Stagnerende voedselproductie in 2017

De voedselproductie in Cuba stagneerde in de eerste helft van 2017, aldus een mededeling van de regering deze week. De productie kan dit jaar nog verder dalen vanwege de schade veroorzaakt door de orkaan Irma.

landbouw-bananen-irmaDe niet-suikerproducerende landbouwsector, die al tien jaar stagneert, heeft in juni ook te lijden gehad onder een ernstige droogte. Ook ontving deze sector die nauw verbonden is aan de staat, minder overheidssteun. De staat bezit 80 procent van de grond en verhuurt het grootste deel ervan aan landbouwers en coöperaties. De rest is eigendom van particuliere boerenfamilies en hun coöperaties. De teelt van groente daalde tot 1 juni van dit jaar met 1,1 procent hoewel het de meest productieve fase van het jaar betreft, aldus een rapport dat deze week werd gepubliceerd door het Nationaal Bureau voor de Statistiek (www.one.cu). De groei van de diverse graansoorten, met uitzondering van rijst daalde, evenals de fruitproductie met uitzondering van de citrusvruchten. De productie van eieren en melk daalde. Het rapport gaf enkel globale cijfers over de sector.

Import voedsel
Cuba importeert tussen de 60 en 70 procent van het voedsel voor een waarde van 2 miljard dollar per jaar. Voornamelijk granen, rijst, maïs, sojabonen en bonen worden ingevoerd maar ook poedermelk en kip. De Cubaanse regering zegt dat 80% van het voedsel dat het importeert, wordt gebruikt om de Cubaanse bevolking te voorzien van de producten die men via het rantsoeneringboekje of libreta ontvangt, voornamelijk rijst, bonen, suiker, kip en bak- en braadolie.  ‘Ik denk dat er dit jaar geen sprake van groei zal zijn, zelfs eerder van enige daling’, zegt een lokale expert in de sector, die anoniem wil blijven.

Staat
President Raúl Castro verhoogde de voedselproductie na zijn aantreden in 2008 toen hij zijn broer Fidel opvolgde. Hij begon met het verpachten van braakliggende gronden en introduceerde decentrale besluitvorming en marktmechanismes in de landbouwsector zijn ingevoerd. De staat heeft enkele ontwikkelingen op dit  terrein weer teruggedraaid, oefent een grotere controle uit op de geldstromen in de landbouw, versterkte haar rol bij het vaststellen van prijzen in de landbouw en de controle van de distributie.

Bron
* Marc Frank op de website Progreso Semanal, 20 oktober 2017

Frank is freelance journalist, woont in Cuba en werkt o.a. voor Reuters en de Financial Times. Hij schreef: Cuban Revelations.

Met coöperaties wil Cuba kapitalisme afremmen (2)

Veel van de coöperaties die de medewerkers van persbureau Reuters bezochten, bevinden zich ergens tussen de twee extremen van de Divina Pastora en Karabali. De Bella Bella 2, eens een als goed bekendstaande schoonheidssalon van de staat in de buurt Vedado, is herboren als een coöperatie en gaat de concurrentie aan met particuliere bedrijfjes door zich meer te richten op de betere gesitueerde klanten.

Schoonheidssalon aan huis

Schoonheidssalon aan huis

‘Onze prijzen zijn hoger dan destijds in het staatsbedrijf maar minder hoog dan die van de straat,’ (particuliere ondernemers) zegt styliste Sandra Menéndez, die nu als lid van de coöperatie 7.000 peso’s ($ 292) per maand verdient vergeleken met de 400 peso’s ($17) plus fooien die ze kreeg toen ze in dienst van de staat was. Maar anderen van de 27-leden tellende coöperatie klagen over de dominante baas, een administrateur van het staatsbedrijf die nu coöperatievoorzitter is. Of ze klagen over hun loon. ‘Wij hebben wat voordelen maar mijn salaris is min of meer gelijk aan dat toen we nog geen coöperatie waren,’ zegt Danisley Napoles, een manicure die een minder gespecialiseerd beroep heeft dan de styliste en minder binnenbrengt. De wet op de coöperaties staat een onbeperkt aantal leden toe en het inschakelen van contractarbeiders op een basis van 3 maanden. De leden kiezen hun managers en beslissen mee in besluiten over salarisschalen en investeringen. ‘Coöperaties hebben de voorkeur boven kleine ondernemingen omdat het een socialere vorm van productie en distributie is,’ zegt Marino Murillo, de minister die het hervormingsproces in goede banen moet leiden.

Training ontbreekt
Murillo zegt dat zij minder belasting betalen en soms toegang hebben tot het systeem van de groothandelaren van de staat terwijl particuliere ondernemingen hun voorraden op markten en bij outlets moeten kopen. Maar het is nog steeds de staat die besluit of een staatsbedrijf overgaat in handen van de coöperatie en de medewerkers hebben daar geen stem in. Zij accepteren het of worden ontslagen. Die top-bottom benadering, een gebrek aan adequate training en de povere staat waarin het Cubaanse zakenleven verkeert, wegen zwaar op de coöperaties en hun mogelijkheden tot succes of verlies hangen sterk af van de toerusting van hun leiders en de leden. Er is een televisieprogramma, met de naam Cultuur van Coöperaties, dat elke zondag wordt uitgezonden, en dat aandacht schenkt aan de historie, de wet en het management. De Cubaanse econoom zegt dat dit programma een goede start is om coöperaties te trainen, maar de regering moet meer doen dan zo snel mogelijk coöperaties oprichten en deze vervolgens zonder enige ondersteuning links laten liggen. ‘Zij moeten wat afremmen, iets langzamer opereren en meer aandacht schenken aan kwaliteit boven kwantiteit,’ zegt hij ‘en vooral aandacht schenken aan de verbetering van de training.’

Bron
* Reuters, 17 april 2014 Marc Frank en Rosa Tania Valdes

Steeds meer Amerikanen bezoeken Cuba

Ondanks de nog bestaande reisbeperkingen stijgt het aantal Amerikaanse staatsburgers, dat de vakantie in Cuba doorbrengt. De Cubaanse overheid maakte vorige week bekend dat in 2012 98.000 Amerikaanse burgers Cuba bezochten terwijl dat er in 2011 73. 500 waren. Het waren er in 2012 tweemaal zoveel als 5 jaar eerder. In 2012 verwelkomde Cuba 2.8 miljoen toeristen, een daling van 2% vergeleken met 2011.

toerismebotenOnder die 100.000 Amerikanen vallen niet de 350.000 Cubaanse-Amerikanen die vorig jaar Cuba bezochten; in Cubaanse statistieken worden zij als Cubaanse ingezetenen beschouwd en komen ze niet voor in de toeristenstatistieken. Amerikaanse burgers kunnen sinds de invoering van het embargo tegen Cuba in 1962 zonder overheidspermissie het land niet bezoeken. Maar de stijgende aantallen wijzen op de soepele houding van de Obama-administratie die people-to-people contacten gericht op politieke veranderingen op het communistisch eiland aanmoedigt. Ook gaf Obama toestemming voor meer vluchten vanaf meer Amerikaanse vliegvelden naar het eiland. Het hoogste aantal Amerikaanse toeristen na de revolutie van 1959 werd onder president Clinton genoteerd namelijk 70.000, maar tijdens de periode van George Bush daalde dit aantal tot 30.000.

CUbaanse-Amerikanen beapkt en gezakt op weg naar hun familie in Cuba. Zij nogen onbepertk reizen maken naar Cuba

Cubaanse Amerikanen bepakt en gezakt op weg naar familie in Cuba. Zij mogen onbeperkt reizen maken naar Cuba

Politieke twistpunt
Reizen naar Cuba is in de VS nog steeds een thema dat leidt tot botsingen tussen Democraten en Republikeinen. De Republikeinse senator Marco Rubio van Florida zegt dat ‘reizen naar Cuba niets te maken heeft met democratie en vrijheid. Dit is gewoon toerisme….een inkomstenbron van miljoenen dollars in de handen van de Castro’s en zij onderdrukken het Cubaanse volk ermee.’ Maar Theodore Piccone, directeur buitenland van het Brookings Institute, wil dat Obama de mogelijkheden voor reizen verruimt. Hij zegt dat het ironisch is dat de Cubanen vanwege de hervormingen in eigen land, nu vrij kunnen reizen terwijl Amerikaanse burgers dat niet kunnen. ‘Amerikanen die naar Cuba reizen blijven in de minderheid zolang president Obama een verdere liberalisering van het reizen tegenhoudt,’ zegt hij. ‘Als de Cubaanse regering vrij reizen toelaat, zoals nu is gebeurd, waarom kunnen wij dat dan niet?,’ aldus Piccone.

Bron
*  Volledige tekst Reuters, Marc Frank, 19 oktober 2013
Link
*  Korte nieuwsflits, 1 minuut

Cubaanse landbouwcrisis houdt aan

De crisis waarin de Cubaanse landbouw verkeerde houdt ook na de eerste vijf jaar van het presidentschap van Raúl Castro aan. Het land blijft voor 60% van zijn voedsel (vooral granen, rijst, tarwe, soja, bonen, kippen en melkpoeder) afhankelijk van importen en die kosten de Cubaanse regering 2 miljard dollar jaarlijks. Daarvan worden 500 miljoen dollar overgemaakt naar de VS om de importen uit dit land te bekostigen.

Slakweek op het Cubaanse platteland

Slakweek op het Cubaanse platteland

Twee stijgers
De productie van rijst steeg in 2012 met bijna 50 % van 436.000 ton in 2008 naar 642.000 ton in 2012, het jaar waar Raúl officieel zijn broer Fidel opvolgde. De graanproductie steeg in die periode met 28% tot 127.000 ton. Het zijn de enige twee betekenisvolle stijgers in het overzicht afkomstig van de Cubaanse overheid. De steun die Brazilië de afgelopen jaren aan Cuba gaf bij de productie van soja ter vervanging van maïs staat niet eens vermeld in het officiële rapport van het Bureau voor de Statistiek en de maïsproductie steeg van 30.000 ton tot 360.000 ton in 5 jaar.

Decentralisatie
Castro decentraliseerde de besluitvorming, gaf land in bruikleen aan 180.000 boeren-in-spé, gaf toestemming aan boeren een veel groter deel van de oogst op de vrije markt te verkopen (47 procent in 2012) en verhoogde de prijzen die de staat aan de boeren voor hun producten betaalde. Maar de productie van wortelgewassen, groenten uit de tuinen en bananen stagneerde. In deze periode werd Cuba driemaal getroffen door orkanen die grote schade veroorzaakten, zeker ook omdat slechts 10% van de landbouwgebieden irrigatie en riolering hebben.

Stagnatie of daling
De staat bezit 80% van de bewerkbare grond en geeft 70% daarvan aan boeren en coöperaties. De andere 20% is in handen van particuliere boerengezinnen en hun coöperaties en zij zijn verantwoordelijk voor de productie van een aanzienlijk groot deel van het nationale voedsel. De oogst van exportproducten zoals koffie, citrus, tabak en suiker is de laatste vijf jaar, aldus het officiële rapport, gedaald. De productie van levende have vertoont een vergelijkbaar beeld: stagnatie en daling, behalve dan bij de melkproductie die steeg met 8% en wel met 604.000 ton.

cuentapropista-groenteverkopersMeer ondernemersvrijheid
In een tekst verspreid op een lokale conferentie van economen eerder dit jaar zei de Cubaanse econoom Armando Nova dat boeren vrij zouden moeten zijn zelf hun productiemiddelen aan te kopen, in plaats te wachten op de toestemming van de staat. ‘De hele productieketen zou moeten worden vrijgelaten, en niet alleen enkele onderdelen,’ aldus Nova. Afgelopen maand ging de eerste groothandel voor landbouwproducten open die niet door de staat wordt geleid. Castro’s eerste man voor de hervormingen, minister Marino Murillo, zei dat de regering een pilotproject zou starten op het Eiland van de Jeugd, ten zuidwesten van Cuba waar boeren direct landbouwgereedschappen, mest en andere zaken kunnen aankopen.

Bron:
* Marc Frank, persbureau Reuters, 30 juli 2013

Partij wil meer particulier initiatief in Cuba

Cuba zal de helft van zijn staatseconomie overdragen aan de particuliere sector. Dat heeft Esteban Lazo, lid van het Cubaanse Politburo, afgelopen weekend in Havana gezegd. De Cubaanse president Raúl Castro heeft sinds hij in februari 2008 de macht overnam van zijn broer, benadrukt dat de staatssector efficiënter moest worden en secundaire economische activiteiten moet afstoten. China en Vietnam gingen Cuba de afgelopen tientallen jaren al voor toen zij overschakelden naar een vorm van zogeheten marktsocialisme. Cuba lijkt nu ook de verliesgevende middelgrote staatsbedrijven te willen aanpakken.

Douche - en ligbaden in particuliere handen

‘Vandaag wordt bijna 95% van het nationaal product door de staat geproduceerd. Binnen 4 tot 5 jaar zal 40 tot 45% afkomstig zijn uit sectoren die niet tot de staat behoren,’ aldus Esteban Lazo Hernández, een oudgediende in de Cubaanse Communistische Partij en topideoloog. Hij zei dat groeiend particulier ondernemerschap en de daarbij behorende winsten noodzakelijk zijn om het lokaal bestuur in staat te stellen de doelmatigheid te bevorderen en met de omslag om te kunnen omgaan.

Middelgrote staatsbedrijven verdwijnen
In april vorig jaar nam de Cubaanse Communistische Partij een aantal voorstellen aan om de commando-economie gebaseerd op het voorbije Sovjetmodel, ingrijpend te veranderen. Het 311-tellende document riep de autoriteiten op steun te geven aan ‘ondernemingen met gemengd kapitaal, coöperaties van boeren die het recht krijgen braakliggende gronden te bewerken, en kleine werknemers-voor-eigen-rekening en ander vormen van ondernemerschap, die kunnen bijdragen aan de efficiëntie in de arbeid.’ De verandering moeten leiden tot een daling van het aantal werknemers in de staatssector met 1 miljoen of 20%, de afschaffing van allerlei staatssubsidies, beperking van sociale programma’s en meer autonomie voor staatsondernemingen.

Schoenpoetser

Echt onafhankelijk van de staat
‘De vraag is of deze ‘niet-statelijke’ productieve sector zal bestaan uit echte particuliere ondernemingen en coöperaties en hoe onafhankelijk van de staat deze coöperaties werkelijk  zijn,’ zegt een Westerse diplomaat in Havana. Sinds Castro president werd, is het aantal kleine ondernemers voor eigen rekening verdubbeld tot  300.000 en ongeveer 200.000 mensen hebben land van de staat gekregen om op kleine schaal landbouw te beoefenen. Kleine staatsbedrijven variërend van kapperszaken, schoonheidssalons, taxibedrijven en kleine cafetaria’s zijn al overgedragen aan de werknemers. Lokale economen zeggen dat een verandering zoals Lazo die ook op de Cubaanse televisie schilderde, de economische rol van de staat verder zal terugdringen. Want dan gaat het niet meer over kleine ingrepen en bedrijfjes als restaurants en hotels, maar om middelgrote bedrijven die als coöperaties functioneren en privé eigendom worden, zegt een lokale econoom wiens naam niet genoemd mag worden.

Bureaucraten vertragen
Sceptici vragen zich af hoe snel de centraal georganiseerde economie in Cuba een dergelijke radicale transformatie zal kunnen doormaken. ‘Een omslag van deze omvang in een korte tijd lijkt mij voor Cuba ongehoord, ’zegt William Messina, landbouwspecialist bij het Food and Resource Economics Department van de Universiteit in Florida. ‘Zelfs als Raúl een aantal van deze veranderingen zal invoeren die het land in deze richting doen bewegen, is er de weerstand van bureaucraten ( zeker in de landbouw) die het proces doen vertragen.’

Bron
* Marc Frank Reuters,  23  april  2012
Link

* Financial Post (Canada): ‘Het Cuba van nu is nauwelijks herkenbaar met dat van een jaar geleden,’ aldus Gregory Biniowsky, een consultant werkzaam in Havana, afkomstig uit British Columbia en werkzaam voor het juridisch adviesbureau Heenan Blaikie in Canada.