‘Che’ Guevara, een halve eeuw na zijn dood

Volgende week maandag zal, een halve eeuw na zijn dood, Ernesto ‘Che’ Guevara in Bolivia en Cuba worden herdacht. Vijftig jaar geleden ging er een schok door de gehele wereld toen op 8 oktober 1967 deze revolutionaire icoon van de Koude Oorlog in opdracht van de CIA werd aangehouden en een dag later door Boliviaanse militairen werd geëxecuteerd.

Ernesto-Guevara-portret

Ernesto ‘Che’ Guevara

In Cuba – waar schoolkinderen nog steeds hun dag beginnen met een gebalde vuist en het gezang Pioniers voor het communisme, we zullen zijn als Che – zal president Raúl Castro een ceremonie leiden bij het mausoleum van Che in het centrum van Santa Clara. De 86-jarige Cubaanse leider zal zeer persoonlijke herinneringen kunnen ophalen aan Che. Hij vocht namelijk samen met hem en onder leiding van zijn broer Fidel, in de strijd om de Cubaanse revolutie, die in 1959 leidde tot de omverwerping van Fulgencio Batista. Ook het Boliviaanse leger zal voor het eerst in eigen land deelnemen aan een openbare herdenking van Che’s dood.* ‘We willen dat dit een moment van eenheid is voor het Boliviaanse volk,’ aldus coördinerend minister Alfredo Rada, die zegt dat de context anders is dan 1967, toen de trouwe anticommunistische president René Barrientos de opdracht gaf om de gewonde Che te executeren. De tijden zijn veranderd en de zittende president Evo Morales is een fervent bewonderaar van de revolutionaire leider.

che-tu-ejempol-vive-harjan-bos

‘Je voorbeeld leeft, je ideeën leven voort’

Kinderen
Che’s vier kinderen zullen de herdenkingsceremonie bijwonen in Bolivia waar de guerrillaleider op 9 oktober 1967 werd geëxecuteerd door een CIA-opleidingscel van het Boliviaanse leger. ‘Als hij in 1967 in Bolivia niet gestorven was, zou Latijns-Amerika nu vrij, soeverein, onafhankelijk en socialistisch zijn en dat is wat hij wilde,’ zegt zijn broer Juan Martin Guevara aan het persbureau AFP in Argentinië. ‘Want als hij in leven was gebleven, zou hij hebben gezegevierd – bij hem was het alles of niets’.

carta-del-che-a-fidel-06081962

In een handgeschreven brief kondigt Che op 6 augustus 1962 zijn vertrek uit Cuba aan, op weg naar Congo en Bolivia.

De mythe van ‘Che’
Met zijn dood op 39-jarige leeftijd werd de mythe van ‘Che’  – de verpersoonlijking van rebellie – geboren. Fidel Castro noemde hem in een toespraak in Havana voor naar schatting één miljoen mensen ‘de kunstenaar van de revolutionaire oorlogsvoering’ en kondigde een periode van drie dagen nationale rouw af. In de loop van de tijd werd hij door T-shirts, posters en baretten met zijn iconische beeltenis , een symbool van de kapitalistische consumptiemaatschappij die hij probeerde te vernietigen. ‘Mythes bestaan omdat samenlevingen ze creëren,’ zegt zijn 74-jarige broer. ‘Welke andere mythische figuur is er nog meer? Ik zou zeggen dat de twee beroemdste beelden ter wereld die van Christus en Che zijn. Een vriend zei me: ‘Je overdrijft, Christus is veel bekender’. Natuurlijk. Hij stierf 2.000 jaar geleden en Che 50 jaar geleden. We zullen het niet zelf beleven, maar over 300 jaar zal Che nog altijd Che zijn. En ik hoop dat er andere Che’s zullen zijn.’

cheshirtgemaakthetkapitalisme

Dit shirt word je geleverd door het kapitalisme

Executies
Ernesto Guevara, geboren in de Argentijnse stad Rosario, reisde in 1952 en 1953 door Latijns-Amerika en was geschokt door de economische ongelijkheid in de regio. De reis over land werd vereeuwigd in de film The Motorcycle Diaries van 2004. Hij was ervan overtuigd dat geweld nodig was om de onrechtvaardige sociale orde van Latijns-Amerika te vernietigen. Zijn leven veranderde drastisch toen hij in 1955 Castro in Mexico ontmoette en zich bij zijn guerrilla-expeditie naar Cuba aansloot. Begin jaren zestig werkte hij samen met Castro om de revolutie te consolideren. Hij leidde het geweld en de executies in de gevangenis La Cabaña in Havana tegen tegenstanders en was zelfs een tijdje hoofd van de Centrale Bank van Cuba en Minister van Industrie. Maar zijn belangrijkste motivatie was om de revolutie elders te verspreiden.

cheguevaravillagrandaExport revolutie
In 1965 neemt hij afscheid van Cuba in een brief aan Castro waarin hij ontslag neemt en schrijft: ’Andere landen in de wereld roepen mij bescheiden om ondersteuning van hun strijd.’  Na het leiden van een groep Cubaanse revolutionairen die met marxistische guerrillastrijders in Congo streden, reisde Guevara eind 1966 naar Bolivia. Hij worstelt met astma en leidt 11 maanden lang een kleine groep van rebellen in Bolivia die de revolutie probeerde te verspreiden. Maar zij lopen in een hinderlaag van het Boliviaanse leger en in een pistoolgevecht in de bergen worden de meeste van zijn resterende rebellen vernietigd. Het Boliviaanse leger en twee Cubaans-Amerikaanse agenten van de CIA nemen Che gevangen. Hij werd de volgende dag, 9 oktober 1967, geëxecuteerd in een schoolgebouw in La Higuera. De kleine revolutie die hij in Bolivia begon, stierf met hem.

cheschooltjebolivia

Che opgesloten in een kleuterschooltje in La Higuera kort voor zijn dood

Herbegraven
Het leger exposeerde zijn lichaam als trofee in de nabijgelegen stad Vallegrande, en persfoto’s gingen de hele wereld rond. De mythemakers verwezen opnieuw naar zijn Christus-achtige kenmerken. Drie decennia later kwam het leven in Cuba tot stilstand toen Fidel Castro de overblijfselen van zijn oude kameraad uit zijn graf in de bergen van Bolivia liet opgraven en naar Santa Clara bracht. Overal ter wereld leefde de mythe van Che weer even op voor een nieuwe generatie. ‘Waarom is hij geen minister in Cuba gebleven? Het was niet zijn doel in het leven, het was niet zijn manier van leven om in een kantoor te zitten,’ zegt Juan Martin Guevara. ‘Wat hij zou zijn geworden, kunnen we onmogelijk weten. Hij zou altijd aan de kant van de strijdende volkeren hebben gestaan,’ aldus Martin.

Bron
* News 24, 2 oktober 2017

Link
* Boliviaanse oud-militairen tegen herdenking Che,  3 oktober 2017 

Martín Guevara over zijn oom ‘Che’: geen heilige, noch beul

Vandaag had ik online een woordenwisseling met een kennis die me vroeg hoe ik over mijn oom Ernesto ‘Che’ Guevara’s verleden als “beul” dacht. Ik benaderde het onderwerp door te stellen dat we in het algemeen moesten erkennen dat hij een buitengewoon persoon was geweest, maar dat hij natuurlijk een menselijk wezen bleef en niet het triomfalistisch standbeeld wat van hem was gemaakt.

Ernesto-Che-Guevara-foto-Martin-GuevaraDe eerste persoon die lijdt onder deze denkwijze is degene die tot een mythe is verworden. Door dat te doen worden de moeite en offers die een dergelijk persoon bracht om verdienstelijk te zijn gebagatelliseerd. Ernesto was veelzijdig, al voordat hij de weg betrad van de guerrilla, een pad waartoe hij werd verleid vanwege zijn ambitie en (de zijns inziens) ongevoeligheid van de machtigen en hun weigering de welvaart eerlijker, broederlijker en zelfs op meer democratische wijze onder de wereldbevolking te verdelen. Hij was een grootse dromer en romanticus, een Einzelgänger, een grenzeloze reiziger, een intellectueel, een kenner van hoogstaande Franse, Spaanse en Latijns Amerikaanse poëzie, een verfijnd schrijver, een dokter die ondanks gebrek aan officiële praktische ervaring meer patiënten genas in de jungle, lepra koloniën en gebieden in Cuba’s Sierra Maestra, dan menig dokter gedurende zijn hele leven gedaan zal hebben. Hij was een persoon die opviel tussen politici vanwege zijn mijns inziens meest prominente kenmerk: hij deed wat hij zei.

Geweld
Over het algemeen deel ik zijn ideeën niet. Ik ben geen communist. Ik vind het vreselijk wanneer anderen zich met mijn privézaken bemoeien. De vrijheid van de staat, zoals alles en iedereen, eindigt waar mijn rechten beginnen. Ik verwerp elke vorm van bemoeienis in het leven van een individu voor het welvaren van de massa, en ik keur elke vorm van geweld af; die van mijn oom en die van zijn vijanden (en u zult me gelijk geven dat sinds 1967 meer mensen zijn overleden aan de gevolgen van politiek geweld, oorlogen, bombardementen, gewapende strijd, opstanden, marteling en andere tragedies dan het aantal mensen dat Che ooit vermoordde in de strijd of tijdens executies). Ik verwerp al deze ideeën. Ik ben echter van mening dat de huidige tijd een politicus mist die doet wat hij zegt te zullen doen en handelt naar zijn overtuigingen.

El 'Che' Guevara Serna

El ‘Che’ Guevara Serna

Vrijwilligerswerk
Che was een held wat betreft vrijwilligerswerk, hij was de eerste die zelfs op zondag de handen uit de mouwen stak. Fidel kon dat niet uitstaan omdat het hem niet in een goed daglicht stelde. Hij deed dat vrijwilligerswerk vooral ter verbetering van zijn eigen imago. Hij wilde niet vier uur achter elkaar op zondag zwetend aan het werk zijn. Hij deed het enkel een of twee keer na de dood van Che in 1970, toen de suikerrietoogst van 10 miljoen ton jammerlijk mislukte. Hij deed dat enkel vanwege de dreiging voor zijn eigen project en uit angst persoonlijk verantwoordelijk te worden gehouden voor de grootste ramp in de recente Cubaanse geschiedenis.

Fidel wilde overleven
Andere regeringsfunctionarissen hadden een hekel aan Che omdat hij oprecht was, geen opportunist en hen hun gebrek aan normen en waarden publiekelijk in het gezicht wreef. Hij zette zich in voor wat hij als juist zag en stierf in het harnas, aan de zijde van zijn soldaten. Hij reisde altijd zonder bodyguards, stapte op de trein, reisde naar plekken als Hiroshima, Montevideo of Uruguay als hij de Rio de la Plata, een dikke malse steak, een mate of een praatje in zijn eigen moedertaal en dialect met iemand op een bankje in het park miste. Als minister verzorgde hij vrijwel altijd zijn eigen vervoer; Fidel daarentegen rijdt met 500 bodyguards. Hij liet zelfs een leverexpert overkomen van het Gregoria Marañon ziekenhuis in Spanje om te voorkomen dat hij dood zou gaan, waarmee hij alle propaganda voor de superieure Cubaanse gezondheidszorg de grond in boorde. Hij heeft er altijd alles aan gedaan om aan de top te blijven, en natuurlijk ook om te blijven leven!

Fidel castro kapt suikkerriet

Fidel Castro kapt suikerriet

Executies
Ernesto erfde de eigenschap altijd af te maken waar hij mee begon van zijn moeder, en de romantische misstappen van zijn vader. Hij vertelde de waarheid, zelfs wanneer dat moeilijk was. Hij is de enige politicus die ooit voor de Verenigde Naties een dergelijke uitspraak heeft gedaan:
‘We hebben mensen geëxecuteerd, we executeren mensen en zullen dat blijven doen. Dit is ongetwijfeld een vreselijke stelling, maar ik mis de eerlijke en noodzakelijke speeches die geen enkele leider (niet eens Fidel Castro) heeft gegeven, waarbij dingen als ‘we nemen gevangen, we verbieden, we doden, we bombarderen, we executeren, we ontwikkelen massavernietigingswapens, we creëren hongersnood, ellende, pijn en angst, en we zullen dat blijven doen’ gezegd worden.’

Geen demagoog
De feiten overstijgen de werkelijkheid van deze gebeurtenissen. Che was geen demagoog: hij leidde niemand om de tuin. Dat was zijn grootste politieke verschil met Fidel Castro, die gedurende zijn leven de schapen wist te overtuigen in slaap te vallen tussen een roedel wolven. Fidel bracht mensen bij elkaar, loog iedereen voor om zijn individuele belangen te behartigen: de menigte, ambtenaren, presidenten, zakenlui, e.a.  ‘We zijn geen communisten en zullen dat nooit zij’, zei hij vaak. Terugkijkend is dat wellicht een van de weinige waarheden die hij ooit uitsprak: hij was nooit ook maar de schaduw van een echte communist. Anderzijds vertelde Che zijn soldaten: ‘de meesten van ons zullen het er niet levend van af brengen. Degene die weg wil kan nu vertrekken. Dit is de taak van een man.’  Zijn bataljons begonnen met honderd man en eindigden met tien man. Fidel begon met honderd man en eindigde met een miljoen mannen. Hij liet hen echter zinken op de Titanic, nooit op de ark van Noach. Che stierf aan de zijde van zijn soldaten.

Guevara als deelnemer aan een sportwedstrijd aan de Univestieti van Orietne in het beginjaren van de reovlutiera a

Guevara (midden) neemt deel aan een sportwedstrijd aan de Universiteit van Oriente in de beginjaren van de revolutie

Hard en harteloos
Ja hij was zeker hard en zijn vijanden stellen dat hij harteloos was. Maar hij was ook een man van menselijke waarden die de kant koos van degenen die geen hoop hadden, in de wereld in het algemeen. Regeringsfunctionarissen die hem na zijn dood verheerlijkten hadden hem tijdens zijn leven stiekem verfoeid, maar de eerlijke arbeiders van Cuba hielden oprecht van hem. Ze werden niet gedreven door angst voor een almachtige verslindende god, wat wel het geval was jegens Fidel. Werkelijke genegenheid was af te lezen van de nederige, eenvoudige mensen die hem hadden gekend en mij over hem vertelden. Ik zeg hetzelfde tegen degenen die enkel het verlichte gezicht van een smetteloze revolutionair zien die niets anders heeft dan goede eigenschappen: het imago dat Fidel uit eigen belang promootte in Cuba nadat hij Che in de steek liet, juist op het moment dat hij hem het hardst nodig had. Het is zeker waar dat Che verantwoordelijk is voor de executies die werden uitgevoerd in Havana’s fort La Cabaña, een ongelukkige periode uit de Cubaanse de-evolutie periode. Elke medaille kent twee zijden. We zijn allen een mengeling van verschillende waarden. Ernesto bracht het goede en het verre-van-goede tot het uiterste.

Bron
* Blog Martín Guevara, 15 maart 2015
Link
* Deze Cubaweblog over Martín Guevara, 14 juni 2014

Martin guevara op de cover van zijn boek

Martin Guevara als jongeman op de cover van zijn boek

Noot:
Martín Guevara werd in 1963 in Argentinië geboren. Zijn vader Juan Martín Guevara is de jongste broer van Che en zat ten tijde van de militaire dictatuur in Argentinië tussen 1975 en 1983 gevangen vanwege zijn betrokkenheid bij het Frente Antimperialista por el Socialismo. De familie verliet Argentinië vijf jaar na de dood van Che Guevara (1967) en emigreerde naar Cuba. Martin was toen 10 jaar. Hij bleek het temperament en de politieke opvattingen van zijn oom, de mythische El ‘Che’ niet te delen en rebelleerde, wat leidde tot veel problemen voor hem en zijn familieleden. In 1988 verliet hij Cuba definitief, maar mocht enkele keren terugkeren om zijn zoon, zijn moeder en andere leden van de familie te ontmoeten. De neef van ‘Che’ Guevara mocht echter niet langer in Cuba wonen. De laatste 17 jaar woont hij met zijn vrouw en een jongere zoon in Spanje. Vorig jaar verscheen zijn boek ‘In de schaduw van een mythe’ (in het Engels en het Spaans).

Martin Guevara: In de schaduw van een mythe

che-guevara-plazaMartin Guevara werd in 1963 in Argentinië geboren. Zijn familie verliet Argentinië vijf jaar na de dood van Che Guevara (1967) en emigreerde naar Cuba. Martin was toen 10 jaar. Hij bleek het temperament en de politieke opvattingen van zijn oom, de mythisch El ‘Che’ niet te delen en rebelleerde, wat leidde tot veel problemen voor hem en zijn familieleden. In 1988 verliet hij Cuba definitief, maar mocht enkele keren terugkeren om zijn zoon, zijn moeder en andere leden van de familie te ontmoeten. De neef van ‘Che’ Guevara mocht echter niet langer in Cuba wonen. De laatste 17 jaar woont hij met zijn vrouw en een jongere zoon in Spanje.
Binnenkort verschijnt zijn boek In de schaduw van een mythe (in het Engels en het Spaans). Guevara heeft een weblog onder zijn eigen naam en publiceerde o.a. het volgende relaas over zijn werkzaamheden in Cuba toen hij in 1986 terugkeerde: buitenlandse tijdschriften selecteren voor de leiders van de revolutie.

Verboden lectuur voor Cuba’s élite

Martín-Guevara-met-zoon-londen

Martín Guevara met zijn zoon in Londen

Ik mocht in 1986 naar Cuba terugkeren. Mij werd verteld dat ik niet mocht studeren, maar moest werken. Ik had uitgebreide kennis wat betreft boeken en rum en ze gaven me – willekeurig, naar het schijnt – een baantje bij uitgeverij Ediciónes Cubanas. Daar was het mijn taak de tijdschriften en kranten in ontvangst te nemen en te distribueren die bestemd waren voor de hoge partijleden, van Fidel Castro via het Centraal Comité tot alle leden van het Politburo. Ik was verbaasd over het grote aantal roddelbladen dat ik bij de pakketten moest doen die aan de hoogste ambtenaren werden toegezonden. Fidel kreeg enkel medische tijdschriften uit de VS. In die tijd was hij oprecht in dat onderwerp geïnteresseerd en volgde hij onderzoeken alsof hij een arts was. Er is altijd een wijd verbreide gewoonte geweest alle bekwaamheden van Fidel te overdrijven (en er wat bij te verzinnen), maar de beweringen dat hij een echte studiebol was zijn waar. Wanneer hij ook maar tijd had, was hij ofwel aan het lezen of iemand vragen aan het stellen aangaande een onderwerp dat hem interesseerde. Als zijn gesprekspartners Cubanen waren en de pech hadden te werken op een terrein dat zijn bijzondere interesse had, dan wisten ze dat hij hen urenlang allerlei vragen zou stellen, en dat, natuurlijk, zonder toe te staan dat hém een vraag werd gesteld. Nee, híj alleen was aan het woord, alleen hij had ergens een mening over, en alleen die van hém deed er toe. Zo was Fidel.

Leden van het rebellenleger van Fidel Castro voor het toenmalige Hilton Hotel. Fidel Castro gebruikte destijds de bovenste etage. familie

Leden van het rebellenleger van Fidel Castro voor het toenmalige Hilton Hotel. Fidel Castro gebruikte destijds de bovenste etage voor zijn familie

Roddelbladen
Vele anderen van het Politburo kregen echter tijdschriften als Hola, uit Spanje, en Paris Match. Ik had hier geen problemen mee, zelfs niet als de tijdschriften voor hen bestemd waren en niet voor hun echtgenotes, zoals het afdelingshoofd me vertelde in zijn pogingen mij te indoctrineren. Ik ging er van uit dat de mensen wel in staat waren te lezen wat ze leuk vinden. Wat ik niet goed door had is dat de rest van de bevolking toegang tot dit soort riooljournalistiek moest worden ontzegd en dat die moest gedemoniseerd en aangevallen worden als een ideologisch werktuig van het kapitalisme. Op mensen neer kijken als idioten, lomperiken en niet toegerust voor het materiaal dat de elite las en leuk vond was een van de constante attitudes van het revolutionaire leiderschap. Thuis konden de kinderen van hooggeplaatste militaire officieren of ministers films kijken als Rambo of die van Chuck Norris (in die tijd de meest gezochte), terwijl ze niet te zien waren in de bioscopen of op de televisie en ze bestempeld werden als ‘imperialistische rotzooi’ en ‘vervalsing van de werkelijkheid.’ Zij waren er echter van overtuigd dat hun gezinnen (en zij zelf) op een hoger niveau stonden en zo dergelijk materiaal veilig tot zich konden nemen. Dit was zo’n beetje de situatie toen reizen naar het buitenland in beeld kwam. In werkelijkheid was het niemand anders dan leden van de partij toegestaan te reizen, met uitzondering van atleten en wat wetenschappers (onder streng toezicht).

Martín-Guevara-als-kind- in het zwembad van Hotel Habana-Libre

Martín Guevara als kind in het zwembad van Hotel Habana Libre

Zwijgplicht
Er was een clausule in mijn contract waarin duidelijk stond dat ik niet mocht zeggen waar de tijdschriften vandaan kwamen. Ik veronderstel dat ze alleen maar mensen in dienst namen die betrouwbaar waren, aangezien de mogelijkheid om wat vergif in die tijdschriften te stoppen zo reëel was dat ik altijd het gevoel had dat er steeds een camera op mij gericht was. Ik begon hieraan te twijfelen toen ik de lange middagdutjes zag die mijn superieur hield, met zijn hoofd op zijn armen op zijn bureau, de deur van zijn kantoor nauwelijks uit voorzorg gesloten. Wellicht wist degene die mijn imaginaire camera bediende dit allemaal, net zoals iedereen wist dat de mensen op hun werk sliepen, hun werk verzaakten of hun werkplek verlieten om koffie of rum te gaan drinken in werktijd, en het was logisch dat het afdelingshoofd zich hier in het geheel niet om bekommerde. De enige die zich in dat geval geen dutje kon veroorloven zou dan de cameraman geweest zijn. Ediciónes Cubanas was gevestigd in O’Reilly in het oude stadsgedeelte. Je moest daar vroeg in de morgen naar toe (om later een dutje te doen, voorover op je bureau), want op tijd inchecken was belangrijk op alle Cubaanse werkplekken. Daarna kon je weer naar huis en weer terugkeren voor het eind van de werkdag om weer uit te checken.

Calle O'Reilly

Calle O’Reilly

Levendig Oud Havana
Die buurt was destijds een schitterende plek. Ofschoon ik Oud Havana goed kende had ik nooit eerder acht geslagen op het hectisch en levendige leven op straat. Deze straten deden me in zekere zin denken aan de Cecilia Valdes’ doorgangen in Cirilo Valverde, de mensenmassa’s, het stadsrumoer, de kleine koffiebar aan de straat, de gebakjes, krantenverkopers die luid de namen van de officiële kranten en de wekelijkse stripblaadjes Palante en Dedete verkondigden, de gesprekken van de oudere mensen die elkaar op straat tegenkwamen. De loze uren. Het feit dat ik er van hield om door Oud Havana te slenteren weerhield me er niet van op mijn hoede te zijn toen ik met mijn vriend Evelio wat borrels achterover sloeg bij mijn aankomst in Havana, na twee jaar geen druppel alcohol te hebben gedronken. Korte tijd later was ik iedere avond aan de rol en begon ik laat op mijn werk te komen, of helemaal niet. Dus toen vroeg ik een bevriende arts medische verklaringen voor me te schrijven (net zoals je op school alleen maar een doktersbriefje nodig had om je afwezigheid te rechtvaardigen). In ruil voor wat flessen rum schreef mijn vriend de dokter ‘Ik verklaar’-briefjes die ik later in zou vullen met drie verschillende ziektes die ik jaren daarvoor had geleerd om mijn afwezigheid op school te rechtvaardigen: acute keelontsteking, chronische voorhoofdsholteontsteking en een verstuikte enkel. Er was niets nieuws of origineels aan. Al mijn superieuren wisten dat het onzin was, maar ze waren er alleen maar op uit een officieel document te hebben dat hen niet in problemen zou brengen omdat ze het hadden getolereerd.

Permanent verzaken
Zij deden precies hetzelfde als ze wegreden in een bedrijfsauto op weg naar een strandpaviljoen met hun geliefden. Het had geen gevolgen. Zelfs de eerste directeur verzaakte zo zijn werk. Ik zeg niet dat ze betere excuses dan die ziektes wilden, ik zeg alleen maar dat het dezelfde procedure was. Hoe hoger je positie, hoe normaler het was je werk te verzaken om een titi (zoals jonge vrouwen destijds in de volksmond werden genoemd ) naar een strandhuis mee te nemen, samen met hun dikke buiken, een baseball cap, een geroosterd varken en een paar kratten ijskoud bier.

covermartinguevarshadowofamythLinken
* Op de website Havana Times (27 mei 2014) verscheen een interview met Martin Guevara: Leftist, Rightist or Centrist?,  gemaakt door Yusumi Rodriguez
* De weblog van Martin Guevara

Noot
* Bezoekers van de website Havana Times wijzen erop dat bladen als Hola, Vogue en Vanidades in Cuba altijd populair waren hoewel moeilijk verkrijgbaar. In 1976 kreeg hotel Habana Libre (ex-Hilton) de eerste winkel waar in Amerikaanse dollars dergelijke zaken gekocht konden worden. Binnen enkele maanden telde Havana een serie van zulke deviezenwinkels, in de eerste plaats bestemd voor ‘los pinchos’ of ministers en hun families, hoge militairen en politie en natuurlijk de oude en bebaarde helden van de Sierra Maestra. De laatsten mochten in het begin nog met Cubaans geld betalen. Bier als Bucanero, Cristal en Hatuey was destijds voor de vip’s van de partij in peso’s verkrijgbaar.

Opmerkelijk bondgenootschap tussen Fidel Castro en Jorge Videla

Terwijl Cuba op internationale fora de dictatuur van Pinochet in Chili scherp veroordeelde, bleef Havana tegelijkertijd zwijgen over de misdaden begaan door de op 17 mei jl. overleden Argentijnse dictator Jorge Videla. Een van de redenen waren de sterke banden tussen Cuba en de toenmalige Sovjet-Unie. Het volgende artikel is afkomstig van de website Cubanet en werd in 2012 gepubliceerd door de website Infobae.

Jorge Rafael Videla

Jorge Rafael Videla

Fidel Castro zou een bondgenoot worden van de Argentijnse president Videla. Dat bleek tijdens internationale fora waar Cuba zich inspande om te voorkomen dat Jorge Videla veroordeeld zou worden vanwege de massieve schending van de mensenrechten in zijn land. Publiciste Claudia Peiró herinnert er aan hoe ten tijde van de harde onderdrukking, het Cubaanse bewind via zijn vertegenwoordiger in de VN, voorkwam dat de Mensenrechtencommissie van de VN Argentinië veroordeelde en voorkwam dat een onderzoekscommissie van de VN het land bezocht. Dit gebaar – aldus Peiró – werd beloond. Dictator Videla die in Argentinië zei te strijden tegen het ‘vaderlandsloze en atheïstische marxisme’, gaf zijn vertegenwoordiger bij de VN opdracht elke veroordeling van Havana tegen te houden. Toen Rusland in 1979 Afghanistan binnen viel en bezette en de Amerikanen een graanembargo afkondigden tegen het land, sprongen de Argentijnse militairen in de bres voor deze ‘goddeloze en marxistische’ macht.

Argentinië taboe
In de toespraken van Fidel Castro ging deze voortdurend in op dictaturen in Latijns-Amerika die grensden aan Argentinië. Chili, Uruguay, Paraguay, Peru, Bolivia en Brazilië werden met naam en toenaam genoemd, maar over Argentinië werd gezwegen. De medeplichtigheid van Cuba aan het zwijgen over de misdaden van deze dictatuur was, aldus Peiró, een gevolg van de afhankelijkheid van Cuba van de toenmalige Sovjet Unie.

Martin Guevara, neef van El 'Che' en de zoon van jongste broer Juan Martin

Martin Guevara, neef van El ‘Che’ en de zoon van Che’s jongste broer Juan Martin

De publiciste van Infobae citeert Martín Guevara, een neef van Che Guevara, die vanaf zijn tiende met zijn familie in Havana woonde. Hij zegt de betrokkenheid van Fidel met Videla direct te hebben waargenomen want zo kon de Sovjet Unie aan de nodige tarwe uit Argentinië komen. Martin Guevara, zoon van Che’s jongste broer Juan Martin, heeft lang gewacht voor hij deze kritiek uitte. In 2010 publiceerde bij een artikel. ‘Vele jaren lang en uit loyaliteit aan mijn familie en misschien ook door een zeker indoctrinatie van links, deed ik afstand van mijn recht dit te vertellen,’ aldus Martin Guevara.

De verdwenenen. Wij missen hen allemaal

De verdwenen personen. Wij missen hen allemaal

Verdwijningen
De journalist Andrés Oppenheimer gaf uit de eerste hand een bewijs over deze samenwerking vanuit de Amerikaanse delegatie bij de Mensenrechtencommissie in Geneve. Hij stelt vast dat Cuba zich in 1980 en 1981 heftig verzette tegen een veroordeling van Argentinië toen president Carter daartoe een voorstel deed. Cuba vormde met anderen landen een blok om een motie van deze inhoud te blokkeren. ‘Patricia Derian was toen onder-secretaris van Mensenrechten in de regering Carter en die liet me weten ‘dat de Argentijnen en de Cubanen samenwerkten om een motie ter veroordeling van de militaire junta te blokkeren,’ aldus Oppenheimer. ‘Roberta Cohen, de assistente van Derian, nam persoonlijk deel aan de debatten in 1980 waarbij de VS zochten naar een mogelijkheid om de gedwongen verdwijningen in Argentinië expliciet te veroordelen. ‘Het waren zware onderhandelingen; de Russen en de Cubanen wilden niets ondernemen tegen Argentinië,’ aldus Cohen. ‘Uiteindelijk slaagden Cuba en Argentinië erin dat er een afgezwakte resolutie werd aangenomen waarin verdwijnigen in het algemeen werden veroordeeld zonder dat Argentinië werd genoemd.’

Mario Firmenich was een van de belangrijkste leiders van de Montoneros die als balling in Havana verbleef. In 1990 kon hij naar Argentinie terugkeren omdat zijn straf werd kwijgescholden.

Mario Firmenich was een van de belangrijkste leiders van de gewapende beweging, de  Montoneros die als balling in Havana woonde. In 1990 kon hij naar Argentinie terugkeren omdat zijn straf werd kwijgescholden.

Angst voor precedent
Oppenheimer wijst erop dat behalve vanwege de voedselsteun van Argentinië aan de Sovjet Unie, Fidel Castro de militaire dictatuur ook steunde omdat hij vrees had voor een veroordeling voor schending van de mensenrechten door de VN. Argentinië zou een precedent kunnen vormen tegen Cuba. Op de derde plaatste steunde Argentinië Cuba op dat moment om een voorstel van de VS ten gunste van de Russiische dissident Andrei Sacharov te blokkeren. ‘Argentinië  vervierdubbelde in 1989 zijn graanverkopen aan Rusland voor een totaal van 8 miljoen ton tarwe bestemd voor de toen nog bestaande Sovjet Unie,’ licht Oppenheimer toe. Dat gebeurde allemaal terwijl Cuba tegelijkertijd onderdak verschafte aan leden van de gewapende beweging in Argentinië, de  Montoneros.

Ballingen huilden
Martín Guevara vertelt over de ontsteltenis die deze houding bij hem teweeg bracht, inclusief de uitreiking door Moskou van de Leninorde aan hoge Argentijnse militairen. Guevara: ‘Keer op keer hoorden de Argentijnse ballingen in Cuba hoe de belangrijkste leider, Fidel Castro Ruz, in zijn ellenlange toespraken nooit de fascistische en dictatoriale praktijken bekritiseerde van het Vaderland van iemand, die aldus Fidel, behoorde tot zijn beste vrienden en strijdmakkers, namelijk  Che Guevara.’ En alles voor ‘een handvol roebels,’ zegt hij. ‘Ik zag de tranen in de ogen van deze geharde mannen, militanten uit Argentijnse linkse groeperingen die toen in Cuba leefden.

Fidel Castro: Hier zijn we, Videla. Je mocht je eens alleen gaan voelen. (recente cartoon van Omar Santana)

Fidel Castro: ‘Hier zijn we, Videla. Je mocht je eens alleen gaan voelen’. (recente cartoon van Omar Santana)

Zij maakten mee hoe Cuba, in afwachting van een verklaring van de Mensenrechtencommissie van de VN, Fidel via zijn vertegenwoordigers en onder de dreiging van de Sovjet Unie, zweeg en historische medeplichtig werd aan deze schurkenstreek.’ Guevara twijfelt aan de vriendschap die tussen Fidel en Che zou hebben bestaan. ‘Toen hij moest zwijgen, las hij op het Plein van de Revolutie de afscheidsbrief van zijn vriend Guevara voor, die enkel in geval van Che’s overlijden had mogen worden voorgelezen. Toen hij moest spreken om revolutie te maken en eer te bewijzen aan zijn ex-vriend en zijn Vaderland, zweeg hij.’

Bron
* Dit artikel werd op 19 maart 2012 gepubliceerd op de website Infobae
Moises Asis reageerde op dit artikel: ‘Ik wist dit al 25 jaar. Toen ik destijds in Buenos Aires was, hoorde ik hoe een ex-communist me vertelde dat de Argentijnse communisten wanneer ze door de politie of anderen werden gearresteerd, de opdracht hadden hard te roepen dat ze lid waren van de Argentijnse Communistische Partij, dat hun aanhouding een vergissing was en dat de militairen hen dan uiteindelijk zouden vrijlaten. Dit verbaast me niet; denk aan het historische Molotov-Ribbentrop Pact dat Nazi-Duitsland en de Sovjet Unie destijds tekenden.’

Link
De weblog van Martin Guevara. De neef van ‘Che’ schreef recent op 19 mei jl. nogmaals over de betrokkenheid van Fidel Castro bij de ‘fascistische misdaden’ van de Argentijnse junta.