Cubaanse bisschoppen willen ‘nieuwe politiek orde’

De Cubaanse bisschoppen hebben in een openhartige brief aangedrongen op een ‘nieuwe politieke orde’ in Cuba. Die moet leiden tot een verbetering van de relaties met de Verenigde Staten en er tevens voor zorgen dat er meer ruimte komt voor privé-initiatief in de Cubaanse economie. De oproep werden zondag voorgelezen in de katholieke kerken van Cuba en gepubliceerd op de internetpagina van de Cubaanse bisschoppen.

De basiliek van Onze Lieve Vrouw van Barmhartigheid in Havana

De basiliek van Onze Lieve Vrouw van Barmhartigheid in Havana

De bisschoppen dringen daarin vooral aan op een serie economische hervormingen. De kerkleiders knopen met hun oproep aan bij recente plannen van president Raúl Castro, die daarin zelf de noodzaak van een serie economische hervormingen had onderstreept. De Cubaanse kerkleiders vragen dat van de gelegenheid gebruik wordt gemaakt om de relaties met de VS te verbeteren, omdat de spanningen tussen beide landen al vele jaren een zware last leggen op het leven van de Cubaanse bevolking.

Hoop stelt niet teleur
De pastorale brief verschijnt 20 jaar nadat de Cubaanse bisschoppen hun brief El amor todo lo espera publiceerden, die leidde tot een harde confrontatie met de leiders van het land. In hun nieuwe brief constateren de bisschoppen o.a. dat er op het eiland debat en discussieplekken zijn ontstaan die het resultaat zijn van het werk van burgers zelf; intellectuelen, jongeren en anderen. Die groepen hebben voorstellen gedaan over de noodzakelijke veranderingen in Cuba. Citaat: ‘Die wijzen erop dat Cuba geroepen is een veelvormige samenleving te zijn, de som van diverse Cubaanse werkelijkheden, in andere woorden, Cuba is de natie van alle Cubanen, met veel verschillen en aspiraties, hoewel dat niet altijd zichtbaar werd.’

Meerpartijenverkiezingen
In een toelichting voegde een woordvoerder van de katholieke kerk er vandaag aan toe dat het ‘een utopie’ is te geloven dat er in Cuba op korte termijn meerpartijenverkiezingen kunnen plaatsvinden, maar hij voegde er aan toe dat de communistische regering moet leren luisteren naar hen die anders denken. ‘Het is een beetje utopisch te geloven in verkiezingen op korte termijn, maar op zijn minst moet worden geluisterd naar stemmen die niet zijn verbonden met één stroming of met een strikte officiële opvatting, ‘aldus de secretaris van de Bisschoppenconferentie José Félix Pérez.

Kardinaal Jaime Ortega Alamino als spreker in het heiligdom van de Maagd van Caridad bij Sanntaigo de Cuba 2011

Kardinaal Jaime Ortega Alamino als spreker in het heiligdom van Maria, de Maagd van Caridad bij Santiago de Cuba 2011

Zorgen bisschoppen
Een actieve leek die anoniem wil blijven zegt op de website Diario de Cuba dat ‘het belangrijkste is de context waarin men de brief presenteert, namelijk van de hoop op een nieuwe toekomst gelegen in een nieuwe politieke orde.’ (…)  ’Wij bevinden ons nu in een moment van verstarring en vermoeidheid. Dat raakt ieder in de kerk en speciaal de kardinaal, Ortega die zich de laatste jaren heeft opgeworpen als een voorstander van de hervormingen van Raúl.’ De brief verschijnt op een moment dat men de benoeming verwacht van een nieuwe aartsbisschop van Havana, de opvolger van kardinaal Jaime Ortega.

Link
* De volledige tekst (Spaanstalig) van het schrijven La esperanza no defrauda

Katholieke kerk start ‘plaatsen van dialoog’

Toen Kees van Kortenhof (Glasnost in Cuba) in oktober door Cuba reisde, gonsde het in kringen van dissidenten van de geruchten over een mogelijke bijeenkomst waaraan ex-politieke gevangenen, vooraanstaande partijleden en de communistische voorman Alfredo Guevara zouden deelnemen. Een uitzonderlijke gebeurtenis die mogelijk werd door een initiatief van de katholieke kerkleiding. De houding van kardinaal Jaime Ortega leidt bij dissidenten tot discussie. Schurkt hij niet teveel tegen de huidige machthebbers aan en vergeet hij dan de zaak van de mensenrechten? Hoe sterker de katholieke wortels bij dissidenten zijn, hoe harder soms de kritiek. De mensenrechtenactivist Oswaldo Payá deed in oktober nog een harde uitval aan het adres van de kerkbladen van kardinaal Ortega, die toch vaak een verademing zijn in het Cubaanse medialandschap van starre en onderdanige communistische publicaties. Uiteindelijk vond de academische uitwisseling vorig weekend plaats in een seminarie bij Havana.

Alfredo Guevara was een studievriend van Fidel Castro en in tegenstelling tot Fidel destijds al lid van de communistische jeugdbeweging. Guevara is geen familie van 'Che' Guevara.

Deelnemers waren de directeur van het Cubaans Filminstituut Instituto de Arte e Industria Cinematográfica (ICAIC), Alfredo Guevara, Esteban Morales, een partijman die kort geleden tijdelijk het lidmaatschap werd ontnomen vanwege zijn uitspraken over corruptie in de top en de dissidente econoom en agnost Oscar Espinosa Chepe, die in 2003 deel uitmaakte van de Groep van 75 en toen tot 28 jaar gevangenisstraf werd veroordeeld. Het is zeer zeldzaam dat een dissident, een polemische academicus en partijman plus een vooraanstaande officiële intellectueel als Alfredo Guevara, in Cuba met elkaar spreken over de toekomst en de uitdagingen waarmee men heeft te maken. Het debat werd georganiseerd door het kerkblad voor leken, Espacio Laical.  Guevara ging in op de economische veranderingen in het land, kritiseerde de bureaucratie en bepleitte diversiteit en tolerantie. Behalve kardinaal Jaime Ortega waren studenten, intellectuelen, medewerkers van het officiële instituut Centro de Estudios para la Economía Cubana, enkele Europese diplomaten en wat lokale en buitenlandse journalisten aanwezig.

Deelname ex-politieke gevangenene
Oscar Chepe, voormalig gewetensgevangene. legde Guevara een vraag voor over de beperkingen van de pers in Cuba en de wijze waarop informatie voor burgers verborgen blijft. Hij prees de initiatiefnemers van deze bijeenkomst, die hij omschreef als ‘beschaafd, zonder aanvallen, zonder absurde vooroordelen want de ideologische diversiteit in Cuba is een feit.’ Daarbij verwees hij naar de straat waar steeds vaker ‘meer opvattingen, meer kritiek van de burgers valt te beluisteren.’ In zijn antwoord zei Guevara dat er in Cuba enkele media zijn die opener zijn geworden, maar het is nog steeds nodig op een doortastende manier een einde te maken aan de geheimdoenerij, aldus Alfredo Guevara.

Tegen de bureaucratie
Esteban Morales, academicus en vooraanstaand lid van de officiële schrijversbond Union de Escritores y Artistas (UNEAC), die na enkele maanden afwezigheid weer volop mag meedoen in de Partido Comunista de Cuba (PCC),  zei dat men ‘de oorlog verklaard had’ aan de bureaucratie en de corruptie en dat Raúl Castro had bevolen een einde te maken aan het idee dat Cuba het enige land ter wereld is waar men kan leven zonder te werken. Morales waarschuwde dat ‘een grote actie’ nodig is om de mentaliteit te veranderen, niet alleen op het niveau van het volk, maar ‘ook op de hoogste niveaus’ in het land. Alfredo Guevara onderstreepte deze oproep om ‘de gewetens te alfabetiseren en een mentaliteitsverandering te bewerkstelligen die het eiland hard nodig heeft.’

Oscar Chepe, voormalig Cubaans diplomaat in Oost-Europa, econoom en dissident werd in 2003 tot 28 jaar gevangenisstraf veroordeeld vanwege zijn dissidente activiteiten. Zijn vrouw Miriam Leiva is een dissidente publiciste.

Meer ruimte voor dialoog
Voor veel aanwezigen was de bijeenkomst op 29 oktober in het Seminario San Carlos  een voorbeeld van de nieuwe rol die de katholieke kerk wil spelen, namelijk de ruimte faciliteren om een dialoog te voeren over uiteenlopende zaken met personen van verschillende achtergronden. Een dag eerder had kardinaal Ortega al op deze nieuwe relatie tussen staat en kerk gewezen en gezegd dat de dialoog die eerder leidde tot vrijlating van ruim 100 politieke gevangenen, zou worden voortgezet en ‘alle terreinen van het nationale leven’ omvatte, inclusief het proces van aanpassingen om het socialistisch model ‘te actualiseren. Het afgelopen weekend riep het tijdschrift Espacio Laical in zijn commentaar nog op tot een grotere deelname van de Cubanen aan de economische veranderingen en stelt vast dat de dialoog met de bevolking enkel plaatsvond ‘tussen elke burger en de machtscentra, zonder intensieve raadplegingen onder de leden van allerlei groepen.’ Ook dringt het blad erop aan dat iedereen de ruimte krijgt en de garantie om elk soort opmerking te kunnen maken en deze te bediscussiëren in zeer uiteenlopende fora en met medewerking van de communicatiemedia.

Link
* Commentaar Espacio Laical, oktober 2011