Geen plaats voor ‘vijanden van de Revolutie’ in Cubaanse filmbond

De voorzitter van de Cubaanse filmbond ICAIC, Instituto Cubano del Arte e Industria Cinematográficos, heeft naar aanleiding van een bijeenkomst van kritische cineasten vorige week zaterdag, verklaard dat er binnen de organisatie ‘geen ruimte is voor de vijanden van de Revolutie.’

icaic-hoofdkantoor-havana

Het kantoor van de filmbond ICAIC

‘Het uitgangspunt in het debat dat wij hebben verdedigd is, was en zal ondubbelzinnig revolutionair zijn,’ aldus de verklaring. ‘Wij werken, samen met andere organisaties en instituten van de Staat om oplossingen te vinden voor de problemen van de audiovisuele kunst, vanuit een antikoloniaal, anti-imperialistisch en socialistisch perspectief.’ De verklaring verschijnt enkele dagen nadat activisten als Eliécer Ávila door functionarissen van ICAIC werden gedwongen de bijeenkomst van filmmakers te verlaten. De cineasten bespraken daar o.a. de tekst van een solidariteitsverklaring voor de gecensureerde theaterdirecteur Juan Carlos Cremata. Ook werd tijdens deze bijeenkomst gesproken over censuur en zelfcensuur.

Huurlingen
‘Vorige week zaterdag 28 november verwierpen wij de aanwezigheid van verschillende huurlingen in het cultureel centrum Centro Cultural Fresa y Chocolate van de ICAIC, waar een bijeenkomst van cineasten plaatsvond in samenwerking met hun organisatie. Geen enkele organisator van deze samenkomst van cineasten had hen (de huurlingen c.q. mensenrechtenactivisten) uitgenodigd en hun aanwezigheid vormde een provocatie en een opzetje om deze ruimte te gebruiken als platform voor proselitisme en legitimatie,’ aldus de verklaring die onderstreept dat ICAIC ‘consequent de cultuurpolitiek van de Revolutie zal voortzetten’.

logouneac2011-50jaarSteun van Kunstenbond UNEAC
De voorzitter van de officiële kunstenbond UNEAC, Miguel Barnet, reageerde met verontwaardiging op de incidenten die in het gebouw van Fresa y Chocolate plaatsvonden, toen ‘huurlingen binnendrongen in een culturele ruimte van revolutionaire kunstenaars’. (…) ‘Wij mogen niet accepteren dat de contrarevolutie zich mengt met onze kunstenaars in een ruimte van vrijheid en dialoog, gebaseerd op de culturele politiek van de Revolutie, vanaf Las palabras a los intelectuales/De woorden aan de intellectuelen,’ aldus Barnet.*

Bron
* Diario de Cuba

Noot

* Las Palabras a los Intelectuales / Woorden aan de Intellectuelen
Op 16, 23 en 30 juni 1961 werden drie bijeenkomsten georganiseerd van Cubaanse kunstenaars met de Cubaanse leider Fidel Castro. Hij gaf daarbij aan hoe vrij de Cubaanse kunst zou zijn met de woorden Dentro de la Revolución todo y contra la Revolución nada of Binnen de Revolutie alles en tegen de Revolutie niets.

Blogger Yoani Sánchez: Conducta met de C van Cuba

Vorige week kon u op deze weblog al een artikel lezen over de zeer succesvolle film Conducta die in Cuba leidt tot een golf van reacties en lange rijen voor de bioscopen. Blogger Yoani Sánchez beschrijft haar eigen ervaringen met deze film van Ernesto Daranas. Ook Randy Alonso, televisiepresentator en de supervleier van het regime, bezocht de bioscoop Yara om Conducta te zien. Hij juichte niet met de vele andere bezoekers, werd natuurlijk herkend als presentator van het gelijkhebberige Mesa Redonda en voelde zich zichtbaar ongemakkelijk. De tekst van Sánchez volgt hierna.

Chala met zijn onderwijzers

Chala met zijn onderwijzers

Miguel heeft deze week flink wat geld verdiend. Hij verkocht zo’n 100 piratenkopieën van de Cubaanse film Conducta. Hoewel de film in een hele serie bioscopen in het land is te zien, willen veel Cubanen de film liever samen met vrienden of familie zien. Het verhaal over een jongen met de bijnaam Chala en zijn lerares Carmela leidt tot opwinding in het land en lange rijen wachtenden voor de bioscopen. Het is al tientallen jaren geleden dat een nationaal product zo populair was en leidde tot zoveel discussie.

Golf van applaus
Waarom is de laatste creatie van Ernesto Daranas zo’n maatschappelijk fenomeen geworden? Het antwoord overstijgt de artistieke kwaliteiten en daalt af naar je diepste dromen. De film heeft een schitterende cinematografie en levert superieur acteren op, maar het realisme van het script is de grootste prestatie van deze film. De film legt ook een onmiddellijke band met het publiek want het vertoont hun ware leven als in een film. In de donkere theaters applaudisseren, schreeuwen en huilen de mensen terwijl ze naar het filmscherm kijken. De momenten van de allergrootste emotie vallen samen met politieke en vaak kritische uitspraken. ‘Niet langer dan degenen die ons regeren,’ antwoordt de onderwijzeres Carmela als men haar met pensioen wil sturen omdat ze al zo lang onderwijzeres is. Dan golft een ovationeel applaus door de zaal van het filmtheater. Het halfdonker versterkt het vrijpostig gedrag als ware het een samenzwering.

Realistisch
Het fenomeen Conducta kan worden verklaard doordat de film het bestaan van veel Cubanen reflecteert. Maar de film biedt meer dan een eenvoudig realistisch portret, maar is als een röntgenstraal die de botten blootlegt. Een Cuba waar nauwelijks nog een moreel kader bestaat voor een kind en het kader dat door de officiële media wordt geclaimd is lichtjaren ver weg verwijderd. Nauwelijks 12 jaar steunt Chala zijn alcoholische moeder met het geld dat hij verdient bij illegale hondengevechten, wonend in een rauwe en onrechtvaardige stad en in een armoede die tranen opwekt.

De twee hoofdrolspelers in Fresa y Chocolate

De twee hoofdrolspelers in Fresa y Chocolate

Fresa y Chocolate
Het is niet de eerste keer dat de Cubaanse film de harde kant van de werkelijkheid toont. De film Fresa y Chocolate (1993) plaveide de weg voor sociale kritiek, in het bijzonder waar het ging om de discriminatie van gays en censuur in de kunst. Het offer voor de durf was groot want het zou 20 jaar duren voor de film op de nationale televisie werd vertoond. Alice in Wonderland (1991) wachtte een tragisch lot want de politieke politie drong de bioscopen binnen waar de film werd vertoond en militanten van de partij schreeuwden beledigingen naar het filmdoek. Conducta verschijnt in een ander tijdsgewricht. De verspreiding van nieuwe technologieën heeft er toe geleid dat veel filmmakers hun eigen filmprojecten opzetten en organiseren. Kritische, bittere en rebelse scripts hebben de afgelopen 5 jaren het licht gezien want zij hebben geen goedkeuring nodig of middelen van het Cubaanse Filminstituut (ICAIC). Deze verspreiding van korte films, documentaires en onafhankelijke films heeft geleid tot een gunstige situatie voor de film van Ernesto Daranas. De censoren weten dat het geen enkele zin heeft een veto uit te spreken over deze film voor vertoning via de staatskanalen. De film verspreidt zich via illegale netwerken toch wel als een veenbrand.

Conducta1Escena de Conducta, filme de Ernesto DaranasArmoede
Een korte discussie buiten de Yara bioscoop, tekent de controversie waartoe de film leidt. ‘Er zijn veel mensen in Cuba die beter leven dan Chala, maar er zijn er ook die veel slechter leven,’zegt een zestigjarige. Een jonge vrouwe vraagt zich af of de regisseur ‘de misère van de situatie niet overdreven heeft.’ Maar een ander meisje zegt: ‘U zegt dit omdat jullie in Miramar wonen, waar deze dingen niet voorkomen.’

Mythes
Donderdagavond was de uitermate regimegetrouwe televisiejournalist Randy Alonso onder de wachtenden in de rij voor de bioscoop. Achter hem wordt gegiecheld en klonken commentaren. ‘Wat doet hij hier,’ wordt er opgemerkt omdat zijn verschijning geassocieerd wordt met onkritische journalistiek en hij een vleier van het regime is. Eenmaal binnen, zien de mensen in zijn omgeving dat hij zich niet aansluit bij het koor van kreten vol instemming.

Randy Alomnos interviewt Fidel Castro (2010)

Randy Alonso (links)  interviewt Fidel Castro (2010)

Met de minuut lijkt hij dieper weg te zakken in zijn zetel. Hij wil niet opgemerkt worden. Want wat hij zag op het scherm was precies het tegenovergestelde van wat hij elke avond vertelt in zijn oervervelende televisieprogramma Mesa Ronda. Zo kwam het dat de film Conducta er in slaagt zowel de maker van de mythe en zij die de mythe willen vernietigen, bijeen te brengen. Als de projector uitgaat en de deuren open, keren de bezoekers naar de werkelijkheid van het filmscript terug. Maar daar kunnen zij zich niet zo uiten als onder de bescherming van de duisternis in de filmzaal. Chala wacht op hen op elke hoek.

Bron
* De weblog Cuba Libre van Yoani Sánchez in de Spaanse krant El País
Linken
* De volledige film bij Vimeo, 1 uur, 48 minuten
* Journaalbericht over Conducta,  2 minuut 49 seconden
* Bespreking op de Engelstalige website Havana Times: Conducta, een eerlijke film
* De staatsmedia besteden nauwelijks aandacht aan de nieuwe film van Daranas. Het provinciale dagblad Adelante in de provincie Camagüey publiceerde in de Engelstalige editie een gesprek met de regisseur.

Financieel gesjoemel bij Internationale School voor Film en TV

Bij fiscale controle van de activiteiten van drie werknemers van de Internationale School van Film en Televisie (EICTV) in Cuba, is gebleken dat zij zich hebben verrijkt door de illegale verkoop van drank, afkomstig uit deze school. De filmopleiding, een paradepaardje van Fidel Castro en de Colombiaanse schrijver Gabriel García Márquez en 27-jaar geleden opgericht, kon de drank tegen bijzonder lage prijzen inkopen. De drie verdachten zouden via studenten de drank hebben doorverkocht aan particuliere restaurants en bars van de staat in San Antonio de los Baños, 30 mijl ten westen van Havana, waar de EICTV is gelegen.

De Utopie gerealiseerd', aldus Fidel Castro, de Argentijnse cineast Fernando Birri en de Colombiaanse schrijver Gabiriel Marquez

‘De Utopie gerealiseerd’, aldus  de Colombiaanse schrijver Gabriel Marquez, Fidel Castro en (waarschijnlijk) de Argentijnse filmer Fernando Birri

Een Nederlandse bezoeker aan deze internationale filmopleiding laat weten dat deze praktijken al jaren plaatsvinden en door bijna elke werknemer en student worden gepraktiseerd. Het personeel van de school nam zelfs nieuwe studenten onder hun hoede om afspraken te maken over de drank die de studenten wel, en het personeel niet kon kopen. Voor de studenten, vaak afkomstig uit Afrikaanse en Latijns-Amerikaanse landen, was er sprake van een lucratieve handel die per persoon 20 dollar per maand opbracht. De Nederlandse bezoeker herinnert zich dat van de vele buitenlandse studenten die deze handel bedreven, er slechts één was die principieel weigerde. Deze Franse studente ging uiteindelijk overstag met het argument dat zij de karige maandinkomens van de Cubaanse medewerkers (18 tot 20 dollar per maand) kon verbeteren met deze illegale transacties.

Filmregisseurs van naam bezochten in de voorbije jaren de school zoals hier tomas-gutierreeictv25jaartomc3a1s-gutierrez-alea-fernando-birri-gabriel-garcc3ada-mc3a1rquez-y-julio-garcc3ada-espinosa.jpg

Filmregisseurs van naam bezochten in de voorbije jaren de school zoals hier Tomas Gutierrez Alea van Fresa y Chocolate, Fernando Birri, Gabriel Garcia Marquez en Julio Garcia Espinosa

Persoonlijke verrijking
De medewerkers die nu in de beklaagdenbank zitten, konden zich, aldus de viceminister van Cultuur, Fernando Rojas, een grote luxe permitteren. In een reactie op de website La Jiribilla van de kunstenaarsbond zegt hij dat zij over grote bedragen geld beschikten in vreemde valuta, auto’s kochten met de opbrengst van de illegale inkomsten en zelf een woning volledig renoveerden uit de opbrengsten van het misdrijf. Deze personen zitten nu in de gevangenis, aldus de viceminster.

Meer onregelmatigheden
Rojas zegt ook dat er zich meer financiële onregelmatigheden hebben voorgedaan waardoor de kosten van de school sterk zijn gestegen; rekeningen werd vervalst, salarissen onterecht uitbetaald en er werd zonder geldige toestemming geld van de bank gehaald. Hij noemt het elementen die ‘niet bevorderlijk zijn voor een klimaat van orde voor het intense creatieve werk van de school’. Nieuw aangemelde studenten voor het komend schooljaar hebben per brief te horen gekregen dat er komend studiejaar geen plaats voor hen zal zijn.

Deelnemers aan een workshop van de EICTV in 2011

Deelnemers aan een workshop van de EICTV in 2011

Buitenlandse steun
De EICTV verzorgt driejaarlijkse cursussen voor buitenlandse studenten die daarvoor 15.000 dollar betalen. Het instituut krijgt financiële steun van het Cubaanse Ministerie van Cultuur, de UNESCO en diverse instellingen uit Brazilië, Panama en Venezuela. De school werd sinds 2011 geleid door de Guatemalteekse regisseur Rafael Rosal; hij liet vrijdag weten terug te treden als directeur.

EICTVLinken
Interview met de Cubaanse vice-minister van Cultuur, Rojas
* Website van de EICTV