‘Good Morning, Lenin!’

film-goodbye-lenin-cola

Beeld uit de film Goodbye, Lenin!

In de verte klonken de luidsprekers. De echo vulde de buurt waar velen de vrije dag van maandag gebruikten om tot ver in de ochtend uit te slapen, ver weg van de parade van de Eerste Mei en de slogans op het Plein van de Revolutie. Het geschreeuw voor de microfoon dringt deze onwillige wereld binnen als een vreemdsoortige band met valse instrumenten. Op de Dag van de Arbeid nodigt de regerende partij uit voor een tropische en chauvinistische tocht.

Ik werd wakker als in de Duitse film Goodbye, Lenin! En had het idee alsof ik een sprong in de tijd had gemaakt. Maar mijn reis bracht me niet in een toekomst vol onzekere contreien, maar voerde me eerder in het verleden. De woorden van de secretaris-generaal van de vakcentrale CTC, brachten me terug in de tijd van de ideologische bravoure, de tijd dat de beer uit het Kremlin op onze schouders zat en Cuba guerrillastrijders naar de jungles van Zuid-Amerika zond en kosmonauten in de ruimte.

De toespraak van de secretaris-generaal van de CTC, Ulises Guilarte De Nacimiento, rook naar mottenballen en paste niet in de tijd waarin we nu leven. In zijn boze woorden klonk een nationalisme door dat even belachelijk als gedateerd was en politiek gezien bijna overal ter wereld incorrect. Hij sprak over de heldendaden die de meeste aanwezigen nooit meemaakten en, als toppunt ontkende hij de wensen van Cuba’s werkende klasse. Hij gebruikte een achterhaalde taal, met de retorische verdraaiingen van de agitatoren uit de vorige eeuw en de overdreven gebaren van elke goede opportunist.

eerste-mei-2017-ulises-ugarte-raul-castro01052017

Vakbondsvorzitter Ulises Guilarte van de eenheidsvakcentrale CTC met president Raúl Castro op het podium van de Eerste Mei.

Ik dacht aan al de thema’s die hij vermeed, alle proletarische eisen waar niemand naar verwees want deze bijeenkomst bevatte meer ideologie dan klassenbewustzijn. De vragen naar werk, verzoeken om grotere autonomie van de vakbeweging, klachten over serieuze schendingen van de veiligheid en hygiëne op de werkplek en vooral naar hogere lonen in overeenstemming met de hoge kosten van levensonderhoud.

In plaats daarvan gebruikte de regering deze dag liever voor eigen politieke doeleinden, conform de vorm van het podium; zij boven en de arbeiders beneden op de grond. Meer dan 1.000 buitenlandse vakbondsmensen en activisten waren als gast aanwezig om met eigen ogen het ‘proletarisch enthousiasme’ te zien dat de Cubanen ten toon spreidden, maar het evenement was niet meer dan een zwakke herhaling van de manifestaties zoals die vroeger plaatsvonden in het voormalige socialistische blok van de wereld.

Waar waren al die arbeiders die op de Internationale Dag van de Arbeid hadden meegemarcheerd op de dag toen de Berlijnse Muur viel? Wat deed men, toen de Sovjet-Unie ineen stortte, om die arbeiders, behangen met medailles en onderscheidingen terwijl ze leuzen schreeuwden en over de pleinen trokken, tegen te houden?

Afgelopen maandag reisde ik niet naar het verleden. Helaas was ik in de werkelijkheid van mijn land. Een eiland waar de kalender verloren ging voor 11 miljoen mensen, opgesloten in het verleden.

Bron
* De journaliste en blogger Yoani Sánchez van de website 14ymedio en
GeneraciónY, 2 mei 2017

Link
* Toespraak van Ulises Guilarte de Nacimiento, lid van het Politburo en secretaris-generaal van de vakcentrale Central de Trabajadores (CTC). 7 minuten. 

Duizenden passeren op Plein van de Revolutie en zweren trouw

Sommige Cubanen die op het Plein van  de Revolutie afscheid nemen van Fidel Castro, toonden hun verbazing en ontstemming over het feit dat zij de urn met de as van de oud-president niet kunnen passeren. De stoffelijke resten van El Comandante en Jefe bevinden zich in de Granma-zaal in het Ministerie van Financiën, ook gelegen aan het Plein van de Revolutie. Volgens het persbureau Inter Press Service (IPS) zou de teleurstelling hierover ook doorklinken in sommige digitale media en sociale netwerken.

dood-fidel-erewacht-raul-29112016

De erewacht in het Memorial José Martí in Havana; links president Raúl Castro

Cubanen van alle leeftijden vormen een lange rij om de laatste eer aan Fidel Castro te bewijzen. Sommigen steunen op wandelstokken, anderen komen in rolstoelen, zoals Mabel, lerares kunstzinnige vorming en gehandicapt. Onder de wachtenden zijn studenten van de medische opleidingen en informaticastudies, werknemers uit de gezondheidsinstellingen die vanuit hun werkplek zijn opgeroepen om mee te doen. Zij lopen samen op met gepensioneerden, studenten van pedagogische opleidingen en anderen. Om precies 12.06 maakte de regeringstop onder leiding van Raúl Castro haar opwachting bij het herdenkingsmonument Memorial José Martí voor de erewacht. Ook de vicepresidenten José Ramón Machado Ventura en Miguel Díaz-Canel Bermúdez en commandant Ramiro Valdés presenteerden zich daar. 

dood-fidel-eed-van-trouw-plaza-de-la-revolucion

De eed van trouw

Trouw zweren
In heel het land zijn onderwijsinstellingen, culturele centra en werkplaatsen geopend waar Cubanen trouw zweren aan het concept van de Revolutie zoals Fidel Castro dat op de Eerste Mei 2000 presenteerde. Een citaat uit de verklaring luidt: ‘Revolutie is eenheid, is onafhankelijkheid, is strijden voor de verwezenlijking van onze dromen over rechtvaardigheid voor Cuba en de hele wereld. Het is de basis van ons patriottisme, ons  socialisme en ons internationalisme’. De verklaring eindigt met: ‘Voor deze ideeën blijven we strijden. Dat zweren wij’.  Onder deze tekst kunnen Cubanen hun handtekening plaatsen en daarmee zweren zij trouw aan het ideeëngoed van het Fidelisme. In een ander boek kunnen afscheidswoorden worden geplaatst.

Bron
* Diario de Cuba, 29 november 2016

* Bijlage: ‘Jonge Cubanen zijn helemaal niet bezig met Fidel of z’n dood’

jongeren-maleconCuba is in rouw om oud-leider Fidel Castro. Vandaag namen tienduizenden mensen afscheid van hem. Maar niet iedereen op het Latijns-Amerikaanse eiland huilt. Jonge Cubanen maakt het weinig uit dat Castro er niet meer is. Trouw-correspondent Jan-Albert Hootsen was de afgelopen dagen in Cuba. ‘Wat ik heel erg merkte, is dat jongere Cubanen helemaal niet bezig zijn met Fidel of z’n dood. Ze zijn bezig met hoe er meer werk kan komen, en meer economische vrijheden.’

Populariteit
Onder jongeren is Fidel een stuk minder populair dan onder oudere Cubanen. ‘Jongeren zijn over het algemeen minder loyaal aan de revolutie’, zegt journalist en Cuba-kenner Edwin Koopman. ‘De meeste jongeren willen het land uit’, zegt Koopman. ‘Zij hebben de tijd vóór de revolutie niet meegemaakt.’

Lees verder:
* NOS-website, 29 november 2016

Succes voor fietstaxi’s na protest

De autoriteiten in Havana hebben de boetes voor eigenaren van fietstaxi’s geschrapt en een onderzoek beloofd naar vermeende misdragingen en onregelmatigheden van (politie) autoriteiten tegen deze kleine ondernemers voor het stedelijk transport. Dat meldt de onafhankelijke journalist Serafín Morán Santiago.

bicitaxi-havanaMorán Santiago werd geïnterviewd voor Radio República in Florida en deelde mee enkele uren gevangen te hebben gezeten. Hij had verslag gedaan van een protestkaravaan van 40 bicitaxista’s voor een gebouw van de Staatsraad aan het Plein van de Revolutie (zie bericht van 13 mei op deze Cubaweblog). De aanwezige ambtenaren namen van alle demonstrerende taxista’s een verklaring op en scholden hen boetes kwijt (van 700 tot 1500 peso’s, 18 tot 40 dollar). In aanwezigheid van de bicitaxista’s werden de functionarissen gebeld die door hen beschuldigd waren van corruptie, roof en vervalsing van boetes. Geen enkele taxista werd aangehouden.

Vreedzaam protest van burgers
Dit ‘was een vreedzaam burgerprotest’, zegt Morán Santiago, die eraan toevoegt dat de ambtenaren van de Staatsraad zich netjes opstelden. ‘Het leek wel een onderhoud met Obama. Er vielen geen kwalijke termen’ en er werd naar ‘de eisen van deze particuliere ondernemers geluisterd.’

Bron
* Serafín Morán Santiago op de website Diario de Cuba, 12  mei 2016

‘Pausdemonstranten’ opnieuw gearresteerd

Gisteren zijn de drie Cubanen die op 19 september op het Plein van de Revolutie protesteerden tijdens het pausbezoek, opnieuw gearresteerd. Vorige week waren ze in afwachting van hun proces, juist vrijgelaten. Zij namen deel aan de zondagse stille tocht TodosMarchamos / Wij trekken samen op.

De arrestatie op 19 september van de demonstranten op het Plein van de Revolutie

De arrestatie op 19 september van de demonstranten op het Plein van de Revolutie

Zaqueo Báez, María Acón en Ismael Boriste waren daar aanwezig omdat ze hun dank aan de activisten wensten over te brengen voor steun tijdens hun gevangenschap. De ontmoeting vond plaats in het Gandhi Park waar een 70-tal activisten van o.a. de Damas de Blanco aanwezig waren. De meerderheid werd vervolgens aangehouden. In Santiago de Cuba werden 80 arrestaties gemeld van deelnemers aan de campagne #TodosMarchamos / Wij trekken samen op. Voordat de arrestaties plaatsvonden in Havana hielden de opposanten 1 minuut stilte uit respect voor de slachtoffers van de terreurdaden in Parijs.

Bron
* Diario de Cuba
Twitter
* Todosmarchamos

De dialoog in een dictatuur

Paus Franciscus bij aankomst zondag op het Plein van de Revolutie

Paus Franciscus bij aankomst zondag op het Plein van de Revolutie

Overwinning van de dialoog
Paus Franciscus heeft Cubanen en Amerikanen bij zijn aankomst zaterdag in Havana, opgeroepen de nieuwe banden aan te halen. De twee landen hebben sinds kort weer diplomatieke betrekkingen, onder meer dankzij bemiddeling van de paus. ‘Het is een teken van overwinning van de cultuur van de ontmoeting, van de dialoog’, aldus Franciscus.

‘We zijn al enkele maanden getuige van een hoopgevende gebeurtenis: het proces van een normalisering van de betrekkingen tussen twee volkeren, na jaren van verwijdering’, zei de paus. Hij riep de Cubaanse en Amerikaanse leiders op hun inspanningen door te zetten ‘als een voorbeeld van verzoening voor de hele wereld’.

Ontmoeting zaterdag in het Paleis van de Revolutie

Ontmoeting met Raúl Castro zaterdag in het Paleis van de Revolutie

Kruisbeeld cadeau
Paus Franciscus werd zaterdagmiddag in Havana ontvangen door de Cubaanse president Raúl Castro. Castro bedankte de paus voor zijn inspanningen om de relatie tussen Cuba en VS te verbeteren. Hij schonk de kerkleider een kruisbeeld vervaardigd van roeiriemen door de bekende kunstenaar en vriend van de Castro’s, K’Cho.

Fidel en Franciscus

Van rechts naar links: Fidel, zijn vrouw Dalia en de paus

Van rechts naar links: Fidel, zijn vrouw Dalia Sotto del Valle en paus Franciscus. Zie ook Youtube, 2 minuten

Paus Franciscus heeft zondagmiddag een ontmoeting gehad met voormalige president Fidel Castro (89). Franciscus zocht de oud-revolutionair op in zijn huis in de Cubaanse hoofdstad Havana. De ontmoeting duurde zo’n dertig minuten en had volgens het Vaticaan een informeel en vriendschappelijk karakter. De paus en de communistische leider wisselden boeken over het geloof uit.


franciscus-libertad-abajo-raulNiet welkom

Niet alle Cubanen waren welkom bij de mis van de paus. Volgens de Cubaanse Commissie van Mensenrechten en Nationale Verzoening zijn tussen de tien en twintig dissidenten opgepakt om te voorkomen dat ze het bezoek van Franciscus konden bijwonen. De Amerikaanse ambassadeur bij de VN zegt dat daarbij daklozen en mensenrechtenactivisten zijn gearresteerd. ‘Teleurstellende dagelijkse gang van zaken voor de Cubaanse regering’, zo twitterde Samantha Power. Na de misviering op het Plein van de revolutie werden vijf Cubanen die Libertad / Vrijheid riepen en Weg met de Dictatuur/ Weg met Raúl, opgepakt. Martha Beatriz Roque Cabello, dissidente econome en voormalig politiek-gevangene, werd gisteravond op weg naar de kathedraal van Havana, door leden van de geheime dienst aangehouden. Ook Miriam Leiva, regimecriticus en oprichter van de Damas de Blanco, overkwam hetzelfde ondanks het feit dat beiden door een medewerker van de ambassade van het Vaticaan waren uitgenodigd de vespers in de kathedraal bij te wonen.

Link
* Actualiteitenprogramma ‘Dit is de Dag’ sprak gisteren met Kees van Kortenhof van Glasnost in Cuba over de eerste dag van het pausbezoek, 5 minuten.

Cubaanse jongeren willen openbaar debat op Plein van de Revolutie

Geïnspireerd door de Occupy Wall Street-beweging heeft een groep jongeren in Havana een oproep gedaan om vandaag om 3 uur Cubaanse tijd op het Plein van de Revolutie bijeen te komen en gelegenheid te bieden via een microfoon ieders mening over de toekomst van Cuba te laten horen. Het motto van de bijeenkomst luidt #YoTambienExijo / Ik eis ook……. Regimegezinde bloggers en twitteraars noemen de voorgenomen act ‘contra-revolutionair.’

Tania Bruguera tijdens een eerdere performance

Tania Bruguera tijdens een eerdere performance

De Cubaanse kunstenares Tania Bruguera is het gezicht achter deze publieke act maar zij spreekt niet van een politieke, maar eerder van een artistiek statement om er achter te komen ‘welk land wij willen. De mensen spreken 1 minuut en zeggen wat zij willen’. De beweging #YoTambienExijo ontstond in 2009 toen de microfoon openstond tijdens de culturele manifestatie Biennale. Toen nam de Cubaanse blogster Yoani Sánchez het woord en zei o.a. ‘dat Cuba een land is omgeven door de zee en een eiland omheind door censuur.’ Bruguera reageert met haar manifestatie op de gezamenlijke mededeling van 17 december jl. van de Cubaanse en Amerikaanse leiders over het herstel van de diplomatieke betrekkingen tussen de VS en Cuba. Bruguera schreef daarop een brief aan Barack Obama, Raúl Castro en paus Franciscus waarin ze vroeg ‘om een arena voor de Cubanen om te participeren en het recht om zonder gestraft te worden er een afwijkende mening op na te houden’, evenals de mogelijkheid ‘vreedzame demonstraties te houden voor of tegen de beslissingen van de regering. ‘

Het open podium tijdens de Bienale van 2009 in Havana

Het open podium tijdens de Biennale van 2009 in Havana, ook een act van Bruguera

Toestemming
Cubanen in en buiten Cuba doen mee aan de actie en formuleren hun eigen wensen. ‘Wij zijn mensen met uiteenlopende ideologische posities en religieuze opvattingen. We hebben allemaal een andere visie op wat Cuba nodig heeft, maar we leven allemaal op dezelfde plek en we hebben recht deel uit te maken van wat er nu gebeurt.’ Op Facebook reageerden tot nu toe 300 mensen op Bruguera’s oproep en zij zeggen naar het Plein van de Revolutie te komen. Of de autoriteiten de bijeenkomst zullen toestaan is de vraag. Bruguera: ‘De Castroregering kan nee zeggen als ze niet willen dat de bijeenkomst plaats vindt. Maar als de mensen komen, maakt dat niet uit. Als er 1 man, 10 of 100 personen komen om hun opvattingen te delen en een vreedzame dialoog te beginnen dan zal dat gebeuren, ongeacht wat zij willen.’

Rosa Maria Paya steunt de actie en vraagt zelf om 'een volksraadpleging in Cuba. Rosa maria is de dochter van Oswaldo Paya die in 2011 bij een verkeersongeval onder nooit opgehelderde omstandigheden het leven verloor.

Rosa Maria Paya steunt de actie vanuit de VS en vraagt zelf om ‘een volksraadpleging in Cuba.’ Rosa Maria is de dochter van de mensenrechtenverdediger Oswaldo Payá die in 2012 bij een verkeersongeval onder nooit opgehelderde omstandigheden het leven verloor.

Officiele waarschuwing
Zaterdag jl. ontving Tania Bruguera een offciële waarschwing van de autoriteiten en werd ze gewezen op de ‘wettelijke en persoonlijke gevolgen’ als de act zou doorgaan. Ook de officiële kunstenwereld laat zich niet onbetuigd. Vier uur lang duurde het overleg tussen de voorzitter van de Nationale raad voor Beelden Kunsten / Consejo Nacional de Artes Plásticas (CNAP), Rubén del Valle, met Tania Bruguera. Del Valle maakte duidelijk de performance van 30 december niet te steunen en hij zei ‘dat de actie negatief kan uitpakken in de publieke opinie, juist op een moment dat er een begin wordt gemaakt met onderhandelingen tussen de regeringen van Cuba en de VS om de diplomatieke en de commerciële relaties te hervatten.’ Hij stelde vervolgens een performance te houden achter gesloten deuren van een fabriek of school. Bruguera weigerde dit omdat ze juist stem wil geven aan allerlei soorten personen.

'Steek je hand op, verhef je stem'

‘En ik eis ook……Steek je hand op, verhef je stem’-

Campagne sociale media
Tegelijkertijd is het regime op sociale media een offensief tegen de kunstenares Bruguera begonnen. Bloggers en twitteraars vanuit de officiële overheid en staatsorganisaties noemen de act ‘contrarevolutionair’ en erop gericht ‘aan te zetten tot subversie op het eiland’. Op El blog de Yohandry vraagt men zich af of Tania Bruguera en Antonio G. Rodiles, ‘de nieuwe Alan Gross zullen zijn’ en stelt de blogger de vraag: ‘De CIA achter Tania Bruguera?’ Gisteren bezocht Bruguera diverse politiebureau’s in Havana om een vergunning voor de act te krijgen. (Alan Gross was de Amerikaan die ruim 6 jaar in een Cubaanse gevangenis zat, Antonio Rodiles is een politieke opposant die de beweging Por otra Cuba / Voor een ander Cuba leidt. redactie)

Linken
* Website Tania Bruguera
* De officiële weblog Yohandry
* Facebook YoTambienExijo
* Facebook Rosa Maria Payá

Al Jazeera ’s clandestiene reportage uit Cuba

Na 53 jaar revolutie hebben de Cubanen genoeg van alle beperkingen die het communistische regime hen oplegt. Ondanks, of misschien wel dankzij de kleine economische hervormingen, groeit het activisme en overwinnen de  tegenstanders van de overheid hun angst. Dat is de conclusie van een undercover journalist, die clandestien een reportage maakte in Cuba. Opdrachtgever was het programma People&Power, een populair programma van de Arabische zender Al Jazeera. De maker wil anoniem blijven omdat hij naar Cuba terug wil. Voor de website van Al Jazeera beschreef hij zijn ervaringen. Hier volgt een enigszins samengevat verslag.

Vreedzame opposanten in Cuba gevangengezet. Raul Castro: ‘Dan weten ze in elk geval van wie het nationaal grondgebied is’. (Cartoon van Garrincha)

Na de economische veranderingen die de Cubaanse regering in 2011 aankondigde, bestond er hoop op mogelijke politieke veranderingen waardoor er ook een einde zou komen aan de vervolging van dissidenten en de greep van de communistische partij op de Cubaanse samenleving. Ik wilde contact leggen met een journalist die mij inside information zou kunnen geven over de veranderingen. Mijn eerste afspraak dateert van september 2011 toen ik Iván Hernández zou ontmoeten. Dat mislukte toen en de afspraak liep in het honderd omdat hij bang was voor de politieke politie. Ik had een toeristenvisum en was mij ervan bewust dat elke ontmoeting met een politieke dissident zou kunnen betekenen dat ik het land zou worden uitgezet en een permanent inreisverbod zou krijgen. Want volgens Fidel Castro is Iván een ‘contra-revolutionair’ die werkt voor de rechtse Cubaans-Amerikaanse lobby. In werkelijkheid is hij een onafhankelijke freelance journalist, maar dan wel een met een zeer kritische blik op de Cubaanse Revolutie. In 2003 behoorde hij tot de Groep van 75, opposanten die tot hoge gevangenisstraffen werden veroordeeld. Iván kreeg 25 jaar gevangenisstraf opgelegd en zat maanden achtereen in volledig isolement; zijn bewakers waren de enigen met wie hij contact had. Zijn misdaad bestond eruit dat hij schreef over het zware dagelijkse leven van de Cubanen. In 2011 werd hij in het kader van de gesprekken tussen Raúl Castro en de katholieke kerk vrijgelaten. Hij weigerde zijn land  te verlaten. ‘Dit is mijn land,’ vertelde hij me toen ik hem daar naar vroeg, ‘Waarom zou ik vertrekken? Dit is mijn roeping, mijn missie: de waarheid vertellen. Het leven is verschrikkelijk hier. Er is een blokkade van de VS tegen Cuba en in Cuba is er de blokkade van de regering tegen het volk.’

Voorzorgmaatregelen
Met Ivan Hernández werkte ik de plannen voor een clandestiene reportage verder uit.  We namen allerlei maatregelen om Cubanen niet in gevaar te brengen zoals de eigenaar van de casa particular waar ik verbleef, mijn vrienden en collega’s die wonen en werken in Cuba. Elke verdenking zou het einde van hun carrière betekenen en grote gevolgen hebben voor hun dagelijks  leven. Vanaf het begin waarschuwde Iván me dat 1 op de 5 Cubanen politie-informant kan zijn en dat weinig mensen echt te vertrouwen zijn. Hij wilde met mini-camera’s filmen die we zonder veel problemen Cuba binnen brachten tijdens opeenvolgende bezoeken. In mei 2012 begonnen onze werkzaamheden

Deze foto van Rodiles werd vorige week clandestien in zijn cel gemaakt

Estado de SATS
Hoe konden wij het dagelijks leven van dissidenten filmen? Wij besloten hen zelf een camera te geven zodat zij zelf de opnamen konden maken. Wij hielden contact men hen via openbare telefoons en in een aantal ‘safehouses’. De eerste die wij filmden was Berta Soler, de vrouw van de Damas de Blanco en wij wisten dat haar woning permanent in de gaten werd gehouden, we gebruikten een kleine camera, ingebouwd in een sleutelhanger. Lokale informanten wilden voor vijf dollar wel de andere kant uitkijken. We maakten vijf interviews zonder dat we gevolgd werden. Daarna besloten we Antonio Rodiles te interviewen, een 40-jarige natuurkundige die Cuba vanwege zijn werk had verlaten, maar terugkeerde om van binnenuit de strijd tegen de overheidscensuur aan te gaan. (Rodiles zit om die reden op dit moment gevangen en hem wacht een proces. redactie). In  2010 richtte Antonio Estado de SATS, of Staat van SATS op. SATS is een Scandinavisch woord dat verwijst naar het moment vlak voordat de acteur opkomt en hij wordt geconfronteerd met zijn publiek of het moment waarop de hardloper het startschot  hoort. Het is het moment van de allergrootste concentratie, de adrenalineboost die voorafgaat aan de explosie. Estado de SATS is ‘een initiatief van jonge kunstenaars, intellectuelen en professionals op zoek naar een betere werkelijkheid’. Het meest bekende werk van SATS zijn de filmdebatten, geproduceerd in de eigen woning van Antonio, die met groot succes op alternatieve Cubaanse netwerken circuleren. Maar Antonio’s huis werd omringd door bewakingcamera’s. Eenmaal in het huis, gingen we naar de achtertuin, met uitzicht op de zee en toen we uitpakten, wees  Antonio op de camera’s die ook deze zijde in de gaten hielden. We besloten toch te filmen en in de auto terug naar huis, besloten we een rustdag in te lassen.

Iván Hernández Carrillo

Eenmansactie op Plein van de Revolutie
Ons volgende doel was nogal ambitieus, namelijk het protest van een persoon op het Plein van de Revolutie. Iván had ervan gehoord en we hadden nog enkele dagen om dit voor te bereiden. Onze bemensing werd gewisseld. We kregen twee Europees uitziende Cubanen, die zouden filmen op het moment van het protest tussen de toeristen die een bezoek brachten aan dit plein. Ik zou vanuit een andere hoek van het Plein het protest uit de verte filmen. De bestuurder van de bici-taxi had nog maar net zijn spandoek Weg met de repressie uitgerold, toen drie agenten hem omsingelden en in de boeien sloegen. Ik filmde vanuit de verte maar zag mijn collega’s niet meer. Toen zag de politie mij, ik stopte de camera en die werd afgenomen door de agenten die zojuist de bicitaxista hadden gearresteerd. Zij zagen slechts stilstaande beelden van het Plein; het gefilmde deel konden zij niet zien. Na tien minuten kreeg ik de camera terug en de waarschuwing ‘wees voorzichtig met die film.’  Ik verliet het Plein en een uur later ontmoette ik Iván. Onze tweede bemanning werd vastgehouden. Die nacht kreeg de eigenaar van mijn casa particular een telefoontje van de staatsveiligheid. Hij vroeg mij bezorgd wat er aan de hand was. Ik blufte wat, maar na zijn vertrek pakte ik al mijn spullen en reed Havana uit, twee uur verder.

Politie tijden de begrafenis van Oswaldo Payá

Begrafenis
Iván ging met filmen door tot de 22ste juli, de dag dat Oswaldo Payá, een van de meest prominente dissidenten, bij een auto-ongeluk het leven verloor. Iván wilde de begrafenis filmen omdat deze zou kunnen uitmonden in een demonstratie. Maar ik was nu een verdachte en we zouden het risico lopen al ons materiaal te verliezen. Iván besloot vrijwillig en alleen te gaan. ‘Ik ga filmen. Ik stuur je de beelden in twee weken.’  We hadden nauwelijks de tijd om afscheid van elkaar te nemen. Twee weken later kreeg ik de beelden van een collega die als toerist in Cuba was geweest. Ik mailde Iván om te bevestigen dat ik het had gekregen. Maar kreeg geen reactie en ook zijn telefoon was ‘buiten bereik”. Ik denk dat hij nog steeds ondergedoken is. Dan wordt Antonio Rodiles, een van de vier personen die wij interviewden, op 8 november gearresteerd. Deze film gaat de lucht in als Antonio in een cel zit omdat hij het durfde zich uit te spreken. De film zal de verdenkingen van de autoriteiten in Cuba alleen maar versterken – maar net als alle andere dissidenten in de film zou hij het ook niet anders hebben gewild. Alleen door zich uit te spreken, zeggen zij, zullen Cubanen hun land kunnen veranderen. Er zijn enkele aanwijzingen dat Cuba in januari volgend jaar emigratie zal toestaan. Misschien is het een bewijs dat de overheid eindelijk erkent dat economische hervormingen moeten worden gevolgd door grondige politieke hervormingen en de overgang naar democratie. Ter wille van Iván, Berta Soler, Antonio en alle andere dissidenten, hoop ik daar ook op.

Linken
De reportage van People & Power van Al Jazeera (november 2012) duurt 25 minuten

*  Ivan Hernández  maakt als onafhankelijk journalist korte reportages over het dagelijks leven in Cuba. In juni van dit jaar beschreef hij hoe – op enkele meters afstand van het gemeentelijke bureau van de communistische partij in Palma – de goedkope variant van de prostitutie in Cuba onder de hete zon verloopt.