode van stilte toen binnen het Cubaanse communisme God niet kon worden aangeroepen en hoe en wanneer deze taboes verdwenen. Over de Damas de Blanco,  hoewel zij niet met naam werden genoemd. Over de meer dan honderd gevangenen die op aandringen van de kerk bij de regering door Raúl Castro, werden vrijgelaten (zonder hen politieke gevangenen te noemen). Waarom Cuba onder een marxistische regering 30 jaar lang geen kardinaal had. En hij verwees ook naar de harde kritiek die hij van ballingen in Miami krijgt vanwege zijn dialoog met de Cubaanse regering. Ortega zei dat dit zijn kruis was en dat hij zijn aanvallers vergaf.

Politieke gevangenen
Amaury Pérez vroeg de kardinaal ook over zijn eerdere uitspraken over het niet bestaan van politieke gevangenen (nu viel de term wel) tijdens een interview met een krant in Spanje. Ortega gaf zijn uitleg – waar je het mee eens of oneens kunt zijn – maar nooit tevoren sprak men op de Cubaanse televisie over een interview dat een Cubaanse prelaat aan een buitenlandse krant gaf, laat staan dat over het thema politieke gevangenen werd gesproken. Hij vertelde anekdotes over paus Franciscus en hoe hij bij het binnengaan van de conclaafzaal tegen Bergoglio had gezegd: ‘Je zult vandaag paus worden’.

Een fotomontage van Raul Castro en kardinaal Ortega laat geen twijfel over de opvattingen van een deel van de Cubaanse-Amerikanen

Een fotomontage uit Miami van Raúl Castro en kardinaal Ortega laat geen twijfel over de opvattingen van een deel van de Cubaanse-Amerikanen

Kerkpolitiek
De onverzettelijke critici van Ortega in Miami moeten wel bedenken dat, hoewel zij zich Apostolische Katholieken van Rome noemen, de kerkpolitiek niet bepaald wordt in het aartsbisdom Havana, maar in het Vaticaan en dat sinds paus Paulus VI tot en met paus Franciscus alle pausen het politiek beleid van Ortega hebben gesteund. ‘De kerk is niet op deze wereld om regeringen te veranderen maar om mensen te vervullen van het Evangelie en zo de harten van mensen en mensen veranderen de wereld,’ aldus paus Benedictus tegen kardinaal Ortega. De critici moeten dus hoger mikken en het pausschap bekritiseren. En zij zouden moeten bedenken dat ware kritiek droevig stemt als ze gepaard gaat met benepenheid.

Bron
* Jorge Dávila Miguel op de website van Cubaencuentro, 7 september 2015

Dagoberto Valdés is een van de belangrijkste voorvechters in Cuba van de civil society o.a. met zijn website en tijdschrift Convivencia. Wat verwacht hij als katholieke leek van het bezoek van de paus? Dagoberto Valdés benadrukt dat deze paus een Argentijn is ‘die onze taal spreekt en zich voortdurend bemoeit met politieke en sociale zaken, ongeacht of je het daar nu wel of niet mee eens bent, en ongeacht of je katholiek bent of niet bent. (…) Paus Franciscus is de derde paus binnen 17 jaar die een klein communistisch land met een minderheid van praktiserende katholieken bezoekt. Dat kan niet anders dan te maken hebben met de geopolitieke situatie van Cuba maar duidt ook op het meeleven van de pausen meet een kleine kudde die gedurende 50 jaar slachtoffer van onderdrukking was.’ Dagoberto Valdés erkent dat het bezoek van de paus een politieke dimensie heeft ‘als bemiddelaar bij de toenadering van Cuba en de VS’ maar ‘wij hopen dat het ook een bezoek zal zijn als van een herder van een kerk die nog steeds lijdt onder de pressie door de staat. Ten tweede hoop ik dat de paus een delegatie ontvangt van de civil society’. Dagoberto Valdés verwijst naar het recente bezoek van de Amerikaanse Minister van Buitenlandse Zaken Kerry die behalve contacten met officiële vertegenwoordigers van Cuba ook een delegatie van mensenrechtenactivisten ontving. Volgens Valdés ‘een uniek precedent in de geschiedenis van de afgelopen 50 jaar’. Dagoberto Valdés leidt het kritisch tijdschrift tijdschrift Convivencia. Het blad is de voortzetting van het tijdschrift Vitral dat door het bisdom van Pinar del Rio werd uitgegeven en door de toenmalige bisschop van Pinar del Rio Siro altijd in bescherming werd genomen tegen kritiek van de partij en de Cubaanse staat. Daar kwam in 2007 een einde aan toen deze werd opgevolgd door bisschop Jorge Serpa Pérez, die elk conflict met de partij en de Cubaanse autoriteiten uit de weg gaat. In 2000 ontving Dagoberto Valdés in Amsterdam uit handen van prins Claus een belangrijke onderscheiding voor zijn inspanningen op cultureel en sociaal gebied in Cuba. De tekst van het volledige Spaanstalige interview (30 augustus 2015) met Dagoberto Valdés.

Dagoberto Valdés is een van de belangrijkste voorvechters in Cuba van de civil society o.a. met zijn website en tijdschrift Convivencia. Wat verwacht hij als katholieke leek van het bezoek van de paus?
Dagoberto Valdés benadrukt dat deze paus een Argentijn is ‘die onze taal spreekt en zich voortdurend bemoeit met politieke en sociale zaken, ongeacht of je het daar nu wel of niet mee eens bent, en ongeacht of je katholiek bent of niet bent. (…) Paus Franciscus is de derde paus binnen 17 jaar die een klein communistisch land met een minderheid van praktiserende katholieken bezoekt. Dat kan niet anders dan te maken hebben met de geopolitieke situatie van Cuba maar duidt ook op het meeleven van de pausen met een kleine kudde die gedurende 50 jaar slachtoffer van onderdrukking was.’ Dagoberto Valdés erkent dat het bezoek van de paus een politieke dimensie heeft ‘als bemiddelaar bij de toenadering van Cuba en de VS’, maar ‘wij hopen dat het ook een bezoek zal zijn als van een herder van een kerk die nog steeds lijdt onder de pressie door de staat. Ten tweede hoop ik dat de paus een delegatie ontvangt van de civil society’. Dagoberto Valdés verwijst naar het recente bezoek van de Amerikaanse Minister van Buitenlandse Zaken, Kerry die behalve contacten met officiële vertegenwoordigers van Cuba ook een delegatie van mensenrechtenactivisten ontving. Volgens Valdés ‘een uniek precedent in de geschiedenis van de afgelopen 50 jaar’.
Dagoberto Valdés leidt het kritisch tijdschrift tijdschrift Convivencia. Het blad is de voortzetting van het tijdschrift Vitral dat door het bisdom van Pinar del Rio werd uitgegeven en door de toenmalige bisschop van Pinar del Rio Siro altijd in bescherming werd genomen tegen kritiek van de partij en de Cubaanse staat. Daar kwam in 2007 een einde aan toen deze bisschop werd opgevolgd door bisschop Jorge Serpa Pérez, die elk conflict met de partij en de Cubaanse autoriteiten uit de weg gaat. In 2000 ontving Dagoberto Valdés in Amsterdam uit handen van prins Claus een belangrijke onderscheiding voor zijn inspanningen op cultureel en sociaal gebied in Cuba.

Noot
* Amaury Pérez interviewde twee jaar geleden ook Carlos Manuel de Céspedes, de vicaris-generaal van het aartsbisdom Havana die inmiddels is overleden.
* Youtube: televisie-interview met Ortega, 1 uur, 3 september 2015
De reacties onder de YouTube video zijn een illustratie van bovenstaand artikel van Davila zoals: ‘het lijkt zijn zoon wel……………..want amaury is net zo’n hoerenzoon als kardinaal ortega … wat een theater om de hand te kussen van deze lakei van de dictatuur!!!!’

* Deze Cubaweblog van 16 juni 2015 over de kritiek van Cubaanse mensenrechtengroepen op kardinaal Ortega n.a.v. een interview met een buitenlandse krant.

* Reportage TV-Marti over de voorbereidingen van het pausbezoek, 3 minuten

* De volledige tekst van het gesprek met Dagoberto Valdés (Spaanstalig) verscheen op 30 augustus op de Argentijnse website Infobae.

Cuba laat 3500 gevangenen vrij voor bezoek paus

Cuba gaat in de aanloop naar het bezoek van paus Franciscus amnestie verlenen aan 3522 gevangenen. De communistische regering van het land wil het hoofd van de rooms-katholieke kerk gunstig stemmen. In 1978 vond de grootste vrijlatingsronde in de geschiedenis van de Cubaanse revolutie plaats. Toen werden 3600 politieke gevangenen vrijgelaten, die na gesprekken tussen Cuba en de VS de gevangenis verlieten.

CUBA-POPE-VISIT-PREPARATIONSDe Cubaanse staatskrant Granma schrijft dat het om gevangenen gaat die vastzitten voor kleine vergrijpen en die op een lijst staan om volgend jaar te worden vrijgelaten. Onder hen is een aantal buitenlanders. Gevangenen die worden beschuldigd van misdaden tegen de staat blijven voorlopig vastzitten. De partijkrant meldt verder dat geen kwijtschelding zal plaatsvinden voor personen die veroordeeld zijn voor moord, doodslag, geweld, kindermisbruik en illegaal slachten van rundvee. Ook daders van roof met geweld en drugshandel komen niet vrij. De vrijlating wordt in 72 uur uitgevoerd. Bij het bezoek van de vorige paus, Benedictus, in 2012 liet Cuba ook duizenden gevangenen vrij. Toen zei de regering in Havana dat de gedetineerden amnestie kregen om humanitaire redenen. Of graffiti-kunstenaaar Danilo Maldonado die sinds december vorig jaar gevangen zit, ook tot de vrijgelatenen zal behoren is onwaarschijnlijk; hij is weliswaar gevangene van het regime, maar is tot nu toe niet veroordeeld.

Goede banden
Paus Franciscus brengt op 19 september een bezoek aan het eiland. Hij ontmoet dan waarschijnlijk ook Fidel Castro, als de gezondheid van de voormalige leider van Cuba dat toelaat. Het afgelopen jaar zette hij zich in voor het herstel van de diplomatieke relaties tussen Cuba en de Verenigde Staten. Hoewel Cuba een socialistische staat is en officieel geen religie heeft, is een groot deel van de Cubaanse bevolking in naam katholiek. Het is de tweede keer in korte tijd dat de Argentijnse paus Franciscus Zuid-Amerika bezoekt. In juli maakte hij een rondreis door het continent en bezocht hij Ecuador, Bolivia en Paraguay.

Bron
* NOS, 11 september 2015
* Namenlijst-vrijlatingen-Staatsblad-Cuba-11092015.

Link
* Diario de Cuba maakte een presentatie van de 27 belangrijkste politieke gevangenen van Cuba, o.a. met hun foto en een korte beschrijving van hun daden en een landkaart van Cuba met de plaatsen waar zij gevangen worden gehouden. Volgens de Cubaanse Commissie voor Mensenrechten en Nationale Verzoening CCDHRN telt Cuba op dit moment 61 politieke gevangenen.

Castro’s openden de weg voor drie pausen (deel 2)

Paus Johannes Paulus II bracht in 1998 een historisch bezoek aan Cuba, Benedictus XVI volgde in 2012 en beiden ontmoetten de gebroeders Castro. Dit waren belangrijke momenten voor een langzaam en voorzichtig proces van veranderingen in Cuba sinds het einde van de Koude Oorlog. Volgens Dionisio Garcia, de aartsbisschop van Santiago de Cuba en voorzitter van de Cubaanse bisschoppenconferentie, is de religieuze vrijheid in Cuba groter geworden. ‘Voor alle religies is de situatie verbeterd. De mentaliteit van de staat is veranderd. Er is meer tolerantie op dit moment voor religieuze praktijken. Niet alles is al zoals we zouden willen, maar er is sprake van verandering,’ aldus bisschop Garcia. De katholieke kerk boekte vooral vooruitgang na de onderhandelingen in 2010 die leidden tot de vrijlating van 75 politieke gevangenen.

Even buiten Havana geeft een billboard aan dat hier een nieuwe kathoieke kerk wordt gebowud, opgedragen aan paus Johannes Paulis II die Cuba in 1998 bezocht

Even buiten Havana geeft een billboard aan dat hier een nieuwe katholieke kerk wordt gebouwd, opgedragen aan paus Johannes Paulis II die Cuba in 1998 bezocht.

De woordvoerder van het aartsbisdom in Havana, Orlando Marquez, zegt: ‘Die dialoog zal doorgaan en moet doorgaan, maar is niet bedoeld om een voorkeurspositie van de kerk te claimen. Het is genoeg dat, eens en voor altijd, de plaats en de missie van de kerk in de samenleving en in haar betrekkingen met een seculiere staat worden erkend.’ Ondertussen vervolgt de Cubaanse regering nog steeds dissidenten, weigert de invoering van een meerpartijensysteem en de almacht van de communistische partij te doorbreken. Tegelijkertijd heeft zij langgestrafte politieke gevangenen vrijgelaten, daarbij gesteund door de katholieke kerkleiders. De regering heeft ook getracht om de banden met gematigde Cubaanse – Amerikanen te verbeteren, in het zicht van de verbeterde diplomatieke betrekkingen tussen Cuba en de VS en het einde van decennia van vijandigheid.

Petitie aan de paus José Daniel Ferrer schreef begin september een Open Brief aan paus Franciscus. Ferrer, leider van de oppositiegroepering Patriottische Unie van Cuba / Unión Patriótica de Cuba (UNPACU), vraagt de paus tijdens zijn bezoek aan Cuba tussenbeide te komen ten gunste van de politieke gevangenen die in Cuba ‘in onmenselijke omstandigheden’ gevangen zitten. Ook wijst hij de paus erop dat veel leden van zijn organisatie tijdens het bezoek van Franciscus gevangen genomen kunnen worden als zij de missen die de paus opdraagt, willen bijwonen. Ferrer vertrouwt erop te kunnen rekenen op het begrip van de paus ‘omdat hij tijdens de jaren van de dictatuur in Argentinië de vervolging, de cel en verdwijningen ten gevolgde van politiek motieven’ heeft meegemaakt,’aldus de activist. Gisteren werden nog een 100-tal activisten van de UNPACU gearresteerd die op weg waren naar de bedevaartsplaats El Cobre waar ze de tekst van deze Open Brief wilden uit delen. . https://www.causes.com/campaigns/95660-el-papa-francisco-interceda-por-los-derechos-humanos-en-cuba

Petitie aan de paus: aandacht voor dissidenten
José Daniel Ferrer schreef begin september een Open Brief aan paus Franciscus. Ferrer, leider van de oppositiegroepering Patriottische Unie van Cuba / Unión Patriótica de Cuba (UNPACU), vraagt de paus tijdens zijn bezoek aan Cuba tussenbeide te komen ten gunste van de politieke gevangenen die in Cuba ‘in onmenselijke omstandigheden’ gevangen zitten. Ook wijst hij de paus erop dat veel leden van zijn organisatie tijdens het bezoek van Franciscus gevangen genomen kunnen worden als zij de missen die de paus opdraagt, willen bijwonen. Ferrer vertrouwt op het begrip van de paus ‘omdat hij tijdens de jaren van de dictatuur in Argentinië de vervolging, de cel en verdwijningen uit politieke motieven heeft meegemaakt,’ aldus de activist. Gisteren werden nog een 100-tal activisten van de UNPACU gearresteerd die op weg waren naar de bedevaartsplaats El Cobre waar ze de tekst van deze Open Brief wilden uit delen.


Voordelen
De katholieke kerk heeft er duidelijk voordelen van. Kerstmis werd na het bezoek van Johannes Paulus II een feestdag en na het bezoek van Benedictus XVI volgde ook Pasen. Er worden voor de eerste keer sinds 1959 twee nieuwe kerken gebouwd, één in Havana en één in de westelijke provincie Pinar del Río. Ondanks de gewijzigde toonzetting, wijzen deskundigen erop dat de Castro’s gewoon Realpolitiek bedrijven en er geen sprake is van een spiritueel ontwaken. In 1959 was een meerderheid van de geestelijkheid in Cuba Spaans, had diepe conservatieve opvattingen en een breuk tussen de rebellen van Fidel Castro die dictator Fulgencio Batista verjoegen, was onvermijdelijk. ‘Ze waren doordrenkt met het anti-communisme van de Spaanse Burgeroorlog. Zij kozen de zijde van de VS en van de aanhangers van het oude regime van Batista. Dat was het begin van een conflict dat leidde tot een politiek confrontatie, maar het was geen religieuze confrontatie,’ zegt Enrique Lopez Oliva, godsdiensthistoricus op de Universiteit van Havana. ‘Ja, de Castro’s zijn veranderd maar de kerk ook en daarom is verzoening nu mogelijk,’ zegt hij.

Cubaanse scholieren in schooluniform oefenen het krusiteken, aldus tekenaar Lauzan

Cubaanse scholieren in schooluniform oefenen het kruisteken, aldus tekenaar Lauzan

Socialisme en christendom
De Castro’s claimen dat de lessen uit het leven van Christus met het socialisme verenigbaar zijn. ‘Als mensen mij een christen noemen, niet vanuit religieus standpunt maar vanuit een sociale visie, zeg ik dat ik christen ben,’ zei Fidel Castro in een biografie die de journalist Ignacio Ramonet over hem publiceerde, kort voordat hij vanwege ziekte zijn functie neerlegde. Lopez Oliva zegt dat de Castro’s hun opvattingen wijzigden na de val van de Sovjet-Unie in de jaren negentig toen Cuba door een diepe crisis en door politiek isolement werd getroffen. Zo zou men de steun voor het regime kunnen vergroten. De toegang tot de partij werd toen ook mogelijk voor gelovigen. ‘De katholieke kerk is de grootste niet-gouvernementele organisatie in Cuba en heeft nog steeds duidelijk aanhang,’ zegt Oliva. ‘Zij (de Castro’s) hadden de kerk nodig voor hun legitimering en als bemiddelaar zowel nationaal al internationaal.’

Bron
* Marc Frank van het persbureau Reuters uit Havana
Linken
* Teken hier de petitie aan de paus
* Lees hier de Spaanstalige tekst van de Open Brief aan paus Franciscus II

Castro’s openden de weg voor drie pausen (deel 1)

Gedoopt als rooms-katholieken en opgeleid door jezuïeten, keerden Fidel en Raúl Castro zich na de machtsovername in 1959 tegen de katholieke kerk, werd Cuba een atheïstische staat, dwongen ze priesters in ballingschap en sloten ze katholieke scholen. Op leeftijd gekomen zijn zij inmiddels de dankbare en ervaren gastheren geworden van maar liefst drie pausen. Als paus Franciscus op 19 september in Cuba aankomt, zal hij de derde zijn die een bezoek brengt aan dit communistisch geleid eiland.

Hoewel een ontmoeting tussen paus Franciscus en Fidel Castro niet op de agenda staat van het pausbezoek, wordt een ontmoeting tussen beide leiders zeer waarschijnlijk geacht. Kringen in het Vaticaan hebben dit gisteren bevestigd. Het eerste contact tussen Fidel Castro en een paus dateert van 19 november 1996 toen deze in het Vaticaan werd ontvangen door Johannes Paulus II. Daar werd ook groen licht gegeven voor het latere bezoek in 1998 van Karol Wojtyla aan Cuba. In maart 2012 volgde het bezoek van paus Benedictus XVI aan Cuba en aan het slot daarvan op 28 maart vond een ontmoeting plaats in de nuntiatuur van het Vaticaan in Havana.

Hoewel een ontmoeting tussen paus Franciscus en Fidel Castro niet op de agenda staat van het pausbezoek, wordt een ontmoeting tussen beide leiders zeer waarschijnlijk geacht. Kringen in het Vaticaan hebben dit gisteren bevestigd. Het eerste contact tussen Fidel Castro en een paus dateert van 19 november 1996 toen deze in het Vaticaan werd ontvangen door Johannes Paulus II. Daar werd ook groen licht gegeven voor het latere bezoek in 1998 van Karol Wojtyla aan Cuba. In maart 2012 volgde het bezoek van paus Benedictus XVI aan Cuba en aan het slot daarvan op 28 maart 2012 vond een ontmoeting plaats in de nuntiatuur van het Vaticaan in Havana.

Zijn driedaags verblijf is een hoogtepunt in de nieuwe relatie tussen de kerk en staat in Cuba en een bewijs van de versoepelde houding van de Castro’s tegenover de godsdienst waarmee ze opgroeiden en die zij vervolgens bevochten. In ruil daarvoor zocht de kerk minder de confrontatie en speelde de katholieke kerk een niet te onderschatten rol bij de toenadering tussen Cuba en de Verenigde Staten die vorig jaar december werd aangekondigd door de presidenten van beide landen. De katholieke kerk wil nog steeds de teruggave van het kerkelijk eigendom dat na de revolutie werd geconfisqueerd, maar de strategie is sterker gericht op het voeren van de dialoog met het regime in plaats van het riskeren van een conflict.

Ontspanning
Fidel Castro, 89 jaar oud en gepensioneerd, heeft herhaaldelijk de christelijke normen en waarden geprezen en is goed bevriend met de marxistische Braziliaanse priester en intellectueel Frei Betto. Raúl Castro, 84 en zijn broer’s opvolger, ging zelfs verder. Hij begon de gesprekken met katholieke kerkleiders in Cuba en deed concessies in de vorm van de vrijlating van tientallen politieke gevangenen en het toestaan van religieuze processies.

Op 30 april 1960 woonde Fidel Castro in de kathedraal van havana de huwelijskplechtigheid van zijn 24-jarige zue Emaa bij. Zijn broer Ramon knielt. Fidel was 20 minuten te laat op de plechtigheid verschenen en kon daarom niet, zoals gepland, 'de bruid weggeven.'

Op 30 april 1960 woonde Fidel Castro in de kathedraal van Havana de huwelijksplechtigheid van zijn 24-jarige zus Emma bij. Zijn broer Ramon knielt. Fidel was 20 minuten te laat op de plechtigheid verschenen en kon daarom niet, zoals gepland, ‘de bruid weggeven.’

Bekering
De katholieke kerk heeft de inspanningen van Raúl Castro gesteund om de in Sovjetstijl geleide economie te hervormen en paus Franciscus trad persoonlijk als bemiddelaar op tussen Cuba en de Verenigde Staten waardoor een einde kwam aan de vijandigheid uit de Koude Oorlog. Raúl Castro was eerder dit jaar in Rome en zei dat hij onder de indruk was van zijn ‘wijsheid en bescheidenheid.’ (…) ‘Als de paus blijft zeggen wat hij nu zegt, zal ik vroeg of laat weer gaan bidden en terugkeren naar de katholieke kerk. En ik maak geen grap,’ aldus Castro tegen een van de verslaggevers. Deze opmerking deed wereldwijd de wenkbrauwen fronsen, niet in het minst in Cuba zelf waar de katholieke kerkleiding voorzichtig reageerde. ‘Ik heb niet gehoord dat ze naar de kerk zijn teruggekeerd, maar mensen kunnen in de loop van hun leven evolueren’, liet Dionisio Garcia, de aartsbisschop van Santiago de Cuba en fungerend voorzitter van de Cubaanse bisschoppenconferentie, weten.

Bron
* Persbureau Reuters, Marc Frank, 8 september 2015

Link
* Meer Engelstalige achtergrondinformatie over de inhoud van het bezoek van de paus aan Cuba verscheen op 20 augustus in de Miami Herald onder de titel: Pope Francis’ trip to Cuba will focus on families, the young and strengthening the church.

logo-paus-franciscus-2015-cubaNoot
* Programma pausbezoek in grote lijnen
Zaterdag 19 september
Vertrek vanuit Rome naar Havana. De paus komt ’s middags om 4.00 uur ( 20 uur in Nederland aan op vliegveld José Marti International in Havana en zal er het woord voeren.
Zondag 20 september

09.00 uur: Mis op Plein van de revolutie
16.00 uur: Beleefdheidsbezoek aan president Raúl Castro in het Paleis van de Revolutie
17.15 uur: Vesperviering met religieuzen, priesters en seminaristen in de kathedraal van Havana met preek door de paus
18.30 uur: Ontmoeting met Cubaanse jongeren in het cultureel centrum Felix Varela in Havana
Maandag 21 september

Vertrek per vliegtuig naar Holguín en Santiago de Cuba
09.20 uur: Aankomst vliegveld Frank Pais in Holguín

10.30 uur: Misviering op Plein van de Revolutie inclusief preek van de paus
15.45 uur: Zegening van de stad Holguín vanaf de heuvel Loma de la Cruz

16.40 uur: Vertrek naar Santiago de Cuba waar de paus om 17.30 uur aankomt
19.00 uur: Ontmoeting met bisschoppen in het seminarie Basilius de Grote in El Cobre

Virgin de Caridad, Maagd van Barmhartighed

Virgin de Caridad, Maagd van Barmhartigheid

19.45 uur: Gebed tot de Heilige Maagd van Barmhartigheid in de kleine basiliek van dit bedevaartsoord in El Cobre.
Dinsdag 22 september

08.00 uur: Misviering in de basiliek van dit bedevaartsoord en preek van de paus.
11.00 uur: Ontmoeting met gezinnen in de kathedraal van Maria Hemelvaart in Santiago de Cuba en zegening van de stad buiten de kathedraal.

12:15 uur: Afscheid vliegveld Santiago de Cuba voor vertrek naar Washington waar de paus om 16 uur aankomt.

Cubaanse oppositie wil gesprek met paus

De Cubaanse oppositiegroepering Espacio Abierto de la Sociedad Civil Cubana / Open Ruimte voor de Cubaanse Samenleving wil paus Franciscus tijdens zijn bezoek aan Cuba in september, ontmoeten. De groepering heeft de paus daarover een brief gestuurd.

Paus Franciscus tijdens zijn bezoek begin deze maand aan Bolivia

Paus Franciscus tijdens zijn bezoek begin deze maand aan Bolivia

De brief aan de paus werd aangeboden bij de ambassadeur van het Vaticaan in Havana door de kritische priester José Conrado Rodríguez, de lekenpastor Dagoberto Valdés en de baptistendominee Mario Lleonart. In de brief wordt bij de paus aangedrongen op een ontmoeting met leden van de civil society in Cuba. Het pausbezoek vindt plaats van 19 tot 22 september.

logo-espacio-abiertoGeweld
De groepering heeft ook een schrijven gericht aan andere leden van de civil society, leden van de regering en het Cubaanse volk waarin het groeiende geweld tegen leden van de Damas de Blanco en hun vrienden van de Unión Patriótica Cubana / Patriottische Unie van Cuba wordt gesignaleerd. Steeds vaker worden leden van deze groepen slachtoffer van grove represailles. Espacio Abierto roept op tot een pluriforme dialoog tussen personen en groepen binnen Cuba waar ook de autoriteiten aan deelnemen.

Bron
* 14ymedio
Link
* Actiepunten en leden van Espacio Abierto de la Sociedad Civil Cubana (Spaanstalig)

Yoani Sánchez: De twee helften van Raúl Castro

Journaliste en blogger Yoani Sánchez ontdekt twee kanten aan het optreden van de Cubaanse leider Raúl Castro. Die traden duidelijk aan het licht tijdens het bezoek dat Castro kortgeleden aan Europa bracht en toen de gast was van Putin, maar ook van paus Franciscus. Hij toonde er zijn diplomatieke en gematigde kant. Binnenskamers moet hij het imago behouden van de ‘stoere, krachtige man met gebalde vuist zonder enige spoor van zwakte.’ Het is niet toevallig, aldus Sánchez, dat het Cubaanse journaal en de partijkrant Granma de opmerkingen van Raúl Castro in Rome over zijn mogelijke terugkeer naar het geloof niet heeft gepubliceerd. Hier volgt haar volledige tekst.

Franciscus-Raul-Castro-FranciscoRaúl Castro kwam aan in het nieuwe vaderland van Italo Calvino* en net als de burggraaf in diens boek landde hij, in tweeën verscheurd, met twee helften. Hij kwam uit een warm bad van soldaten en wapentuig in het defilé op het Rode Plein in Moskou waar hij zich presenteerde als de nostalgische communist die goede herinneringen koestert aan de ‘glorieuze dagen’ van de Sovjet Unie. In Rome kwam hij echter aan met zijn andere helft op de voorgrond. In het Vaticaan werd hij weer de man die was opgeleid in een jezuïetenklooster en hij bekende zelfs aan paus Franciscus dat hij wel eens bereid zou kunnen zijn weer naar de kerk terug te keren en weer te gaan bidden.

Berichtgeving
Afgelopen zondag zijn de twee tegengestelde en niet met elkaar te verzoenen onderdelen van Raúl Castro weer naar Cuba teruggekeerd, naar een land dat gefragmenteerd is tussen de snelheid waarmee verwachtingen worden gevoed en het trage verloop van de werkelijkheid. De officiële media maakten slechts gewag van de tocht van een van de delen van de leider, dat van het voortdurend engagement met en de omhelzing van de kameraden in het Kremlin. Van de ontmoeting met de paus vermeldden ze echter nauwelijks de dankwoorden voor diens bemiddeling tussen Cuba en de VS, begeleid door de aankondiging van het komende bezoek van de paus aan het eiland.

Raúl Castro met zijn nieuwe lievelingsshirt, aldus de Cubaans-Braziliaanse cartoonist Simanca

Raúl Castro met zijn nieuwe lievelingsshirt, aldus de Cubaans-Braziliaanse cartoonist Simanca

Geloof
Waarom vermeldden het belangrijke televisiejournaal noch de partijkrant Granma de opmerkingen van Raúl Castro over een mogelijke terugkeer naar het geloof niet? Omdat dat niet naar de mensen hier geventileerd moet worden en alleen aan buitenlands publiek moet worden getoond. Binnenskamers, binnen de grenzen van de natie, moet hij het imago behouden van de stoere, krachtige man met gebalde vuist zonder enig spoor van zwakte. In Cuba is hij niet bereid zijn gematigde, noch zijn diplomatieke kant te laten zien, waarmee hij zo gepronkt heeft tijdens zijn reis. Hier wil hij duidelijk laten zien wie er de baas is en bekrachtigen dat er geen ruimte is voor andersdenkenden of oppositie.

Marxisme-Leninisme
Om nog meer tegenstrijdigheid aan de zaak toe te voegen publiceerde Fidel Castro tijdens de reis in het buitenland van de president enkele ‘reflecties’ die de keuze voor het marxistisch-leninisme nog eens onderstreepten. Hij brak een lans voor een atheïstische en materialistische ideologie, vlak voordat zijn jongere broer door de opvolger van Petrus zou worden ontvangen. Het was geen toevallige, in een onbewaakt moment geschreven tekst. Hij was bedoeld om de teugels aan te halen van die reformistische kant die Raúl Castro zou laten zien aan de democratische regeringen. De Comandante en jefe vond het ook nodig de grens af te bakenen van de hervormingen in Cuba, die zich tot nu toe schuchter op economisch gebied hebben toegespitst zonder uitbreiding naar politieke veranderingen.

italo-calvino-el-vizconde-demediadoIntolerante deel
Zoals in het verhaal van Italo Calvino is het erg moeilijk voor de twee delen van Raúl Castro om zonder botsingen te kunnen samenleven. De paus, de president van Frankrijk, Barack Obama en nog anderen hebben de hand geschud van de politicus die zegt bereid te zijn tot de dialoog. Zij zien echter niet hoe er op Cubaanse bodem wordt geleefd met dat intolerante deel van Castro. Onder die Raúl Castro wordt de onderdrukking van dissidenten gewettigd, belaagt en bespiedt de Staatsveiligheid de activisten en waagt het grootste deel van de bevolking het niet hardop kritiek te uiten op het systeem.

Tweespalt
Welke van de twee helften zal de boventoon gaan voeren? Een Raúl Castro die terugkeert naar het katholieke geloof, een integrale hervorming van het land aanstuurt en gaat spreken met zijn interne oppositie of die andere, van de onverzoenlijke militair die de politieke haat aanwakkert en de belangen van zijn familieclan boven de noden van de natie stelt? Er zal een moment komen dat hij niet zal kunnen volharden in een dergelijke tweespalt. In het laatste deel van het boek van de beroemde Italiaans-Cubaanse schrijver worden de twee helften van de hoofdpersoon met elkaar verenigd en leven ze samen in harmonie na de poging tot vernietiging. In het Cubaanse geval zou dat het meest nefaste van de variabelen kunnen zijn. Een Raúl Castro die zijn goede houding naar buiten en zijn autoritaire houding naar binnen blijft handhaven zou een zeer somber scenario voor de toekomst blijken te zijn.

Bron
* Yoani Sánchez, 14ymedio, 11 mei 2015
* Noot vertaler: Italo Calvino werd geboren in Santiago de las Vegas, Cuba 1913 en overleed in Siena, Italië, 1985
. Het betreffende werk draagt de titel: Las dos mitades del vizconder oftewel De gespleten burggraaf.

NB. Afgelopen weekend werden voor de achtste opeenvolgende maal leden van de Mensenrechtengroep Damas de Blanco gearresteerd. Na het verlaten van de mis werden 53 vrouwen en 25 activisten in Havana gearresteerd.