Kardinaal: ‘Dialoog tussen Cuba en de VS gaat door’

Kardinaal Jaime Ortega is niet bang dat de dialoog tussen Cuba en de VS met de komst van president Donald Trump, zal worden afgeremd. Hij pleit voor voortzetting van de opening op het eiland, maar hij geeft toe dat deze wel ‘een beetje traag verloopt’, aldus de voormalige aartsbisschop van Havana, die vorig jaar vanwege zijn leeftijd terugtrad. Ortega nam in Madrid deel aan een forumbijeenkomst, georganiseerd door Nueva Economía Foro.

jaime-ortega- Miguel-Moratinos-Economia-Forum-09052017

Emeritus aartsbisschop van Havana (midden) in gesprek met oud-minister van Buitenlandse Zaken, Miguel Ángel Moratinos, (rechts) met wie hij samenwerkte bij de vrijlating in 2010 van 130 politieke gevangenen.

Volgens hem verloopt alles wat men in de periode van president Obama heeft afgesproken en ingevoerd ‘op gelijke wijze’ en heeft Trump ‘zich daar niet tegen uitgesproken.’** Ortega speelde op verzoek van het Vaticaan, een grote rol in het herstel in 2015 van de wederzijdse betrekkingen tussen Cuba en de VS. Hij noemt zijn optreden ‘van een diep christelijke orde’ en bedoeld om de dialoog te bevorderen. Hij benadrukte dat zijn rol politieke gevolgen had, maar noemt zichzelf ‘geen politiek mens.’ Over Cubanen in Miami zei hij dat velen van hen ‘belangstelling hebben om samen te werken’ vooral in sociale projecten en in ‘het economisch leven in Cuba.’

Opening
Ortega, die in 2010 bemiddelde bij de vrijlating van 135 politieke gevangenen, die vervolgens met hun gezinnen in dat jaar ook in Spanje aankwamen, was optimistisch over de opening die zich voordoet in Cuba. Hij wees op de economische veranderingen en zei te hopen dat ‘het daar niet bij blijft’, hoewel hij erkende dat deze ‘een beetje traag verlopen.’ De vrijlating van deze gevangenen was ‘een positief signaal’ voor de verbetering van de relaties met de VS en ook met de Europese Unie, aldus de kardinaal. De toen nog bestaande Common Position koppelde de verbetering van de relaties van de EU met Cuba aan verbetering van de mensenrechten. Op een vraag over de opvolging volgend jaar van Raúl Castro als president van de Republiek, zei hij niet te denken dat een familielid van Castro hem zal opvolgen omdat ‘in mijn land geen tendens van dynastieën bestaat’ .

Fonds Ortega
Ortega presenteerde dinsdag jl in Casa de América zijn boek Diálogo, encuentro, acuerdo / Dialoog, ontmoeting, akkoord, uitgegeven door San Pablo. Hij kondigde toen ook de oprichting van de Fundación Jaime Ortega aan, bedoeld om jonge Cubaanse ondernemers te begeleiden bij het hervormingsproces van bedrijven in Cuba.

Bron
*Persbureau EFE, 10 mei 2017

Noot

palmieri-francisco-bz-usa

Onderminister Palmieri spreekt

* In Washington maakte dinsdag Francisco Palmieri, de ondersecretaris voor Latijns-Amerika van het Ministerie van Buitenlandse Zaken tijdens een conferentie over de Amerikas, bekend dat het Cubabeleid zal worden herzien. Het zal ‘belangrijk verschillen van dat van  de regering Obama’. Hij gaf geen details, maar zei wel dat er een groter accent op de mensenrechten zal worden gelegd. Tijdens de eerste 100 dagen van de administratie van Trump heeft deze geen woord aan Cuba gewijd. Engelstalig bericht in Panampost.

Presenteert de katholieke kerk de rekening?

De katholieke kerk van Cuba verbrak haar politiek zwijgen van de afgelopen maanden en herhaalde oude eisen aan het adres van de regering: toegang tot het onderwijssysteem en meer ruimte in de Cubaanse media. De op 26 maart benoemde nieuwe aartsbisschop van Havana, Juan de la Caridad García Rodríguez, werd voor de eerste maal geïnterviewd door het kerkblad Palabra Nueva. Hij was eerder vanaf 2002 bisschop van Camagüey.

bisschop-juan-de-la-caridad-garcia-havana

De nieuwe aartsbisschop van Havana, Juan de la Caridad García Rodríguez, samen met president Raúl Castro bij de ingebruikneming van de nieuwe opleiding van priesterstudenten, San Carlos y San Ambrosio, het seminarie in Havana.

‘De kerk wil scholen hebben of ruimten binnen scholen. Dat wenst ook een aanzienlijk deel van de bevolking,’ aldus de nieuwbenoemde bisschop van Havana, Juan de la Caridad García in het blad van het aartsbisdom. García volgde begin dit jaar kardinaal Jaime Ortega op als aartsbisschop van Havana. In 1961 onteigende de nieuwe regering van Fidel Castro het complete onderwijssysteem. De katholieke kerk bezat op dat moment veel scholen voor basis-, voortgezet- en universitair onderwijs. Die scholen waren ook een belangrijke inkomstenbron van de katholieke kerk. De nieuwe atheïstische staat verbood elke invloed van de katholieke kerk in het nieuw gevormde publieke onderwijssysteem. De ontwikkeling liep parallel met de onderwerping van de gehele journalistieke wereld in de jaren zestig aan de controle van de staat. ‘De kerk dient toegang te krijgen op regelmatige grondslag tot de sociale communicatiemedia’, zegt aartsbisschop García nu.

umaplas-umap-unidades-militares-de-ayuda-a-la-produccion-establecidas-en-la-decada-de-1960-tussen65en-68-2

Beeld van een strafkamp in de jaren zestig; ook priesters en dominees werden er opgesloten

Spanningen
De spanningen  tussen kerk en staat in Cuba duurden voort tot 1998 toen paus Johannes Paulus II een historisch bezoek aan Cuba bracht. In 2010 voltrok zich een dialoog tussen bisschoppen en de overheid en werden mede door bemiddeling van Spanje, 130 politieke gevangenen vrijgelaten. Vanaf dat moment hebben priesters en bisschoppen bij speciale gelegenheden toegang tot radio en televisie en publiceren de staatsmedia berichten afkomstig van de katholieke kerk. Toen paus Franciscus in september 2015 het eiland bezocht, zond de staatstelevisie twee interviews uit in prime-time met de toenmalige kardinaal Jaime Ortega en de voorzitter van de Cubaanse Bisschoppenconferentie, bisschop Dionisio García. Ook werden kerkelijke gebouwen die in de jaren zestig in beslag waren genomen, aan de katholieke kerk teruggegeven en werd het gemakkelijk gemaakt verouderde gebouwen te renoveren, maar de toegang tot het onderwijs bleef afgesloten voor kerkelijke instellingen. García benadrukte dat de kerk ‘actief deel wil uitmaken van het onderwijs opdat de deugden ervan bijdragen aan het verdwijnen van slechte gewoonten en aan het bevorderen van de eensgezindheid tussen de Cubanen.’ Hij zegt daarover ‘een geleidelijke dialoog’ te willen voeren.

Bron
* O.a. het persbureau AFP, 21 november 2016

Link
* Palabra Nueva: interview (Spaanstalig) met aartsbisschop García Rodríguez

Cubaanse aartsbisschop Ortega treedt af

De Cubaanse kerkleider Jaime Ortega Alamino die een sleutelrol speelde bij de toenadering tussen Cuba en de VS, zal binnenkort aftreden. Juan de la Caridad Garcia Rodriguez (1948), aartsbisschop van Camagüey, zal hem opvolgen als nieuwe aartsbisschop van de Cubaanse hoofdstad. Jaime Ortega (79) bleef op verzoek van het Vaticaan na zijn 75ste verjaardag nog vier jaar in functie. Tijdens zijn 35-jaren durende pontificaat in Havana verwelkomde hij drie pausen in Cuba.

jaime-ortega-vlag

Jaime Ortega

Jaime Lucas Ortega y Alamino werd geboren op 18 oktober 1936 in Jagüey Grande, Matanzas, Cuba. Hij studeerde theologie in Quebec en werd vervolgens in zijn geboorteplaats parochiepriester. Paus Johannes Paulus III benoemde hem in 1978 tot bisschop van Pinar del Rio en drie jaar later tot bisschop van Havana. In 1994 werd hij tot kardinaal benoemd.

Werkkamp
In 1963 nam Cuba een wet aan die alle mannen tussen de 17 en de 45 jaar verplichtte in militaire dienst te gaan. Ortega werd in 1966 opgeroepen maar zoals veel geestelijken, beschouwde de regering hem niet betrouwbaar genoeg voor het leger en zond hem daarom naar een militair werkkamp in Camagüey waar intellectuelen, homoseksuelen, geestelijken, dominees  en dissidenten waren geïnterneerd. Hoewel Ortega tot voor kort nooit publiekelijk sprak over deze 8 maanden in het kamp, spreken zijn celgenoten over opstaan om 4 uur ’s ochtends, schreeuwende bewakers, smerig water en slecht eten, dagen waarin suikerriet gekapt werd en onrustige nachten in oncomfortabele slaapzakken. Velen ontvluchtten Cuba als ze uit de kampen kwamen en sloten zich aan bij een snel groeiende diaspora in Florida, Spanje of elders. Maar Ortega zei altijd dat weggaan geen optie was.

Vrijlating politieke gevangenen
Ondanks de vervolging in de beginjaren van de revolutie, zou Ortega uitgroeien tot een van Cuba’s vooraanstaande persoonlijkheden met uitzonderlijke invloed op de Cubaanse machthebbers. Zo bemiddelde hij in 2010 bij de vrijlating van een groep politieke gevangenen, de zozgenaamde Groep van 75.  Mede dankzij zijn bemiddeling kwamen in 2011 ook de laatsten van deze groep politieke gevangenen vrij, waarvan de meesten – al dan niet vrijwillig – naar Spanje gingen.

Timide
Volgens leden van de democratische oppositie was Ortega in zijn relatie met het Cubaanse regime te timide en sloeg hij niet altijd hard genoeg met zijn vuist op tafel. Dit vooral om de moeizame verworvenheden voor het instituut van de katholieke kerk niet in gevaar te brengen. Verder treft hem het verwijt, dat hij katholieke priesters, die openlijk de Cubaanse dictatuur kritiseren, zoals Dagoberto Valdés en José Conrado Rodriquez, heeft laten vallen. Ook hield hij grote afstand van christelijke oppositiemensen, zoals Oswaldo Payá.

Grotere ruimte
Maar ook Dagoberto Valdés, die zich na druk van Ortega terugtrok als uitgever van het kritische bisdomblad Vitral in Pinar del Rio – destijds nog onderscheiden met de Prins Claus Prijs! – erkent, dat Ortega een grotere en belangrijke ruimte voor zinvolle activiteiten van de katholieke kerk heeft geschapen. Zoals de bouw van een nieuw seminarie en allerlei nuttige en noodzakelijke liefdadigheidsprogramma’s, waaronder tehuizen voor ouderen en gaarkeukens voor de armen. Processies zijn inmiddels toegestaan en de staatsmedia bieden meer ruimte aan de vertegenwoordigers van de katholieke kerk dan voorheen. Dagoberto Valdés zegt over de nieuwbenoemde bisschop Garcia Rodriguez, dat ‘de paus een pastorale en missionaire aartsbisschop heeft  benoemd die de kerk op dit moment nodig heeft, met name de kerk in Havana.

jaime-ortega-y-obama-maart2016

Jaime Ortega en Obama tijdens diens bezoek aan Cuba in maart 2016

Cuba-VS
Het was kardinaal Ortega die in 2013 een brief van de paus bezorgde bij president Raúl Castro en president Obama toen de geheime gesprekken tussen beide landen dreigden vast te lopen. ‘Het is eerlijk om te constateren dat de rol van de kerk bij de toenadering cruciaal was en dat kardinaal Ortega een centrale rol speelde’, aldus Philip Peters, directeur van het Cuba Research Center in Virginia en dat ‘hij hier 20 jaar aan heeft gewerkt.’

Bronnen
* Diverse persbureaus

Programma Obama, 20, 21 en 22 maart 2016

Zondag 20 maart
obama--gezinDe Amerikaanse autoriteiten hebben meer informatie verstrekt over het programma van president Obama in Cuba. Zondagmiddag komt hij in Havana aan, samen met zijn vrouw Michelle, zijn dochters Sasha en Malia en zijn schoonzus Marian Robinson. In tegenstelling tot eerdere berichten begint het programma op zondag en niet op maandag. Zondag ontmoet Obama kardinaal Jaime Ortega in de kathedraal van Havana. In de wijk Oud-Havana zal hij kennismaken met enkele culturele activiteiten.

Maandag 21 maart
De Cubaanse president Raúl Castro ontvangt Obama op het Plein van de Revolutie waar hij een krans zal leggen bij het standbeeld van José Martí. Daarna spreken beide leiders over de nieuwe relatie die tussen beide landen is ontstaan. Na afloop zullen korte verklaringen aan de pers worden afgelegd.
‘s-Middags ontmoet Obama ondernemers uit Cuba en de VS.
’s Avonds biedt Raúl Castro Obama een diner aan in het Paleis van de Revolutie. Een ontmoeting met oud-president Fidel Castro zal niet plaatsvinden.

Dinsdag, 22 maart
President Obama houdt een toespraak in het Theater Alicia Alonso die door de Cubaanse televisies en radio wordt uitgezonden. ’s Middags vindt de ontmoeting plaats met dissidenten en andere leden van de civil society. Later op de dag woont Obama de honkbalwedstrijd bij tussen Cuba en het team van de Tampa Bay Rays in het Stadion Latijns-Amerika.

Cubaanse bisschop Arturo González: ‘Kerk helpt iedereen’

Bisschop Marcelo Arturo González van het bisdom Santa Clara, zei tijdens een persconferentie in Miami dat de Cubaanse katholieke kerk bereid is ‘iedereen te onthalen, inclusief dissidenten’. De uitspraken van Arturo González zijn opvallend omdat ze verschillen van die van de Cubaanse kardinaal Jaime Ortega die o.a. zei dat er geen politieke gevangen meer in Cuba zijn. González en de huidige aartsbisschop van Santiago de Cuba, Dionisio García Ibanez, worden wel genoemd als mogelijke opvolgers van Ortega.

De bisschop van Santa Clara, Marcelo Arturo González

De bisschop van Santa Clara, Marcelo Arturo González

‘Onze woningen worden vaak door dissidenten bezocht’, zei Marcelo Arturo González, nadat hij een mis had opgedragen in het Mariaheiligdom La Ermita de la Caridad in Miami, een kopie van het bedevaartsoord in Santiago de Cuba. Hij benadrukte dat de katholieke kerk doorgaat met hulpverlening aan gevangenen op het eiland, inclusief de politieke gevangenen en ook de autoriteiten hierover aanspreekt. González beschreef verder hoe sommige Cubaanse gevangenen vanwege economische delicten worden ingesloten, in de gevangenis in contact komen met dissidente celgenoten en zelf ook politiek opposant worden. ‘Niemand kan zeggen dat ‘de kerk de deuren voor mij sloot of me in de steek liet,’ aldus de bisschop van Santa Clara die benadrukte dat de kerk ‘op bescheiden wijzen het leven van enkelen redde’ die een hongerstaking hielden. De uitspraken van Arturo González verschillen aanmerkelijk met die van Ortega, die in een radio-interview op 5 juni j.l. met een Spaanse zender ontkende dat Cuba politieke gevangenen kende.

Sfeerbedervers
Karindaal Jaime Ortega reageerde afgelopen week op de kritiek van Cubaanse dissidenten naar aanleiding van zijn uitspraken over politieke gevangenen. Hij zei de kritiek ‘nogal vervelend’ te vinden en wees erop dat ‘enkele kringen aan de vooravond van het bezoek van de paus aan Cuba de sfeer willen beïnvloeden. Ik meen dat dit altijd gebeurt wanneer een pausbezoek in zicht komt. Er zijn er velen die dit wensen, die het steunen (…) maar er zijn ook anderen die een bezoek van de paus aan Cuba niet bevalt en het lijkt er op dat zij politieke bijbedoelingen hebben.’ Dit soort onvrede zal, aldus de kardinaal, groeien maar ‘dit soort zaken komen we altijd te boven.’

Bronnen
* 14ymedio, TV-Marti
Link
* Website van het aartsbisdom van Havana met informatie over het pausbezoek en het interview met kardinaal Ortega.
Video met o.a. de uitspraken van de bisschop van Santa Clara, 4 minuten

Kritiek Cubaanse mensenrechtengroepen op kardinaal Ortega

Cubaanse mensenrechtenorganisaties zoals de Damas de Blanco / Dames in het Wit, uiten felle kritiek op de Cubaanse kardinaal Jaime Ortega Y Alemino, de aartsbisschop van Havana. Die verklaarde in een interview met het programma Hora 25 van Cadena Ser in Spanje dat er niet langer critici van het Cubaanse bewind in gevangenissen zitten opgesloten. ‘Momenteel telt Cuba meer dan 50 politieke gevangenen’, reageert Elizardo Sánchez Santa Cruz, de voorzitter van de Cubaanse Commissie voor Mensenrechten en Nationale Verzoening (CCDHRN). Onafhankelijk journalist Jorge Olivera vraagt zich af waarom de kardinaal zo ‘overduidelijk liegt’ en de kritische baptistendominee Mario Mario Félix Lleonart denkt dat de kardinaal een zwak geheugen heeft. Kardinaal Ortega zal in september de gastheer zijn van de bezoekende paus Franciscus aan Cuba. Hij zal dan de enige aartsbisschop zijn die drie verschillende pausen in zijn land mocht verwelkomen.

Paus Benedictus met naast hem kardinaal Oretga bij de aankomst van de paus op 27 maart 2012

Paus Benedictus met naast hem kardinaal Ortega bij aankomst van de paus op 27 maart 2012

Berta Soler van de Damas de Blanco zegt dat haar organisatie tijdens het vorige pausbezoek van drie jaar geleden nog begrip kon opbrengen voor de kardinaal, omdat hij destijds nog de vrijlating van 130 gevangenen had bewerkstelligd: ‘Maar momenteel zijn tientallen critici van het bewind tot jarenlange gevangenisstraffen veroordeeld. Kardinaal Ortega en heel wat geestelijken weigeren partij te kiezen voor wie onderdrukt wordt.’

Klap in het gezicht
Onafhankelijk journalist Jorge Olivera noemt de uitspraken van de kardinaal via de Spaanse radiozender Cadena Ser ‘een klap in het gezicht’ van alle politieke gevangenen in Cuba. Ze versterken het beeld dat de kardinaal ‘een pact heeft gesloten met de gevangenbewaarders’, aldus Olivera. Het is niet de eerste keer dat de kardinaal personen die gevangen zitten om politieke redenen diskwalificeert omdat zij tot geweld zouden zijn overgegaan. Olivera vergelijkt de situatie met de periode van dictator Batista toen Fidel Castro en andere guerrillastrijders, die de gewelddadige aanval op de Moncadakazerne op 26 juli 1953 overleefden, de status van politieke gevangenen kregen. Olivera: ‘De aanvallers van de Moncadakazerne kregen na twee jaar gratie en Fidel Castro kreeg toestemming publiekelijk in de rechtszaal een verdedigingsrede uit te spreken. Toen was het de toenmalige aartsbisschop van Santiago de Cuba, Enrique Pérez Serantes, die het opnam voor Castro en zijn mannen.‘ Olivera concludeert: ‘De Cubaanse prelaat heeft bij de uitvoering van zijn functies als hoogste vertegenwoordiger van de katholieke kerk in Cuba, niet het niveau bereikt dat ons de Heilige Schrift leert.’ (…) ‘Waarom liegt hij op zo’n overduidelijke wijze?’

barrosa - Pr Mario Lleonart Barroso2. Pastor BautistaZwak geheugen
Mario Félix Lleonart, een kritische baptistendominee, toont zich geschokt door de uitspraken die de kardinaal deed. Hij vraagt zich af of de kardinaal slecht geïnformeerd is en niet op de hoogte is van de maandelijkse rapporten, die de mensenrechtencommissie Comisión Cubana de Derechos Humanos y de Reconciliación Nacional (CCDHRN) publiceert, met daarin de namen van tientallen gevangenen die om politieke redenen werden aangehouden. Of heeft de kardinaal een slecht geheugen? Hij was het namelijk zelf die aan de vooravond van het bezoek van paus Benedictus XVI, op 28 februari 2012 een bezoek bracht aan de Combinado del Este gevangenis om de politieke gevangene Ernesto Borges Pérez te verzoeken een einde te maken aan de hongerstaking. Die actie zou mogelijk het bezoek van de paus in gevaar brengen. Borges zit een straf van 30 jaar uit waarvan hij er 17 heeft uitgezeten. Ernesto Borges, oud-medewerker van de Cubaanse Contraintelligentie, gehoorzaamde ondermeer omdat in het gesprek tussen hem en de kardinaal de indruk werd gewekt dat het pausbezoek zou leiden tot veel vrijlatingen. Het is, aldus Lleonart, niet mogelijk dat kardinaal Ortega deze ontmoeting met de politieke gevangene Borges is vergeten. Hij hoopt dat de geschiedenis zich niet zal herhalen en Ernesto Borges opnieuw een hongerstaking begint in het zicht van het komende pausbezoek aan Cuba in september.

Bronnen
* KerkNet/Kathpress, Diario de Cuba, 14ymedio
Link
* Radio Havana schonk veel aandacht aan de uitspraken van kardinaal Ortega. Hij zegt daarin ook nog dat ‘wat zich dissident noemt in Cuba, weinig zichtbaar is. Dat zie je meer terug in buitenlandse media, in het zuiden van Florida en op blogs.’

Opkomst en ondergang van het bisdom Pinar del Río

‘Wat is er veel veranderd. En wat is de kathedraal met de omliggende gebouwen mooi geworden’, riep een katholieke leek toen hij afgelopen lente na dertig jaar ballingschop opnieuw zijn geboortestad Pinar del Río bezocht. De veranderingen van de infrastructuur van het bisdom, die begonnen met het aantreden van bisschop Jorge Enrique Serpa Pérez maken indruk. De bouwwerken breiden zich gestaag uit en de oude problemen met het verkrijgen van vergunningen zijn verdwenen. Maar de prijs voor deze aanpak, blijft niet verborgen. De bisschop klaagt over de geringe betrokkenheid van zijn gelovigen en de tekort schietende vrijgevigheid. Op sociaal terrein spreekt de katholieke kerk van Pinar del Río geen rol van betekenis meer.

De uitbreiding van de bisschoppelijke gebouwen in Pinar del Río

De uitbreiding van de bisschoppelijke gebouwen in Pinar del Río

Kardinaal Jaime Ortega van Havana en bisschop Serpa hebben dezelfde aanpak gevolgd om de autoriteiten ter wille te zijn. Zij maakten een deel van de lekenactiviteiten onmogelijk in ruil voor bepaalde voorrechten van de autoriteiten. Toen in januari 2007 bisschop José Siro González Bacallao zijn opvolger Serpa in het bisdom verwelkomde begon een nieuw hoofdstuk in het pastorale, religieuze en sociale leven van de lokale kerk. De benoeming van Serpa viel samen met de toenadering tussen de autoriteiten en een deel van de leiders van de katholieke kerk in Cuba, aangevoerd door de aartsbisschop van Havana, Jaime Ortega y Alamino.

Dagoberto Valdes (links) was de directeur van het kritische tijdschrift Vitral en de teruggetreden bisschop Siro In januari 2007 verscheen het laatste nummer van Vitral, het kerkelijk tijdschrift uit het bisdom Pinar del Río. Uitgever Dagoberto Valdés maakte toen bekend dat het kritische blad vanwege gebrek aan middelen niet meer kon verschijnen. In 1999 ontving Dagoberto Valdés ín Amsterdam uit handen van Prins Claus een belangrijke onderscheiding voor zijn inspanningen op cultureel en sociaal gebied in Cuba. Bisschop De Siro had het tijdschrift Vitral op momenten dat het blad in het voortbestaan werd bedreigd door de communistische machthebbers, altijd publiekelijk in bescherming genomen. Onafhankelijk journaliste Miriam Leiva noemde de sluiting van een schande. Zij voegde er aan toe dat de Cubaanse regering 13 jaar lang heeft geprobeerd ‘deze ruimte voor vrije reflexie in een totalitaire omgeving te sluiten en te vernietigen’. (…) ‘Schande voor allen die de afgelopen jaren hebben gevochten tegen Vitral en het Centro de Formación Civica y Religiosa de Pinar del Río. Dat God ieder moge vergeven die aan deze sluiting heeft bijgedragen.’

Dagoberto Valdes (links) was de directeur van het kritische tijdschrift Vitral met de teruggetreden bisschop Siro (rechts).
In januari 2007 verscheen het laatste nummer van Vitral, het kerkelijk tijdschrift van het bisdom Pinar del Río. Uitgever Dagoberto Valdés maakte toen bekend dat het blad vanwege gebrek aan middelen niet meer kon verschijnen. In 1999 ontving Dagoberto Valdés ín Amsterdam uit handen van Prins Claus een belangrijke onderscheiding voor zijn inspanningen op cultureel en sociaal gebied in Cuba. Bisschop De Siro had het tijdschrift Vitral op momenten dat het blad in het voortbestaan werd bedreigd door de communistische machthebbers, altijd publiekelijk in bescherming genomen. Onafhankelijk journaliste Miriam Leiva noemde de sluiting destijds ‘een schande’. Zij voegde er aan toe dat de Cubaanse regering 13 jaar lang had geprobeerd ‘deze ruimte voor vrije reflexie in een totalitaire omgeving te sluiten en te vernietigen’. (…) ‘Schande voor allen die de afgelopen jaren hebben gevochten tegen Vitral en het Centro de Formación Civica y Religiosa de Pinar del Río. Dat God ieder moge vergeven die aan deze sluiting heeft bijgedragen.’

Toenadering
Die toenadering beleefde zijn hoogtepunt met het bezoek in maart 2012 van paus Benedictus XVI aan Cuba en de vrijlating van een groep gevangen Cubanen die sinds de Zwarte Lente van 2003 gevangen zaten. De Cubaanse Bisschoppenconferentie in zijn geheel koos ook voor toenadering. De twee bisschoppen die daar de meeste moeite mee hadden en de scherpste kritiek op het regime hadden, stonden op het punt het ambt te verlaten vanwege hun leeftijd. In Santiago de Cuba droeg Pedro Meurice, oud en ziek, zijn bisdom over aan een leerling, Dionisio García. Aan de andere kant van het eiland trok José Siro zich terug en vertrok naar Italië om de weg vrij te maken zodat het pact tussen kerk en staat mogelijk werd. Nog geen drie maanden na de overdracht in Pinar del Río, begon de ontmanteling van al die activiteiten die blijkbaar een obstakel waren om de relaties met het regime te verbeteren. Men dwong de leden van de redactieraad van het tijdschrift Vitral zich terug te trekken en reorganiseerde het scholingscentrum en de uitgeverij. Ook de Broederschap voor Hulp aan Gevangen en hun Familieleden, het jongerenpastoraat, de katholieke Commissie voor de Cultuur en de Lekenraad van het bisdom werden ontbonden. Op die manier verdwenen de katholieke leken uit de kerkelijke structuren.

De nieuw benoemde bisschop Serpa (midden) met rechts kardinaal Jaime Ortega en links de aartsbisschop van Bogotat

De nieuw benoemde bisschop Serpa (midden) met rechts kardinaal Jaime Ortega en links de aartsbisschop van Bogota

Kerk groeit
Toen bisschop Serpa in Pinar del Río begon nadat hij 31 jaar werkzaam was geweest in het aartsbisdom Bogota, telde het bisdom Pinar del Río 17 priesters, minder dan 30 religieuzen en een grote groep betrokken leken. De kerkgebouwen waren vervallen en men kreeg nauwelijks vergunning om de restauratie ervan ter hand te nemen. Alle parochies hebben nu voor de eerste keer in vijftig jaar weer priesters, het aantal leden van religieuze congregaties is gegroeid en andere religieuze orden zoals de Brigitinnen (Orde van de Redder van de Heilige Brigitta) hebben hun werkterrein uitgebreid van Havana naar de provincie. Behalve de restauratie van de kathedraal is het parochiehuis uitgebreid en is een complex verschenen voor catechese en ontmoetingen. Ook heeft de kerk midden in de stad een gebouw kunnen kopen voor Caritas, vlak bij de provinciale zetel van de communistische partij. En verder is men er binnen 8 jaar in geslaagd dat in de gemeente Sandino de eerste gloednieuwe Cubaanse kerk sinds 1959 wordt gebouwd. De vorige bisschop Siro ontving 25 jaar lang een negatieve reactie van de autoriteiten wanneer hij daarom verzocht. Ook de mogelijkheid in het hele diocees processies te kunnen houden moet op het conto van bisschop Serpa worden geschreven.

Negatieve gevolgen
Maar de negatieve gevolgen van zijn pontificaat worden ook voelbaar. De bisschop klaagde over de geringe motivatie en het gebrek aan betrokkenheid van de gelovigen, inclusief hun geringe vrijgevigheid. De sociale en maatschappelijke betrokkenheid is bijna nul en het pastoraat binnenkerkelijk, anderen spreken over klerikaal. Behalve de bisschop zelf spelen leden van de kerk geen rol in het maatschappelijk leven van Pinar del Río. ‘Het verlies van morele autoriteit vindt niet van de ene op het andere moment plaats,’ fluistert een katholiek in Pinar del Río.’(…) ‘Dat weer terugwinnen kost meer tijd dan de bouw van een willekeurige kerk.’ De erfenis die deze bisschop achterlaat als hij zich binnenkort op 75 jarige leeftijd terugtrekt, is een indrukwekkende architectonische infrastructuur. Moeilijker zal het zijn de kerk die gevormd werd door leken en is afgebroken, weer op te bouwen.

Bron
* Juan Carlos Fernández, Pinar del Río in de internetkrant 14ymedio, 26 maart 2015