Meeste Cubaanse asielaanvragen afgewezen

Veel meer Cubanen dan normaal hebben het afgelopen jaar asiel aangevraagd in Nederland. Twee jaar geleden stond de teller op 23 ‘Cubaanse’ aanvragen, eind 2017 op 256. Het IND heeft er inmiddels 140 behandeld en 99 procent daarvan afgewezen. Volgens het IND was het grootste deel van de aanvragen LHBTI-gerelateerd. Dat wil zeggen: iemand vraagt asiel aan, omdat het vanwege zijn of haar geaardheid onveilig zou zijn op Cuba.

gay-LGBTI-marcha-mei-2016-madrazoWe spraken erover met Pedro (niet zijn echte naam). Hij vroeg in december 2017 asiel aan, maar heeft inmiddels te horen gekregen dat hij Nederland moet verlaten. Hij is het er niet mee eens en gaat, net als veel andere afgewezen Cubanen, in hoger beroep.

Homorechten op Cuba: schijn of werkelijkheid?
Boris Dittrich houdt zich voor mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch bezig met de rechten van lesbiennes, homo’s, bi-seksuelen en transgenders. Hij noemt de situatie op Cuba lastig in te schatten. ‘Voor zover wij weten word je er niet vervolgd vanwege je seksuele voorkeur. Wel is het zo dat de grootste organisatie voor de rechten van LHBT’ers op Cuba een monopolie heeft op het hele LHBT-circuit. Onafhankelijke homopartijen of activisten zullen het heel moeilijk hebben.’ Boris heeft het over het Cubaanse centrum voor seksuele voorlichting, Cenesex. Overheidsinstituut Cenesex wordt gerund door Mariela Castro, dochter van de Cubaanse president Raúl Castro. Ze is parlementslid en gebruikt haar invloed om de rechten van LHBTI’ers op de kaart te zetten. Ze heeft ervoor gezorgd dat de staat een sekse-veranderende operatie vergoedt en discriminatie van LHBTI’ers op de werkvloer bij wet is verboden. Dat is een groot verschil met hoe het er 50 jaar geleden aan toeging op Cuba. Het regime van de communistische leider Fidel Castro stond alleen heteroseksualiteit toe. Dat leidde tot homofobie en tot het eind van de jaren 80 werden veel homo’s in werkkampen gestopt.

grafiek-cubanen-lhbti'ers

Het aantal eerste asielaanvragen van Cubanen in 2017 (NOS)

Volgens de Cubaanse vluchtelingen heerst er nog veel homofobie in de maatschappij en komt discriminatie en grof geweld vanuit de politie vaak voor. ‘Je krijgt alleen hulp als je voorstander bent van het regime’, zegt een van hen. ‘Met Cenesex verbetert Cuba haar imago naar de buitenwereld, maar dat is een show.’ Dittrich bevestigt dat Cenesex niet helemaal onafhankelijk is. Hij ontmoette directeur Mariela een paar jaar terug. ‘Ze duldt absoluut geen tegenspraak, is groot aanhanger van het regime en zit niet persé te wachten op democratie. Dat betekent dat er weinig begrip is voor individuen en groepen die het regime niet aanhangen.’

LGBTI-marcha-Mariela-Castro-mei2016-madrazo

Mariela Castro tijdens de Pride-optocht in 2016

Transitvisum
Zowat de enige vliegroute vanuit Cuba is een vlucht naar Rusland, waar je als Cubaan zonder visum heen kunt. En omdat op die vlucht een tussenlanding wordt gemaakt op Schiphol, kon je ook in Nederland komen. Voor 2017 hadden Cubanen een speciale status in de VS en waren de immigratiewetten voor hen vriendelijker dan voor andere immigranten. Vrijwel nooit wees de VS een asielaanvraag van een Cubaan af. Maar eind 2017 schafte president Obama die regeling af. Sinds januari 2018 heb je een zogeheten transitvisum nodig om te landen in Nederland en vervolgens weer door te vliegen naar een land dat niet onder het Schengen-verdrag valt.

Bron
* Maxime de Vries, website NOS, 15 februari 2018

Video
* Gesprek met LHTBI-vluchteling ‘Pedro’ uit Cuba, NOS, 2.32 minuten

Jaarboek HRW: geen verbeteringen in Cuba

De niet gouvernementele organisatie Human Rights Watch (HRW) constateert in het gisteren verschenen jaarboek dat er in Cuba geen ‘verbeteringen’ op het gebied van de mensenrechten hebben plaatsgevonden sinds de Cubaanse president Raúl Castro en zijn Amerikaanse collega Barack Obama in december 2014 normalisering van de relaties aankondigden. Cubaanse burgers die het regime bekritiseren blijven onderworpen aan criminele processen, aldus het rapport.

Damas-Blanco-Habana-politie-december2015

Politie verhindert activiteit van de Damas de Blanco, december 2015

‘Enkele politieke gevangenen zijn vrijgelaten, maar verder is er niets veranderd. De situatie rond de vrijheidsrechten blijft onverminderd hetzelfde,’ aldus Daniel Wilkinson, onderdirecteur van HRW voor Laijns-Amerika. Volgens Wilkinson is nu ‘de internationale druk en aandacht’ gericht op de regering van het eiland, meer dan nodig opdat het eiland verandert in een democratie. Cuba is, aldus HRW, ‘het enige land in de regio waar repressie tegenover de oppositie politiek beleid is’.

Embargo
‘Het embargobeleid van de VS tegenover Cuba is een volledige mislukking geworden en men heeft niets gedaan om de Cubanen te helpen. Het heeft slechts geleid tot isolement van het eiland, voorzag de Cubaanse regering van een excuus voor de problemen en van een voorwendsel voor politieke repressie,’ vervolgt Wilkinson. Hij benadrukt dat het economische embargo van Cuba nu moet worden opgeheven, wat afhankelijk is van het Congres in de VS.

Arrestaties en intimidatie
In het verslag over 2015 wordt gesignaleerd dat het Castro-regime ‘doorgaat met arbitraire aanhoudingen en met intimidatie van personen die gebruik willen maken van hun fundamentele rechten.’ Het zijn maatregelen die ‘regelmatig gebruikt worden om personen die willen deelnemen aan vreedzame marsen of bijeenkomsten over politieke zaken te hinderen,’ zoals dat herhaaldelijk gebeurt met de mensenrechtengroep Damas de Blanco, een van de meest actieve samenwerkingsverbanden binnen de Cubaanse oppositie. Het overkwam ook, aldus HRW, een groep van 90 personen die manifesteerde tijdens een vreedzame mars enkele dagen voordat de Amerikaanse ambassade in Havana in juli 2015 officieel werd geopend.

Vrije meningsuiting
‘Cubanen die de regering kritiseren blijven onderworpen aan criminele processen. Zij kunnen niet rekenen op een gegarandeerd eerlijk proces en in de praktijk zijn de rechtbanken onderworpen aan de Uitvoerende en Wetgevende machten, waardoor onafhankelijke betekenisvolle rechtspraak onmogelijk is,’ aldus het jaarverslag. Veel van de gedetineerden ‘worden geslagen, gestompt en moeten uren en dagen in isolement doorbrengen.’ In het hoofdstuk gewijd aan de vrijheid van meningsuiting, benadrukt de HRW de opening van publieke ruimten voor wifi, maar stelt ook vast dat ‘de prijs van de verbinding van 2 dollar per uur duur is, in een land waar het gemiddeld maandsalaris 20 dollar bedraagt.’

Migratie
Ondanks de veranderende migratiewetgeving, maakt de regering misbruik van haar macht ‘om het recht op het maken van een reis te beperken met een verwijzing naar de verdediging van de nationale veiligheid.’ (…) ‘Dat zijn middelen die de regering toepast ‘om het reizen van dissidenten te verbieden’ ondanks de gewijzigde migratiewetten van 14 januari 2013. HRW bekritiseert ook de omstandigheden in de gevangenissen van het land waar mensen ‘opgestapeld’ zitten en waar de gevangenen ‘geen toegang hebben tot legale middelen om de herziening van hun zaak te bepleiten.’

SindicalistasenVigilia2

Kritische Cubanen bepleiten het recht op een vrije vakbond en verandering

Vakbonden
Het rapport constateert dat ondanks de herziening van de Arbeidswet in 2014, Cuba voortgaat met het schenden van de VN-conventies over de vrijheid van vereniging, collectief onderhandelen, bescherming van salarissen, het uitbetalen van salarissen en een verbod op gedwongen arbeid. Hoewel de formatie van onafhankelijke vakbonden bij wet technisch mogelijk is, staat Cuba in de praktijk enkel de confederatie van door de staat gecontroleerde vakbonden Central de Trabajadores de Cuba (CTC) toe.

Raad van de Mensenrechten
Tenslotte bekritiseert het rapport het feit dat Cuba een regionale zetel kreeg in de Raad van de Mensenrechten van de VN ondanks ‘zijn problematische achtergrond op het gebied van de mensenrechten’ en ‘consequente pogingen van het land belangrijke werkzaamheden van dit VN-organisatie te blokkeren.’

* Download Engelstalige versie van het Jaarboek 2016 Human Rights Watch