Filmfestival Havana mét censuur

Het donderdag geopende Filmfestival van Havana / Festival de Cine de La Habana is een must voor cinefielen uit Havana en omgeving. Een kwart miljoen Cubanen bezoeken in 10 dagen tientallen films. Het festival duurt tot 18 december, maar wordt dit jaar overschaduwd door het verbod op een film over de intolerantie van de Cubaanse revolutie tegenover homoseksuele kunstenaars. Santa y Andrés is de tweede langspeelfilm van Carlos Lechuga, waar een dergelijke kunstenaar Andrés centraal staat. Het veto kan op de steun rekenen van de kunstenaarsbond, de viceminister van Cultuur en het Cubaans filminstituut Instituto del Arte la Industria Cinematográficos (ICAIC). De ICAIC-voorzitter Roberto Smith noemde het verbod ‘een kwestie van principes.’

santa-y-andres-film

Beeld uit Santa y Andrés

De geschiedenis van Santa y Andrés is gebaseerd op het leven van de dichter Delfín Prats (71) en andere homoseksuele intellectuelen als Virgilio Piñera (1912-1979) die in de periode van de zogeheten quinquenio gris / grijze jaren (1971-76) geen toegang hadden tot uitgeverijen, culturele instellingen en media en slachtoffer waren van volledige censuur. Smith: ‘De film schept een beeld van de revolutie die haar reduceert tot een voorwerp van intolerantie en geweld tegen de cultuur, ze maakt een onverantwoord gebruik van onze vaderlandse symbolen en verwijst op onacceptabele wijze naar onze compañero Fidel’, zegt Smith in een open brief.

film-carlos-lechuga

Carlos Lechuga

Onafhankelijke filmmakers
De film van Lechuga (33) speelt een rol in een al drie jaren durende discussie over de plaats van de zogeheten ‘onafhankelijke film’, waarbij Cubaanse cineasten er bij de regering van Raúl Castro op aan dringen meer ruimte te bieden aan de zelfstandige audiovisuele producent en de tot nu toe getolereerde kleine particuliere producenten te erkennen. Ook willen zij de rol van het staatsinstituut van de film, ICAIC, herformuleren. Santa y Andrés werd gerealiseerd met financiële steun van het multinationale bedrijf Ibermediar. ‘Iedereen die me kent weet dat ik een patriot ben, ik leef in Cuba en woon in Cuba’, schrijft Lechuga, die pas na het einde van het filmfestival verder commentaar wil geven. Twee jaar geleden werd de film Regreso a Ítaca van de cineast Laurent Cantet uit Frankrijk, met spelers uit Cuba en een script van de Cubaanse schrijver Leonardo Padura, verboden.

Felle polemiek

santa-y-andres-film2

Uit Santa y Andrés

Het verbod van de film leidde tot een sterke polemiek op het digitale magazine  OnCuba Magazine en andere sociale media waar de viceminister van Cultuur, Rojas en Smith zich aan de ene kant en cineasten en filmcritici van dit verbod, zich weerden. Ondanks de naamgeving van het filmfestival, is het opvallend dat er ditmaal ook diverse Noord-Amerikaanse films worden vertoond zoal Jackie over de vrouw van de ex-presidente John F. Kennedy en de musical en komedie LalaLand van Damien Chazelle.

Linken
Brief van Roberto Smith (ICAIC), 1 december 2016 die het verbod van de film verdedigt: ‘Noodzakelijk antwoord op een provocatie’
* Website Diario de Cuba, 5 december 2016 met Spaanstalig artikel over de discussie tussen voor en tegenstanders
* Facebook van Carlos Lechuga
*
De website On Cuba over de eerste film van Lechuga: Amargo pero Dulce (7 december 2012)

* Reactie van Felipe Rojas, viceminister van Cultuur, 25 november 2016
* Website On Cuba met column van Dean Luis Reyes, 24 november 2016: ‘Ik wil Santa y Andrés zien.’

Voormalige topsporters beginnen eigen restaurant

Volleybalkampioenen Mireya Luis en Raúl Diago en voormalig Cubaans hoogspringer Javier Sotomayor hebben de sport ingeruild voor het particulier ondernemerschap en zijn een restaurant gestart in Havana. Dat meldt het tijdschrift On Cuba dat in Miami verschijnt en dichtbij het regime in Havana staat. Javier Sotomayor vertelt in het interview dat een restaurant runnen niet gemakkelijk is, maar dat hij nu wel meer tijd voor zijn vrienden en gezin heeft.

Mireya Luis,  Raúl Diago en Javier Sotomayor

Mireya Luis, Javier Sotomayor en Raúl Diago

‘Zij bereikten de top in de Olympische sport, maar staan nu met beide benen weer op de grond met…de beste jobs,’ zegt On Cuba. Mireya Luis bestiert de pizzeriabar Tres Medallas, een oude droom die haar man Gian Carlo Incerti tot werkelijkheid maakte. ‘Ik droomde altijd al van een bar, maar nooit zag ik me zoals nu, er een leiden. De sport heeft me geleerd me in te spannen en te werken in een team en deze deugden komen me nu als ondernemer goed te pas. Maar een restaurant managen is gecompliceerder want een sportploeg werk steeds in dezelfde richting, maar een eigen zaak heeft vele kanten.’ De ex-volleybalster opereert biologisch verantwoord. Ze heeft achter haar huis een tuin van 350 vierkante meter waar allerlei producten worden gekweekt; de zaden komen uit Italië. Raúl Diago heeft een restaurant bar: ‘Ik heb me altijd al ondernemer gevoeld,’ zegt de voormalige kampioen uit de nationale selectie en ooit voorzitter van de Cubaanse Volleybalbond. Een jaar geleden besloot hij definitief te kiezen voor de gastronomie. ‘Ik ben stapje voor stapje deze wereld ingerold.

Diago (rechts) als voorzitter van de volleybond met jong talent Wilfredo Leon

Diago (rechts), nog  als voorzitter van de volleybond met jong talent Wilfredo Leon

Ik had meer zin dan concrete ervaring, maar ik kreeg een goede band met een chef-kok en die heeft me veel geholpen en geleerd, vooral over de scholing en vorming van het personeel.’ Maar zowel het huis van Diago als het restaurant worden nu op een website te koop aangeboden.

Meer privetijd
Javier Sotomayor, ooit de Prins van de Hoogspringers, heeft sinds kort een eigen restaurant. ‘Ondernemer zijn is moeilijk en vraagt net als de sport veel opoffering. Maar dit werk heeft ook voordelen; je kunt eens een biertje dringen, praten met je vrienden en ik kan meer tijd aan mijn gezin wijden. Van mijn 10e  tot mijn 34ste was is hoogspringer en zeker, ik hield van die sport,’ zegt hij. Nu op zijn 45ste levensjaar begint hij een nieuw leven: producten aankopen, menu’s samenstellen, reclame maken en boekhouden….Eén idee spreekt hem aan: ‘Als ik slaag, slaagt mijn familie ook.’

Bronnen
* On Cuba (Engelstalig)
* D
iario de Cuba