Apotheken hebben structureel tekort aan medicijnen

Het tekort aan medicijnen in Cuba is zoals meer economische kwesties in dit land, structureel. Cubanen hebben gratis toegankelijke gezondheidszorg (zoals in andere landen op deze wereld) en royaal betaald door de inspanningen van hun werk,  maar als het om medicijnen gaat, stapelen de problemen zich op. Uit verschillende recente berichten van het eiland blijkt dat Cubanen zich zorgen maken over het gebrek aan medicijnen in de apotheek. Artsen klagen over problemen bij de behandeling van patiënten met chronische ziekten omdat medicijnen voor  behandelingen in de apotheek ontbreken.

medicijnenDit tekort aan medicijnen is niet makkelijk op te lossen, maar het is ook niets nieuws. Er is behoefte aan meer inzicht in de manier waarop het regime de productie van medicijnen in Cuba beheert, want de meeste problemen die zijn waargenomen, zijn terug te voeren op dit beheer. De productie van geneesmiddelen in Cuba is in handen van een monopolie: de farmaceutische reus BioCubaFarma, opgericht in 2012 en eigendom van, geleid door en gecontroleerd door de staat. Het staatsbedrijf is slechts één voorbeeld van de absurde concentratie van economische macht in de Cubaanse economie. Voor de oprichting werden twee ondernemingen samengevoegd die relatief onafhankelijk werkten: Quimefa en Polo Científico in het westen van de hoofdstad, die, hoewel werkzaam in dezelfde sector, onderworpen waren aan verschillende regels en beschikten over verschillende niveaus van wetenschappelijk-technische ontwikkeling.

Molensteen
Om de Groep BioCubaFarma te versterken legden de autoriteiten een grotere economische, financiële en boekhoudkundige discipline op en werden procedures vastgelegd voor het beheer van de processen van de nieuwe organisatie. Deze acties waren juist; dat is immers wat elke goed geleide onderneming moet doen om te overleven. Het probleem is dat het staatseigendom een molensteen om de nek bleek en dat de aandacht voor de geneesmiddelenconsument voor de Groep BioCubaFarma nooit een echte prioriteit is geweest. Ondanks dit potentieel meldt het eiland voortdurend een gebrek aan geneesmiddelen in de apotheek, soms tot 150 van de in totaal zo’n 760 producten die het regime de ‘basislijst’ van het land noemt. De situatie is onlangs verslechterd omdat de tekorten van bepaalde medicijnen in apotheken door het Ministerie van Volksgezondheid werden aangemerkt als ‘topprioriteit’, in verband met de behandeling van jicht, hart- en vaatziekten, epilepsie en Parkinson. Bovendien zijn er regionale verschillen in de tekorten aan medicijnen; in het oosten van Cuba is het tekort aan medicijnen kennelijk veel groter dan in de aangrenzende provincies. Mensen die niet vrijelijk medicijnen kunnen kopen – bijvoorbeeld op de zwarte markt – merken deze verschillen, wat hun verontwaardiging en irritatie alleen maar vergroot. Wat zegt het management van BioCubaFarma om deze situatie te rechtvaardigen?

Oorzaken
Natuurlijk wordt de ‘blokkade’ altijd aangehaald, hoewel het argument in dit geval weinig geloofwaardig is. Er wordt ook melding gemaakt van ‘problemen bij de bevoorrading van de bevolking met geneesmiddelen als gevolg van interne inefficiëntie, instabiliteit in de werking van verscheidene productielijnen door een gebrek aan reserveonderdelen, en het ontbreken van de voor de productie benodigde grondstoffen, als gevolg van financiële moeilijkheden’. En er is de ernstige liquiditeitscrisis bij de Cubaanse overheid en zelfs de corruptie van werknemers bij apotheken en magazijnen, die de zwarte markt voorzien van medicijnen. In antwoord op deze problemen heeft ‘de hoogste leiding van het land de nodige maatregelen genomen om de gevolgen ervan tot een minimum te beperken, naast een permanente follow-up van de kwestie, in samenwerking met het Ministerie van Economie en Planning, het Ministerie van Volksgezondheid en andere instanties,’ aldus een officiële reactie. Zo gebeurt dat in Cuba als bedrijven te maken hebben met bedrijfs- en managementproblemen, het ‘topleiderschap van het land’ stappen zet om de problemen op te lossen. Dat is ongehoord, want bedrijven moeten hun problemen autonoom en vakkundig oplossen. Enkel bij uitzondering moet de staat ingrijpen en een ondergeschikte rol spelen, zoals gebruikelijk is in het model van gemengde economie dat over de hele wereld wordt toegepast. In ieder geval lijkt ‘de top van het land’ niet verontrust te zijn door het feit dat Cubanen niet de medicijnen in de apotheek kunnen vinden die ze nodig hebben. Haar prioriteiten liggen elders.

apotheek

Registratie in apotheek

Monopolie
Er zijn maar weinig landen waar de overheid de productie, marketing en verkoop van medicijnen aan een monopolie toevertrouwt. Het is economisch inefficiënt en een bron van problemen, vooral wanneer het monopolie fungeert als het doorgeefluik van de overheid. Fidel Castro had het mis, ook al is hij ‘de architect  van de Cubaanse wetenschap’ zoals Granma kortgeleden nog benadrukte. Het resultaat is een enorme verspilling van grondstoffen, tekorten aan ruwe materialen, mismanagement en misrekening van de benodigde reserves. Gewone managementproblemen die makkelijk zijn op te lossen, eindigen als problemen van de Staat die voor de oplossing ervan weer middelen onttrekt aan andere sectoren.

Export
BioCubaFarma is verplicht 62% van de basislijst medicijnen voor het nationaal gezondheidssysteem te leveren. De rest is bestemd voor de export. Het mag waar zijn dat de biotechnologie- en farmaciesector in Cuba 2.400 patenten ontwikkelde, maar het is ook waar dat deze export beperkt is en nooit een structurele bijdrage leverde aan de handelsbalans. Uit cijfers van 2013 – de laatste die beschikbaar zijn – blijkt dat de export van medicijnen nauwelijks 12,5% van de totale export aan goederen naar het buitenland bedraagt, ondanks het feit dat BioCubaFarma producten naar 40 landen stuurt. Waar is de blokkade dan? De Groep benadrukte dat er tussen 2013 en 2017 56% meer werd geïnvesteerd dan in de vijf jaar daarvoor. Dat is niet verwonderlijk omdat de Groep sterk investeerde in het Marielproject met de bouw van een biotechnologisch project, ‘bedoeld voor de productie van een forse serie medicijnen die al werden goedgekeurd en waarvan er anderen in de laatste fase van ontwikkeling zijn’. De vraag is of BioCubaFarma hierdoor in staat zal zijn de beschikbaarheid van medicijnen te garanderen die Cuba nodig heeft.

Bron
* Diario de Cuba, Elías Amor, 18 juni 2018

Medicijnentekort door gebrek aan deviezen

De Cubaanse autoriteiten werken aan een oplossing van het chronisch tekort aan medicijnen in het land. De partijkrant Granma meldde 30 november dat het land deviezen miste om buitenlandse leveranciers te betalen. Na een jaar van tekorten aan medicijnen, beloven de autoriteiten in Granma beterschap. De afgelopen maanden zwegen de staatsmedia over de tekorten; enkel kritische sites zoals Havana Times, Diario de Cuba, 14ymedio en Cubanet schonken er regelmatig aandacht aan.

apotheekDe Cubaanse gezondheidszorg is een van de zorgvuldig gekoesterde verworvenheden van de Cubaanse revolutie. Ruim 85% van de grondstoffen die de farmaceutische industrie gebruikt, moeten worden geïmporteerd, aldus directeur Rita Maria García Almaguer van staatsbedrijf BioCubaFarma, die in Granma aan het woord komt. Dalende exporten en minder hulp van de socialistische bondgenoot Venezuela leidden tot een liquiditeitscrisis, die Havana vorig jaar dwong de importen terug te dringen. Volgens García Almaguer stagneerde de medicijnproductie in 2016 en in 2017 als gevolg van een gebrek aan grondstoffen. ‘De productie van sommige medicijnen werd gestaakt omdat grondstoffen niet tijdig beschikbaar waren en daardoor konden we niet voldoen aan de eisen van het nationale gezondheidsstelsel,’ aldus directeur Almaguer.

Beschikbaarheid
Veel gangbare geneesmiddelen, bijvoorbeeld anticonceptiemiddelen of geneesmiddelen tegen hoge bloeddruk, waren het afgelopen jaar schaars of ontbraken, aldus Granma. Het staatsbedrijf BioCubaFarma en de overheid werkten vanaf begin van dit jaar samen om het probleem op te lossen en minstens de beschikbaarheid van één medicijn per farmaceutische groep te garanderen, aldus García Almaguer. ‘In augustus hebben we enkele bijeenkomsten op het hoogste niveau gehouden waar maatregelen werden genomen om de tekorten te verlichten of op te heffen,’ aldus Cristina Lara Bastanzuri, hoofd van de afdeling Geneeskundige Planning van het Ministerie van Volksgezondheid, in het artikel. Toen is ook een probleem met Chinese leveranciers opgelost en nam de beschikbaarheid van geimporteerde medicijnen weer toe. ‘De industrie heeft zich hersteld en het grootste deel van de productie is nu stabiel,’ aldus García Almaguer, die benadrukte dat men bijzonder aandacht had geschonken aan ernstige kwalen zoals kanker en hiv.

apotheek-holguin-mayari

Apotheek in Holguín

Corruptie
De overheid heeft ook de controle van apotheken versterkt nadat er zich gevallen van corruptie hadden voorgedaan en er illegale verkoop van medicijnen was geconstateerd. Cubanen klagen dat wanneer er een tekort aan medicijnen is, sommige apothekers het weinige dat zij in voorraad hebben, verkopen tegen prijzen die hoger zijn dan op de zwarte markt.

Bron
* Persbureau Reuters, Maria García Almaguer, 27 november 2017

Linken
* Partijkrant Granma (Spaanstalig) over de tekorten aan medicijnen, 29 november 2017
* Havana Times, 14 augutus 2017: Manzanillo and the Missing Medicines door Giordan Rodriguez Milanes. 
* Havana Times, 11 juli 2017: Tekort aan medicijnen houdt aan / Medicine Shortage Persists in Cuba door Osmel Ramirez Alvarez.

Yoani Sánchez: Op zoek naar de verloren pil

PillenFoto overgenomen van habanero2000.wordpress.com-ansioliticos-en-la-habana

 

 

 

 

 

 

 

Het papiertje schoven ze onder de deur door, maar hij vond het pas de volgende dag. De lijst was opgesteld in slordig handschrift, waarbij de “r” en de “l” door elkaar werden gehaald, net als een enkele “b” en “v”. Desondanks begreep hij het helemaal. De diazepam bleef 10 peso’s per dozijn pastilles en er moest genoeg zijn voor eenmaal daags, ten minste voor de komende maand. Paracetamol mocht ook niet ontbreken, dus noteerde hij in de kantlijn naast de naam van het medicijn een “2”. Deze keer had hij geen alcohol nodig, maar aan nistatina crème had hij wel behoefte. Aan zijn zoon, van nature onrustig, verkocht hij altijd wel een paar meprobamato’s, vandaar dat hij ook daarvan een hoeveelheid voor enkele weken noteerde. Deze handelaar was betrouwbaar, had hem nooit opgelicht, alle medicijnen waren van goede kwaliteit en sommigen waren zelfs geïmporteerd. Meer dan eens kocht hij verzegelde potten, waarop stond “Niet voor de verkoop, alleen gratis distributie”.

Geneesmiddelen op zwarte markt
De handel in medicijnen en andere zorgartikelen groeit met de dag. Een stethoscoop kost op de zwarte markt twee keer het dagloon; een Salbutamol spray voor astmapatiënten kost het salaris van een hele dag werken. Geconfronteerd met de slecht bevoorrade staatsapotheken, blijven de patiënten en hun families niet met de armen over elkaar zitten wachten. Een rolletje tape doet tien nationale peso’s, dezelfde prijs voor een glazen thermometer. Of men breekt de wet of men blijft de temperatuur aflezen met een hand op het voorhoofd. Het gevaar zit ‘m echter niet alleen in het schenden van de voorschriften. In werkelijkheid, dienen veel klanten zichzelf medicatie toe of slikken ze pillen die door geen dokter zijn voorgeschreven. Aan de clandestiene verkoper hoef je geen receptuur te laten zien en hij vraagt zich nooit af wat de patiënt met de pillen of siropen gaat doen.

Beunhazen
Ondanks de opeenvolgende politieacties tegen het smokkelen van medicijnen, lijkt het fenomeen alleen aan te zwellen in omvang. In de Havanese wijk Puentes Grandes is een oude vuilnisbak die is omgebouwd tot farmaceutische groothandel het embleem van de strategieën en mislukkingen van de overheid om de illegale verkoop aan banden te leggen. De politie is niet bij machte om de misstanden met wortel en al uit te roeien, want het wegsluizen van medicatie vindt plaats bij groothandels, farmacie-techneuten, verpleegkundigen tot zelfs ziekenhuisdirecteuren aan toe. Pijnstillers, infectieremmers, injectienaalden, watten en verzachtende crèmes vinden het gretigst aftrek. De illegale markt in farmaceutica gaat hand in hand met beunhazerij en namaak.

Een paar witte pilletjes, waarvoor dertig keer de waarde is betaald, kunnen uiteindelijk het probleem oplossen of de oorzaak zijn van ergere problemen.

Link
* Alle Nederlandstalige teksten van Yoani Sánchez staan op haar weblog Generacion Y

Stakende Zuid-Afrikaanse studenten moeten weg uit Cuba

De Zuid-Afrikaanse studenten die al twee weken in Havana in staking zijn, moeten het land verlaten. Dat heeft de Minister van Gezondheid, Aaron Motsoaledi, meegedeeld. De studenten eisten een verhoging van hun maandelijkse vergoeding. Het Ministerie zegt in een brief aan de stakers dat het departement geen mogelijkheden heeft de vergoeding te verhogen van 200 naar 700 dollar.

Afro-Cubaanse fantasie van Zuid-Afrikaanse schilder

Afro Cubaanse fantasie van Zuid-Afrikaanse schilder

De vergoeding wordt gebruikt voor logies, voedsel, transport en boeken en wordt betaald door de Cubaanse en Zuid-Afrikaanse regering. Het ministerie liet nog weten ‘zeer teleurgesteld te zijn omdat het programma bedoeld was Zuid-Afrika in staat te stellen betere artsen op te leiden en niet om ambassades aan te vallen en illegale zaken te ondernemen.’

Bron
* Diario de Cuba, 26 februari 2013