Ideeënstrijd of ideologische oorlogsvoering?

De afgelopen weken publiceerde deze Cubaweblog diverse berichten over de  verwijdering van scholen en universiteiten van studenten en docenten wegens hun afwijkende politieke opvattingen. Het overkwam ook andere Cubanen, zoals de medewerker van het Museum voor Moderne Kunsten in Havana die vlak na de dood van Fidel Castro liet weten niet te zullen rouwen en vervolgens werd ontslagen. Fernando Ravsberg van de website Cartas desde Cuba publiceerde een opvallende tekst over deze nieuwe heksenjacht. Ravsberg staat positief tegenover de revolutie en onderhoudt goede contacten met hervormingsgezinde personen en groepen in het land. Hij werd de afgelopen maanden dan ook scherp aangevallen door pro-regime blogs als La Pupila Insomne. Ravsberg maakt zich vooral zorgen over de schadelijke gevolgen van al deze incidenten voor het internationale imago van Cuba. Hier volgt zijn tekst.

eerste-mei-daniel-llorente-2017

Opposant Daniel Llorente met Amerikaanse vlag, 1 mei 2017

De gewelddadige reactie op de rennende dissident die op de Eerste Mei een Amerikaanse vlag ontvouwde, was de laatste van een serie misplaatste reacties. Hij werd opgepakt en geslagen. Midden op het Plein van de Revolutie, op de viering van de Eerste Mei en in het zicht van de journalisten. Dit beeld ging de wereld over en dat was nu juist de bedoeling van de opposant. Hij ‘stal de show’, dankzij de niet te onderschatten hulp van hen die hem besprongen toen hij de vlag ontvouwde en die hem voor de camera’s van de belangrijkste persbureaus van de wereld, enkele stompen gaven. Wat zou er zijn gebeurd als niemand zijn sprint over het Plein had belemmerd? Het zou niet meer dan een anekdote zijn geweest zijn, die de beweringen van de regering zou ondersteunen wanneer deze de dissidentie beschuldigt, huurlingen te zijn in dienst van het land met de vlag van sterren en strepen.

universiteit-karen-perez-gonzalez

Karla María Pérez González

Onderwijsinstellingen
Kortgeleden is een studente verwijderd van de hogeschool in Villa Clara die journalistiek studeerde. Het argument luidde dat ‘de universiteit er voor de revolutionairen is.’ Haar foto ging de wereld over en leidde tot afkeuring, ook onder sympathisanten van de revolutie. De verwijdering van de jeugdige Karla María Pérez** van de Universiteit van Las Villas, omdat zij tot een dissidentengroep behoorde, was een daad die opnieuw het beeld van Cuba beschadigde. Als het team voor psychologische oorlogsvoering van de CIA een zaak had moeten opzetten, had zij geen betere kunnen bedenken. Het gaat om een 18-jarige jongere met een engelachtige uitstraling, die verstoten wordt van een Cubaanse universiteit omdat zij de denkbeelden van de regering niet deelde, ‘het perfecte slachtoffer’. De Universiteit van Havana bleef niet achter. Twee docenten, van Economie en Rechten werden om duistere redenen ontslagen. Ze schreven artikelen voor buitenlands media (dat is legaal) en hielden kantoor in een gebouw aan de Malecón.

Omar-Everleny-Perez

Omar Everleny Pérez

Eén van hen, Omar Everleny Pérez, woont nog steeds in Cuba, maakt reizen over de hele wereld, van Japan tot de VS en verbreidt overal zijn kennis en opvattingen over de Cubaanse economie op universiteiten maar nooit op Cubaanse. Wie won en wie verloor er met zijn verwijdering?

Advocaat
De advocaat Julio Fernández werd voor de keus gesteld publiekelijk zijn denkbeelden te verspreiden of af te zien van dit recht van elke burger. In het laatste geval zou hij docent kunnen blijven. Nu schrijft hij voor OnCuba maar geeft geen colleges meer aan de Universiteit. Toen de wervelstorm over Baracoa raasde, zamelde een groep jonge journalisten geld in en reisden naar het rampgebied om verslag uit te brengen over de ramp. Als reactie werden zij gearresteerd. Een onbeduidend voorval werd zo een nieuwsbericht in de wereldpers. Deze collega’s van Periodismo de Barrio werden vrijgelaten zonder dat een aanklacht tegen hen werd geformuleerd. Waarom zijn ze dan aangehouden en vastgezet? Als het gebied niet bezocht kon worden, had men hen moeten verbieden te gaan. Is er iemand die denkt dat dit schandaal Cuba iets oplevert?

Lichamelijk geweld

Fernando-Ravsberg4

Ravsberg

Kortgeleden dreigde men mij de tanden uit de mond te slaan als ik niet ‘fatsoenlijk’ zou schrijven. Het was een officialistische journalist die de bedreiging publiceerde. Is er niemand die kan schatten wat voor schade deze krachtpatserij berokkent aan het beeld van Cuba?

Dubbelzinning
Men kan enerzijds niet toestaan dat er in Cuba niet-officiële websites bestaan (zoals OnCuba, redactie) en tegelijkertijd jongeren straffen die daaraan meewerken. Dat wijst op politieke bipolariteit die moeilijk te begrijpen valt. In Holguín haalde een ander schandaal de media toen collega José Ramírez Pantoja uit de officiële journalistenvakbond werd gezet omdat hij op zijn persoonlijke blog de woorden van de onderdirecteur van de partijkrant Granma had afgedrukt, uitgesproken tijdens een bijeenkomst van de beroepsgroep. En dan was er de druk die werd  uitgeoefend op jonge journalisten in Villa Clara die samenwerken met niet-officiële digitale media. Dat leidde er toe dat zij een publiekelijk gemaakte protestbrief schreven die de hele wereld overging. Ondanks de politieke schade, blijft dit beleid onveranderlijk. Blogs van politieke extremisten, betaald met overheidssteun, herhalen keer op keer dat wie geen revolutionair is, een contrarevolutionair is, dat wil zeggen dat wie niet met hen is, de vijand is.

pers-orkest-garrincha

De samenzang van pers en partij. Cartoon Garrincha

Gevaarlijke polarisatie
En dat is een uitgangspunt dat leidt tot een gevaarlijke maatschappelijke polarisatie. Het zijn dezelfden die blinde eenheid bepleiten, een karikatuur van de werkelijke eenheid die er tussen mensen kan bestaan. De eenheid gebaseerd op diversiteit is het enige bindmiddel die het mozaïek van een natie kan verenigen. Men heeft mij geleerd dat generaal Pyrrus  in 275 v. Chr. een overwinning behaalde, die zoveel inspanning kostte dat ze dezelfde uitwerking had als een nederlaag. De pyrrusoverwinningen van de meest extreme sectoren kunnen in ons land tot hetzelfde resultaat leiden.

Bron
* Cartas desde Cuba, Fernando Ravsberg, 4 mei 2017
Noot
** Karla María Pérez is vandaag in Costa Rica aangekomen. Ze maakt gebruik van de uitnodiging van de krant EL Mundo om daar haar studie af te maken.

Brief uit Cuba: Dear Donald Trump

De Cubaanse journalist Elaine Diaz Rodriguez schreef een brief aan Donald Trump die vandaag wordt beëdigd als 45ste president van de VS. ‘Wij willen bruggen bouwen, geen muren,’ schrijft Elaine. Zij constateert dat ’er altijd vriendschap heeft bestaan tussen het volk van Cuba en de VS.’ Elaine Diaz Rodriguez is hoofdredacteur van Periodismo de Barrio, een onafhankelijk digitaal nieuwsmagazine in Havana. Eind vorig jaar kwamen zij en haar collega’s in botsing met de Cubaanse staat omdat zij, onafhankelijk van de staatsmedia verslag wilden doen van de gevolgen van de orkaan Matthew in Oost-Cuba. Hier volgt haar brief die werd gepubliceerd door Al Jazeera.

Donald TrumpWare vriendschap tussen de regeringen van Cuba en de VS kan er niet bestaan. Zij vertegenwoordigen twee politieke systemen die tegenover elkaar staan en de eerste heeft lange tijd het recht ontkend van de tweede om te bestaan en vice versa. Het beste dat we kunnen verwachten is tolerantie en respect. En dat is precies wat we bereikten na 17 december 2014 onder de administratie van Barack Obama. En met ‘wij’ bedoel ik de 11 miljoen Cubanen de op het eiland wonen en de 2 miljoen immigranten. Maar mensen hoeven niet exact de spelregels van regeringen te volgen. Tussen de bevolking van Cuba en die van de VS heeft altijd ware vriendschap bestaan.

People-to-People
In februari 2015 reisde ik naar een conferentie in Traverse City in Michigan. Ik had meer dan 6 maanden in Cambridge, Massachusetts, gewoond en ging daarna voor een studie journalistiek naar de Harvard University en ik had heimwee. Er is maar een medicijn voor de heimwee van een Cubaan: een omhelzing. Op een klein vliegveld in Traverse City, met temperaturen dicht bij nul, omhelsde een Amerikaan mij. En ik voelde me thuis. Met de people-to-people programma’s, aangemoedigd door de regering van Obama, kregen beide samenlevingen zonder tussenpersonen, de kans het beste uit onze landen te delen. Wij, mensen, proberen vaker dingen te vinden die ons verbinden dan die ons verdelen.

Speciale periode
Ik ben geboren in 1985. Ik herinner me de val van de Sovjet Unie niet, maar ik herinner me wel ‘de speciale periode’, die zeker noch speciaal noch kort was. Vijfentachtig procent van de Cubaanse handel vond plaats met de Sovjet Unie en de rest van de socialistische wereld. Dat betekende dat bijna al onze kleding, voedsel, technologie en bijna al het andere, behalve de suiker, uit de Sovjet Unie kwam tegen sterk gesubsidieerde prijzen. Mensen herinneren zich deze jaren als de ‘no hay–periode’ (‘er is niet’) omdat alles ontbrak: eten, schoenen, kleding en openbaar vervoer. Schaarsheid was de norm. De Cubaanse politici wezen naar het Amerikaanse embargo voor deze schaarsheid. Nog steeds wordt het Amerikaans embargo aangewezen als oorzaak van alles dat fout gaat met de Cubaanse economie. Bijna elke Cubaan is het ermee eens dat het embargo moet worden opgeheven, niet als een concessie aan de regering, maar als een mogelijkheid voor de Cubaanse samenleving welvarend te worden.

ambassade-vs-havana-14082015

De opening in Havana van de Amerikaanse ambassade op 14 augustus 2015

Nabij zijn
Het is ons recht als Cubaanse burgers onze natie te ontwikkelen zonder dat andere landen ons de prijs laten betalen voor gemaakte fouten. Cuba heeft tot nu toe onvoldoende kans gekregen om een zogeheten ‘duurzame en welvarende’ samenleving te kunnen opbouwen. Het is uw plicht, Donald Trump, als president van de VS al uw burgers te vertegenwoordigen en niet slechts een groep politici die zeggen namens het Cubaanse volk te spreken zonder ooit een voet aan land te hebben gezet op het eiland. Het is de plicht van mijn president alle Cubaanse burgers te vertegenwoordigen, ook zij die het land om politieke of economische redenen hebben verlaten. Beide leiders hebben luid en duidelijk gesproken: ‘Wij willen banden, we willen ambassades, we willen dat de onderhandelingen verder gaan en dat er verdragen worden gesloten. En we staan open voor een dialoog. Wij willen elkaar nabij zijn. Wij willen bruggen bouwen en geen muren’.

Bron
*Al Jazeera, 19 januari 2017

Linken
* Website Periodismo de Barrio
* Videogesprek (3 minuten) met Elaine Diaz over het project Periodismo de Barrio /  Journalistiek in de Wijk.

Gratis hulp voor slachtoffers Matthew; hulp uit VS geweigerd

De Cubaanse autoriteiten bieden bewoners van het zwaar getroffen Baracoa gratis bouwmaterialen aan om de gevolgen van de orkaan Matthew te bestrijden, aldus het officiële persbureau Prensa Latina in Havana.
Journalisten Zonder Grenzen / Reporteros Sin Fronteras bekritiseert de groeiende vijandigheid van de autoriteiten tegenover onafhankelijke media die in het rampgebied de reddings- en herstelwerkzaamhe verslaan. Sinds kort zijn websites als Cubaencuentro en Martinoticias in Cuba geblokkeerd of lijden onder cyberaanvallen. Hulporganisaties uit de VS melden dat zij geen toestemming krijgen hulp ter plekke te bieden.

orkaan-matthew-dakplaten-fibrocementoHet gratis pakket aan materialen dat de regering verstrekt bestaat uit dakpannen, spijkers, hout en zand. Sinds zaterdag worden de pakketten in het centrum van Baracoa uitgedeeld als onderdeel van de ‘tijdelijke’ maatregelen voor hen die alles verloren hebben of het risico lopen het weinige wat ze bezitten alsnog te verliezen, aldus Dennys Legrá, president van de Provinciale Defensieraad in de provincie Guantánamo. De verdeling vindt plaats, aldus Lepra, ‘onder strikte controle van de technici van de dienst Woningbouw en Commercie’. Ook ontvangen de slachtoffers een pakket met gratis voedsel, vooral voor de zwaarst getroffenen in gemeenten als Maisí, Baracoa, Imías en San Antonio del Sur. De officiële aankondiging komt na vier dagen van voortdurende regenval in Baracoa waardoor de situatie voor de getroffen gezinnen is verslechterd en de herstelwerkzaamheden van de huizen zijn verminderd.

Journalisten aangehouden
In een verslag van Reporteros Sin Fronteras (RSF) / Journalisten Zonder Grenzen wordt geconstateerd dat ‘de lijst van geblokkeerde websites of sites die lijden onder een cyberaanval zoals Cubaencuentro en Martinoticias, in 2016 is gegroeid. In het verslag wordt vooral kritiek uitgeoefend op de arbitraire aanhoudingen ’van journalisten en de groeiende vijandelijkheid tegen journalisten die verslag doen van de gevolgen van de recente orkaan.’ De RSF spreekt de wens uit dat de Cubaanse regering teruggaat naar haar oorspronkelijke ideologische wortels en, in plaats de onafhankelijke pers voortdurend te volgen, bijdraagt aan de ontwikkeling ervan. ‘De recente manoeuvres van de autoriteiten om de ‘niet-officiële’ media te censureren tegen de achtergrond van een catastrofale ramp, zijn volledig improductief en schetsen een klimaat van zelfcensuur, waar het hele land onder lijdt,’ aldus medewerker Colombié van RSF.

orkaan-matthew-poblado-jamal-en-baracoa-ernesto-rodriguez20102016

Ernesto Rodriguez voor zijn woning in de wijk Jamal in Baracoa. Hij woont er met nog 6 personen. (Foto: Periodismo de Barrio)

Noodtoestand
RSF verwijst als voorbeeld naar Maykel González Vivero, medewerker van de kritische website Diario de Cuba, die op 11 oktober werd gearresteerd omdat hij een reportage maakte over de schade die de orkaan in Baracoa aanrichtte. Vervolgens werd hij na drie dagen weer vrijgelaten. Hetzelfde overkwam ook zes medewerkers van de website Periodismo de Barrio, geleid door de journaliste Eline Díaz. De autoriteiten zeggen dat het uitvoeren van journalistieke activiteiten niet mogelijk is omdat de noodtoestand heerst in de steden en dorpen en men een speciale vergunning nodig heeft. RSF voegt er aan toe dat Cuba zeer laag staat op de wereldranglijst van de Vrijheid van Drukpers; in 2016 bezette het de 172ste plaats op een lijst met 180 landen.

Hulp uit VS geweigerd
De Cubaanse regering weigert ondertussen hulp van bepaalde donoren uit de VS, die willen helpen. Hulporganisaties uit Baltimore en Miami worden de toegang tot Cuba geweigerd. ’Het probleem is dat de Cubaanse regering niet toestaat dat er hulp afkomstig uit de VS het land binnenkomt,’ aldus een priester van een hulporganisatie van het aartsbisdom van Miami. Het voedsel zou worden vervoerd met een speciaal door de kerk betaalde vlucht. De organisatie kon wel blikvoedsel, bonnen en rijst naar Haïti sturen. Havana maakt een uitzondering voor fondsen die aangeboden worden aan Caritas Cuba, een hulporganisatie van de katholieke kerk die dan wel de goederen in Cuba zelf moet aanschaffen. Hulp uit andere landen zoals Japan en Venezuela wordt wel geaccepteerd. Het Wereldvoedselprogramma van de VN helpt Cuba door de distributie van voedsel via kanalen van de Cubaanse regering voor 180.000 mensen.

orkaan-matthew-marelis-solo-le-preocupaba-que-no-le-robaran-los-materiales-de-la-construccion

Marelis bewaakt de weinige bezittingen die zij nog heeft. Foto: Periodismo de Barrio

Hulp uit Cuba
Onbekend is wat er gebeurt met hulp afkomstig van een Cubaanse organisatie die onafhankelijk van het regime opereert. Het Instituto de Artivismo in Havana heeft 10.000 dollar beschikbaar gesteld voor slachtoffers van de orkaan Matthew.  Dit instituut wordt geleid door de kunstenaar Tania Bruguera die vorige week aankondigde zich kandidaat te stelen voor de Cubaanse presidentsverkiezingen in 2018.

Link
* Het verslag van Journalisten zonder Grenzen

 

Hulp slachtoffers Matthew staatszaak; pottenkijkers in de cel

De orkaan Matthew heeft niet alleen in Baracoa grote schade aangericht. Hoewel er in Cuba geen dodelijke slachtoffers zijn te betreuren, zijn in de hele streek tussen Guantánamo en Baracoa, tussen San Antonio del Sur en tot aan de grotten van Toa (zie kaart), duizenden woningen beschadigd en veel toegangswegen ontoegankelijk geworden. De stemming onder de bevolking is bedrukt en verre van ‘optimistisch’ en ‘gelukkig’, zoals reportages op de Cubaanse staatstelevisie wel suggereren. Rolando Rodríguez Lobaina, leider van de Alianza Democrática Oriental / Democratische Alliantie van het Oosten, reisde in de regio rond. Hij constateert ondermeer dat dissidente groepen die hulp en materialen aan de bevolking willen bieden, dwars worden gezeten. Ook onafhankelijke fotografen en journalisten worden door speciale veiligheidsgroepen van het regime, de boinas negras of zwarte baretten, aangehouden en in de cel gesmeten.

mapa-guantanamoRodríguez Lobaina geeft aan dat ook staatsinstellingen getroffen zijn zoals scholen, de elektrische infrastructuur van de stad Baracoa en de wegen die de provinciale hoofdstad verbinden met de rest van de gemeenten. ‘Vanaf San Antonio del Sur tot de grot van Toa is het elektriciteitsnetwerk geheel vernietigd. Tot nu toe ontbreekt het in bijna de gehele stad aan stroomtoevoer, met uitzondering van het ziekenhuis Hospital Octavio de la Concepción en twee hotels die eigen voorzieningen hebben. Ook het stadion heeft elektriciteit omdat er noodaggregaten werden geplaatst die bedoeld zijn om de militaire brigades uit andere provincies die in Baracoa zijn ondergebracht, te huisvesten.’ Sinds dinsdag is er weer elektriciteit in enkele straten zoals de Primero de Abril en een straat als  Calixto García.

lobaina-rodriguez-lobaina-zone-baracoa-oktober2016

Rodriguez Lobaina bij Baracoa

Onrust
Volgens Lobaina stuurde de regering aanvankelijk ‘het leger om de bevolking te helpen, maar het leger blijft aanwezig. Er zijn zelfs speciale troepen, de boinas negras (zwarte baretten) die verschillende punten van de stad controleren. Volgens Rodríguez Lobaina ‘bestaat de vrees dat er zich protesten zullen voordoen, zoals twee dagen geleden in een buurt ten noordwesten van de stad Baracoa’. Daar protesteerden dorpsbewoners omdat de hulp maar niet kwam, aldus Lobaina. Hij klaagt ook over ‘de grote geheimzinnigheid waarmee informatie wordt verstrekt over alles wat er gebeurt’ en de ‘oppervlakkigheid waarmee de staatsmedia de gebeurtenissen benaderen.’ Hij wijst erop dat de camera’s van de officiële media niet de woonwijken ingaan en de sentimenten en ergernissen van de mensen zonder voedsel en zonder verdere middelen van bestaan, negeren. Volgens hem is dat een van de redenen dat er niet alleen gewone soldaten in Baracoa zijn, maar ook troepen die bedreven zijn in confrontatie en repressie om protest en geweldsuitbarstingen te voorkomen ‘want de mensen zijn wanhopig en velen zijn hun weinige bezittingen verloren’.

ddc-maykel-gonzalez-vivero-oktober-2016

De journalist Maykel González Vivero, medewerker van de kritische website Diario de Cuba, is woensdag vrijgelaten. Hij zat 3 dagen opgesloten in een ondergrondse kerker in Baracoa omdat hij verslag deed van de gevolgen van de orkaan Matthew. Vivero werkte tot voor kort bij een provinciale radiozender van de staat en werd daar ontslagen.

Actie tegen journalisten en fotografen
Robaina wijst erop dat deze speciale troepen ook ‘leden van de oppositie en de civil society,  die pogingen doen de werkelijkheid te tonen’ in de gaten houden. Twee leden van de beweging Movimiento Juan Pablo II in Baracoa, Francisco Luis Manzanares Ortiz en Randy Caballero Suárez, zijn aangehouden omdat ze foto’s namen van diverse locaties. Zij werden gewaarschuwd dat ‘wanneer deze beelden gepubliceerd zouden worden ze voor een snelrechter zouden moeten verschijnen.’ En de digitale krant 14ymedio meldt dat de autoriteiten 500 dollar in beslagnamen van de Patriottische Unie van Cuba / Unión Patriótica de Cuba, bedoeld voor de slachtoffers van de orkaan. De leider van de Unpacu, José Daniel Ferrer, meldt dat activisten die hulp vervoerden, werden onderschept. Ferrer: ‘Tot nu toe ging het vervoer van voedsel en hulpgoederen nog goed, maar wij hebben informatie dat de politie opdracht kreeg ons werk te verhinderen.’ De journaliste Elaine Díaz, directeur van de onafhankelijke groep Periodismo de Barrio /  Journalistiek van de Buurt, is gisteren in Baracoa, samen met negen collega’s, gearresteerd. De groep reisde naar Oost-Cuba nadat ze een inzamelingsactie voor de slachtoffers hadden gehouden. Volgens de autoriteiten zullen ze teruggestuurd worden naar de provinciale hoofdstad Guantánamo. Op Facebook plaatste Periodismo de Barrio / Journalistiek uit de Buurt foto’s en berichten.

orkaan-raul-castro-baracoa09102016

President Raúl Castro op bezoek in Baracoa

De ‘hulp die niet kwam’
De mensen klagen dat er niets is en de toegezegde hulp en donaties komen niet aan. Rodriguez Lobaina wijst erop dat er voedsel wordt verkocht in winkels, maar net als voorheen tegen hoge prijzen in convertibele CUC’s. Zijn groep Alianza Democrática Oriental heeft nauwelijks financiële middelen om hulp te bieden aan gemeenschappen, maar zij biedt bewoners hulp in de vorm van menskracht bij het op orde brengen van hun huizen en straten, maar ‘er is sprake van veel jaloezie bij de politieke politie tegen dit soort activiteiten van de civil society’. De activist spreekt van een ‘uitzonderingssituatie’ waar het land in verkeert. In een situatie zoals de onze na de orkaan Matthew, voelt het regime de noodzaak controle over de bevolking uit te oefenen en het zijn precies de organisaties van de civil society, door hen omschreven als de contrarevolutie, die het eerste doelwit van deze controle zijn’. Hij verwacht dat het nog lang zal duren voordat Baracoa weer is opgekrabbeld en wijst op de verwoestingen die de orkaan veroorzaakte in de landbouw,  ‘zo’n belangrijke economische activiteit in deze gemeente en in deze hele provincie. Niets werd gespaard. Koffie,cacao, bananen….alles is weg’. En dan te bedenken dat er slachtoffers zijn van eerdere natuurrampen die nog wachten op de oplossing van de problemen die de regering toen beloofde’. (…) ‘De mensen stutten hun huizen en wachten op de autoriteiten die de schade moeten opnemen’, aldus Rodriguez. De hulporganisatie Oxfam Canada heeft besloten via regeringskanalen hulp voor 4.800 personen in Oost-Cuba beschikbaar te stellen. De hulp bestaat uit schoonmaakartikelen, tenten om vluchtelingen onder te brengen en tabletten om drinkwater te zuiveren.

Bron
* Diario de Cuba, 14 ymedio
* Website van Periodismo de Barrio / Journalist uit de Buurt

Link
* Cubaanse staatstelevisie van 9 oktober
met beelden (2 minuten) van het bezoek van Raúl Castro aan het getroffen gebied:

 

Kleine stappen naar meer persvrijheid in Cuba

Cubaanse journalisten beschikken over meer ruimte voor kritiek, maar de restrictieve wettelijke beperkingen, de angst voor strafmaatregelen en de beperkte en kostbare toegankelijkheid van internet remmen de vooruitgang in het land op het gebied van persvrijheid af, aldus een rapport van het Comité para la Protección de los Periodistas (CPJ) / Comité voor de Bescherming van Journalisten(CPJ) in New York. De studie is gebaseerd op gesprekken met journalisten en blogger en draagt de titel Connectar a Cuba / Verbinding met Cuba.

Cuba Daily Life

Jongeren gebruiken hun smartphone om te surfen op internet. Het password is dat van een nabijgelegen vijf-sterrenhotel.

Het rapport benadrukt dat er ‘websites met nieuwsberichten en onafhankelijke media ontstaan en dat journalisten mogelijkheden onderzoeken die voorheen voor hen verboden waren’, maar waarschuwt tegelijkertijd dat ‘het juridische kader niet is veranderd en dat de regering een beduidende controle uitoefent over de verspreiding van informatie.’ Het rapport stelt vast dat de huidige normen, vanaf de grondwet tot en met de strafwetten, de mogelijkheden beperken voor journalisten om kritisch en onafhankelijk te informeren. De grondwet verbiedt het privébezit van media en beklemtoont dat de massamedia sociaal bezit of eigendom van de staat moeten zijn en de strafwet vaardigt gevangenisstraffen tot 3 jaar uit voor laster, kwaadsprekerij en het beledigen van publieke functionarissen en maximaal vier jaar voor het verspreiden van valse berichten die ‘het prestige van de Staat in gevaar of in diskrediet brengen.’ CPJ herinnert ook aan de nog bestaande Ley de Dignidad Nacional / Wet van de Nationale Waardigheid uit 1997 die voorziet in 10 jaar gevangenisstraf voor wie samenwerkt met de ‘media van de vijand’ of aan de Wet ter Bescherming van de Nationale Onafhankelijkheid die acht jaar kan opleggen voor het vermenigvuldigen, reproduceren of distribueren van gezagsondermijnende materialen.

internet-pedro-enrique-rodriguez-editor-of-sports-mag-play-off-is-in-a-fight-for-editorial-freedom-and-economic-survival

Pedro Enrique Rodriguez, uitgever van het sportmagazine Play Off strijdt voor redactionele vrijheid en wil economisch overleven

Internet
Het rapport biedt ook een omvattend panorama van de toegankelijkheid van internet in het land. Het wijst erop dat ‘gezien de beperkingen van de kant van de overheid, Cuba een van de meest internetarme landen van het westelijk halfrond is. Slechts een klein deel van de 11 miljoen inwoners heeft regelmatig toegang tot internet en de verbindingen zijn traag en kostbaar.’ Het CPJ noemt deze ‘beperkte toegankelijkheid’ verontrustend omdat het ‘digitale journalisten bemoeilijkt met het publiek in contact te treden en het velen van het dwingt tot afhankelijkheid van andere verspreidingsmogelijkheden zoals het wekelijks verschijnende  Paquete Semanal of verzending via mail. ‘Maar het perspectief dat Cuba verandert inclusief een vrijere pers is positief nieuws,’aldus Carlos Lauría, seniorcoördinator van het Amerikaprogramma van CPJ. ‘De regering moet deze veranderingen grondwettelijk verankeren en ook in juridische regels zodat journalisten en bloggers in vrijheid kunnen informeren en zonder angst voor represailles.

People sit near a Wi-Fi hotspot in a square at Havana

Bron
* Diario de Cuba, 28 september 2016

Linken
* Rapport Engelstalig van het Comité para la Protección de los Periodistas (CPJ). Het voorwoord van het CPJ-rapport is geschreven door Ernesto Londoño, redacteur van de New York Times.
* De wettelijke beperkingen van de persvrijheid in Cuba 
* Videogesprek (3 minuten) met Elaine Diaz over het project Periodismo de Barrio /  Journalistiek in de Wijk.
* Als graphic: meer informatie over de manieren waarop Cubanen online gaan.
* Als graphic: meer informatie over het functioneren van El Paquete: Unpacking the packet.  El Paquete is een televisieaanbod dat via de informele markt via usb-sticks aan de Cubaanse consument wordt aangeboden. Het particuliere initiatief is een reactie op het slaapverwekkende en gepolitiseerde aanbod van de vijf officiële Cubaanse televisiekanalen.