Cubaanse filmmakers willen af van censuur

Een groep cineasten met de naam G-20 heeft zaterdag jl. een tekst aangenomen waarin steun wordt uitgesproken voor collega-filmmaker en dramaturg Juan Carlos Cremata. In de brief wordt de censuur op zijn werk bekritiseerd evenals de campagne die overheidsinstellingen zoals de officiële kunstenaarsbond Instituto Cubano de Arte e Industrias Cinematográficas (ICAIC), tegen hem voeren.

Juan-Carlos-Cremata-27112015

Juan Carlos Cremata tijdens de bijeenkomst van de groep cineasten G20 zaterdag j.l. Zijn T-shirt draagt het woord Gecensureerd

Aan het einde van de bijeenkomst deed zich een incident voor toen een vertegenwoordiger van de officiële cineastenorganisatie (ICAIC) voorstelde een van de aanwezigen, de dissidente activist Eliécer Ávila*, uit de zaal te verwijderen. De directeur van de filmbond ICAIC, Roberto Smith, en een collega-functionaris Ramón Samad wilden Ávila verwijderen omdat hij ‘een contrarevolutionair’ zou zijn. Verschillende filmmakers bepleitten zijn aanwezigheid omdat de bijeenkomst ‘open voor publiek’ was, maar Samad antwoordde: ‘Ja, maar niet voor contrarevolutionairen.’ Een van de inleiders op de bijeenkomst Enrique Colina, die gesproken had over Censuur en de demonen, zei dat niemand het recht had aanwezigen te verwijderen ‘zeker niet op een moment als dit.’ Smith had eerder een tekst van papier voorgelezen waarin hij beklemtoonde ‘door te gaan met de ICAIC als een plek voor het debat over complexe zaken, maar open en met ruimte voor verschillende criteria.’ De directeur van ICAIC erkende dat ondanks het feit dat wij ‘leven in een zelfde werkelijkheid, onze gezichtspunten verschillend, tegenstrijdig en antagonistisch kunnen zijn.’

film-el-tren

Beeld uit de film El tren de la linea norte

Dood van de documentaire
De discussie werd geleid door Ernesto Daranas, directeur van de wereldwijd geprezen film Conducta en door de schrijver, essayist en regisseur Arturo Arango. Een van de gespreksonderwerpen betrof de crisis waarin de documentairefilm in Cuba zich bevindt. Dean Luis Reyes beschreef de totstandkoming van de documentaire El tren de la línea norte die de verpaupering van de Cubaanse dorpen beschrijft en hij wees erop hoe de productie van deze film werd bemoeilijkt door politieke bemoeienis en ingrijpen van de geheime dienst. ‘Hoewel de betrokkenen met de noodzakelijke vergunningen werkten, werden zij toch lastiggevallen en kregen dreigementen te horen,’ aldus Reyes.

Beneveld triomfalisme
De cineast Jorge Luis Sánchez herinnerde de aanwezigen er aan dat de ICAIC ‘niet langer bestond’ en hekelde het ‘benevelde triomfalisme’ van deze organisatie in de officiële media evenals ‘de voortdurende kortzichtigheid personen te belasten met de inefficiëntie van het systeem.’ Universitair docent en criticus Gustavo Arcos stelde helder vast: ‘Ja, onze films worden gecensureerd en ja, de ICAIC is bij deze censuur betrokken.’ Arcos pleitte voor een discussie, maar dan wel met mensen die betrokken zijn bij censuuractiviteiten. Hij vroeg de autoriteiten uitleg over de vraag waarom de films die worden gecensureerd ‘tegen de revolutie’ zijn. Volgens Arcos zijn filmmakers te geduldig geweest en hij stelde voor een ‘plan B voor harde acties’ op te stellen. logo-icaic-filmFilmmaakster Belkis Vega wees op haar eigen ervaringen met censuur toen zij een film maakte over de militaire bijstand aan Angola en hoe de schrijversbond Unión de Escritores y Artistas de Cuba (UNEAC) had gezwegen over de censuur. Ook kritiseerde zij de gang van zaken tijdens het laatste congres van filmmakers waar de namen van commissiekandidaten voorgesteld door de aanwezigen op het congres,  waren weggehaald en vervangen door andere namen. Ook zei ze geschrokken te zijn geweest over de campagne tegen filmmaker Cremata en wees erop dat er personen op internetfora aan deze campagne meedoen die over feiten beschikken die ‘enkel in handen van de geheime dienst zijn.’ Inleider Colina drong er op aan in de zaak Cremata iets concreets te doen, een verklaring met een protest ‘die wij naar de media sturen’, want ‘Cremata zijn wij allen’.

Bron
* Website 14ymedio, Luz Escobar, Havana, 30 november 2015

Linken

* Enrique Colina, filmmaker en criticus schreef eerder op de website van 14ymedio over De censuur en zijn demonen
* Juan Antonio García Borrero schreef op de weblog Cine Cubano, la pupila insomne over de bijeenkomst zaterdag jl. van filmmakers in het lokaal Fresa y Chocolate in Centrum Havana

* Trailer  (2 minuten) van de gecensureerde film El tren de la linea norte
* Theaterstuk Cremata over stervende koning verboden. Zie deze Cubaweblog van 11 juli 2015
* Facebook Cineastas Cubanas

Noot
eliecer-avila3
* Eliécer Ávila stond in 2008 midden in de belangstelling vanwege zijn in het openbaar gestelde kritische vragen aan de voorzitter van het Cubaans Parlement, Ricardo Alarcón. Eliécer was student aan het Instituut voor Informatica (UCI) in Havana, waar Alarcón op 19 januari bezoek kwam. Alarcón werd door die vragen pijnlijk in verlegenheid gebracht. Dat werd rechtstreeks op het televisiekanaal van UCI uitgezonden en zou later via dvd’s veel Cubanen bereiken. Eliécer, actief in de communistische jeugdorganisatie en de studentenbond aan het UCI, stelde vragen die in Cuba meestal door ‘vijanden van de revolutie’ werden gesteld. Hij sprak over het reisverbod van Cubanen, over de beperkingen van internet en het toenemende verschijnsel dat Cubanen hun dagelijkse producten steeds vaker in CUC’s moesten betalen terwijl zij hun salarissen in nationale peso’s kregen uitbetaald. Nu is hij de leider van de oppositiegroepering Somos +.

Scherpe kritiek op sluiting 3-D bioscopen

Cubaanse kunstenaars hebben de sluiting van de 3D-biocopen in Cuba veroordeeld. In een brief aan de officiële schrijversbond UNEAC zegt de officiele auteur Victor Fowler dat de staat niet het recht heeft de culturele consumptie van de burgers te bepalen. Kunstcriticus Gustavo Arcos schrijft dat zij die nog steeds ‘verticaal’ denken, in een ‘andere wereld leven’. De partijkrant Granma erkent het bestaan van de discussie over de sluiting van de particuliere filminstellingen, maar benadrukt dat dit een tijdelijk verschijnsel zal zijn en dat het ‘in het belang van elke burger is de wettelijkheid en de orde op juridisch terrein te handhaven.’ De krant waarschuwt voor juridische wanorde die ‘de grootste vijand is van de actualisering van het economisch model’ zoals Raúl Castro dat ontwikkelt.

Een particuliere bioscoop

Een particuliere bioscoop

Essayist en dichter Víctor Fowler is het oneens met het regeringsbeleid en herinnert eraan ‘dat de Staat vooral voorwaarden moet scheppen en geen strenge rechter is.’ Fowler: ‘Zeker, elke regering heeft het recht en de plicht economische activiteiten te normeren en te regelen (…), maar de Staat heeft niet het recht de culturele consumptie van zijn burgers te bepalen.’ Hij benadrukt dat de Staat moet voorzien in goede opvoeding en het bieden van een werkelijke universele cultuur, maar ‘de Staat is geen schoolmeester en de samenleving geen verzameling van leerlingen die om haar heen zitten in een permanent leslokaal en onderworpen worden aan periodieke onderzoeken van de bekwaamheden, angstig zijn lage cijfers te halen en zelfs op een dag te worden weggestuurd.’ (…) ‘Kortom, de Staat faciliteert enorme mogelijkheden en is geen strenge rechter.’ Fowler zegt ook dat ‘banaal zijn een optie is.’

Victor Fowler

Victor Fowler

Banaliteit is een optie
Het ministerie van Cultuur heeft juist de sluiting van de particuliere filmfaciliteiten gerechtvaardigd met een verwijzing naar de banaliteit, middelmatigheid en frivoliteiten van veel filmproducties. Fowler zegt dat ‘banaal zijn een optie is onder de vele opties die een gezonde samenleving zijn inwoners te bieden heeft’ zonder tussenkomst van de Staat.’ Victor Fowler schrijft in zijn brief aan de officiële schrijversbond dat hij driemaal een 3D-bioscoop bezocht en constateert dat de films die er vertoont zijn ‘dezelfde zijn die in elke willekeurige videozaal van de staat of op de staatstelevisie worden vertoond.’ Fowler wil dat het thema op de agenda van het volgende UNEAC-congres wordt geplaatst.

Payret, een overheidscienma in de wijk Oud Havana

Payret, een overheidscinema in de wijk Oud Havana

Schaakmat
Filmcriticus Gustavo Arcos schreef op de weblog Cine Cubano ook een reactie waarin hij zijn steun betuigt aan Fowler. ‘Het enorme sociale gevolg van deze lokaliteiten moet een aanleiding zijn voor bezinning, niet van zwijgen en vergeten;’ aldus Arcos. Hij wijst erop dat ‘het verontrustend is dat een groep mensen met initiatieven, in staat blijkt de Staat schaakmat te zetten terwijl deze duizend maal meer mogelijkheden heeft op het gebied van de financiering, administratie en ander middelen.’ (…) ‘Waarom zijn zoveel families en groepen enthousiast geraakt over de mogelijkheden van deze technologie? Welke duurzame en levenskrachtige alternatieven heeft het Staatsapparaat gecreëerd voor de consumptie van de bevolking van audiovisuele beelden?’, vraagt de criticus zich af. Arcos beklemtoont dat ‘de weg van het opleggen zonder dialoog nooit kan leiden tot redding van de nationale cultuur.’ (…) ‘Allen die denken dat de Cubaanse samenleving zich ontwikkelt volgens de criteria of de wil van enkele ‘wijzen’ die verticaal bepalen wat wij zien, horen en consumeren, leven beslist in een andere wereld.’

granma29032007ethanolVisie partijkrant
De partijkrant Granma erkent de meningsverschillen die er bestaan over de  de sluiting van de particuliere filminstellingen zonder de inhoudelijke kritiek te noemen. De krant benadrukt dat dit een tijdelijk verschijnsel zal zijn en dat het ‘in het belang van elke burger is de wettelijkheid en de orde op juridisch terrein te handhaven.’ Granma waarschuwt voor juridische wanorde die ‘de grootste vijand is van de actualisering van het economisch model, ’ zoals Raúl Castro dat ontwikkelt. De reactie geschreven door de onderdirecteur van Granma, Oscar Sánchez, rechtvaardigt de onmiddellijke sluiting van de 3D-bioscopen omdat ‘wij kunnen niet doorgaan om, voor het oog van allen, deze inbreuken die voortduren, toe te staan.’

Linken
* Het commentaar van Oscar Sánchez in Granma van 11 november 2013
* Cine Cubano, la pupilla insomne met de reactie van Gustavo Arcos