Cubaanse media onmachtig de crisis in Venezuela te verklaren

De Cubaanse regering is in groeiende mate bezorgd over het toenemende isolement waar de Venezolaanse regering van Nicolás Maduro in terecht is gekomen. Eind maart nam het Venezolaanse Hooggerechtshof alle grondwettelijke bevoegdheden van de Nationale Assamblee, het parlement, over. De Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) vergeleek de stap met een coup tegen zichzelf. Peru riep zijn ambassadeur in Caracas terug uit protest tegen wat het land omschreef ‘een schaamteloze breuk met de democratische orde’. Ook Chili, dat in tegenstelling tot de meeste Zuid-Amerikaanse landen een linkse president heeft die terughoudend is met kritiek op Maduro, heeft zijn ambassadeur terug geroepen voor overleg. Mexico riep Venezuela op ‘de democratische orde te herstellen’. Ook Brazilië, Argentinië, Colombia, Panama, Guatemala en Canada spraken hun bezorgdheid uit. Een dag later draaide het hooggerechtshof in Venezuela het besluit om het parlement buiten spel te zetten, weer terug. Ook president Maduro drong daar toen op aan. Het onheil was toen echter al geschied.

maduro-raul-castro-havana

Maduro en Castro in Havana

De gecontroleerde media in Cuba kunnen met moeite het dreigende isolement van Venezuela in Latijns-Amerika uitleggen. Het land was immers, zeker onder Maduro’s voorganger Hugo Chávez samen met Cuba, de fakkeldrager van de revolutie in dit continent. Het dagblad Juventud Rebelde, publiceerde op 6 april een ooggetuigeverslag van een medewerker in Caracas. Zij beschrijft zich te bevinden in een land zo rijk aan natuurlijke grondstoffen dat nu lijdt onder de consequenties van ‘een economische oorlogvoering en zijn trouwe bondgenoot de media.’ En de journaliste stelt zich de vraag hoe het mogelijk is dat Venezuela schietschijf is geworden in een oorlog op leven en dood.

venezuela-jeugd-bolivariana

Steun voor Maduro van de Bolivariaanse jeugdbeweging in Venezuela

Verdeling van machten
Eerst moet worden uitgelegd dat deze ‘oorlog op leven en dood’ niet gericht is tegen Venezuela maar tegen het regime. Vervolgens moeten de arrestaties van politieke tegenstanders verklaard worden en de weigering om de kalender van de verkiezingen te accepteren, die de meerderheid van de Venezolanen wilde. Daarmee stuitte president Maduro op een van de fundamenten van de rechtstaat: de verdeling van de machten. De chavistische autoriteiten hebben door het onmogelijk maken van wetgevende arbeid van de Nationale Assemblee, een genadeslag toegebracht aan de scheiding der machten zoals die bestaat in elke staat die zich democratisch noemt. En zulk gedrag leidt onherroepelijk tot de vijandschap van een overgroot deel van de naties in Latijns Amerika, verbonden in de Organisatie van Amerikaanse Staten / Organización de Estados Americanos (OEA).

assambleanacional

Nationale Assemblee in Cuba

Geen scheiding der machten
Voor het regime in Cuba heeft de scheiding van de machten geen enkele betekenis. Daar lopen de wetgevende activiteiten en uitvoerende taken door elkaar heen en worden in dezelfde ruimte van de Asamblea Nacional del Poder Popular even gemakkelijk door de regering als door de volksvertegenwoordigers uitgeoefend. En wat de rechterlijke macht betreft, bezit in elk geval de allergrootste meerderheid een lidmaatschapskaart van de regerende communistische partij, de enige partij die is toegestaan.

grondwet-Guaimaro-10 april 1869

De grondwet van Guáimaro was een wettekst opgesteld door jonge stedelijke rebellen uit het Cubaans verzet tegen de Spaanse machthebbers tijdens de Tienjaren Oorlog tussen 1869 tot 1878. De wet was een reactie op de alleenmacht van Carlos Manuel de Céspedes, eigenaar van suikerrietplantages die op 10 oktober 1868 in de provincie Oriente de onafhankelijkheid van Cuba had uitgeroepen. Hij zou, aldus zijn jonge rivalen in de strijd om de onafhankelijkheid, zijn grondgebied leiden als ‘een Spaanse koloniale gouverneur’. De jonge rebellen vormden hun eigen Revolutionair Comité en verwierpen het conservatisme van Céspedes en zijn claim op het leiderschap. Zij kwamen bijeen in Guáimaro, provincie Camagüey. Een van hun leiders was de jonge radicale advocaat Ignacio Agramonte. Hij zei: ‘Wij, Camagüeyanen zijn vastbesloten niet afhankelijk te willen zijn van welk type dictatorschap dan ook, noch het voetspoor te willen volgen van de eerste autoriteit van het departement Oriente’. (bedoeld wordt De Céspedes, redactie). Het Revolutionair Comité kondigde ook aan dat in de gebieden die zij controleerde ‘de militaire macht onderworpen is aan de burgerlijke macht en dat de autoriteit van de laatste ingeperkt wordt door de Rechten van de Mens.’

Grondwet van Guáimaro
Juist deze maand op 10 april 1869 is het 148 jaar geleden dat de strijders voor de Cubaanse onafhankelijkheid bijeenkwamen in het plaatsje Guáimaro (provincie Camagüey) om de eerste grondwet van de Republiek op te stellen. Een Magna Charta waarin de scheiding der machten werd vastgelegd als basis voor de regering. En in 1873 bleek dat dit functioneerde met het terugtreden van president Carlos Manuel de Céspedes op instigatie van het Huis van Afgevaardigden. (zie ook kader) De officiële media hebben de gewoonte bij de herdenking van deze gebeurtenis te wijzen op het feit dat Carlos Manuel de Céspedes slachtoffer werd van verraad of een staatsgreep. Men verzwijgt echter te melden dat het handelen van de Kamer van Afgevaardigden een reactie was op zeker dictatoriale trekken van de president. Het optreden van de Kamer van Afgevaardigden was in overeenstemming met de geest van de liberaal-democratische opvattingen van de mannen die in 1868 de jungle introkken. Die geest lag ten grondslag aan onze nationaliteit. Deze houding karakteriseerde ons lang voordat de ideeën van socialisten of marxisten ontstonden.

luis-almagro-oas

Luis Almagro

Verzwijgen
Het gezichtspunt van de naar Caracas gestuurde journaliste van Juventud Rebelde past precies in het frame dat het Cubaans regime rond de situatie in Venezuela maakte. Volgens die invalshoek is alles niet meer dan een obsessie van de secretaris-generaal van de OAS, Luis Almagro die de orders van Washington uitvoert om de Bolivariaanse revolutie te vernietigen. Die aanpak om alles weer te geven in zwart-witte tinten en niet de nuances te zien, vernietigt de geloofwaardigheid van de officiële pers. Deze media verwijzen bijvoorbeeld naar ‘een groep van landen die een minderheidspositie innemen’ in een verwijzing naar de landen in de regio die de bijna-staatsgreep in het vaderland van Simon Bolívar durfden te bekritiseren. Tevergeefs moeten de lezers van de partijkant Granma of Juventud Rebelde zoeken naar de namen van die landen die deel uitmaken van ‘die groep van landen met een minderheidspositie.’ Hoe zouden zij anders de Cubaanse lezers moeten uitleggen dat ook een linkse regering, zoals de democratisch linkse regering van Chili en in niets onderworpen aan Washington, zich aansloot bij de eisen van de OAS tegen de regering van Maduro?.

Bron
* Orlando Freire Santana op de website Diario de Cuba, 10 april 2017

Link
* In De Wereld Morgen van 7 april verscheen een analyse van de ‘Diplomatieke oorlog in Latijns-Amerika’. De auteur Guido De Schrijver schaart zich volledig aan de zijde van president Maduro en verdedigt de harde vervolging van leden van de oppositie in Venezuela. Hij spreekt niet over de scheiding der machten, maar over ‘de clash der machten’.

Geheime politie valt Rosa María Payá lastig

Rosa María Payá is zondag bij het verlaten van een kerk in Havana door leden van de politieke politie lastig gevallen, uitgescholden en gevolgd. Zij was in gezelschap van Sayli Navarro van de mensenrechtengroep Damas de Blanco die hetzelfde overkwam.

rosa-maria-paya-kerkbezoek-26022018

Sayli Navarro (links) en Rosa María Payá

Rosa María Payá doet op de website Diario de Cuba verslag van de gebeurtenissen en vertelt hoe beide vrouwen merkten dat ze werden gevolgd en er foto’s van hen werden gemaakt. Zij schonken er geen aandacht aan en vervolgden hun weg naar het huis van een buurvrouw. ‘En toen wij daar weggingen, werden we door dezelfde twee personen (een man en een vrouw) opnieuw gevolgd. Ik nam mijn mobiele telefoon om een foto te nemen. Onmiddellijk probeerde de man met een oortje, mijn mobiele telefoon te pakken. De man en de vrouw riepen dat zij een politiepatrouille zouden oproepen. De vrouw begon Sayli te duwen’. Navarro en Payá liepen verder terwijl de man een politiepatrouille zocht en de vrouw voortdurend ‘vulgaire beledigingen’ riep. Ze werden echter niet staande gehouden en bereikten uiteindelijk de woning van de familie Payá waar zij de politie belden.

Klacht
María Payá:‘Thuisgekomen belde ik de politie om een klacht neer te leggen. Enkele minuten later passeerde de politie. De agenten waren goed geïnstrueerd over wat ze wel en niet moesten doen en zeggen. Ze maakten aantekeningen en zeiden ons dat de klacht op het politiebureau moest worden vastgelegd. De klacht is maandag officieel ingediend.

Cuba Dissidents

De woning van de familie Payá in de wijk El Cerro in Havana

Prijs Oswaldo Payá
Woensdag jl. werden in de woning van de familie Payá de prijzen uitgereikt vernoemd naar Oswaldo Payá, de overleden oppositieleider. De gelauwerden – Luis Almagro, secretaris-generaal van de OAS, Felipe Calderón, oud-president van Mexico en de Chileense oud-minister Mariana Aylwin –  konden daarbij niet aanwezig zijn omdat het regime van Raúl Castro hen geen toestemming gaf om Cuba te bezoeken en de plechtigheid bij te wonen. Ook werden genodigden van de beweging Red Latinoamericana Jóvenes por la Democracia / Latijns-Amerikaans Jongerennetwerk voor de Democratie (Juventud LAC), op het vliegveld van Havana aangehouden en uitgewezen.

Link
* Website QCosta Rica, 26 februari 2017: After Censorship and Blocked Visas, Award Ceremony in Cuba Honoring Dissident Payá Held in Secret

Cubaans regime hindert prijsuitreiking met arrestaties en reisverboden

Oud-president Felipe Calderón van Mexico heeft geen toestemming gekregen van de Cubaanse autoriteiten om vandaag de uitreiking van de Oswaldo Paya-prijs in Havana bij te wonen. Eerder werd het twee onafhankelijke journalisten Sol García Basulto en Henry Constantín Ferreiro onmogelijk gemaakt hun woonplaats Camagüey te verlaten op weg naar Havana. Mariana Aylwin, oud-minister in Chili, had maandag al te horen gekregen niet welkom te zijn in Cuba. Zij zou de prijs postuum in ontvangst nemen voor haar vader, oud-president Patricio Aylwin. De Chileense regering heeft haar ambassadeur in Cuba geboden naar huis terug te keren en betreurt de beslissing van de Cubaanse autoriteiten.

aylwin-ministra-mariana-aylwin-habana

De Chileense oud-minister Mariana Aylwin

Mariana Aylwin: ‘Het is een betreurenswaardig besluit omdat mijn vader destijds de diplomatieke relaties met Cuba herstelde en nu doen ze dit.’ Ook herinnerde ze er aan hoe in de periode van het Pinochet-regime democraten die naar Chili wilden reizen ‘om hun solidariteit te betuigen evenmin het land mochten binnenkomen. Dit is het verschil tussen een dictatuur en een democratie.’ (…) ‘De onderdrukking in Cuba vind ik echter ernstiger dan het verbod om in te reizen dat men mij oplegde.’ Rosa María Payá, dochter van de overleden oppositievoorman Oswaldo Payá, heeft de beslissing van de Cubaanse regering veroordeeld en zei: ‘Vandaag moeten we meer dan ooit werken aan het terugwinnen van onze vervolgde natie, die in handen is van een door niemand verkozen elite.’

garcia-basulto-henry-constantin-ferreiro

Henry Constantín Ferreiro (rechts) en Sol García Basulto

Journalisten
De onafhankelijke journalisten Henry Constantín Ferreiro en Sol García Basulto werden beiden gearresteerd op het vliegveld Ignacio Agramonte in Camagüey toen zij het toestel naar Havana wilden nemen. Documenten van Constantín Ferreiro en een mobiele telefoon werden in beslag genomen. Ferreiro is medewerker van de internetkrant 14yMedio. Hij kreeg in november enkele dagen huisarrest opgelegd tijdens de landelijke karavaan van Havana tot Santiago de Cuba met de as van Fidel Castro. Ook twee activisten van de beweging Cubadecide, geleid door Rosa Maria Payá in de provincie Holguín zijn zaterdag gearresteerd nadat ze een telefonische uitnodiging hadden gekregen om de prijsuitreiking vandaag om 17 uur Nederlandse tijd, bij te wonen. De prijs wordt postuum uitgereikt aan Patricio Aylwin en aan Luis Almagro, secretaris-generaal van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS).

Link
* Protestbrief van de Sociedad Interamericana de Prensa / Interamerikaanse Vereniging van de Pers (SIP) tegen de vervolging van twee journalisten in Cuba. Eén van hen, Henry Constantin is ook vice-voorzitter van de SIP.
* Protest van de Cubaanse ambassade in Chili

OAS-prominent eert Cubaanse dissident in Havana

Luis Almagro Lemes, secretaris-generaal van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS), zal deze week Cuba bezoeken. Hij krijgt er de Premio Oswaldo Payá uit handen van Rosa Maria Payá, die op dit moment in Cuba verblijft. De uitreiking vindt woensdag plaats in het huis van de overleden oppositieleider Oswaldo Payá. Daarbij zal ook de dochter van de voormalige Chileense president Alwyn aanwezig zijn. Het is nog niet bekend of de Cubaanse autoriteiten hen zullen binnenlaten.

rosa-mari-paya-almagro

Almagro en Rosa Maria Payá

Op 22 juli 2012 kwamen Oswaldo Payá Sardiñas, samen met de mensenrechtenactivist Harold Cepero, onder verdachte omstandigheden bij een auto-ongeluk bij Bayamo om het leven. Havana heeft altijd volgehouden dat Payá overleed ten gevolge van een verkeersongeluk. De beweging van Payá, Movimiento Cristiano de Liberación MCL, wijst de Cubaanse regering als schuldige aan en heeft herhaaldelijk gevraagd om een internationaal onderzoek. Zijn dochter Rosa Maria leidt op dit moment het burgerinitiatief Cuba Decide dat een volksraadpleging ten gunste van vrije en pluriforme verkiezingen in Cuba wil als alternatief voor de één-partij-dictatuur van dit moment.

logooasNooit meer OAS
Cuba was in 1948 een van de landen die besloten tot oprichting van de OAS, een samenwerkingsverband van landen uit Noord- en Zuid-Amerika. Nadat in 1959 Fidel Castro aan de macht kwam, werd het land in 1962 als lid geschrapt. In 2009 besloten de Ministers van Buitenlandse Zaken van alle OAS-landen in Honduras, deze ban op te heffen. Cuba trad echter niet toe en zal, aldus uitspraken van de leiders in Havana, nooit meer tot de OAS toetreden

Link
* Facebookpagina Rosa Maria Payá

VS zullen migratiebeleid tegenover Cuba niet wijzigen

De Amerikaanse consul-generaal Brendan Mullarkey van de VS-ambassade in Havana heeft in een gesprek met onafhankelijke journalisten benadrukt dat zijn regering ‘geen plannen heeft om de Amerikaanse migratiepolitiek inclusief de speciale wetgeving (Ley de Ajuste Cubano**) te veranderen. Tot dusver konden migranten vanuit de socialistische Caribische staat gemakkelijk politiek asiel aanvragen in de VS, ook als ze illegaal het land waren binnengekomen. In december zullen de VS en Cuba opnieuw rond de tafel zitten onder meer voor de bespreking van migratiethema’s. De Ministers van Buitenlandse Zaken van 11 Latijns-Amerikaanse landen komen dinsdag in El Salvador bijeen om te spreken over de 2.000 gestrande Cubanen aan de grens van Nicaragua en Costa Rica. De Organsisatie van Amerikaanse Staten (OAS) heeft gezegd humanitaire hulp te willen bieden aan de groep Cubanen.

costa-rica-Emigrantes cubanos en el cantón de La Cruz, Guanacaste

Cubaanse vluchtelingen aan de grens bij Guanacaste

Mullarkey benadrukte de wens van de Amerikaanse regering alle prioriteit te willen geven aan veilige migratie en wees erop dat ‘de consulaire sectie van de Amerikaanse ambassade legale reizen naar Amerikaans grondgebied mogelijk maakt’. Hij somde vier manieren op waarop legale reizen naar de VS mogelijk zijn,  namelijk een kort bezoek met een niet-immigrantenvisum, vanwege familiehereniging, vanwege bezoeken met speciale doelstellingen (cultuur, wetenschap, onderwijs etc.) of met een visum voor vluchtelingen. In de komende jaren zullen daar nog mogelijkheden bijkomen, aldus Mullarkey. Over de ontstane crisis aan de grens van Costa Rica en Nicaragua zei hij dat zijn regering alles doet ‘om elke persoon een humane behandeling te garanderen’ en dat daarbij de samenwerking wordt gezocht van andere landen in de regio zodat ‘de rechten van migranten worden gerespecteerd.’

nicaragua-Cuban migrants at the Nicaraguan border demanded human rights for Cubans

Cubaanse vluchtelingen aan de grens bij Guanacaste eisen ‘mensenrechten voor Cubanen.’

De schuldige
Mullarkey wees erop dat de VS in de afgelopen vijf jaar 120.000 visa hebben verleend aan Cubanen die om redenen van handel, toerisme, studie of culturele evenementen de VS bezochten. Daarnaast zijn nog een 100.000 documenten uitgereikt aan Cubanen die het eiland definitief wilden verlaten. Hij wees er ook op dat dergelijke visa op dit moment binnen 1 á 2 weken worden verstrekt; voorheen duurde de procedure maanden. De Amerikaanse ambassadeur in Costa Rica, Hanney, zei dat de VS haar emigratiepolitiek niet op korte termijn zullen wijzigen. ‘De Ley de Ajuste Cubano is nu meer dan 50 jaar van kracht en wij zien niet in waarom deze zou moeten worden veranderd.’ Hij wees erop dat het Congres daarover een besluit zou moeten nemen en ‘niemand werkt daaraan. Wij zien dat niet snel aan de horizon verschijnen’, benadrukte Haney. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken van Cuba stelde via een verklaring dinsdag jl. de Verenigde Staten verantwoordelijk voor de crisis met meer dan 2.000 Cubaanse vluchtelingen in Midden-Amerika. Het probleem wordt door het Amerikaanse migratiebeleid veroorzaakt, zei Buitenlandse Zaken, want deze vluchtelingen zijn ‘slachtoffers van de politisering van het migratiethema door de regering van de VS’, aldus Havana.

exodus-Camarioca remained open until 15 November 1965-2.  A total of  2,979

Op 29 september 1965 kondigde Fidel Castro op het Plein van de Revolutie aan dat vanaf 10 oktober de haven van Camarioca open zou zijn voor Cubanen die naar ‘het Yankee-paradijs’ wilden vertrekken. Zij zouden al hun eigendommen verliezen. Tot 15 november bleef de haven open en er zouden 2.769 Cubanen van Castro’s aanbod gebruik maken.

Nieuwe exodus
De onafhankelijke marxist Pedro Campos constateert op de website Havana Times (16 november: Cuba The Exodus and Those Responsible) dat ‘de regerende elite in Havana de beschuldigende vinger naar de VS wijst die zouden weigeren het embargo op te heffen. Maar, aldus Campos, de regering Obama heeft nu juist een serie versoepelingen van het embargo tegen Cuba ingevoerd en ‘als de Cubaanse autoriteiten daar meer gebruik van zouden maken, zouden brede sectoren in Cuba zoals de particuliere ondernemers en coöperaties daar van kunnen profiteren.’ Volgens Campos is de houding van het regime tegenover deze initiatieven vijandig en worden deze beschouwd als ‘het Paard van Troje van het imperialisme.’ (…) het enige Paard van Troje dat Cuba’s economie heeft vernieuwd en de Cubanen ontelbare problemen heeft opgeleverd is de gecentraliseerde bureaucratische economie en het politieke model dat Cuba handhaaft zonder democratische ruimte. En dat is de werkelijke reden dat zich iedere keer weer een uittocht van Cubanen voordoet, zoals de exodus die we kennen uit 1965 van Camarioca, die van Mariel in 1980 en de crisis van de balseros / vlotten in 1994. Jonge mensen verlaten het eiland omdat ze geen perspectief zien in eigen land, geen eigen kansen krijgen in eigen land vanwege een versteend systeem waar de staat het monopolie heeft en salarissen oplegt die niet motiveren terwijl een elite van bureaucraten en militairen rijkdommen verzamelt’. Campos concludeert dat de ‘aanpassingen’ die in 2011 tijdens het 7e partijcongres door de regering Raúl Castro werden gepresenteerd zijn mislukt. ‘De verwachtingen onder veel Cubanen, die geloofden in eigen bedrijven, vooruitgang voor grote groepen en de ontwikkeling van een sector voor zelfstandige beroepen, bijvoorbeeld via coöperaties die onafhankelijk opereren van de staat waar men zelf kan produceren, verkopen, inkopen en leningen kan sluiten, zijn niet uitgekomen’, aldus Campos.

costa-rica-grens-panamanovember2015Bronnen
* Luz Escobar 14ymedio van 19 november 2015, Pedro Campos Havana Linken
* BBC World: Cuba blames US for migrant crisis at Costa Rica borderrld-latin-america-34855800
Cuba blames US for migrant crisis at Costa Rica border
* Havana Times, 20 september 2015: Eleven Countries to Seek Solution to Cuban Migrant Crisis
Noot
** De Ley de Ajuste of Cuban Adjustment Act uit 1966 kan enkel door het Congres worden gewijzigd. Sinds 50 jaar hebben de Cubanen een privilege dat bijvoorbeeld bewoners uit Haïti of de Dominicaanse Republiek ontberen. De Cuban Adjustment Act geeft Cubanen het recht om binnen 1 jaar na aankomst legale residentie in de VS te verkrijgen en vervolgens burgerschap. Cubanen die op zee worden aangehouden, worden gewoonlijk door de VS teruggestuurd. Enkele Congresleden, ook van Republikeinse huize, hebben dit jaar gepleit voor herziening van deze wet. Onder hen was de Republikeinse presidentskandidaat Marco Rubio uit Florida die constateerde in januari jl. dat de huidige wet Cubanen ‘binnen één jaar en één dag politiek asiel verleent ’ en dat deze Cubanen vervolgens ‘tien tot 15 keer per jaar hun familie in Cuba bezoeken.’

Cuba’s terugkeer naar internationale financieringsinstellingen onvermijdelijk

Een grote onbekende in het proces van betere betrekkingen tussen Havana en Washington is de mogelijke terugkeer van het land naar internationale financiële instituties zoals het IMF, de Wereldbank en de Inter-Amerikaanse Bank voor Ontwikkeling. De economische behoeften van Cuba zijn groot, vooral op het gebied van de infrastructuur, buitenlandse investeringen en de toegang tot internationale reserves. Veel van die noden kunnen geheel of gedeeltelijk worden opgelost door deze instituten, die lange tijd door de gebroeders Castro omschreven zijn als ‘agenten van het Amerikaans Imperium’. Peter Schlechter, directeur van de Latijns-Amerika-regio van de Atlantic Council, is ervan overtuigd dat adviezen en hulpverlening van deze instituten een sleutelrol kunnen spelen hij de economische liberalisering van Cuba en hij verwijst daarbij naar andere transities zoals die in Vietnam.

Restaurant 1800 werd in november 2012 geopend

Restaurant 1800 in Havana werd in november 2012 geopend

Cuba was lid van het IMF en de Wereldbank, maar verliet beide instituten in 1960 en 1976 na de overwinning van de revolutie in 1959, die geleid werd door Fidel Castro. Het land was nooit lid van de Inter-Amerikaanse Bank voor Ontwikkeling, die pas in 1960 werd opgericht. Een groot obstakel voor de hernieuwde integratie van Cuba in deze instituten is de Helms-Burtonwet uit 1996 (een onderdeel van de embargowetgeving van de VS), die vertegenwoordigers van de VS in deze internationale organisaties verplicht tegen de terugkeer van Cuba te stemmen als daar sprake van is. Daarnaast is het noodzakelijk dat Cuba formeel vraagt om weer lid te kunnen worden. Beide voorwaarden zijn sinds de gesprekken tussen Cuba en de VS, niet vervuld, maar het lijkt waarschijnlijk dat op middellange termijn gezocht wordt naar een stapsgewijze en pragmatische aanpak.

Einde demonisering
Alana Tummino, chef van de Cubawerkgroep van de Council of the Americas, meent dat Havana enerzijds ‘de goede wil moet tonen om te integreren in de globale economie’ en de pagina’s ‘uit de jaren van de demonisering van deze instituties’ moet omslaan. Anderzijds zou president Obama ‘hoewel hij niet over de bevoegdheden beschikt zelf het commercieel embargo op te heffen’, de weg moeten kunnen effenen zodat Cuba technische assistentie kan krijgen en zou hij expliciet deze weg moeten steunen. ‘Dat zou een belangrijk signaal zijn’, aldus Tummino. Voor Peter Schlechter zou de aankondiging daarvan tijdens de mogelijke maar niet officieel bevestigde reis van Obama volgend jaar aan Cuba ‘een overduidelijk signaal’ zijn. Tummino ziet een scenario waarbij Cuba niet direct volledig lid wordt van de instituties, maar toetreedt op een wijze die de VS niet zullen blokkeren en waarbij technische contacten en advisering mogelijk worden. Daarbij zou de Latijns-Amerikaanse Ontwikkelingsbank / Banco de Desarrollo de América Latina (CAF) een route zijn omdat de VS geen lid zijn van dit subregionale samenwerkingsinstituut.

Een CUPET-oliepomp in de omgeving Santa Cruz del Norte

Een CUPET-oliepomp in de omgeving Santa Cruz del Norte

Eenwording munten
Tummino: ‘Het zullen kleine en korte tussenstappen zijn via de CAF, maar gericht op technische problemen zoals bijvoorbeeld naar de vraag hoe de gevolgen van de eenwording van de nog twee bestaande munten in Cuba kunnen worden opgevangen.’ Tummino ziet dit tussen 1 á 2 jaar gebeuren. Nu kent Cuba nog twee munteenheden, namelijk die van de convertibele peso of CUC en de Cubaanse peso CUP. De CUC functioneert bij de internationale handel, in het toerisme en is ook steeds vaker nodig voor de dagelijkse aankopen van de gemiddelde Cubaan. De meeste Cubanen krijgen echter hun salaris in nationale peso’s of CUP’s uitbetaald. Op dit moment is de CUC gelijkwaardig aan de dollar en evenveel waard als 23 CUP’s; dit gebrek aan evenwicht leidt tot enorme economische onzekerheid en versterkt de aarzelingen van potentiële buitenlandse investeerders. Gezien de complexe wetgeving en het gewicht van de VS, noemt Tummino de Interamerikaanse Ontwikkelingsbank ‘de natuurlijke bondgenoot’ van dit land. Toetreden tot de IAB kan alleen als Cuba lid wordt van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS). De OAS heeft daar Cuba formeel toe uitgenodigd, maar Havana weigerde tot nu toe. ‘De IAB is helaas gebonden aan de wetgeving van de VS en daarom voorzien we in eerste instantie een rol voor de Latijns-Amerikaanse Ontwikkelingsbank CAF.’

Noten
* Engelstalig interview met Atlantic Council’s Peter Schechter over Cuba, o.a. over de rol van de VS en Cuba over mensenrechten
* De Council of the Americas (COA) is een belangrijke ondernemersorganisatie voor Noord-, Zuid- en Midden-Amerika.

Crisis Venezuela kan Cuba hard treffen

Vanwege de voortdurende chaos in Venezuela, hangt een stabiele economische toekomst voor Cuba aan een zijden draadje. Zelfs als president Maduro de gewelddadige confrontaties en de 57% inflatie jaarlijks, zou overleven, is de voortzetting van de hulp aan Cuba twijfelachtig. Dat is de conclusie van Silvana Ordonez van de News Associate.

Weg met de Cubanen!  Beeld in de straten van Caracas

Weg met de Cubanen! Beeld in de straten van Caracas

In de afgelopen 10 jaar voorzag Venezuela voor 60% in de vraag naar olie van Cuba. In ruil daarvoor zond Cuba 30.000 artsen naar Venezuela, aldus Pavel Vidal, een voormalige medewerker van de Cubaanse Centrale Bank en nu hoogleraar aan de Universidad Javeriana in Cali, Colombia. Veertig procent van de Cubaanse handel oftewel 18% van het Bruto Nationaal Product gaat naar Venezuela. Als Venezuela Cuba loslaat kan dit een schade aan Cuba’s economie opleveren, aldus Vidal, van 4 tot 7,7%. ‘Cuba is afhankelijk van de politieke ontwikkelingen in Venezuela, en juist nu is Venezuela onvoorspelbaar,’zegt deze. Cuba is zich zeer bewust van de eigen kwetsbaarheid en het is niet de eerste keer, signaleert Vidal, dat het eiland met een dergelijke situatie wordt geconfronteerd. Denk aan de val van het Sovjetrijk in de jaren negentig toen de Cubaanse economie met 35% inkromp. De Sovjet Unie was de belangrijkste bondgenoot maar ook de grootste subsidiegever, die borg stond voor 28% van de Cubaanse economie.

Geringer vermogen tot aanpassen
Wie naar de cijfers kijkt, kan concluderen dat de gevolgen op de Cubaanse economie van een mogelijk verlies van Venezolaanse steun, veel minder groot zijn dan toen, maar daarmee wordt de pijn van het lijden niet verzacht. De gevolgen kunnen alsnog desastreus zijn voor de Cubaanse economie die nog in een herstelfase verkeert en niet klaar is voor een nieuwe opdonder. Volgens Vidal kan het land in een recessie terechtkomen: ‘Vandaag verkeert de Cubaanse economie in een slechtere conditie om aanpassingen ten gevolge van zo’n schok te overleven. Het zal ook veel gecompliceerde worden om deze te managen.’

venezuela-cuba1Sneller hervormen
‘Het zou een economische ramp zijn,’ zegt Jorge R. Piñon, interim directeur van het Center for International & Environmental Policy aan de universiteit van Texas, die eraan toevoegt dat Cuba zou terugvallen tot post-Sovjettijden. ‘Cuba heeft nu al zijn eieren in één mandje gelegd. Vroeger was dat het mandje van Rusland, nu is dat van Venezuela.’ Daar is de Cubaanse econoom en journalist Roberto Alvarez Quiñones het mee eens. Zonder de Venezolaanse olie en de subsidies ‘worden de industriële productie, de handel, het transport, de landbouw en de complete economie dramatisch getroffen. De middeleeuwse nachten uit de jaren negentig kunnen terugkeren met apagones (elektriciteitsonderbrekingen) tot 14 uur in bepaalde regio’s,’ schrijft Alvarez Quiñones in Diario de Cuba. Maar er zit, op langere termijn, ook een positieve kant aan het verhaal. Als Venezuela breekt met Cuba kan president Raúl Castro gedwongen worden de economische hervormingen te versnellen en de deur te openen voor meer buitenlands kapitaal. ‘Zij zijn zich bewust wat er kan gebeuren als Venezuela verdwijnt en dat ze hun model versneld moeten invoeren’, zegt Piñon, een Latijns-Amerikaanse analist uit de olie-industrie. Volgende maand zal de Nationale Assemblee in Havana de nieuwe wet op buitenlandse investeringen bespreken. De bedoeling is dat Cuba opener en flexibeler met buitenlands kapitaal kan omgaan. ‘Cuba is klaar voor de eventuele opheffing van het Amerikaans embargo,’ zegt Piñon die zegt dat iedereen zich klaar maakt voor de periode na het embargo.

De Braziliaanse president Dilma Rousseff bij een bezoek aan cuba in 2012

De Braziliaanse president Dilma Rousseff bij een bezoek aan Cuba in 2012

Brazilië helpt
Brazilië wordt een steeds belangrijker partner voor Cuba. Het land versterkte zijn relaties met het eiland door de betrokkenheid bij de aanleg van het haven- en containerproject van Mariel, een investering van bijna één miljard, dat bijna geheel door Brazilië wordt gefinancierd. Cuba is inmiddels begonnen met de inzet van Cubaanse artsen in Brazilië omdat het land een tekort heeft aan gezondheidswerkers. ‘Brazilië gokt op de potentiële kracht van het havenproject van Mariel dat ook handel en verkeer tussen de VS en Cuba kan stimuleren,’ aldus Julia E. Sweig, specialiste voor Latjns Amerikaanse studies bij de Raad voor Buitenlandse relaties/  Council on Foreign Relations. Sweig: ‘Het is een pragmatisch en strategisch plan van Brazilië zijn investeringen en de politieke en economische aanwezigheid in Cuba te versterken omdat daar mogelijkheden liggen,’ aldus Sweig. ‘Het is een gok omdat we niet weten hoe de nieuwe wet voor buitenlandse investeringen er uit komt te zien. Dat wordt een belangrijke graadmeter voor de mogelijkheden die ontstaan in Cuba, niet alleen voor Brazilië maar ook voor andere landen.’

Cartoon van Garrincha over het zwijgen van de OAS/OAE ‘Oh, nee, ik kan niet spreken over de situatie in Venezuela want ik ben een jong en onschuldig meisje, dat over niemand iets kwaads wil zeggen.’ Op 21 maart was de Venezolaanse oppositieleider Maria Corina Machado uitgenodigd om te spreken tijdens een bijeenkomst van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS). Panama had haar hiertoe uitgenodigd. De oppositie in Venezuela bekritiseert al enige tijd het voortdurende stilzwijgen van de OAS over het geweld in Caracas. Na druk van Venezuela en bondgenoten werd kreeg de bijeenkomst het karakter van een particuliere vergadering waar geen publiek en pers bij aanwezig mochten zijn. Venezuela kreeg hiervoor de steun van Brazilië Nicaragua, Uruguay, El Salvador, Argentinie, Bolivia en de landen van de CARICOM, waaronder Suriname.  Canada, Chili, Colombia, Mexico, Paraguay, Peru, Costa Rica, Guatemala en Honduras waren voorstanders van een openbare zitting met de opposanten uit Venezuela.

Cartoon van Garrincha over het zwijgen van de OAS/OAE:
‘Oh, nee, ik kan niet spreken over de situatie in Venezuela want ik ben een jong en onschuldig meisje, dat over niemand iets kwaads wil zeggen.’
Op 21 maart was de Venezolaanse oppositieleider Maria Corina Machado door lid-organisatie Panama uitgenodigd om te spreken tijdens een bijeenkomst van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS). De oppositie in Venezuela bekritiseert al enige tijd het voortdurende stilzwijgen van de OAS over het geweld in Caracas. Na druk van Venezuela en bondgenoten kreeg de bijeenkomst het karakter van een particuliere vergadering waar geen publiek en pers bij aanwezig mochten zijn. Venezuela kreeg hiervoor de steun van Brazilië, Nicaragua, Uruguay, El Salvador, Argentinie, Bolivia en de landen van de CARICOM, waaronder Suriname. Canada, Chili, Colombia, Mexico, Paraguay, Peru, Costa Rica, Guatemala en Honduras waren voorstanders van een openbare zitting met de opposante uit Venezuela.

Sneller betere relatie met VS?
Maar kan nieuwe wetgeving de weg banen voor een andere relatie tussen Cuba en de VS? ‘Ik ben daar sceptisch over,’ zegt Sweig. ‘Het zal niet leiden tot gigantische veranderingen in de politiek van Washington tegenover Cuba totdat men in staat blijkt de tegenstanders van veranderingen in het Amerikaans Congres te marginaliseren.’ Maar Piñon is optimistischer: ‘Ik denk dat het embargo binnen vijf jaar is opgeheven. Wat de katalysator gaat worden, weet ik niet. Een economisch of een politiek feit? Ik denk een combinatie van beiden.’ Maar anderen zeggen dat het politiek systeem in Cuba een grotere rol in de besluitvorming zal spelen dan mogelijke vooruitgang op economisch gebied.

Helms-Burtonwet
‘De Helms-Burtonwet stelt dat Cuba zijn politiek systeem dient te veranderen en niet dat het opener moet zijn door een nieuwe wet op de buitenlandse investeringen. De wet spreekt over een mogelijk vrij en democratische Cuba,’ zegt Jaime Suchlicki, hoofd van het  Institute for Cuba and Cuban American Studies aan de Universiteit van Miami. The Helms-Burton Act uit 1966 versterkte juist het Amerikaanse embargo tegen Cuba en zocht naar de mogelijkheid de druk op Castro op te voeren zodat een transitie naar democratie mogelijk werd. De wet eist zelfs het aftreden van Raúl en Fidel Castro en de vrijlating van alle politieke gevangenen. ’Suchlicki wijst nog op een bijkomend punt: ‘Cuba is een bondgenoot van Iran en Rusland…………….Cuba is geen vriend van de VS.’

Bron
* Silvana Ordonez van de News Associate, 18 april 2014

Deelname Cuba aan Top van de Amerika’s onwaarschijnlijk

De secretaris-generaal van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS), José Miguel Insulza, sluit de kans uit dat president Obama het thema Cuba midden in dit verkiezingsjaar op de politieke agenda zal plaatsen. Colombia heeft in de afgelopen weken pogingen gedaan om de VS te bewegen Cuba toe te laten tot de eerstkomende Top van de Amerika’s van de OAS in april aanstaande in Cartagena. In 1962 werd Cuba als lid van de OAS geschrapt. Linksere landen in Zuid Amerika hebben gezegd de top slechts bij te willen wonen, wanneer Raúl Castro aanwezig is.

Insulza zei in een radio-interview dat Obama ‘midden in een verkiezingsjaar’ de mogelijke terugkeer van Cuba naar de OAS niet op de agenda zal zetten. Havana heeft tot nu toe de terugkeer tot de OAS geweigerd, hoewel deze organisatie in 2009 het verbod op toelating van Cuba introk. Tot nu toe heeft Cuba over de mogelijkheid tot toelating niet met de OAS willen spreken. Insulza wees er op dat het gastland, in dit geval Colombia,  de eventuele uitnodiging moet verzenden maar met instemming van alle regeringsleiders. ‘De top is er voor de staatshoofden. Het behoort niet tot de bevoegdheden van de secretaris-generaal landen tot deelname uit te nodigen.’ De afgelopen weken hebben Venezuela, Cuba, Bolivia, Nicaragua, Antigua, Barbados, Dominica, San Vicente, de Grenadines  en Ecuador – leden van het andere samenwerkingsverband ALBA) – laten weten dat zij de top in Cartagena enkel zullen bijwonen als ook Raúl Castro aanwezig kan zijn.

Mike Hammer

Obstakels blijven
Washington liet maandag weten dat wanneer Havana wil deelnemen aan de Top van de Amerika’s zij zich moet aansluiten bij de OAS en de basisvrijheden van zijn  burgers moet garanderen, aldus onderminister Mike Hammer. Hij herinnerde er aan dat tijdens een regionale vergadering in Canada in 2001 is besloten dat enkel democratisch gekozen leiders voor de Top van de Amerika’s kunnen worden uitgenodigd. ‘Tot nu toe heeft de Cubaanse regering geen enkele stap gezet om de obstakels die deelname aan de bijeenkomst in de weg staan, weg te nemen,’ aldus Hammer die er aan toevoegde dat ‘Havana op de zorgen zou moeten reageren die er bestaan over politieke dissidenten en het gebrek aan democratie in het huidige Cuba.’

Brazilië en Argentinië nog niet enthousiast over Celac

De Venezolaanse president Hugo Chávez heeft Chili en Cuba gevraagd samen met hem een ‘troika’ te vormen om de Celac te leiden. De Celac (Gemeenschap van Latijns-Amerikaanse en Caraïbische Staten) werd afgelopen weekend in Caracas opgericht. Chávez is de motor achter deze nieuwe landenorganisatie voor Latijns-Amerika en het Caribisch gebied. In de nieuwe alliantie zijn alle landen van het Amerikaanse dubbelcontinent welkom, dus ook Cuba, maar worden de VS en Canada bewust buiten gesloten. Maar voorlopig wachten de grootste Zuid-Amerikaanse landen, Brazilië en Argentinië, de ontwikkelingen af.

Gastheer Hugo Chavez met gezinsleden

De presidenten van Argentinië en Brazilië verlieten de eerste Celac-top voortijdig. ‘We moeten de Celac eerst op gang laten komen’, zei de Braziliaanse minister van Buitenlandse Zaken, José Antonio Simoes. Brazilië en 11 landen in de regio hebben al hun eigen organisatie, de UNASUR. De doelstellingen en activiteiten van beide organisaties kunnen elkaar in de weg zitten. Mogelijk dat de twee grote landen daarom terughoudend waren in Caracas.

Opvolger OAS
Chávez ziet de Celac als opvolger van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS). De OAS heeft aan geloofwaardigheid verloren, omdat de Verenigde Staten niet altijd de belangen van de gekozen leiders van de lidstaten hebben verdedigd. In 2009 liet de VS toe dat de Hondurese president Manuel Zelaya uit zijn land werd verdreven.

Malvinas
De Celac-landen tekenden in Caracas documenten ter verdediging van de democratie en de grondrechten van de lidstaten. Argentinië kreeg de steun voor hun claim op de Malvinas (Falkland Eilanden), die onder Brits bestuur staan. De VS werd opgeroepen de sancties tegen Cuba te beëindigen. Maar erg antiwesters waren de verklaringen niet verwoord.  Volgens de Nicaraguaanse president Daniel Ortega betekent de oprichting van de CELAC het ‘doodvonnis’ voor de inmenging van de VS in Latijns-Amerika. De CELAC moet volgens de Venezolaanse president Hugo Chávez in de plaats komen van de “oude en versleten” Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS). Die heeft haar zetel in Washington en sluit Cuba buiten.

Raul Castro bij aankomst in Caracas

Ons Amerika
Op de Celac-oprichtingstop in Caracas daarentegen was ook de Cubaanse president Raúl Castro welkom. ‘Voor het eerst zullen we een organisatie hebben voor óns Amerika’, aldus de broer van de legendarische revolutionaire leider Fidel Castro in zijn toespraak. Veel Celac-landen willen nauwere banden met Europa en Azië om onafhankelijker te worden van Washington.

 Link
Alle documenten en besluiten van de eerste Celacbijeenkomst staan op de website Cubadebate