Yoani Sánchez: bezoek Obama is meer symbolisch dan politiek

logo-obama-reis-cubaTer voorbereiding van het bezoek op 21 en 22 maart aanstaande van president Obama aan Cuba, treft u de komende dagen artikelen aan waarin dit historische bezoek aan het Caribisch eiland vanuit diverse gezichtspunten wordt belicht.

De eerste bijdrage is van de blogger en kritische internetjournalist Yoani Sánchez.

=========================================

el-diamante-Negro - March 19, 1887 -geboren - Jose Mendez

José de la Caridad Mendez, geboren in 1887, is een legendarisch speler uit het Cubaanse honkbal. Hij overleed op 31 oktober 1928 in Havana aan tbc. Hij had de bijnaam El Diamante Negro.

De laatste keer dat een Amerikaanse president Cuba bezocht, was het Capitool in Havana nog niet geopend, overleed de honkballer en werper El Diamante Negro (De zwarte diamant) en was mijn grootmoeder nog een klein meisje met verwarde haren en een doordringende blik. Er is niemand meer die zich deze gebeurtenissen herinnert en ons er in de ik-vorm over kan vertellen. Het bezoek van Barack Obama aan het eiland zal voor elke Cubaan een nieuwe ervaring zijn.

Reactie bevolking
Hoe zullen de mensen reageren? Met vreugde en opluchting. Hoewel er weinig is wat de president van een ander land kan doen om een land te veranderen waar wij burgers een dictatuur toestaan, zal zijn bezoek een sterke symbolische betekenis hebben. Niemand kan immers ontkennen dat de bewoner van het Witte Huis sympathieker en populairder onder Cubanen is dan de oude en niet-charismatische generaal die de macht via de bloedlijnen erfde.

Tegen het Imperium

imperialismo-no

Imperialisme NEE

Als het presidentiële vliegtuig op het eiland landt, wordt de taal van de barricaden – zo makkelijk aangeslagen gedurende meer dan een halve eeuw – een onomkeerbare stomp in het gezicht uitgedeeld. Het is niet hetzelfde wanneer we Raúl Castro en Barack Obama elkaar de hand zien schudden in Panama of deze ontmoeting meemaken op grondgebied waar het tot voor kort vol stond met officiële billboards tegen ‘het Imperium’ met spottende karikaturen van Uncle Sam. De pers van de Cubaanse Communistische Partij zal zich in allerlei bochten wringen om uit te leggen waarom er een officieel welkom plaatsvindt voor de Commander-and-Chief van de strijdkrachten van een ‘vijandelijk land.’ De meest recalcitrante militanten van de partij zullen zich verraden voelen en zij zullen blijven herhalen dat, achter een verscholen ideologie, enkel het vaste voornemen schuil gaat om de macht te behouden door middel van de typische strategieën van politieke kameleons.

Officiële toegefelijkheid
Op straat zullen de mensen deze onverwachte gebeurtenis met enthousiasme beleven. Voor zwarten en de gemengde bevolking zal de boodschap helder en direct zijn in een land waar een blanke gerontocratie de macht controleert. Wie een T-shirt of bord met het gezicht van Obama heeft zal deze dagen schitteren, profiterend van de officiële toegeeflijkheid. En Fidel Castro zal weer een beetje meer sterven in zijn bewaakte bungalow buiten Havana.

Bier uitverkocht
Cerveza-Presidente-Bier van het merk Presidente raakt uitverkocht in de cafés waar mensen luid roepen om ‘nog twee Obama’s’ en het lijdt geen twijfel dat de burgerlijke stand pas geboren Cubanen zal inschrijven met namens als Obamita de la Caridad Perez of Yurislandi Obama. Van Pepito, het kleine jochie uit de bekende mopppen, zal een serie nieuwe moppen opduiken en de souvenirverkopers op straat zullen voorwerpen verkopen met de naam van Barack Obama, door veel Cubanen ondertussen omgedoopt tot vamos en bamos (Wij gaan).

Verandering?
raul-castro-obama-twee-handenNaast de holle woorden over het enthousiasme, zal de leider van de VS Cuba niet veranderen en het is ook beter dat hij dat niet van plan is want de nationale onrechtvaardigheid is onze eigen verantwoordelijkheid. Het effect van deze reis zal echter lang aanhouden en hij zou van de gelegenheid gebruik moeten maken staande voor de microfoons, een luide en heldere boodschap over te brengen. Zijn woorden moeten gericht zijn op die jongeren die op ditzelfde moment in hun hoofden uit wanhoop al de vlotten klaarmaken waarop ze hun land ontvluchtten. Hij moet hen laten weten dat de materiële en de morele ellende die hen omringt, niet de verantwoordelijkheid van het Witte Huis is. De beste manier waarop Barack Obama een rol kan spelen in de geschiedenis van Cuba is wanneer hij duidelijk maakt dat de schuldigen van het drama dat wij beleven aan het Plein van de Revolutie in Havana wonen.

Bron
* Yoani Sánchez schreef deze column op 18 februari 2016 voor 14ymedio, de eerste kritische internetkrant in Cuba

Yoani Sánchez: Wie gaan er nu naar de universiteit?

Ze zijn geboren tijdens de zogeheten Speciale Periode*, opgegroeid met het dubbele muntstelsel en wanneer ze hun graad behalen, zal Raúl Castro niet langer aan de macht zijn. Het zijn de meer dan 100.000 jonge mensen die overal in het land op dit moment beginnen met het volgen van colleges. Hun beknopte loopbaan bestond uit educatieve experimenten, de Batalles de Ideas en de opkomst van nieuwe technologieën. Zij weten meer over X-Men dan over Elpidio Valdés* en zij zullen zich Fidel Castro herinneren van oude foto’s en uit televisiedocumentaires.

De universiteit van Havana

De universiteit van Havana

Ze zijn de Wi-Fi kids met hun piratennetwerken, opgegroeid met de ‘pakketten’ van illegaal gekopieerde shows en televisieprogramma’s via illegale schotelantennes. Soms spelen ze ’s avonds via routers hun videogames waarbij zij zich machtig en vrij voelen. Wie hen wil leren kennen, moet weten dat ze na de basisschool zijn opgeleid door ‘hulpleerkrachten’ (maestros emergentes*) en grammatica, wiskunde en ideologie via het televisiescherm leerden. Toch zijn ze op dit moment het minst ideologisch segment van de Cubaanse samenleving en ook het meest kosmopolitische deel en de generatie met de mooiste toekomstvisie.

Luier?
Bij aankomst op school ontdoen zij zich van het standaardhapje waar de school in voorziet terwijl hun ouders stiekem hun lunch aan de poort van de school aanreiken. Zij hebben een bijzondere fysieke eigenschap waardoor ze in staat zijn in deze omgeving te overleven; zij horen niet wat hen niet interesseert en sluiten hun oren voor de rituele politieke tirades die tijdens de ochtendbijeenkomst worden afgestoken. Zij lijken luier dan andere generaties en dat zijn ze ook, maar in dit geval levert de apathie hen een evolutionair voordeel op. Zij zijn beter dan wij en zullen in een land leven dat in niets lijkt op wat ons werd beloofd.

Fraude
Enkele maanden geleden speelden deze jongeren een rol in de grootste studiefraudezaak waarover men in Cuba publiceerde. Sommigen hoopten een betere kans tot toelating tot het hoger onderwijs te krijgen door de antwoorden van de toelatingsexamens te kopen. Zij weten dat er betaald moet worden voor toelating en namen privéleerkrachten in de arm die hen leerden wat ze eigenlijk op school hadden moeten leren. Veel van die jongeren die nu de universiteiten binnenkomen, hebben sinds de basisschool de hulp gekregen van particuliere leerkrachten. Het zijn de zonen en dochters van een opkomende nieuwe klasse die hun materiële mogelijkheden gebruiken om hoe dan ook een plaats voor hun kinderen aan de Alma Mater te krijgen.

Niet kneedbaar
Deze jonge mensen gekleed in hun schooluniformen, strijden om zich te onderscheiden door bijvoorbeeld de lengte van een shirt, een lok gebleekt haar of door afzakkende broeken tot op de heupen. Het zijn de kinderen van hen die in de jaren negentig nauwelijks kans hadden op goed ondergoed. Hun ouders wilden er voor zorgen dat zij ‘niet hetzelfde zouden doormaken’ en gingen naar de zwarte markt om kleding en schoenen te kopen. Ze lachen om die valse zuinigheid en willen niet op militanten lijken, ze houden van felle kleuren en merkartikelen. Gisteren tijdens de start van het nieuwe schooljaar, kregen ze een lang betoog te horen over ‘het imperialisme dat de revolutie via de jeugd ondermijnt.’ Het leek op een motregentje dat er niet in slaagde het oppervlak te doordringen. De regering heeft gelijk dat zij zich zorgen maakt over de jongeren die nu de universiteit binnenkomen. Deze jongeren zullen nooit goede soldaten of fanatici worden. De klei waaruit zij zijn samengesteld is niet kneedbaar.

Bron
elipio-vadez-strip MasSePerdioEnCuba* Blog van Yoani Sánchez en de digitale nieuwskrant 14ymedio, 4 september 2014

Noten:
* De Speciale Periode in de jaren negentig was het gevolg van de ineenstorting van de Sovjet Unie en de stopzetting van de miljardendonaties door dit land aan Cuba.

Elipdio Váldez op Cubaanse poastzegel

Elpidio Valdés op Cubaanse postzegel

* Elpidio Valdés is een officieel stripfiguur uit vroegere jaren.
* Maestros emergentes – een vinding van Fidel Castro – waren een soort onderwijzers-in-opleiding die het tekort aan personeel moesten opvangen; de kwaliteit van de meesten van hen liet ernstig te wensen over waardoor veel ouders hun steun zochten in bijlessen.

* Batallas de Ideas / De strijd om de Ideeën, een ideologische campagne via bijeenkomsten en via radio en televisie, ingezet door Fidel Castro om de betrokkenheid van de Cubaanse massa’s bij de revolutie te versterken.

Blijft Cuba op lijst van terreursponsoren?

Elk jaar op 30 april presenteert de Amerikaanse Minister van Buitenlandse Zaken het jaarlijkse Landenrapport over Terrorisme. Centraal in dit rapport staat de lijst met namen van landen die worden omschreven als ‘sponsoren van terreur’ en een dreiging vormen voor de VS. Tot nu toe staan er vier landen op deze lijst: Cuba, Iran, Soedan en Syrië. Zal John Kerry volgende week dezelfde namenlijst publiceren of ontbreekt Cuba?

Billboard in Cuba met afbeelding van  Che en de uitspraak: Het is onze plicht tegen het imperialisme'

Billboard in Cuba met afbeelding van Che en Fidel en de leus: Elke actie is een kreet van oorlog tegen het imperialisme’

Het antwoord op deze vraag luidt: ‘Welke John Kerry tekent dit landenrapport volgende week? Is het de Kerry die in 2009 in de Tampa Bay Times vaststelde dat ‘terwijl ons Cubabeleid bijna stilstond, de werkelijkheid dramatisch is gewijzigd.’ Die John Kerry zei ook dat de Cubaanse ‘dreiging’ een flauwe schaduw is geworden, er veranderingen in het Cubaanse leiderschap plaatsvinden en – van belang – Cubaanse Amerikanen steeds vaker een breed spectrum van allerlei contacten aangaan met het eiland aan de overzijde van de Straat van Florida. Kerry: ‘Wij hebben een Cubabeleid nodig dat vooruit kijkt en moeten onze energie steken in een beleid dat de Cubaanse bevolking werkelijk steunt bij de toekomst van hun land.’

johnkerryTwee Kerry’s
Of zal het de John Kerry zijn, wiens woordvoerder Victoria Nuland in februari zei: ’Dit ministerie heeft geen plannen Cuba te verwijderen van de lijst van landen die het staatsterrorisme bevorderen. Wij bekijken dat elk jaar en op dit moment –  het laatste verslag was van 2012 – is er ook geen aanleiding Cuba van de lijst te verwijderen. We zullen er dit jaar zorgvuldig opnieuw naar kijken maar, zoals ik zei, we hebben geen plannen in deze richting.’

ETA leden huisvesten
De eerste lijst met de namen van staten die het terrorisme bevorderen werd in 1979 gepresenteerd en Cuba werd in 1982 aan de lijst toegevoegd vanwege de steun aan terroristische groepen als de FARC en de ETA. Maar het rapport van vorig jaar constateert dat ‘hoewel er voormalige leden van de ETA in Havana wonen, berichten erop wijzen dat de Cubaanse autoriteiten zich proberen te distantiëren van de nog in Havana wonende ETA-leden door tactieken waarbij het hen moeilijk wordt gemaakt om bijvoorbeeld reisdocumenten te krijgen’ en verder ‘zijn er geen aanwijzingen dat de Cubaanse regering in wapens of paramilitaire trainingen voorziet voor noch de ETA, noch de FARC.’

Voortvluchtige Amerikaanse burgers
Het rapport bevestigt: ‘De Cubaanse regering gaat door met het steunen van Amerikanen die in de VS worden gezocht met huisvesting, voedselbonnen en medische verzorging.’ Maar zeer onlangs was Cuba sterk coöperatief met de VS bij de uitlevering van een echtpaar uit de Florida, dat na het verlies van hun voogdijschap met hun twee kinderen naar Cuba vluchtte. Cuba weigerde deze criminelen huisvesting te bieden en de Cubaanse autoriteiten hebben snel met de VS een regeling getroffen waardoor het stel naar de VS voor berechting werden gestuurd.

Meeleven Boston
En een week na de bomaanslagen in Boston bracht een woordvoerder van het Cubaanse Ministerie van Buitenlandse Zaken ‘de welgemeende condoleances van volk en regering van Cuba aan volk en regering van de VS over, in het bijzonder voor hen die direct zijn getroffen door deze tragedie.’ Woordvoerder Vidal liet weten dat Cuba ‘ondubbelzinnig alle daden van terreur veroordeelt en afwijst, ongeacht de plaats en de omstandigheden waar deze plaatsvinden en ongeacht het motief.’ Fidel Castro zelf publiceerde onlangs een openlijke veroordeling aan het adres van Kim Jong Un van Noord Korea en waarschuwde deze geen acties tegen de VS te ondernemen.

Cuba wel, Korea niet
Cuba staat op de lijst als sponsor van staatsterreur terwijl Noord Korea op deze lijst niet voorkomt. Kerry beeindigde zijn toespraak in 2009 met een oproep tot actie: ‘Vandaag hebben we een keus: troost zoeken in oude retoriek, de verandering negeren en tegenhouden, of een andere weg inslaan in de richting van een nieuwe politiek om onze doelen te beantwoorden.’ Op 30 april heeft John Kerry de kans om te staan voor zijn opvattingen. Laten wij hopen dat hij dit doet.

Bron
* Isabel Kaplan in de Huffington Post