Yoani Sánchez: Alamar en hiphop

Laten we naar Alamar gaan! Dat zei mijn moeder en wij gingen op pad om enkele familieleden te bezoeken die in dat zogenaamde “Siberië” woonden. We kwamen aan in een wijk met lelijke gebouwen, onafgewerkt en neergeplempt in een grasveld zonder enige orde of samenhang. Wij speelden met andere kinderen tussen die betonnen blokken en het hoge gras dat eromheen groeide. Het rook er naar zee en ook naar verveling. Het had de stad van de “nieuwe mens” moeten zijn, maar er bleef nauwelijks meer over dan een mislukt architectonisch experiment.

iphop-magia-lopez-left-and-alexey-rodiguez-right-of-the-cuban-hip-hop-groupobsesion-credit-ori

Magia López en Alexey Rodiguez (rechts) van de hiphopformatie Obsesión

Rebelse teksten
Alamar is, ondanks haar urbanistische tekortkomingen, een kweekvijver geweest voor een levendige en non-conformistische muziekstroming: de hiphop. In haar amfitheater werden enkele van de meest gedenkwaardige alternatieve concerten gegeven die het eiland ooit heft gezien. Harde liedjes, gemaakt met de taal van alledag en de poëzie van de straat. Rapwedstrijden waarin geen wapens of vuistslagen voorkwamen, maar een uitwisseling van woorden en rijm. Hoe komt het dat die “laboratoriumstad” eindigde als een couveuse voor rebelse teksten? Wat gebeurde er met de overwinningshymnes dat ze het aflegden tegen de ondermijnende lyrics van de overlevingskunst?
Wat er gebeurde, was dat de werkelijkheid zich opdrong. Alamar werd van alle wijken in Havana het hardst getroffen door de economische teloorgang van de Speciale Periode. Ze zag duizenden inwoners vertrekken tijdens bootvluchtelingencrisis van 1994 en leed onder zeer lange periodes zonder elektriciteit vergezeld door overvallen en andere gewelddadigheden. De Russische technici vertrokken, krakers bezetten de leegstaande huizen en het merendeel van de Chileense ballingen, die daar woonden, keerden terug naar hun land.

Geen onderdanigheid
Vervolgens kwamen de immigranten uit de oostelijke provincies, illegale bouwwerken schoten als paddenstoelen uit de grond en de politie labelde die slaapstad als “gevaarlijk zone”. Een “warenhuis van mensen”, bedacht door gedisciplineerde en gehoorzame mensen, toonde maar weer eens aan dat jongleren met sociale en constructieve alchemie zelden leidt tot de gewenste resultaten. Te midden van het grijze cement, de kleine kamertjes en de verveling, heeft de hiphop zich ontwikkeld tot het geluid van het dagelijks leven. Alamar is erin geslaagd haar eigen ritme te vinden. Een cadans die in het hoofd beukt, zoals de golven beuken tegen de zeewering van die wijk. Zoals de heipalen op de grond dreunden op een fundering te leggen voor een schematische en onderdanige toekomst die nooit kwam.

Bron
* Blog Generación Y van Yoani Sánchez
Link
* Documentaire over de buurt Alamar

Google komt naar Havana

Afgelopen weekend bezocht een delegatie van Google onder leiding van directeur Schmidt het eiland. Blogger Yoani Sánchez beschreef het bezoek op haar weblog Generación Y in een column getiteld Google komt naar Havana. De officiele media verzwegen het bezoek. Hier volgt Yoani’s tekst.

logo-googleHebt u ooit geprobeerd iemand uit te leggen wat een zoekmachine is? Dat overkwam mij een paar dagen geleden toen een buurmeisje van nog geen 10 jaar mij vroeg: ‘Wat is een zoekmachine?’ Ik wilde niet te diep op de techniek ingaan, dus vertelde ik haar niet over de algoritmen die deze diensten gebruiken om naar informatie te speuren, noch over de obsessie van velen een hoge plek te veroveren op zoeklijsten. In plaats daarvan legde ik het uit met een verwijzing die ze zou begrijpen. ‘Google is als de toverspiegel in sprookjes. Je kunt vragen wat je wilt en er komen duizenden mogelijke antwoorden.’

Klop aan de deur
Gisteravond klopte Google aan onze deur. Dit is geen metafoor, maar de zoeker kwam ons opzoeken. Daar waren enkele vertegenwoordigers van de populairste zoekmachine die ons leven en ons werk binnentraden. Met hen konden we niet volstaan met de zogeheten internetetiquette zoals de keywords en de pagerank. Dit waren menselijke wezens die ons stevig omhelsden, lachten en nieuwsgierig in ons huis rondkeken naar onze technologische uitvindingen en onze haarloze hond. Jared Cohen, Brett Perlmutter en Dan Keyserling klommen opgewekt naar de 14e verdieping van onze flat en deelden met ons de journalistieke uitdaging niet over internet te kunnen beschikken, maar met een sterke betrokkenheid bij de Cubaanse werkelijkheid.

Technologie
logo-internetIk vroeg hen of zij vanuit een openbare plek geprobeerd hadden internet te bereiken. ‘Langzaam, heel langzaam’….legden zij uit. Toen spraken wij over de toekomst. Over hun betrokkenheid bij de Cubaanse internauts en tot onze tevredenheid bleken zij op de hoogte van alle informatie moeilijkheden waarmee we op dit eiland te maken hebben. Voordat we met Eric Schmidt spraken, begreep ik dat iets van de scherpte en de overtuigingskracht van zijn woorden, al zichtbaar worden in de wijsheid en de eenvoud van de homepage van Google. Het was een technologische nacht zonder technologie. Niemand pakte zijn mobiele telefoon om internet te checken want dat is niet mogelijk in Cuba en ook kon niemand ons de nieuwste doodle tonen of in cijfers het bedrijf beschrijven waarin zij werken. We hadden het enorme geluk om voor de toverspiegel te staan, maar we stelden geen vragen en kregen ook geen antwoorden. We beschreven slechts wie we zijn en waar we naar toe willen.

Bron
* Yoani Sánchez plaatste deze tekst op 28 juni op haar weblog Generación Y. Veel van haar teksten verschijnen ook op de Nederlandse sectie van deze site.

Noot
*  Al in 2013 liet Schmidt weten graag Cuba te willen bezoeken om ‘de vrije verspreiding van informatie via internet te bevorderen’. Zaterdag jl. bezochten de Google-directeuren ook de Universiteit voor Informatiewetenschappen / Universidad de Ciencias Informáticas (UCI) in Havana waar 5000 studenten worden opgeleid. De Cubaanse autoriteiten, noch de media hebben bericht over het bezoek van de Google-directeuren aan Cuba.

Link
* Meer informatie over het bezoek op de website Webwereld

Yoani Sánchez lanceert digitale krant

Aanstaande woensdag lanceert de Cubaanse dissidente en blogger Yoani Sánchez een nieuwe digitale krant met de naam 14ymedio, bedoeld om te berichten ‘vanuit Cuba zelf’. Sánchez (38) is zich ervan bewust dat haar nieuwe project een ‘moeilijk begaanbare weg zal zijn’ en dat de Cubaanse staatsmedia haar zullen demoniseren. De berichten over ‘de medialeugenaarster’ en ‘komediante Yoani Sánchez’ nemen de laatste weken sterk toe. Ondertussen worden zij en haar medewerkers nu al onder druk gezet door de politieke politie van Cuba.

logo14ymedioSánchez: ‘14ymedio is geboren en heeft niets te verbergen. De informatie over het redactioneel beleid, ethische uitgangspunten en financiën, zullen allemaal te lezen zijn op de website van de krant die op 21 mei van start gaat,’ aldus Yoani op haar blog Generación Y, die ook in Nederlands verschijnt. De  verspreiding van de krant vindt plaats via mobiele telefoons, email, usb-sticks en dvd’s. ‘Diverse personen uit ons team hebben de eerste waarschuwingstelefoontjes van de Cubaanse staatsveiligheidsdienst al gekregen. Hoewel er niets is waarover men geschokt zou kunnen zijn’. Sánchez hoopt dat 14ymedio ‘de noodzakelijke transitie die in Cuba plaats vindt, zal helpen en begeleiden’ en dat de digitale krant ‘een plaats wordt, opgedragen aan het verhaal van de werkelijkheid’ met opponenten van de Cubaanse regering, ‘maar ook met anderen die het huidige systeem omarmen, uit overtuiging, opportunisme of angst.’ Ze beseft dat het een zware opgave zal zijn. Op 15 mei luidde een van haar tweets: ‘Hoe praktiseren we kwaliteitsjournalistiek in een samenleving met zoveel zwijgen, verboden en angsten als Cuba? Dat is onze uitdaging.’ Over de naam 14ymedio zegt Sánchez dat deze ontstond op de 14e etage van het flatgebouw in Havana, waar zij met haar gezin woont, maar de naam verwijst ook naar het geboortejaar van het nieuwe medium namelijk 2014.

Yoani S

Yoani Sánchez met haar voormalige Italiaanse vertaler Giordo Lupi

Prijzen en geld
De taalkundige Yoani Sánchez verwierf bekendheid met haar blog Generación Y en ontving daarvoor diverse prijzen zoals de prijs voor de digitale journalistiek Ortega y Gasset, de Prins Clausprijs en de María Moors Cabotprijs van de Universiteit van Columbia (VS). De Cubaanse autoriteiten noemen haar ‘een huurling’ in dienst van de politiek van de VS en haar cyberactiviteiten worden regelmatig aangevallen door officiële bloggers. Recent was het vertrek van de Italiaanse vertaler van haar weblog Generación Y, Gordiano Lupi, aanleiding voor deze media voor een scherpe aanval op ‘die komediante die heel de wereld vertelt over haar lijden in Cuba, over censuur, vervolging en politiegeweld’. Lupi verwijt Yoani ‘een rustig leven te leiden, niemand in Cuba kent haar, niemand bedreigt haar of zet haar gevangen en ze heeft geen problemen om het land in- en uit te gaan.’ De Open Brief wordt beantwoord door Justo Cruz, een Cubaan die woonachtig is in Duitsland en daar de groepering Cuba Si leidt. Justo Cruz haalt fel uit naar zowel de Cubaanse blogger als de Italiaanse vertaler omdat ‘alle vertalers deel uitmaken van deze campagne door haar leugens te publiceren die enkel ten doel hebben de Regering van Cuba te demoniseren en zo inhumane blokkades en ongemanierde standpunten te rechtvaardigen die enkele de gewone Cubanen doen lijden’. (…) ‘Is het niet schandalig dat u zich – na zoveel tijd in dienst te hebben gestaan van een leugenaarster en haar leugens en stompzinnigheden vertaalde – zich nu presenteert als een slachtoffer’. En Justo Cruz voegt er aan toe dat de voormalige vertaler niet hoeft te rekenen op ‘vergiffenis noch op acceptatie van zijn schuldbekentenis.’

Yoani Sánchez organiseert o.a. cursus bloggen voor Cubanen

Yoani Sánchez organiseert o.a. cursussen bloggen voor Cubanen

Inhoudelijke kritiek
Lupi verwijt Sánchez vooral haar idealen te hebben ingeruild voor de zucht naar geld en bekendheid; politieke meningsverschillen noemt hij niet. Waar de verrijking uit blijkt, wordt ook niet duidelijk. Yoani Sánchez woont nog steeds op de 14e etage van een flat in de wijk Plaza in Havana, ooit gebouwd door de fameuze en revolutionaire Brigade Blas Roca. Haar woning is aanmerkelijk minder luxueus dan die van veel leiders van de Cubaanse Communistische Partij en haar levensstijl valt in het niet bij die van bijvoorbeeld de zoon van de Cubaanse Minister van Binnenlandse Zaken, Josué Colomé Vázquez die in Miami een luxe leventje leidt en heeft niets van de omheinde villa waar de regimegetrouwe zanger Silvio Rodriguez woont. De kritiek van de officiële media blijft beperkt tot randverschijnselen en heeft één gemeenschappelijk kenmerk; vrijwel nooit wordt inhoudelijk ingegaan op de feiten die de blogger in haar artikelen aan de orde stelt; het gebrek aan vrijheid en de tekorten aan de meest primaire dagelijkse levensbehoeften in Cuba.

Linken
* Twitteraccount 14yMedio
* Yoani Sanchez over 14yMedio (Engels) op haar eigen weblog GeneraciónY 
* Cubainformacion is een officiële Cubaanse website (met veel videoreportages) vooral ook bedoeld ter informatie van de internationale opinie. Op 9 mei werd een publicatie gewijd aan het eerbetoon dat de Cubaanse blogger Yoani Sánchez kreeg van de Chicago Council on Global Affairs. Deze organisatie wordt voorgezeten door Ivo H. Daalder, een van oorsprong Nederlander die tot voor kort permanente vertegenwoordigers van de VS in de NATO was. De conclusie was snel getrokken: ‘vertegenwoordiger van de VS en de NATO bieden Yoani Sánchez een prijs aan en de media applaudisseren.’
* Over de affaire met de Italiaanse vertaler Lupi van de weblog van Sánchez bericht de blog Desde mi insula Cuba, een weblog met bijdragen die de revolutie een goed hart toedragen en marginaal kritiek publiceert op de gang van zaken in Cuba
* De Open Brief van Giordano Lupi (Italiaans)
* De website Terc3ra in Spanje verspreidt veel informatie gericht tegen de initiatieven van Yoani Sánchez en andere Cubaanse dissidenten. De bijgaande tekst luidt: Yoani komt eraan met met haar leugencircus.

Yoani Sánchez: Lesgeven met humor

De bekende blogger Yoani Sánchez schrijft over de vermeende genialiteit bij ‘een bepaalde politieke persoon.’ U mag raden wie zij bedoelt. Deze en andere teksten zijn terug te vinden op de weblog Generación Y van Yoani Sánchez, ook in de Nederlandse taal.

Espabilao, het laatste product van het team van Quimbumbia

Espabilao, het laatste product van het team van Quimbumbia

Ik had een heftige discussie met een vriend over de al dan aanwezige genialiteit van een bepaalde politiek persoon. Hij hield vol dat het kunnen reproduceren van lange tekstgedeelten, het kunnen opdreunen van data en namen van historische figuren een bewijs waren van zijn briljante geest. Ik hield hem echter voor dat ik de politicus nog nooit had betrapt op een grap of een geslaagde poging tot ironie. Het ontbreekt hem aan gevoel voor humor – concludeerde ik – en humor is het kenmerk waaraan men een scherpe intellect herkent. Ik heb altijd geloofd dat anderen aan het lachen krijgen moeilijker is dan fanatisme aanwakkeren in een menigte. Dat geldt niet alleen voor publieke figuren, maar ook in het onderwijs. Lesgeven op een leuke manier kan helpen om een connectie te maken met leerlingen. Over het algemeen herinneren wij ons de enthousiaste leerkrachten beter dan de dodelijk saaie en voorspelbare docenten.

Videospel
Dit is ook het geval bij het nieuwste videospelletje Espabilao dat kennis overdraagt over veiligheid op het internet. De Cubaanse programmeursgroep Quimbumbia heeft dit uiterst instructieve amusement ter beschikking gesteld aan de bevolking op dit eiland. Het verhaal gaat over Pix, een robot die de persoonlijke data moet beschermen die zijn vriendelijke baas Ale overal op het web laat rondslingeren. De taken van de hoofdpersoon bestaan uit het sterker maken van wachtwoorden, tijdig de websites identificeren die privé informatie zouden kunnen opvangen en het elimineren van risico’s van het surfen. Een verhaal gemaakt met humor en ondeugendheid, maar ook met jaren ervaring van internetdeskundigen, digitale activisten en gewone gebruikers. Doordachte leerstof met ogenschijnlijk ludieke opdrachten, maar die een zeer noodzakelijke en serieuze bedoeling hebben.

Humor is kers op taart
Na mijn ontdekking van het project Quimbumbia en zijn meest recente uitgave Espabilao, heb ik nu nog meer argumenten om mijn sceptische vriend te overtuigen. Zie je wel – zal ik hem zeggen – dat scherpte niet altijd zo saai ingehouden hoeft te zijn en onderwijs niet altijd zo verschrikkelijk slaapverwekkend. Waarschijnlijk zal hij retourneren met zijn voorbeelden van pompeuze sprekers en staatslieden die overlopen van statistieken. Echter, ik geef de voorkeur aan de het praktische idee van Pix… de les die vergezeld gaat met een lach en zich daardoor onuitwisbaar in ons geheugen nestelt. Humor, zo blijf ik van mening, is de kers op de taart van de menselijke geest, daarom hebben de middelmaat en de autoriteiten er geen enkel gevoel voor.

Link
* Generación Y in het Nederlands

Yoani Sánchez: het foute woord ‘handelaar’

Als de werkelijkheid gepersonaliseerd kon worden en fysieke omtrekken zou bezitten en de samenleving verbeeld kon worden als een levend wezen, zou de onze (die in Cuba, red.) het meest op een opgroeiende puber lijken. Iemand bij wie de armen en benen uitgroeien, die het paternalisme wil afwerpen en volwassen wil worden. Maar deze baardloze jongeman draagt zulke knellende kleren dat hij nauwelijks nog kan adem halen. Ons dagelijks leven wordt door een korset van wettelijkheid ingebonden met een overvloed aan overbodige verbodsbepalingen en door een ideologie die verouderd is en niet functioneert. Zo zou ik het Cuba van vandaag willen omschrijven; puberend maar onderdrukkend.

garagist en bandenreparateur

garagist en bandenreparateur

Geen creativiteit
Het regeringsbeleid heeft niet de gewoonte rekening te houden met onze behoefte aan economische en politieke ontplooiing. Men wil ons eerder inpassen in absurde modellen. Dat is het geval voor het beperkt aantal beroepen van zogeheten cuentapropistas of mensen die voor zichzelf werken. In elk ander land zou men gewoon spreken over ‘particulieren’. In plaats van uitbreiding van deze lijst van zelfstandige cuentapropistas met nog meer productieve activiteiten en werkzaamheden, proberen de autoriteiten de werkelijkheid in te voegen met de door hen toegestane lijst van beroepen. De wetgeving moedigt creativiteit en talent niet aan, maar is eerder bedoeld om het ondernemerschap in te perken.

Hoge boetes
Een recent voorbeeld van deze tegenstelling ziet men in de operaties tegen mensen die kleren importeren, vooral uit Ecuador en Panama. Volgens de officiële media hebben de meeste van deze handelaren een vergunning op titel van ‘kleermaker’ waardoor men toestemming heeft artikelen te verkopen, die door hen zelf op de naaimachine zijn gemaakt.  In plaats daarvan bieden zij industrieel gefabriceerde blouses, broeken en tassen aan. Zij die deze regel overtreden worden gestraft met het confisqueren van hun handel plus hoge boetes. Inspecteurs dwingen zo de werkelijkheid in het strakke keurslijf dat het Staatsblad ons voorschrijft.

Verkoop van churros op straat in Havana

Verkoop van churros op straat in Havana

Legaliseren i.p.v. vervolgen
Waarom zou men, in plaats van deze omvangrijke vervolging, de werkzaamheden van deze ‘handelaren’ niet gewoon legaliseren. Kopen, vervoeren en wederverkopen van goederen waar veel vraag naar bestaat, zou niet langer een misdaad moeten zijn, maar eerder een geregelde activiteit die via de belastingen ook nog de schatkist vult. Wie dit onderdeel in de machinerie van elke samenleving ontkent, bewijst niet te weten, hoe het binnen de structuur van de economie toegaat. Het juridisch systeem van een natie is niet bedoeld om het openen van kleine kiosken, het produceren van en de verkoop van churros/zoetige lekkernij  te verbieden, maar het zou juist moeten bijdragen aan de verbetering en de professionalisering ervan. Zolang de Cubaanse regering het ABC van deze ontwikkeling niet accepteert, blijft ons niets anders over dan een werkelijkheid die ons overlevert aan de wereld van de illegaliteiten en geheimzinnige operaties.

Bron
* Blog Generación Y van Yoani Sánchez op 22 september 2013
Link
* De Cubaanse vice-minister van Arbeid, Marta Elena Feito, heeft dinsdag aangekondigd dat de regering iedere handelaar zal beboeten, die import textiel of goederen afkomstig uit staatswinkels, te koop aanbiedt. Persbureau Reuters meldde op 3 oktober dat er 20.000 handelaren getroffen zullen worden als de regering de verkoop van geïmporteerde textiel verbiedt. Justo Castillo, een vertegenwoordiger van de officiële vakbond CTC (die ook probeert de nieuwe handelaren te organiseren), roept de autoriteiten op om de maatregel te herzien: ‘We hebben er veel productie en geld in geinvesteerd, ‘ zegt hij.

Yoani Sánchez: de terugkeer van de geldwoekeraar

Filiaal van de banco Metropolitano in Havana

Filiaal van de banco Metropolitano in Havana

Ze hebben geen vaste plaats, maar ze duiken overal op. Zij lenen geld tegen rente, regelen leningen en vragen betaling in cash, goederen of diensten. Zij zijn de nieuwe leningen – verstrekkers. Tientallen jaren werden zij gestigmatiseerd, maar nu zijn de nieuwe banken terug zonder vergunningen en zonder zich te beklagen. Zij hebben alles in de aanbieding van kleine bedragen tot bedragen van duizenden convertibele CUC’s, hoewel die laatste alleen voor zeer betrouwbare klanten bestemd zijn. Zij werken in gebieden die ze goed kennen; zij weten hoeveel hun buren verdienen, of ze geld overgemaakt krijgen van overzee en of zij nog een andere inkomstenbron hebben. Dan maken ze vervolgens onderscheid tussen hen die ‘geschikt’ zijn en hen die dat niet zijn. Maar er kunnen altijd verrassingen op duiken. De grootste nachtmerrie voor deze ‘woekerspecialisten’ is dat iemand aan boord van een boot gaat en het land wordt uitgesmokkeld en dat zij hun geld nooit meer terugzien.

Geweld en pressie
Andere situaties worden met druk en dreigementen opgelost. Als een schuldenaar nalatig is met terugbetalen, kan de leninggever op de gedachte komen hem een lesje te leren. Eduardo zat op zaterdagavond thuis televisie te kijken toen er op de deur werd geklopt. Twee potige mannen duwden hem het huis binnen en een van hen sloeg hem met de vuist in het gezicht. Zij namen het stereoapparaat mee en verlieten het huis, niet nadat zij hem waarschuwden: ‘Je hebt nog 72 uur om Primo te betalen……..Als je dat niet doet, komen we terug en zullen we ons minder vriendelijk gedragen.’ Het slachtoffer kan niet naar de politie gaan want hij is zelf in zee gegaan met illegale kredietgevers, met alle mogelijke complicaties van dien. Eduardo verkocht de volgende drie dagen nog enkele huishoudelijke apparaten en leende bij vrienden zodat hij de eerste lening kon terugbetalen. En hij bidt dat El Primo en zijn kornuiten vervolgd zullen worden voor het grote aantal misdaden, dat zij begingen.

Schuld aan de Staat
María kreeg een lening van 10.000 peso’s van de Banco Metropolitano. Zij moest een eindeloze stapel formulieren invullen en bewijzen overleggen over haar huidige werkkring. Zij wilde het geld gebruiken om bouwmaterialen te komen en zo haar huis te renoveren. Zij is blij dat ze geld legaal heeft verkregen, maar op elk formulier dat ze nu invult, staat te lezen dat zij geld verschuldigd is aan de Staat. Anderen die niet konden voldoen aan de eisen van de staat, moesten aankloppen bij hun buur en woekeraar en zijn voorwaarden en rentepercentages accepteren. Meer dan één klant heeft met zijn lichaam moeten betalen toen de datum van betaling naderde; meer dan één familie heeft zijn auto of koelkast moeten afstaan, omdat een lid van de familie een verzoek deed om geld dat zij nooit terug konden betalen. Even noodzakelijk als kwalijk is de geldschieter, maar hij is een schakel in de illegale financiële keten van onze werkelijkheid. Omzichtig bij het verlenen, onverbiddelijk als het op uitbetalen aankomt.

Yoani Sánchez en de voormalige Spaanse socialistenleider Felipe González begin dit jaar tijdens haar reis door Europa

Yoani Sánchez en de voormalige Spaanse socialistenleider Felipe González begin dit jaar tijdens haar reis door Europa

Bron
* Generación Y, website van Yoani Sánchez, winnaar van de Prins Clausprijs

De blogteksten van Yoani Sánchez zijn verhuisd. Alle vertaalde teksten zoals de Nederlandse, zijn te vinden op deze site. De oorspronkelijke bijdragen in het Spaans staan hier.

Het complexe Cuba (2)

Mary J. Loftus, journaliste van de Amerikaanse internetkrant Huffington Post, wil voorkomen in de val van de stereotypen terecht te komen als zij de hele Cubaanse bevolking bestempelt als idealistische, zorgeloze muziekliefhebbers terwijl hun dagelijks leven ook een strijd is van de ideologie tegen de economische praktijk van alle dag. Hier volgt het tweede deel over haar bezoek aan Havana, samen met haar zoon Adam.

huishavanaluchaHistorische gebouwen die op instorten staan worden nu met het geld dat toerisme oplevert, opgeknapt. Veel woningblokken in Sovjetstijl waar de was op de balkons hangt en omgeven met groentetuinen, bewijzen dat deze flatgebouwen dicht bevolkt zijn. Omdat het in Cuba zonnig en heet óf regenachtig en heet is, zitten bewoners zonder airco buiten op straat en op de stoep, verkopen sandwiches of souvenirs dankzij de soepelere regels rond straatverkoop waardoor zij aan huis een zaak kunnen beginnen, een maatregel die tijdens de periode van president Raúl Castro is ingevoerd.

Aparte wereld
Het toerisme is een belangrijke steunpilaar van de economie van het eiland en levert jaarlijks ongeveer 2 miljard dollar op. Het is een aparte wereld met eigen hotels, valuta en vaak kortere rijen wachtenden om aan een ijsje te komen. Ingezetenen ontvangen maandelijks nog een bonnenboekje, maar dat is nauwelijks voldoende om een halve maand van te kunnen leven. Banen zijn er niet en dat betekent dat het leven van een gemiddelde Cubaan mijlenver verwijderd ligt van strandvakanties en luxe artikelen. Onze gids heeft twee of drie baantjes en vist tussendoor om rond te komen. ‘In Cuba is alles gecompliceerd.’

In de bodega of staatswinkel koopt de Cubaan op basis van zijn bonnenboekje enkele basisproducten

In de bodega of staatswinkel koopt de Cubaan op basis van zijn bonnenboekje enkele basisproducten

Somberte
Een student met wie we reizen, beveelt ons de weblog Generación Y aan, een weblog geschreven door een jonge Cubaanse en gepost buiten Cuba want de toegankelijkheid van internet is zeer beperkt en dat wordt wellicht ook gecontroleerd, alhoewel onze gids vertelt dat zij en de meesten van haar vrienden op Facebook zitten. Hier is een recente post bij Generación Y over het publiek dat bij een monoloog van een komediant in het Karl Marx Theater aanwezig was. De humorist ging in op de economische problemen, de migratiehervorming, de excessieve controle op de particuliere kleine ondernemers tot en met het schandaal van de glasvezelkabel voor internet. We schaterden het uit. We lachten over onze problemen en onze miserie, we lachten over ons zelf. Na de voorstelling zochten de aanwezigen zich een weg naar de uitgang. De straat La Primera stond vol mensen. Ik nam een bus naar huis en leunde tegen het raam van de bus….niemand glimlachte. De humor was achtergelaten in onze stoelen en op het toneel, wij waren teruggekeerd in onze sombere werkelijkheid.’

Verborgen ergernis
Overal is sprake van materiële tekorten, maar niet zo erg als tijdens de jaren negentig van de Speciale Periode toen het land de materiële steun verloor van de Sovjet Unie. Maar ook nu hebben kledingzaken niet meer dan een of twee rijen schoenen, jurken en shirts. En je hebt geluk als je tandpasta of tampons vindt, ook als verwende toerist. Veel is te wijten aan het Amerikaans embargo en hoewel de Cubanen beweren: ‘Amerikanen te mogen maar Amerika niet’ is de mogelijke aanwezigheid van een verborgen ergernis over toeristen uit het Yankee-imperialisme, die het mango-ijs eten en de goedkope rum drinken, buffetten met voedsel te over hebben en voor wie de rijen in de winkels kleiner zijn, niet denkbeeldig.

Op de achtergrond de Amerikaanse vertegenwoordiging aan de Malecón in Havana

Op de achtergrond de Amerikaanse vertegenwoordiging aan de Malecón in Havana

Noodzakelijke reis
Ik weet slechts wat ik in 10 dagen kon waarnemen, dagen die een reëel beeld  geven van een land dat ik tot nu toe slechts in mijn verbeelding kende. Dus Adam, van harte welkom op dit zeer speciale eiland. Ik zal zien hoe het je vergaat en hoe het voelt tegelijkertijd een toerist, een outsider, indringer, een kapitalist, een koloniaal, de Ander en de Onderdrukker te zijn, maar steeds verleid en verwelkomd te worden met warmte en stijl. Het is misschien niet de reis die je verwachtte, maar het is de reis die je nodig hebt.

Bron
* Mary J. Loftus in de Huffingtonpost van 22 juli 2013