Cubaanse Wikipedia mist openheid en botsing der meningen (1)

De Cubaanse digitale encyclopedie Ecured, naar het model van Wikipedia opgezet door de Communistische jeugdbeweging in Cuba, schenkt sinds kort ook aandacht aan de achtergronden van bekende dissidenten als Yoani Sánchez en Oswaldo Payá. Blogger Sánchez wordt omschreven als een ‘cyberhuurling’ en Payá wordt een ‘contrarevolutionair’ genoemd die ’door de VS wordt betaald.’
Tot nu toe was er in Cubaanse officiële media nauwelijks informatie te vinden over leden van de democratische oppositie. Behalve Yoani Sánchez en Oswaldo Payá is ook informatie te vinden over de mensenrechtenactivist Elizardo Sánchez en de kritische econome Marta Beatriz Roque. Maar Ecured verschilt in veel opzichten van Wikipedia; willekeurige Cubanen kunnen geen nieuwe thema’s invoeren, de bestaande teksten aanvullen of alternatieve teksten posten. Bovendien functioneert geen enkele van de kritische linken in de artikelen van Ecured.

Ecured blijkt bij nader onderzoek veel minder open dan Wikipedia hoewel beiden dezelfde software gebruiken. Wikipedia telt miljoenen artikelen in 12 talen en het veel jongere Ecured telt 78.438 artikelen. Iedereen kan de thema’s van Ecured raadplegen, maar enkel personen die een account aanmaken, kunnen de inhoud van bijdragen ter discussie stellen of nieuwe thema’s aanvoeren. De blogger Larry maakte twee nieuwe accounts aan onder verschillende namen, maar beide werden zonder reden geweigerd.

Geen collectieve samenwerking
Opvallend verschil is dat de artikelen van Wikipedia zich ontwikkelen in een proces van open samenwerking tussen willekeurige auteurs terwijl de artikelen op Ecured worden geschreven door individuele auteurs. Blogger Larry zocht bijvoorbeeld het thema Onderzeese glasvezelkabel tussen Cuba en Venezuela op. Het artikel begint met algemene gegevens over de kabel die we al kennen uit de wereldpers. In vele opzichten lijkt het op een algemeen artikel dat ook op Wikipedia had kunnen verschijnen. Maar Wikipedia heeft discussiepagina’s en artikelen kunnen worden voorzien van alternatieve feiten en inzichten. En dan komen de verschillen. De discussiepagina van Ecured is leeg; er is blijkbaar geen discussie. De redactionele pagina’s zijn nog verrassender. Het originele artikel (10.000 bytes) is blijkbaar in één keer geplaatst op 27 januari 2011 door Arian Perez. Op 3 februari voegt hij er nog een 1.000 bytes aan toe. De enige verandering sinds dat moment zijn van redactionele aard en op 30 juli worden nog 4 technische tekeningen toegevoegd. De laatste redactionele bijdrage dateert van 1 augustus 2011. Elke verwijzing naar de aanleg van de glasvezelkabel in Cuba zelf ontbreekt evenals de berichten over corruptie rond het project. Het artikel was dus al zo goed als klaar toen het in januari werd geplaatst en slechts twee personen hebben in de loop van het jaar marginale opmerkingen gemaakt. Bij Wikipedia wordt vaak begonnen met een eerste bijdrage die qua lengte kan variëren van een aantal zinnen tot 1.600 woorden en weer onderverdeeld wordt in drie belangrijke hoofdstukken en drie minder belangrijke hoofdstukken. Het is mogelijk dat meer dan 1.000 auteurs bijdragen aan de vervolmaking van het artikel.

Abajo el Blogeo! (Weg met de weblogs!) is een parafrase op de bekende kreet van de Cubaanse revolutie Abajo el Bloqeo / Weg met de Blokkade van de VS. De collage is van Guama .

Onveranderlijke teksten
Wie het profiel van Perez checkt, ontdekt dat hij 139 thema’s plaatste en verbeteringen aanbracht bij 19 andere thema’s. Ecured is ruim een jaar oud en dat betekent dat hij fulltime werkzaam is voor deze site. Perez is lid van de Jeugd Computer Clubs. Hij schreef ook een pagina over Yoani Sánchez. Het artikel draagt de titel: Yoani Sánchez. Cyberhuurling en Cubaans blogger en beschrijft haar vooral als een contrarevolutionaire, die steun krijgt van dubieuze organisaties. Perez eerste posting over Sánchez was 21.041 bytes groot en werd op 5 april 2011 geplaatst. Sindsdien zijn er 11 kleine veranderingen door Perez en vier andere personen doorgevoerd en nam de omvang van het artikel toe tot 21.221 bytes. Wie kijkt naar de posting over Yoani Sánchez bij Wikipedia ziet dat deze begon op 6 mei 2008 met 701 bytes, een artikel met drie zinnen, een verwijzing en een link naar haar blog. Sinds die datum hebben 117 personen 302 marginale en 504 belangrijke redactionele bijdragen toegevoegd en groeide het artikel uit tot een omvang van 44.475 bytes, onderverdeeld in zeven belangrijke delen en zeven minder belangrijke onderdelen.

Kritische linken functioneren niet
Het meest bizarre van de pagina’s over de dissidentie zijn nog de verwijzingen met linken. Bij Yoani wordt verwezen naar haar eigen website, persbureau Reuters, de Ortega y Gasset Prijs, Sacharov en de website Periodismo Digital of de krant El Nuevo Herald. Wie klinkt op deze linken, krijgt de mededeling: deze pagina bestaat niet. Wie op de link van de Spaanse krant El Pais klikt, komt niet bij de krant, maar bij scherp veroordelende teksten over El Pais uit de Cubaanse staatsmedia terecht. Ecured is kortom een zwak aftreksel van het door kritiek en samenwerking opgebouwde Wikipedia en maakt vooral de angst van Cubaanse autoriteiten zichtbaar voor afwijkende meningen en de mogelijke invloed ervan op de burgers.

Linken
* Larry Press, hoogleraar Informatica, heeft een weblog over internet in Cuba
* De Ecuredpagina over Yoani Sanchez (1)
Video
* Telemundo 51 over Ecured, 1 minuut