Bekende Cubaanse tv-presentator blijft in VS

Eduardo Mora was tot voor kort een van de belangrijkste presentatoren van de Cubaanse televisie. Overtuigend, joviaal en met een rijke vocabulaire presenteerde hij het ochtendprogramma Buenos Días. Al een maand lang deden bij de Cubaanse televisie (ICRT) geruchten de ronde dat hij was gedeserteerd en nooit meer naar Cuba zou terugkeren.

Mora - Mara Góngora, Eduardo Mora y Yisel Filiu en el set del programa Buenos Días en 2014

Eduardo Mora op de set van het televisieprogramma Buenos Dias

In mei had Mora nog deelgenomen aan een seminar van LASA (Latin American Studies Association) in New York. Na afloop vroeg hij zijn chef in Havana zijn verblijf in de VS met enkele weken te mogen verlengen, maar dat werd geweigerd. Mora wilde gebruik maken van zijn verblijf in de VS om in Miami zijn broer te bezoeken. Hij zou dan enkele presentaties geven en wilde met de opbrengst ervan een huis kopen in Havana. Toen hij niet op de juiste dag terugkeerde, werd hij ontslagen. Zijn collega’s bij de ICRT fluisteren nu dat ‘Moran was overgegaan naar een beter leven’, een Cubaanse uitdrukking die ook wel wordt gebruikt om iemands overlijden te melden. Medewerkers van Cubavisión Internacional, waar hij chef Informatie was, herinneren zich zijn bijtende commentaren buiten het bereik van camera of microfoon. Opmerkingen die men in Cuba ook maakt als men in een rij staat of in een overvolle stadsbus zit. Bijvoorbeeld: ‘Marino Murillo en andere leiders weten heel goed hoe ze de economie van het volk moeten aanpassen zonder die van hen zelf of hun monarchenzonen aan te tasten.’

buenos-dias-cuba-kopjeReactie oud-collega
Carlos Alberto Saez Martínez, een voormalige medewerker van de Cubaanse televisie en op dit moment woonachtig in Miami, herinnert zich Eduardo Mora Basart en op de website 14ymedio publiceert hij zijn eigen ervaringen met hem: ‘Hij werkte sinds 1993 bij de Cubaanse televisie voor TV Camagüey en sinds 2002 bij de afdeling Informatie voor alle TV-kanalen in Cuba. ‘Ik werkte met Mora en ik ken ook zijn drie gezichten, dat van de charismatische presentator, van de leider én van het gezicht dat hij gebruikte in een kring van vrienden en intimi. In 2010 verzocht ik om een paspoort om naar de VS te kunnen reizen om ‘over te gaan naar een beter leven’. Mora was toen redactiechef van een politiek programma en samen met Froilan Arencibia, toenmalig vicepresident van de ICRT, werd ik bij hem op kantoor geroepen. Zij deelden me mee dat ik niet langer mijn functie als journalist kon uitoefenen om de eenvoudige reden dat ik plannen had om naar de VS te gaan. Ik moest mijn sleutel van mijn persoonlijke kluis afgeven en al mijn documenten en andere zaken werden onderzocht door de staatsveiligheidsdienst. Nooit mocht ik meer een voet in de studio zetten. Als ik dat gebod zou overtreden zou dat zeker gevolgen hebben voor mijn plannen het land te verlaten. Niemand leek zich zorgen te maken over mijn kinderen en vrouw die toch ook moesten rondkomen.’ (…) ‘Dat Mora koos voor een beter leven, stoort me niet,’ schrijft Carlos Alberto Saez Martinez, maar hij wijst er nog wel op dat Mora die nú kiest voor een beter leven, eerder degenen met diezelfde intentie verhinderde dit te doen en hen de voet dwars zette.

Bron
* Website 14ymedio, 28 juli 2016
* YouTube: Bericht over Carlos Alberto Mora in de VS, 26 juli 2016, 2,39 minuten

Linken
* Over het televisieprogramma Buenos Dias
* Een bijdrage van Carlos Alberto Mora aan de officiële website Cubadebate, 10 december 2014.

Betrouwbare filmondertitelaars zijn schaars

De zwarte markt van de films is meer dan een verkoper met een gevarieerd aanbod en een koper op zoek naar nieuw films. In de keten van de illegale film speelt ook de maker van ondertitels een belangrijke rol. Zijn werk is bijna anoniem, maar enkelen van hen zijn er trots op dat zij zeer recent de Spaanse ondertitels voegden bij kassuccessen als El Renegado of het Deense meisje /  La chica danesa.

ondertitels-DivXLand es uno de los programas utilizados para agregar subtítulos a las películas para el 'paquete'

DivXLand is een van de programma’s, die worden gebruikt om buitenlandse films van ondertitels te voorzien. Later maken deze films in Cuba deel uit va het semi-illegale Pakket.*

Eén van de ondertitelaars is Nury (42) die ondanks haar extreem lange nagels dag in dag uit aan het toetsenbord zit om films te voorzien van ondertitels, die vervolgens in het Pakket* of andere audiovisuele netwerken worden opgenomen. Ze doet het achttien jaar en bijna altijd draagt ze professionele audioapparatuur die haar helpt bij het ontcijferen van de dialogen. De dagen verlopen terwijl ze luistert, vertaalt en regel na regel opschrijft van wat de personen uit een detective, een liefdesdrama of een lichte komedie zeggen. Zij volgde een opleiding aan het Instituto Pedagógico Enrique José Varona met specialiteit Engels, maar als lerares zou ze nooit zoveel verdienen als met haar huidige handel. Nury heeft geen vergunning, ook heeft ze geen naambordje op de deur met vermelding van haar job, maar iedereen in de flat weet waar ze mee bezig is. In de loop der jaren heeft ze haar apparatuur bijeen gekregen die haar professionele reputatie hebben versterkt. ‘Ik ben de beste van Havana,’ schept ze op. ‘Behalve het aanbrengen van ondertitels, vertaal ik en ik beschik over een uitstekende spelling.’

Complexe teksten
Ze onderhoudt een direct contact met de distributeur van de films op de informele markt en die betaalt haar op basis van de complexiteit van de filmteksten. ‘Als ik moet vertalen, verdien ik 30 tot 50 CUC voor een film. Als ik alleen maar ondertitels invoer, krijg ik er 10 tot 20 CUC voor. Ik kan zo’n drie films per dag afwerken,’ zegt Nury. Soms is het vertaalwerk simpel want een deel van de ondertitels kunnen van internet gedownload worden. ‘Er zijn gespecialiseerde websites die alles hebben en dat is een grote hulp voor me.’ Subtítulos español en Open subtitles leveren materiaal waardoor het werk kan worden teruggebracht tot het simpel plakken van teksten met een computerprogramma. Nury: ‘Ik ben begonnen begonnen met zeer praktische software van Jubler, daarna kreeg ik DivXL, maar ik raak er steeds meer van overtuigd dat Subtitle Workshop de meest complete is’. Met wat zij verdiende kon ze haar huis repareren, een auto uit 1986 kopen en een groot beeldscherm om ‘beter de tekstregels te kunnen lezen. Het is maatwerk. Je moet niet alleen letten op de synchronisatie met de stemmen, maar ook voorkomen dat de zinnen te lang worden en de regels moeten leesbaar zijn en contrasteren met de achtergrond van de film.’

icrt-cubaans-televisieschermPiraten op staatstelevisie
Met trots meldt ze dat sommige piratenversies van films met haar ondertitels op de Cubaanse televisie te zien waren. ‘Ik ben zeer precies, maar in de zaterdagavondfilm van de Cubaanse televisie ben ik van alles tegenkomen. In dit vak kom je veel mensen tegen die weinig weten, maar veel geld willen verdienen en nauwelijks Engels kunnen vertalen of geen idee hebben wat vertalen eigenlijk inhoudt.’ In november 2013 drong de discussie over de slechte kwaliteit van de ondertitels bij de Cubaanse staatstelevisie door tot de kolommen van de officiële pers. In de krant Trabajadores van 24 november 2013  werd een boze bijdrage gepubliceerd waarin een ongemakkelijke vraag werd gesteld: ‘Waarom vertoont de televisie films met gebrekkige ondertitels, asynchroon en met vreselijke spelfouten en vertaalfouten?’ De schrijver stelt vast dat veel van die ondertitels van piratenfilms komen en hij beveelt aan naar betere ondertitels te zoeken en eventueel maar ‘af te zien van de vertoning van films als de teksten van slechte kwaliteit zijn’. Maar het probleem bleef en werd zelfs nog groter door de vertoning van films in kleine ruimten op een klein scherm.

batman-versus-suoermanRechten
De Cubaanse regering vertoont Amerikaanse films in bioscopen en via de televisie zonder auteursrechten, noch toestemming te vragen aan de producenten. Het agendapunt van het intellectueel eigendom staat nu op de agenda van de gesprekken tussen Washington en Havana, aldus de onderminister van Commercie, Penny Pritzker, tijdens een recent bezoek aan Havana. Cuba’s handtekening staat onder internationale verdragen over de bescherming van intellectueel eigendom, maar de nationale netwerken in Cuba laat het koud. Ook de uittocht van professionele ondertitelaars bij de afdeling vertaling en ondertiteling bij het officiële radio en televisie, Instituto Cubano de Radio y Televisión (ICRT), heeft ook een rol gespeeld. ‘Hier vertrekt iemand als hij niet met pensioen gaat of overlijdt, uit het land ,’ zegt een medewerker van deze afdeling die anoniem wil blijven. De vertaler herinnert zich ‘de gouden tijden toen er geld was om goede dingen te doen’, maar ‘nu wordt alles verwaarloosd en de staat doet betere zaken als ze al ondertitelde films aankopen, ook al is de vertaling een ramp.’ Nury heeft dan ook weinig concurrentie. ‘De ICRT moet zijn mensen beter betalen om betere kwaliteit te krijgen, maar dat gaat niet gebeuren’, zegt zij. Ondertussen doet het hele gezin beetje bij beetje mee en is deze arbeid ‘de motor van het huis geworden.’Mijn dochter is nog geen 15 jaar oud en heeft al een aantal films ondertiteld zoals Batman versus  Superman: Dawn of Justice en de film met die ondertiteling circuleert nu in het Pakket,’ zegt ze trots.

Bron
* Zunilda Mata, Havana, website 14ymedio, 15 juni 2016

Noot
* El Paquete/Het Pakket is een informatie- en amusementsaanbod dat wekelijks via de zwarte markt met usb-sticks aan de Cubaanse consument wordt aangeboden. Het particuliere initiatief is een reactie op het vaak slaapverwekkende en gepolitiseerde aanbod van de vijf officiële Cubaanse televisiekanalen.

Celia Cruz terug in Cuba

Celia Cruz is terug in Cuba ondanks de dodelijke kanker die haar 12 jaar geleden het leven ontnam en ondanks het verbod om naar Cuba terug te keren dat 40 jaar lang voor haar gold. De zangeres uit Havana die de hele wereld onder de kreet ¡azuuuúcar! (suiker) deed dansen, is teruggekeerd in de vorm van een 80-delige televisieserie, een productie van Telemundo die illegaal in Cuba wordt verspreid. Opnieuw een harde slag voor de officiële Cubaanse staatstelevisie ICRT, die er maar niet in slaagt de hoofden en harten van de Cubaanse bevolking te veroveren.

Celia in de tv-serie

Celia in de tv-serie

In de buurten van Havana wordt over niets anders gesproken. ‘Ze lijken precies, heel precies’, roept een vrouw tegen haar buurvrouw vlak voor de drogisterij in Calle Carlos III, een verwijzing naar de actrice Jeimy Osorio uit Puerto Rico en de Cubaanse Aymée Nuviola, die de rol van de bekendste Cubaanse zangeres in haar diverse levensfases spelen. Met 80 afleveringen dreigt Celia het televisiesucces van het jaar te worden, dit tot ergernis van de Cubaanse radio- en televisie, Instituto Cubano de Radio y Televisión (ICRT), die toch al zoveel kijkers verloor aan het populaire usb-aanbod via El Paquete of via de schotelantenne, die in Cuba verboden. De Cubanen zitten aan het kleine beeldscherm gekluisterd en laven zich aan het ritme van Úrsula Hilaria Celia Caridad Cruz Alfonso, zoals haar volledige naam luidt. Vanaf de eerste uitzenddag op 13 oktober, slaagde de serie, gemaakt door Telecolombia erin de Cubanen mee te slepen. ‘Ik heb die muziek altijd gehoord, maar wist maar weinig van haar leven,’ vertelt de twintigjarige Dielsy, die even lange nagels draagt als Celia destijds en ook goudkleurig.

Calia met haar grote liefde Pedro Knight met wie ze in 1962 trowude

Celia met haar grote liefde Pedro Knight met wie ze in 1962 trouwde. Celia overleed op 16 juli 2003

Charisma
Na haar vertrek in 1960 was de muziek van Celia verboden en zond geen enkele staatszender haar nummers nog uit. Maar haar populariteit bleef bestaan en de laatste twintig jaar kon de muziek weer worden gedraaid op buurtfeesten of partijtjes van het werk. Maar de details over haar leven bleven verborgen en daar heeft de serie van Víctor Mallarino en Liliana Bocanegra verandering in gebracht. De serie werd opgenomen in Colombia, Puerto Rico en de studio’s van Paramount en California. Daar werd New York uit de jaren zestig nagebouwd. Haar relatie met Pedro Knight, voormalig trompettist van de Sonora Matancera, is een belangrijk onderdeel van het verhaal evenals haar musicalsuccessen, de pijn van de ballingschap en de vreugde van een vrouw die zoveel miljoenen kon boeien. De serie is gebaseerd op een script van de Colombianen Andrés Salgado en Paul Rodríguez. Maar meer nog dan de artistieke kwaliteit van deze televisieproductie, is de serie voor veel Cubaanse generaties vooral de terugkeer naar Cuba van een charismatisch fenomeen dat zelfs door de censuur van de staatsmedia niet kon worden uitgewist.

Bron
* Zunilda Matta op de website 14ymedio, 22 oktober 2015
Link
* De trailer van de serie, 1 minuut

Zangeres Celia Cruz blijft taboe op radio en tv

Een functionaris van de Cubaanse radio- en televisie heeft laten weten dat de zangeres Celia Cruz in de Cubaanse media taboe blijft omdat zij zich ‘verbond met de vijand en onze gezinnen heeft aangevallen.’ Enkel de namen van Cubaanse zangers in het buitenland die ‘geen agressieve houding hebben tegenover de Cubaanse regering’ zullen van de zwarte lijst verdwijnen. De nieuwe uitspraken hebben tot nieuwe verwarring geleid. Een journalist werkzaam bij de officiele media, zegt: ‘Niemand weet wat. Wij wachten in grote stilte af, terwijl de wereld denkt dat er in Cuba een opening plaatsvindt.’ 

Tony Pinelli, een Cubaanse radiomaker en musicus, schrijft in een mail die uitlekte over de verdere boycot van Celia Cruz. De inhoud ervan is bevestigd door de landelijk muziekdirecteur van de Cubaanse Radio- en Televisie, (ICRT), Rolando Álvarez. ‘Iedereen die zich heeft verbonden met de vijand en daarmee onze gezinnen heeft aangevallen, zoals Celia Cruz die op de Amerikaanse basis Guantánamo optrad, heeft het recht verloren om via de Cubaanse radio beluisterd te worden’, aldus de boodschap van Álvarez. Hij ontkent overigens dat er een zwarte lijst zou bestaan. Op 1 augustus  publiceerde Diario de Cuba het bericht dat de zwarte lijst voor de Cubaanse radio en televisie zou worden afgeschaft. Nu blijkt dat de staatsmedia artiesten als Celia Cruz en Chirino blijven bannen.

Barbara Grave Peralta; niet langer gevangen maar nog wel geboycot

Ook het werk van de Cubaanse zangeres Bárbara Grave de Peralta, die in Cuba woont, is  getroffen door een ban. Grave de Peralta werd in 2009 veroordeeld tot 7 jaar gevangenis wegens gelegenheid geven tot prostitutie. In december vorig jaar werd zij op vrijspraak van de Cubaanse president Raúl Castro in vrijheid gesteld, maar haar muziek wordt niet gedraaid op de Cubaanse televisie.

Reacties
Op de website Diario de Cuba verschenen diverse reacties die het verbod van de Cubaanse autoriteiten ridiculiseren, temeer omdat via moderne media als de mobiele telefoon, de usbstick en de ‘illegale’ dvd de muziek van deze zangers al lang wordt verspreid in het land. ‘Maar Celia Cruz discrimineren is de gehele Cubaanse muziekcultuur discrimineren.’
Een ander vraagt zich af of ‘de Cubanen die dagelijks als burgerwerknemers werkzaam zijn op de ‘vijandige‘ Amerikaanse basis in Guantánamo ook ‘hun gezinnen aanvallen.’

(Noot: ‘Op de Amerikaanse basis Guantánamo werkt Cubaans burgerpersoneel. Elke dag worden die per bus vanuit de Cubaanse stad Guantánamo naar de Amerikaanse basis Guantánamo gebracht om daar in ruil voor betaling in dollars te werken. Celia Cruz was destijds in Guantanamó omdat haar de toegang tot haar geboorteland was ontzegd en ze voor haar eigen begrafenis wilde beschikken over Cubaanse aarde ter uitstrooiing op haar kist. Natuurlijk zong ze ook op dit stukje voormalig Cubaans grondgebied niet voor de vijand – zoals Havana beweert – maar vanwege haar liefde voor het Cubaanse land. Cruz en de Castro’s waren het namelijk op dit punt eens: ‘Guantánamo, is Cubaans.’ )

Linken
* Cubaweblog, 13 april 2009: Zeven jaar geëist tegen Cubaanse zangeres Barbara Grave de Peralta
* Cubaweblog, augustus 2012: Celia Cruz weer op de Cubaanse radio?
*  Tony Pinelli, directeur muziek van de Cubaanse Radio verdedigt op de website Progreso (Engelstalig) het verbieden van muziek van Cubaanse artiesten: ‘Muziek van kunstenaars van de hardline wordt ingeperkt,’ zegt hij o.a.

Celia Cruz weer op Cubaanse radio?

Volgens bronnen bij de Cubaanse radio en televisie zou een al lang bestaande zwarte lijst van Cubaanse artiesten, gedeeltelijk verdwijnen. Ook de ‘Koningin van de Salsa’, Celia Cruz, zou weer mogen worden beluisterd.

Celia Cruz en de Puertoricaan met wie ze vaak optrad, Tito Puente

Tot nu toe wordt de uitvoering van deze resolutie overgelaten aan de directeuren van de diverse radiozenders van het Instituto Cubano de Radio y Televisión ICRT. In Santiago de Cuba mag bijvoorbeeld weer muziek van Celia Cruz, Gloria Estefan en Pancho Céspedes worden gedraaid, maar songs van Willy Chirino, Donato Poveda en Albita Rodríguez blijven verboden. Ook buitenlandse artiesten als Alejandro Sanz Ricardo Montaner staan niet meer op de zwarte lijst. De website Diario de Cuba constateert echter dat het verbod is opgeheven, maar dat de voorheen verboden songs nog niet op Cubaanse zenders te beluisteren vielen ‘in afwachting van meer gegevens’, aldus een bron. De website zelf stelt vast dat blijkbaar geen enkele programmamaker de eerste wil zijn bij het draaien van zangers die op de zwarte lijst stonden en in het verleden ook vaak als contrarevolutionairen’ werden aangeduid.

Contrarevolutionaire’
Een van hen was ongetwijfeld Celia de la Caridad Cruz Alfonso (Havana, 21 oktober 1925 – Fort Lee (New Jersey), 16 juli 2003), die in de vijftiger jaren o.a. via de band La Sonora Matancera doorbrak in Cuba. Na de machtsovername door Fidel Castro in 1959 vertrok La Sonora Matancera voor een geplande tournee door Mexico. In plaats van terug te keren naar Cuba vluchtte de band echter naar de Verenigde Staten. Cruz kreeg in 1961 het Amerikaanse staatsburgerschap en weigerde naar haar vaderland terug te keren zolang de communisten daar de macht hadden. Ook buiten Cuba maakte ze furore en dat zou meer dan vijftig jaar doorlopen met 70 albums en met optredens in 10 films. In Cuba was haar muziek taboe en werd deze perfecte artieste, die vijf Grammy Awards en twee Latin Grammy’s kreeg uitgereikt, geboycot. Tegen verslaggevers hield ze vol dat ze op het toneel zou sterven, onder het roepen van de kreet Azúcar! (Spaans voor Suiker), maar haar laatste dagen bracht ze door in haar huis in Fort Lee, New Jersey, waar ze herstelde van een hersentumor-operatie in december 2002. Celia Cruz overleed op 16 juli 2003. De partijkrant Granma wijdde acht regels aan haar dood. Ondanks het verbod op haar muziek groeiden vier generaties echter op met de muziek van La Cruz, die illegaal beschikbaar was.

Link
You Tube: over het leven van Celia Cruz